ΤΟ
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΕΦΕΤΕΙΟ ΧΑΝΙΩΝ
(Β΄ ΤΜΗΜΑ- ΤΡΙΜΕΛΕΣ)
ΑΚΥΡΩΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
Αποτελούμενο από τα μέλη του: Κρυσταλλία Καρακεχαγιά – Δρυγιανού, Πρόεδρο Εφετών Δ.Δ., Γεώργιο Καθαράκη και Εμμανουήλ Λενέτη (Εισηγητή), Εφέτες Δ.Δ.,
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στα Χανιά στις 17 Οκτωβρίου 2019, ημέρα Πέμπτη και ώρα 11.30′, με τη συμμετοχή και της γραμματέως Αικατερίνης Γεωργακάκη, Δικαστικής Υπαλλήλου,
Για να δικάσει την ΑΚ ………..2016 αίτηση ακύρωσης,
Των α) ……………………………….. και …………………….., β) …………………………, γ) ……………………………, και δ) ……………………………………., που παρέστησαν οι τρεις πρώτες δια της πληρεξουσίας δικηγόρου Μαρίας Κουκουβάκη και η τέταρτη μετά της ιδίας δικηγόρου,
Κατά α) του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, β) του Υπουργού Εσωτερικών, γ) της Συντονίστριας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, για τους οποίους παρέστη η Πάρεδρος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους Ευδοκία Σαφαρή με δήλωση του άρθρου 33 παρ. 6 εδαφ. β’ του π.δ. 18/1989 (Α’ 8), οι διατάξεις του οποίου (π.δ. 18/1989) εφαρμόζονται αναλόγως, βάσει του άρθρου 4 παρ. 2 του ν. 702/1977 (Α’ 268), και επί των ακυρωτικών διαφορών που εκδικάζονται από τα Διοικητικά Εφετεία, και δ) του Δήμου Σητείας, για τον οποίο παρέστη με δήλωση του άρθρου 33 παρ. 6 εδαφ. β’ του π.δ. 18/1989 ο πληρεξούσιος δικηγόρος Κωνσταντίνος Λαντζανάκης κ α ι
Κατά του παρεμβαίνοντος ………………….., κατοίκου ………………….., που παρέστη δια της πληρεξουσίας δικηγόρου Μαρίας Παπαβασιλείου.
Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της έκθεσης του εισηγητή, Εφέτη Δ.Δ. Εμμανουήλ Λενέτη.
Κατόπιν το Δικαστήριο άκουσε την πληρεξουσία των αιτουσών, η οποία ανέπτυξε και προφορικά τους λόγους της αίτησης ζητώντας την αποδοχή της, και, εν συνεχεία, την πληρεξουσία του παρεμβαίνοντος, που ζήτησε, αντίθετα, την απόρριψή της.
Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το Δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη.
Η κ ρ ί σ η τ ο υ ε ί ν α ι η ε ξ ή ς:
1. Επειδή, με την κρινόμενη αίτηση – για την άσκηση της οποίας καταβλήθηκε το νόμιμο παράβολο (…………και ..……, σειράς Α΄, ειδικά γραμμάτια παραβόλου, συνολικού ποσού 150 ευρώ) – ζητείται, καθ’ ερμηνεία του δικογράφου, να ακυρωθεί το …………….-2015 έγγραφο του Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Δόμησης (ΥΔΟΜ) του καθ’ ού Δήμου. Με το έγγραφο αυτό και κατά την ορθή του έννοια (πρβλ. ΣτΕ 2504/2009, 3767/2007 κ.ά.), ο Προϊστάμενος της ΥΔΟΜ, αφού υιοθέτησε πλήρως τις απόψεις του Διευθυντή Περιβαλλοντικού και Χωρικού Σχεδιασμού της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης που αποτυπώθηκαν στο …………..-2015 έγγραφο του τελευταίου, απέρριψε, παρά τα όσα ισχυρίζονται περί του αντιθέτου ο καθ’ ού Δήμος και ο παρεμβαίνων ………………, την ………….-2014 αίτηση των αιτουσών για τον έλεγχο και την ανάκληση των ………-1974 και …………..-1986 οικοδομικών αδειών με τις οποίες ο παρεμβαίνων ανήγειρε οικοδομή επί κοινού («ενιαίου», ΑΠ ……..2011 κ.ά.) με αυτές οικοπέδου στο ………………
2. Επειδή, κατά τα οριζόμενα στα άρθρα 21 παρ. 2 περιπτ. α’ του π.δ. 18/1989 και 4 παρ. 1 περιπτ. δ’ του ν. 702/1977, στην παρούσα υπόθεση νομιμοποιείται παθητικώς ως κύριος διάδικος μόνο ο καθ’ ού Δήμος Σητείας, διότι η προσβαλλόμενη πράξη εκδόθηκε από όργανό του και δεν υπάρχει διαφορετική ρύθμιση (πρβλ. ΣτΕ 871/2008). Εξάλλου, ο Υπουργός Εσωτερικών και ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που παρέστησαν κατά τη συζήτηση, ασκούν εποπτεία επί των δήμων, ο μεν πρώτος γενικά, ο, δε, δεύτερος ειδικά για τις πολεοδομικές αρμοδιότητές τους οι οποίες προβλέπονται στο άρθρο 75 παρ. Ι. περιπτ. β’ του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006, Α’ 11, ΚΔΚ). Επομένως, σύμφωνα με το άρθρο 21 παρ. 2 περιπτ. β’ του π.δ. 18/1989, η παράστασή τους λογίζεται ως προφορική παρέμβαση υπέρ του κύρους της προσβαλλόμενης πράξης (πρβλ. ΣτΕ 2536/2018 κ.ά.). Περαιτέρω, με βάση τις πιο πάνω διατάξεις του π.δ. 18/1989 και του ν. 702/1977, η Συντονίστρια της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, η οποία επίσης παρέστη, πρέπει να αποβληθεί από τη δίκη, αφού κηρυχθεί άκυρη η παράστασή της, διότι είναι όργανο του Κράτους και όχι πρόσωπο διαφορετικό αυτού (πρβλ. ΣτΕ 4691/2013 κ.ά.).
3. Επειδή, ο καθ’ ού Δήμος και ο παρεμβαίνων ……………….. ισχυρίζονται ότι στις 10-3-2016 που κατατέθηκε η κρινόμενη αίτηση, είχε παρέλθει η, κατ’ άρθρο 46 παρ. 1 εδαφ. α’ του π.δ. 18/1989, 60νθήμερη ανατρεπτική προθεσμία για την άσκησή της, η προθεσμία, δε, αυτή είχε αρχίσει την επομένη της 29-12-2015, αφενός γιατί τότε έλαβε γνώση της προσβαλλόμενης πράξης ο παρεμβαίνων και, αφετέρου, γιατί την ίδια ημερομηνία εστάλη η προσβαλλόμενη πράξη με απλό (και όχι συστημένο) έγγραφο στην πληρεξουσία δικηγόρο των αιτουσών μέσω των Ελληνικών Ταχυδρομείων (ΕΛΤΑ) δίχως να προκύπτει ο χρόνος της παραλαβής (βλ. την ………-2018 έκθεση απόψεων του καθ’ ού Δήμου), ενώ δεν ασκεί επιρροή η αποστολή του εγγράφου στην παλαιά διεύθυνση της δικηγόρου, καθώς η μεταβολή της διεύθυνσης δεν δηλώθηκε στην πολεοδομική Υπηρεσία και στα ΕΛΤΑ.
4. Επειδή, τα ανωτέρω είναι αβάσιμα όσον αφορά την 1η, την 3η και την 4η από τις αιτούσες, που διαμένουν στ. ……… και ……….., γιατί, όπως δέχεται και ο καθ’ ού Δήμος, δεν προκύπτει παραλαβή της προσβαλλόμενης πράξης στις 29-12-2015, μόνη, δε, η γνώση της τελευταίας από τον παρεμβαίνοντα τη συγκεκριμένη ημέρα, δεν σημαίνει και γνώση από τις αιτούσες. Εξάλλου, ο ίδιος ισχυρισμός προβάλλεται αλυσιτελώς όσον αφορά τη 2η αιτούσα (…………), η οποία διαμένει στην αλλοδαπή (……………….) και, επομένως, σύμφωνα με τα άρθρα 41 παρ. 3 και 46 παρ. 3 του π.δ. 18/1989, η προθεσμία για την άσκηση αίτησης ακύρωσης είναι 90 ημέρες, οι οποίες δεν είχαν συμπληρωθεί από την επομένη της 29-12-2015 (30-12-2015) μέχρι την 10-3-2016.
5. Επειδή, κατά τα λοιπά η κρινόμενη αίτηση ασκείται παραδεκτώς και, επομένως, πρέπει να εξετασθεί στην ουσία.
6. Επειδή, με έννομο συμφέρον και εν γένει παραδεκτώς παρεμβαίνει στη δίκη για τη διατήρηση της ισχύος της προσβαλλομένης πράξης ο …………………, διότι, όπως προαναφέρθηκε, οι οικοδομικές άδειες των οποίων ζητείται η ανάκληση, εκδόθηκαν στο όνομά του.
7. Επειδή, το άρθρο 1 του ν.δ. 1024/1971 (Α’ 232) ορίζει ότι «1. Εν τη εννοία του άρθρου 1 του Ν. 3741/1929 και των άρθρων 1002 και 1117 του Αστικού Κώδικος δύναται να συσταθή διηρημένη ιδιοκτησία και επί πλειόνων αυτοτελών οικοδομημάτων ανεγειρομένων επί ενιαίου οικοπέδου ανήκοντος εις ένα ή πλείονας ως και επί ορόφων ή μερών των οικοδομημάτων τούτων, επιφυλασσομένων των πολεοδομικών διατάξεων. 2. (πριν την ισχύ του άρθρου 6 παρ. 2 εδαφ. α’ του ν. 2052/1992, Α’ 94) Η προηγουμένη παράγραφος δεν εφαρμόζεται επί οικοπέδων κειμένων εκτός εγκεκριμένων σχεδίων πόλεων, ειμή μόνον εφ` όσον τα επ` αυτών, κατά την παρ. 1 οικοδομήματα, ανεγείρονται κατά το υπό του Α.Ν. 395/1968 προβλεπόμενον σύστημα της ελευθέρας δομήσεως ή πρόκειται περί περιοχής εκτός εγκεκριμένου σχεδίου, δι` ην καθωρίσθησαν όροι δομήσεως κατά την παρ. 2 του άρθρου 9 του από 17.7/16.8.1923 Ν. Δ/τος “περί σχεδίου πόλεων κλπ.”, ως αντικατεστάθη δια του άρθρου 1 του Α.Ν. 625/1968, επιφυλασσομένων και των διατάξεων του Ν.Δ. 1003/1971 “περί ενεργού Πολεοδομίας”».
8. Επειδή, έχει κριθεί (ΣτΕ 1511/2008, βλ. και ΣτΕ 3365/2014) ότι, κατά την έννοια των ανωτέρω διατάξεων, «επιτρέπεται, κατ’ αρχήν, η χορήγηση οικοδομικής άδειας και επί τμήματος ενιαίου οικοπέδου, επί του οποίου έχει συσταθεί διηρημένη (‘’κάθετη’’) συνιδιοκτησία, υπό την προϋπόθεση όμως ότι, εν όψει της συνολικής έκτασης του οικοπέδου, εξασφαλίζεται, εν σχέσει με το σύνολο των τυχόν δυναμένων να ανεγερθούν σ’ αυτό πλειόνων οικοδομημάτων, η πλήρης τήρηση των διατάξεων της πολεοδομικής νομοθεσίας, η εφαρμογή της οποίας κατ’ ουδέν επηρεάζεται από την ανωτέρω ιδιωτικού δικαίου συμφωνία. Περαιτέρω, κατά τη χορήγηση στην περίπτωση αυτή της άδειας, η πολεοδομική αρχή οφείλει να ελέγχει παρεμπιπτόντως και να λαμβάνει υπ’ όψιν την έκταση των δικαιωμάτων κάθε συνιδιοκτήτη επί τμημάτων του οικοπέδου, επί των οποίων καθένας από αυτούς έχει, δυνάμει της ανωτέρω σχέσης, δικαίωμα αποκλειστικής χρήσης, εν σχέσει τόσο προς την ανοικοδόμηση αυτοτελών οικοδομών όσο και προς την κατανομή των πολεοδομικών και οικοδομικών ωφελειών και βαρών μεταξύ των συνιδιοκτητών». Ενόψει των ανωτέρω, γίνεται δεκτό (ΣτΕ 1511/2008 κ.ά.) ότι εάν οι φερόμενοι ως συγκύριοι του οικοπέδου επικαλεστούν ενώπιον της αρμόδιας πολεοδομικής αρχής το καθεστώς της επ’ αυτού διηρημένης ιδιοκτησίας και της καταγγείλουν την παραβίαση από τον συνιδιοκτήτη των εντεύθεν δικαιωμάτων τους, τότε η υπηρεσία έχει όχι μόνο το δικαίωμα αλλά και την υποχρέωση να εξετάσει το συγκεκριμένο ζήτημα και να προβεί, περαιτέρω, στις επιβαλλόμενες, αναλόγως του αποτελέσματος της ερεύνης, ενέργειες, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται και η ανάκληση της οικοδομικής αδείας, ανεξάρτητα από το χρόνο που μεσολάβησε από την έκδοσή της.
9. Επειδή, εξάλλου, όσον αφορά ειδικά το τοπογραφικό διάγραμμα για την έκδοση της άδειας, έχει κριθεί (ΣτΕ 3177/2015, πρβλ. ΣτΕ 2708/2019) ότι, κατά την έννοια των άρθρων 52 και 53 του ν.δ. της 17-7/16-8-1923 (Α’ 228), όπως το τελευταίο αυτό άρθρο τροποποιήθηκε με το άρθρο 1 του ν.δ. 194/1969 (Α’ 103), «το τοπογραφικό διάγραμμα αποτελεί ένα από τα δικαιολογητικά που υποβάλλονται για τη χορήγηση οικοδομικής άδειας, αποτελεί, δε, αντικείμενο πλήρους και λεπτομερούς ελέγχου εκ μέρους εξουσιοδοτημένων υπαλλήλων της αρμόδιας πολεοδομικής αρχής πριν υπογραφεί η οικοδομική άδεια. Από τις ίδιες διατάξεις, εξάλλου, συνάγεται ότι η πιστότητα του υποβαλλομένου με την αίτηση τοπογραφικού διαγράμματος, το οποίο, κατά κανόνα, συνδέεται άρρηκτα με εμπράγματα δικαιώματα επί του γηπέδου του ενδιαφερομένου για την ανέγερση της οικοδομής ή τρίτων, καθώς και με την έκταση του οικοπέδου, αποτελεί ουσιώδες στοιχείο για την έγκριση της οικοδομικής άδειας και ότι, επομένως, χορηγηθείσα οικοδομική άδεια είναι παράνομη και ανακλητή όταν η έκδοσή της στηρίχθηκε σε τοπογραφικό διάγραμμα [που] επικαλέσθηκε ή προσκόμισε ο αιτούμενος την έκδοσή της [και] το οποίο αποδεικνύεται εκ των υστέρων αντικειμενικώς ανακριβές, συνέπεια δε της ανακρίβειας αυτής είναι ότι η άδεια εκδόθηκε επί τη βάσει διατάξεων, στις οποίες δεν θα μπορούσε νομίμως να στηριχθεί η έκδοσή της αν δεν υπήρχε η ανωτέρω ανακρίβεια». Σύμφωνα, εξάλλου, με την προαναφερθείσα απόφαση (ΣτΕ 3177/2015), τα ανωτέρω ισχύουν α) έστω και αν «η Διοίκηση ούτε κατά την έκδοση της οικοδομικής άδειας ούτε σε μεταγενέστερο χρόνο είχε εντοπίσει την ανακρίβεια του υποβληθέντος διαγράμματος» και β) ανεξάρτητα από το γεγονός ότι μεσολάβησε μακρό χρονικό διάστημα από την έκδοση της ανακαλούμενης άδειας (άδεια εκδοθείσα το 1974 και ανακληθείσα μετά πάροδο 29 ετών, το 2003).
10. Επειδή, από τα στοιχεία της δικογραφίας προκύπτουν τα εξής: Οι αιτούσες φέρονται ως συγκύριοι με τον παρεμβαίνοντα (……………..) ενός οικοπέδου εμβαδού 178,10 τ.μ. στο ……………….., επί του οποίου συστάθηκαν, κατά τις διατάξεις του ν.δ. 1024/1971, δύο αυτοτελείς κάθετες ιδιοκτησίες, δυνάμει του 15667/14-5-1974, νομίμως μεταγεγραμμένου, συμβολαίου του συμβολαιογράφου …… ……………., το οποίο καταρτίσθηκε ανάμεσα στον παρεμβαίνοντα και τον …………. (πατέρα, αφενός, του παρεμβαίνοντος και, αφετέρου, του δικαιοπαρόχου των αιτουσών ……………..). Σύμφωνα με το συμβόλαιο αυτό και το από 7-5-1974 συνημμένο τοπογραφικό διάγραμμα του πολιτικού υπομηχανικού …………………, α) η πρώτη κάθετη ιδιοκτησία (που περιγράφεται με περιμετρικά στοιχεία Α, Β, Γ, Δ, Ε, Ι, Θ, Η, Α) έχει εμβαδόν 137,61 τ.μ. και αντιστοιχεί στα 77% εξ αδιαιρέτου του όλου ακινήτου οικοπέδου (εφεξής Α’ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ) και β) η δεύτερη (που περιγράφεται ως «υφισταμένη αποθήκη» με περιμετρικά στοιχεία Η, Θ, Ι, Ζ, Η) έχει εμβαδόν 40,49 τ.μ. (178,10 μείον 137,61) και αντιστοιχεί στα 23% εξ αδιαιρέτου του οικοπέδου (100 μείον 77) (εφεξής Β’ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ). Από τις ανωτέρω κάθετες ιδιοκτησίες, η μεν Α΄ περιήλθε το 1974 στον παρεμβαίνοντα λόγω δωρεάς, η, δε, Β’ στις αιτούσες το έτος 2012, έπειτα από το θάνατο των προαναφερομένων ………………….. Εν συνεχεία, εκδόθηκαν στο όνομα του παρεμβαίνοντος α) η …………-1974 άδεια του Τμήματος Πολεοδομίας της Νομαρχίας …. (1η οικοδομική άδεια) για την ανέγερση μίας ισόγειας κατοικίας τριών (3) δωματίων επί του οικοπέδου και β) η …………-1986 άδεια του Πολεοδομικού Γραφείου …. (2η οικοδομική άδεια), με την οποία επετράπη η προσθήκη ενός (1) ορόφου με «αναθεώρηση όψεων», καθώς και η εκτέλεση των οικοδομικών εργασιών που περιγράφονται αναλυτικά στην τεχνική έκθεση του πολιτικού μηχανικού ……………… και οι οποίες (εργασίες) εγκρίθηκαν με την ………….-1986 πράξη του ίδιου Πολεοδομικού Γραφείου. Για την έκδοση των πιο πάνω αδειών ο παρεμβαίνων υπέβαλε α) όσον αφορά την 1η οικοδομική άδεια, i) την ………..-1974 βεβαίωση του Προέδρου της Κοινότητας ……………. κατά την οποία έχει υπό την πλήρη κυριότητά του οικόπεδο 138 περίπου τ.μ. με «πλησιαστάς» από βορρά, κοινοτική οδό, από νότο, ……. και κοινοτική οδό, από ανατολάς, κοινοτική οδό και από δυσμάς, …………….. και ii) το από 16-6-1974 τοπογραφικό διάγραμμα της αρχιτέκτονος ……………… και β) όσον αφορά τη 2η άδεια, το από 17-2-1986 τοπογραφικό διάγραμμα του πολιτικού μηχανικού ………………….. Όπως προκύπτει από τα τοπογραφικά αυτά διαγράμματα, σε κανένα δεν υπήρχε το παρακάτω κείμενο που είχε αναγραφεί στο προαναφερθέν τοπογραφικό διάγραμμα του πολιτικού υπομηχανικού ………………. το οποίο συνόδευε την ……………1974 πράξη σύστασης της κάθετης ιδιοκτησίας «ΥΠΟΜΝΗΜΑ: Εμβαδόν οικοπέδου Α, Β, Γ, Δ, Ε, Ζ, Α […] 178,10 μ2. Μεταβιβαζόμενον εις τον [παρεμβαίνοντα] ποσοστό εξ αδιαιρέτου 77% με δικαίωμα μελλοντικής ανοικοδόμησης επί του τμήματος Α, Β, Γ, Δ, Ε, Ι, Θ, Η, Α [Α’ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ]. Έκαστον εκ των δύο τμημάτων θα αφήνει τον απαιτούμενον ακάλυπτον χώρον συμφώνως τω ΓΟΚ κατά την δόμησιν. Εμβαδόν τμήματος Α, Β, Γ, Δ, Ε, Ι, Θ, Η, Α [Α’ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ] = 137,61 μ2». Ακολούθως, μετά το θάνατο του δικαιοπαρόχου των αιτουσών, η 4η αιτούσα (…………….), με την ………-2013 αίτηση, ζήτησε από την ΥΔΟΜ του καθ’ ού Δήμου τη διενέργεια «αυτοψίας» στις παραπάνω άδειες. Η ΥΔΟΜ, στο ……………-2013 απαντητικό της έγγραφο, ανέφερε α) ότι υπάλληλοι της Υπηρεσίας πραγματοποίησαν στην οικοδομή του παρεμβαίνοντος αυτοψία, από την οποία προέκυψε η εκτέλεση των αυθαίρετων κατασκευών που περιγράφονται στην 27/12-12-2013 σχετική έκθεση και β) ότι ο παρεμβαίνων νομιμοποίησε τις συγκεκριμένες κατασκευές στις 12-12-2013, με την …………..-2013 δήλωση υπαγωγής στις διατάξεις του ν. 4178/2013 (Α’ 174). Μετά από αυτά, οι αιτούσες κατέθεσαν την …………-2014 «αίτηση – καταγγελία» και ζήτησαν από την ΥΔΟΜ τον έλεγχο και την ανάκληση των αδειών, α) διότι ο παρεμβαίνων πέτυχε την έκδοσή τους εμφανίζοντας ολόκληρο το οικόπεδο, το οποίο αποτυπώνεται στα σχέδια, που κατ’ εντολή του συντάχθηκαν και προσκομίστηκαν στην πολεοδομική Υπηρεσία το 1974 και το 1986), ως αποκλειστικής κυριότητάς του, αποσιωπώντας την ύπαρξη της διηρημένης «κάθετης» ιδιοκτησίας, β) διότι συνεπεία των ως άνω ενεργειών του παρεμβαίνοντος αδυνατούν να εκμεταλλευθούν και να αξιοποιήσουν την ιδιοκτησία τους εξαιτίας της εξάντλησης του συντελεστή δόμησης και του ποσοστού κάλυψης και γ) διότι με βάση τα παραπάνω και τα όσα κρίθηκαν με την 1511/2008 απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, οι οικοδομικές άδειες είναι παράνομες και πρέπει να ανακληθούν από την πολεοδομική αρχή, που υποχρεούται κατά τη χορήγησή τους να ελέγχει παρεμπιπτόντως και την έκταση των δικαιωμάτων του συνιδιοκτήτη. Ενόψει τούτων, ο Προϊστάμενος της ΥΔΟΜ ……. απηύθυνε, με το 40/20-1-2015 έγγραφο, σχετικό ερώτημα στη Διεύθυνση Περιβαλλοντικού και Χωρικού Σχεδιασμού της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, αναφέροντας, μεταξύ άλλων, ότι για την έκδοση των ενδίκων αδειών δεν υποβλήθηκε η προϋπάρχουσα σύσταση κάθετης ιδιοκτησίας, καθώς και ότι για την έκδοση της 2ης οικοδομικής άδειας (…./1986) «αποσιωπήθηκε» η ύπαρξη της 1ης (………./1974). Τελικά, το αίτημα των αιτουσών απορρίφθηκε με την προσβαλλόμενη πράξη (………..-2015), διότι με βάση την 39941/2287/1968 (Β’ 114) υπουργική απόφαση και το π.δ. της 3-9-1983 (Δ’ 394) που ίσχυαν το χρόνο έκδοσης των επίμαχων αδειών, δεν απαιτούνταν η προσκόμιση και ο έλεγχος των τίτλων ιδιοκτησίας και, επομένως, δεν τίθεται ζήτημα ανάκλησης των αδειών. Ήδη οι αιτούσες στρέφονται κατά της ως άνω ……….-2015 πράξης και ζητούν την ακύρωσή της, προβάλλοντας ότι, αφού έθεσαν υπόψιν της πολεοδομικής Υπηρεσίας τη σύσταση των καθέτων ιδιοκτησιών και αμφισβήτησαν την ακρίβεια των τοπογραφικών διαγραμμάτων βάσει των οποίων εκδόθηκαν οι επίμαχες άδειες, η Υπηρεσία όφειλε να εξετάσει τη νομιμότητα των τελευταίων και να προβεί στην ανάκληση αυτών, ανεξαρτήτως του χρόνου που μεσολάβησε από τη έκδοσή τους.
11. Επειδή, η παραπάνω αιτιολογία της προσβαλλόμενης πράξης δεν είναι νόμιμη κατά το βάσιμο σχετικό λόγο της αίτησης ακύρωσης. Και τούτο, γιατί, ενόψει των όσων έγιναν ερμηνευτικώς δεκτά στις σκέψεις 8 και 9 για την έννοια των άρθρων 1 του ν.δ. 1024/1971 και 52 και 53 του ν.δ. της 17-7/16-8-1923, η πολεοδομική υπηρεσία, εφόσον οι αιτούσες, ως συγκύριες του οικοπέδου, έθεσαν υπόψιν της το καθεστώς της διηρημένης ιδιοκτησίας επί του ακινήτου και της κατήγγειλαν ότι ο παρεμβαίνων – συνιδιοκτήτης παραβίασε τα εντεύθεν δικαιώματά τους καταθέτοντας ανακριβή τοπογραφικά και λοιπά στοιχεία, είχε όχι μόνο το δικαίωμα αλλά και την υποχρέωση να εξετάσει το ζήτημα αυτό και να προβεί, περαιτέρω, στις επιβαλλόμενες, αναλόγως του αποτελέσματος της ερεύνης, ενέργειες, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται και η ανάκληση των αδειών, ανεξαρτήτως του χρόνου που μεσολάβησε από την έκδοσή τους. Εξάλλου, ο ισχυρισμός του παρεμβαίνοντος ότι η πολεοδομική Υπηρεσία γνώριζε ήδη τη σύσταση της διηρημένης ιδιοκτησίας από το περιεχόμενο της βεβαίωσης του Προέδρου της Κοινότητας ………………. και τον τρόπο απεικόνισης των ακινήτων στα τοπογραφικά διαγράμματα, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, γιατί η Υπηρεσία βεβαιώνει το αντίθετο.
12. Επειδή, κατ’ ακολουθίαν, πρέπει να γίνει δεκτή η κρινόμενη αίτηση, να ακυρωθεί η προσβαλλόμενη πράξη, να αναπεμφθεί η υπόθεση στη Διοίκηση για νέα νόμιμη κρίση με βάση τα όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, να αποδοθεί στις αιτούσες το καταβληθέν παράβολο (άρθρο 36 παρ. 4 εδαφ. α’ του π.δ. 18/1989), να απορριφθεί η παρέμβαση του …………… και οι προφορικές παρεμβάσεις των Υπουργών και, τέλος, να απαλλαγούν ο καθ’ ού Δήμος και οι παρεμβαίνοντες, ως ηττηθέντες διάδικοι, από τα δικαστικά έξοδα των αιτουσών κατ’ εκτίμηση των περιστάσεων (άρθρα 4 παρ. 1 περιπτ. στ΄ του ν. 702/1977 και 275 παρ. 1 εδαφ. τελευταίο του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, ν. 2717/1999, Α΄ 97, ΚΔΔ).
ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ
Δέχεται την αίτηση ακύρωσης.
Ακυρώνει την ………..-2015 πράξη του Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Δόμησης του Δήμου Σητείας.
Αναπέμπει την υπόθεση στη Διοίκηση για νέα νόμιμη κρίση με βάση τα όσα έγιναν δεκτά στη 11η σκέψη της παρούσας.
Κηρύσσει άκυρη την παράσταση της Συντονίστριας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης και την αποβάλλει από τη δίκη.
Απορρίπτει την παρέμβαση του ……………, καθώς και τις παρεμβάσεις των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Εσωτερικών.
Διατάσσει να αποδοθεί στις αιτούσες το καταβληθέν παράβολο.
Απαλλάσσει τον καθ’ ού και τους παρεμβαίνοντες από τη δικαστική δαπάνη των αιτουσών.
Η διάσκεψη του Δικαστηρίου έγινε στα Χανιά στις 29-6-2021
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ
Και λόγω αποχωρήσεως της
από την υπηρεσία
Ο αρχαιότερος εφέτης Δ.Δ.
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΘΑΡΑΚΗΣ
Η απόφαση δημοσιεύτηκε σε έκτακτη δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του Δικαστηρίου στις 14 Απριλίου 2022 με μέλη τους: Γεώργιο Καθαράκη, Εφέτη Δ.Δ., Προεδρεύοντα δυνάμει της ΠΠΡ 13/10-9-2021 πράξης της Προϊσταμένης Προέδρου του Δικαστηρίου, Εμμανουήλ Λενέτη και Φιλομήλα Φαλτσέτα, Εφέτες Δ.Δ., λόγω αποχώρησης της Προέδρου Εφετών Δ.Δ. Κρυσταλλίας Καρακεχαγιά – Δρυγιανού από την Υπηρεσία.
Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΘΑΡΑΚΗΣ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΓΕΩΡΓΑΚΑΚΗ
Αριθμός 1585/2024
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ
ΤΜΗΜΑ Ε΄
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 13 Δεκεμβρίου 2023, με την εξής σύνθεση: Χρήστος Ντουχάνης, Αντιπρόεδρος, Προεδρεύων, σε αναπλήρωση της Προέδρου του Τμήματος, που είχε κώλυμα, Χριστιάνα Μπολόφη, Χρήστος Παπανικολάου, Σύμβουλοι, Μαρία-Ελένη Παπαδημήτρη, Ζωή Θεοδωρικάκου, Πάρεδροι. Γραμματέας η Δημητρία Τετράδη, Γραμματέας του Ε΄ Τμήματος.
Για να δικάσει την από 14 Νοεμβρίου 2022 έφεση:
του ………………, κατοίκου ………., ο οποίος παρέστη με την δικηγόρο Μαρία Παπαβασιλείου (Α.Μ. 156 Δ.Σ. Λασιθίου), που την διόρισε με πληρεξούσιο,
κατά των: 1) …………. του …………, κατοίκου …………….., 2) ……………. του ……………, κατοίκου …………………….., 3) …………… του ………, κατοίκου ………… ………., και 4) Ι……………… του ………, κατοίκου ……………………., οι οποίοι παρέστησαν με την δικηγόρο Μαρία Κουκουβάκη (Α.Μ. 247 Δ.Σ. Λασιθίου), που την διόρισαν με πληρεξούσιο,
και κατά της υπ’ αριθ. 60/2022 αποφάσεως του Διοικητικού Εφετείου Χανίων.
Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως του εισηγητή, Συμβούλου Χρήστου Παπανικολάου.
Κατόπιν το δικαστήριο άκουσε την πληρεξουσία του εκκαλούντος, η οποία ανέπτυξε και προφορικά τους προβαλλόμενους λόγους εφέσεως και ζήτησε να γίνει δεκτή η έφεση, και την πληρεξουσία των εφεσιβλήτων, η οποία ζήτησε την απόρριψή της.
Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη σε αίθουσα του δικαστηρίου κ α ι
Α φ ο ύ μ ε λ έ τ η σ ε τ α σ χ ε τ ι κ ά έ γ γ ρ α φ α
Σ κ έ φ θ η κ ε κ α τ ά τ ο ν Ν ό μ ο
1. Επειδή, για την άσκηση της κρινομένης εφέσεως καταβλήθηκε το νόμιμο παράβολο (κωδικός πληρωμής ηλεκτρονικού παραβόλου …………………..).
2. Επειδή, με την κρινόμενη έφεση ζητείται η εξαφάνιση της 60/2022 απόφασης του Διοικητικού Εφετείου Χανίων. Με την απόφαση αυτή έγινε δεκτή αίτηση ακυρώσεως των ήδη εφεσιβλήτων και ακυρώθηκε το ………….2015 έγγραφο του Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Δόμησης (ΥΔΟΜ) του Δήμου …………., με το οποίο, όπως ερμηνεύθηκε από το δικάσαν δικαστήριο, ο Προϊστάμενος της ΥΔΟΜ, είχε απορρίψει την ……….2014 αίτηση των εφεσιβλήτων για τον έλεγχο και την ανάκληση των …………1974 και ………..1986 οικοδομικών αδειών με τις οποίες ο εκκαλών είχε ανεγείρει οικοδομή επί κοινού με αυτές οικοπέδου στο ………………….
3. Επειδή, την ημέρα δικασίμου (13.12.2023) ο εκκαλών υπέβαλε την υπ’ αριθ. Π ………….2023 αίτηση, με την οποία ζήτησε την αναβολή συζήτησης της υπόθεσης, «λόγω του ότι η πληρεξούσια δικηγόρος [του] δεν έχει προετοιμαστεί καθόσον ο κωδικός παρακολούθησης της υποθέσεως χορηγήθηκε από την Γραμματεία κατόπιν τηλ. επικοινωνίας της στις 12.12.2023». Για την αίτηση δε αυτή ο εκκαλών κατέβαλε παράβολο ύψους 50 ευρώ (κωδικός ηλεκτρονικού παραβόλου ………………../2023), σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παράγραφο 5 του άρθρου 33 του π.δ. 18/1989 (Α 8), όπως η παράγραφος αυτή, η οποία προστέθηκε με το άρθρο 36 παρ. 1 του ν. 4446/2016 (Α 240), ισχύει κατά τον χρόνο συζητήσεως της υποθέσεως, μετά την αντικατάστασή της με το άρθρο 40 παρ. 2 του ν. 4465/2017 (Α 47/4.4.2017). Η ως άνω αίτηση απορρίφθηκε από το Δικαστήριο, το οποίο και προχώρησε στην εκδίκαση της υπόθεσης. Κατόπιν αυτών, πρέπει να επιστραφεί το παράβολο που κατέβαλε ο εκκαλών με την ανωτέρω αίτησή του, δεδομένου ότι, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 40 παρ. 2 του ν. 4465/2017, το καταβαλλόμενο δυνάμει της διατάξεως αυτής παράβολο επιστρέφεται σε περίπτωση απόρριψης του αιτήματος αναβολής από το Δικαστήριο.
4. Επειδή, με την παρ. 2 του άρθρου 12 του ν. 3900/2010 (Α΄ 213), ο οποίος, σύμφωνα με το άρθρο 70 αυτού, άρχισε να ισχύει από 1.1.2011, προστέθηκε στην παρ. 1 του άρθρου 58 του π.δ/τος 18/1989 (Α΄ 8) δεύτερο εδάφιο, το οποίο, στη συνέχεια, αντικαταστάθηκε με το άρθρο 15 παρ. 3 του ν. 4446/2016 (Α΄ 240) ως εξής: «Η έφεση επιτρέπεται, μόνον όταν προβάλλεται από τον διάδικο, με συγκεκριμένους ισχυρισμούς που περιέχονται στο σχετικό δικόγραφο, ότι δεν υπάρχει νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας ή ότι υπάρχει αντίθεση της προσβαλλομένης αποφάσεως προς τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας ή άλλου ανωτάτου δικαστηρίου είτε προς ανέκκλητη απόφαση διοικητικού δικαστηρίου». Κατά την έννοια του ανωτέρω εδαφίου, η άσκηση έφεσης επιτρέπεται μόνον υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στη διάταξη αυτή, ως ισχυρισμοί δε, η προβολή των οποίων απαιτείται επί ποινή απαραδέκτου, νοούνται εκείνοι που αναφέρονται με τρόπο συγκεκριμένο σε κριθέν νομικό ζήτημα, αναγόμενο στην ερμηνεία των κανόνων δικαίου που εφαρμόσθηκαν από την εκκαλούμενη απόφαση και η επίλυση του οποίου ήταν αναγκαία για την διάγνωση της υπόθεσης, και όχι απλώς στην ορθή ή μη υπαγωγή πραγματικών περιστατικών σε εφαρμοσθέντα κανόνα δικαίου. Περαιτέρω, για να κριθεί αν παραδεκτώς ασκείται η έφεση, ο εκκαλών πρέπει να προβάλλει απαραιτήτως με το εισαγωγικό δικόγραφο αυτοτελείς και συγκεκριμένους ισχυρισμούς, με τους οποίους και πρέπει να καθορίζεται ποιο είναι το επίμαχο νομικό ζήτημα που κρίθηκε, περαιτέρω δε, να επικαλείται κατά τρόπο συγκεκριμένο, σε σχέση με το ζήτημα αυτό, η επίλυση του οποίου ήταν αναγκαία για τη διάγνωση της υπόθεσης, είτε έλλειψη νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας είτε αντίθεση της προσβαλλόμενης απόφασης προς τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας ή άλλου ανώτατου δικαστηρίου ή προς ανέκκλητη απόφαση διοικητικού δικαστηρίου (πρβλ. ΣτΕ 2183/2023, 2483/2019, 2297/2018, 4482/2013, 3371/2013, 4382/2012).
5. Επειδή, από την εκκαλουμένη προκύπτουν τα εξής: Οι εφεσίβλητες φέρονται ως συγκύριες με τον εκκαλούντα ενός οικοπέδου εμβαδού 178,10 τ.μ. στο ………………….., επί του οποίου συστάθηκαν, κατά τις διατάξεις του ν.δ. 1024/1971, δύο αυτοτελείς κάθετες ιδιοκτησίες, δυνάμει του ……………..1974, νομίμως μεταγεγραμμένου, συμβολαίου, συμβολαιογράφου …………., το οποίο καταρτίσθηκε ανάμεσα στον εκκαλούντα και τον ………….. (πατέρα, αφενός, του εκκαλούντος και, αφετέρου, του δικαιοπαρόχου των εφεσιβλήτων ……………). Σύμφωνα με το συμβόλαιο αυτό και το από 7.5.1974 συνημμένο τοπογραφικό διάγραμμα πολιτικού υπομηχανικού, α) η πρώτη κάθετη ιδιοκτησία (που περιγράφεται με περιμετρικά στοιχεία Α, Β, Γ, Δ, Ε, Ι, Θ, Η, Α) έχει εμβαδόν 137,61 τ.μ. και αντιστοιχεί στα 77% εξ αδιαιρέτου του όλου ακινήτου οικοπέδου και β) η δεύτερη (που περιγράφεται ως «υφισταμένη αποθήκη» με περιμετρικά στοιχεία Η, Θ, Ι, Ζ, Η) έχει εμβαδόν 40,49 τ.μ. (178,10 μείον 137,61) και αντιστοιχεί στα 23% εξ αδιαιρέτου του οικοπέδου (100 μείον 77). Από τις ανωτέρω κάθετες ιδιοκτησίες, η μεν πρώτη περιήλθε το 1974 στον εκκαλούντα λόγω δωρεάς, η δε δεύτερη το έτος 2012 στις εφεσίβλητες, έπειτα από τον θάνατο των ……………… Εξάλλου, στο όνομα του εκκαλούντος εκδόθηκαν α) η 239/21.6.1974 άδεια του Τμήματος Πολεοδομίας της Νομαρχίας ………… (1η οικοδομική άδεια) για την ανέγερση μίας ισόγειας κατοικίας τριών (3) δωματίων επί του οικοπέδου και β) η 129/13.8.1986 άδεια του Πολεοδομικού Γραφείου ………… (2η οικοδομική άδεια), με την οποία επετράπη η προσθήκη ενός (1) ορόφου με «αναθεώρηση όψεων», καθώς και η εκτέλεση των οικοδομικών εργασιών που περιγράφονται αναλυτικά στην τεχνική έκθεση πολιτικού μηχανικού και οι οποίες εργασίες εγκρίθηκαν με την …………..1986 πράξη του ίδιου Πολεοδομικού Γραφείου. Για την έκδοση των πιο πάνω αδειών ο εκκαλών υπέβαλε α) όσον αφορά την 1η οικοδομική άδεια, την ……….1974 βεβαίωση του Προέδρου της Κοινότητας …………….., σύμφωνα με την οποία έχει υπό την πλήρη κυριότητά του οικόπεδο 138 περίπου τ.μ., καθώς και το από 16.6.1974 τοπογραφικό διάγραμμα αρχιτέκτονος μηχανικού και β) όσον αφορά τη 2η άδεια, το από 17.2.1986 τοπογραφικό διάγραμμα πολιτικού μηχανικού. Κατά την εκκαλουμένη, σε κανένα από τα τοπογραφικά αυτά διαγράμματα δεν υπήρχε το παρακάτω κείμενο που είχε αναγραφεί στο προαναφερθέν τοπογραφικό διάγραμμα του πολιτικού υπομηχανικού, το οποίο συνόδευε την …………1974 πράξη σύστασης της κάθετης ιδιοκτησίας: «ΥΠΟΜΝΗΜΑ: Εμβαδόν οικοπέδου Α, Β, Γ, Δ, Ε, Ζ, Α […] 178,10 μ2. Μεταβιβαζόμενον εις τον [εκκαλούντα] ποσοστό εξ αδιαιρέτου 77% με δικαίωμα μελλοντικής ανοικοδόμησης επί του τμήματος Α, Β, Γ, Δ, Ε, Ι, Θ, Η, Α [Α’ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ]. Έκαστον εκ των δύο τμημάτων θα αφήνει τον απαιτούμενον ακάλυπτον χώρον συμφώνως τω ΓΟΚ κατά την δόμησιν. Εμβαδόν τμήματος Α, Β, Γ, Δ, Ε, Ι, Θ, Η, Α [Α’ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ] = 137,61 μ2». Ακολούθως, μετά τον θάνατο του δικαιοπαρόχου των εφεσιβλήτων, η 4η εφεσίβλητη ζήτησε, με την υπ’ αριθ. 313/4.4.2013 αίτησή της, από την ΥΔΟΜ του Δήμου …. τη διενέργεια «αυτοψίας» στις παραπάνω άδειες. Η ΥΔΟΜ, στο υπ’ αριθ. …………2013 απαντητικό της έγγραφο, ανέφερε α) ότι υπάλληλοι της Υπηρεσίας πραγματοποίησαν στην οικοδομή του εκκαλούντος αυτοψία, από την οποία προέκυψε η εκτέλεση των αυθαίρετων κατασκευών που περιγράφονται στην 27/12.12.2013 σχετική έκθεση και β) ότι ο εκκαλών νομιμοποίησε τις συγκεκριμένες κατασκευές στις 12.12.2013, με την υποβολή της υπ’ αριθ. ………..2013 δήλωσης υπαγωγής αυτών στις διατάξεις του ν. 4178/2013 (Α΄ 174). Κατόπιν τούτων, οι εφεσίβλητες κατέθεσαν την υπ’ αριθ. ………..2014 «αίτηση – καταγγελία» και ζήτησαν από την ΥΔΟΜ τον έλεγχο και την ανάκληση των αδειών, α) διότι ο εκκαλών πέτυχε την έκδοσή τους εμφανίζοντας ολόκληρο το οικόπεδο, το οποίο αποτυπώνεται στα σχέδια, που κατ’ εντολή του συντάχθηκαν και προσκομίστηκαν στην πολεοδομική Υπηρεσία το 1974 και το 1986, ως αποκλειστικής κυριότητάς του, αποσιωπώντας την ύπαρξη της διηρημένης «κάθετης» ιδιοκτησίας, β) διότι, συνεπεία των ως άνω ενεργειών του εκκαλούντος αδυνατούν να εκμεταλλευθούν και να αξιοποιήσουν την ιδιοκτησία τους εξαιτίας της εξάντλησης του συντελεστή δόμησης και του ποσοστού κάλυψης και γ) διότι με βάση τα παραπάνω και τα όσα κρίθηκαν με την 1511/2008 απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, οι οικοδομικές άδειες είναι παράνομες και πρέπει να ανακληθούν από την πολεοδομική αρχή, που υποχρεούται κατά τη χορήγησή τους να ελέγχει παρεμπιπτόντως και την έκταση των δικαιωμάτων του συνιδιοκτήτη. Ενόψει τούτων, ο Προϊστάμενος της ΥΔΟΜ ………. απηύθυνε, με το υπ’ αριθ. 40/20.1.2015 έγγραφό του, σχετικό ερώτημα στη Διεύθυνση Περιβαλλοντικού και Χωρικού Σχεδιασμού της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, αναφέροντας, μεταξύ άλλων, ότι για την έκδοση των επίμαχων αδειών δεν υποβλήθηκε η προϋπάρχουσα σύσταση κάθετης ιδιοκτησίας, καθώς και ότι για την έκδοση της 2ης οικοδομικής άδειας (……/1986) «αποσιωπήθηκε» η ύπαρξη της 1ης (……./1974). Τελικά, το αίτημα των εφεσιβλήτων απορρίφθηκε με την προσβληθείσα με την αίτηση ακυρώσεως πράξη (………..2015), με την αιτιολογία ότι, σύμφωνα, με την 39941/2287/1968 (Β’ 114) υπουργική απόφαση και το π.δ. της 3.9.1983 (Δ’ 394), που ίσχυαν το χρόνο έκδοσης των επίμαχων αδειών, δεν απαιτούνταν η προσκόμιση και ο έλεγχος των τίτλων ιδιοκτησίας και, επομένως, δεν τίθεται ζήτημα ανάκλησης των αδειών. Κατά της τελευταίας αυτής πράξης οι εφεσίβλητες άσκησαν αίτηση ακυρώσεως ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου Χανίων, προβάλλοντας ότι, αφού έθεσαν υπόψιν της πολεοδομικής Υπηρεσίας τη σύσταση των καθέτων ιδιοκτησιών και αμφισβήτησαν την ακρίβεια των τοπογραφικών διαγραμμάτων βάσει των οποίων εκδόθηκαν οι επίμαχες άδειες, η Υπηρεσία όφειλε να εξετάσει τη νομιμότητα των τελευταίων και να προβεί στην ανάκληση αυτών, ανεξαρτήτως του χρόνου που μεσολάβησε από τη έκδοσή τους.
6. Επειδή, η εκκαλουμένη έκρινε ότι με το προσβληθέν …………2015 έγγραφο του Προϊσταμένου της ΥΔΟΜ του Δήμου ………., κατά την ορθή του έννοια, ο τελευταίος απέρριψε, παρά τα όσα ισχυρίστηκαν ο Δήμος Σητείας και ο εκκαλών, την υπ’ αριθ. ………..2014 αίτηση των εφεσιβλήτων για τον έλεγχο και ανάκληση των οικοδομικών αδειών των εκκαλούντος. Με την εκκαλουμένη, εξάλλου, απορρίφθηκε ισχυρισμός του εκκαλούντος και παρεμβάντος στη δίκη στο εφετείο και του καθ’ ού η αίτηση ακυρώσεως Δήμου Σητείας περί εκπροθέσμου της αιτήσεως ακυρώσεως των ήδη εφεσιβλήτων, με το σκεπτικό ότι από τα στοιχεία του φακέλου δεν προέκυπτε γνώση της προσβληθείσας πράξης από τις εφεσίβλητες σε χρονικό σημείο που απείχε πέραν των 60 ή 90, όσον αφορά τη δεύτερη εφεσίβλητη – αιτούσα κάτοικο εξωτερικού, ημερών από την άσκηση της αιτήσεως ακυρώσεως. Τούτο διότι η αποστολή της πράξης στην πληρεξουσία δικηγόρο των εφεσιβλήτων μέσω των Ελληνικών Ταχυδρομείων (ΕΛΤΑ) στις 29.12.2015, έγινε με απλό (και όχι συστημένο) έγγραφο δίχως να προκύπτει ο χρόνος της παραλαβής, ήταν δε άνευ επιρροής η αποστολή του εγγράφου στην παλαιά διεύθυνση της δικηγόρου, καθώς η μεταβολή της διεύθυνσης δεν δηλώθηκε στην πολεοδομική Υπηρεσία και στα ΕΛΤΑ.
7. Επειδή, εξάλλου, η αίτηση ακυρώσεως των ήδη εφεσιβλήτων έγινε δεκτή και ακυρώθηκε το ………….2015 έγγραφο του Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Δόμησης (ΥΔΟΜ) του Δήμου …….., με το σκεπτικό ότι η αιτιολογία της προσβληθείσας πράξης δεν είναι νόμιμη, διότι κατά την έννοια των άρθρων 1 του ν.δ. 1024/1971 και 52 και 53 του ν.δ. της 17-7/16.8.1923, όπως οι διατάξεις αυτές έχουν ερμηνευθεί από το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ 1511/2008, ΣτΕ 3365/2014 και ΣτΕ 3177/2015, ΣτΕ 2708/2019), η πολεοδομική υπηρεσία, εφόσον οι εφεσίβλητες, ως συγκύριες του οικοπέδου, έθεσαν υπόψη της το καθεστώς της διηρημένης ιδιοκτησίας επί του ακινήτου και της κατήγγειλαν ότι ο εκκαλών – συνιδιοκτήτης παραβίασε τα εντεύθεν δικαιώματά τους καταθέτοντας ανακριβή τοπογραφικά και λοιπά στοιχεία, είχε όχι μόνο το δικαίωμα αλλά και την υποχρέωση να εξετάσει το ζήτημα αυτό και να προβεί, περαιτέρω, στις επιβαλλόμενες, αναλόγως του αποτελέσματος της έρευνας, ενέργειες, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται και η ανάκληση των αδειών, ανεξαρτήτως του χρόνου που μεσολάβησε από την έκδοσή τους. Η εκκαλουμένη, εξάλλου, απέρριψε ισχυρισμό του εκκαλούντος ότι η πολεοδομική ΥΔΟΜ γνώριζε ήδη τη σύσταση της διηρημένης ιδιοκτησίας από το περιεχόμενο της βεβαίωσης του Προέδρου της Κοινότητας …………….. και τον τρόπο απεικόνισης των ακινήτων στα τοπογραφικά διαγράμματα, διότι η Υπηρεσία βεβαίωσε το αντίθετο.
8. Επειδή, προβάλλεται ότι εσφαλμένα η εκκαλουμένη απέρριψε σιωπηρά τον ισχυρισμό του εκκαλούντος ότι το προσβληθέν ………..2015 έγγραφο του Προϊσταμένου της ΥΔΟΜ του Δήμου Σητείας δεν ήταν εκτελεστή διοικητική πράξη. Ακόμη με την έφεση πλήττεται η κρίση του δικάσαντος εφετείου ως προς το εμπρόθεσμο της άσκησης της αιτήσεως ακυρώσεως των εφεσιβλήτων, και προβάλλεται ότι από τα στοιχεία της δικογραφίας προκύπτει ότι είχαν γνώση του πλήρους περιεχομένου της πράξης από τις 20.1.2015. Οι λόγοι αυτοί είναι απορριπτέοι ως απαράδεκτοι, προεχόντως διότι δεν συνοδεύονται από ισχυρισμό για το παραδεκτό προβολής τους κατά τις διατάξεις του δευτέρου εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 58 του π.δ. 18/1989, όπως ισχύει εν προκειμένω.
9. Επειδή, με την έφεση προβάλλεται ότι η έκδοση των οικοδομικών αδειών έγινε βάσει ακριβών τοπογραφικών διαγραμμάτων, τα οποία είχαν συνταχθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες κατά τον χρόνο έκδοσης των αδειών διατάξεις (την 39941/2287/1968 υπουργική απόφαση και το π.δ. της 3.9.1983). Οι διατάξεις δε αυτές δεν προέβλεπαν υποχρέωση του αιτούντος την έκδοση οικοδομικής αδείας να προσκομίσει τίτλους ιδιοκτησίας. Κατά τα κριθέντα, εξάλλου, με την απόφαση του Δικαστηρίου ……/2005 εφαρμοστέο νομοθετικό καθεστώς για τη χορήγηση οικοδομικής αδείας είναι, καταρχήν, το ισχύον κατά το χρόνο εκδόσεως. Ως εκ τούτου, η εκκαλουμένη εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τις γενικές αρχές για την ανάκληση των διοικητικών πράξεων. Περαιτέρω, κατά τον εκκαλούντα, η εκκαλουμένη προέβη σε εσφαλμένη αναλογική εφαρμογή της 1511/2008 απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας στη συγκεκριμένη υπόθεση.
10. Επειδή, κατά το άρθρο 1 παρ. 1 του ν.δ. 1024/1971 «περί διηρημένης ιδιοκτησίας επί οικοδομημάτων ανεγειρομένων επί ενιαίου οικοπέδου» (Α΄ 232), «1. Εν τη εννοία του άρθρου 1 του ν. 3741/1929 και των άρθρων 1002 και 1117 του Αστικού Κώδικος, δύναται να συσταθή διηρημένη ιδιοκτησία και επί πλειόνων αυτοτελών οικοδομημάτων ανεγειρομένων επί ενιαίου οικοπέδου ανήκοντος εις ένα ή πλείονας, ως και επί ορόφων ή μερών των οικοδομημάτων τούτων, επιφυλασσομένων των πολεοδομικών διατάξεων». Κατά τα κριθέντα με την απόφαση 1511/2008 του Δικαστηρίου, η έννοια της διάταξης αυτής, είναι ότι επιτρέπεται, κατ’ αρχήν, η χορήγηση οικοδομικής αδείας και επί τμήματος ενιαίου οικοπέδου, επί του οποίου έχει συσταθεί διηρημένη («κάθετη») ιδιοκτησία, υπό την προϋπόθεση όμως ότι, ενόψει της συνολικής έκτασης του οικοπέδου, εξασφαλίζεται, σε σχέση με το σύνολο των τυχόν δυναμένων να ανεγερθούν σ’ αυτό πλειόνων οικοδομημάτων, η πλήρης τήρηση των διατάξεων της πολεοδομικής νομοθεσίας, η εφαρμογή της οποίας κατ’ ουδέν επηρεάζεται από την ανωτέρω ιδιωτικού δικαίου συμφωνία. Περαιτέρω, κατά την χορήγηση, στην περίπτωση αυτή, της αδείας, η πολεοδομική αρχή οφείλει να ελέγχει παρεμπιπτόντως και να λαμβάνει υπόψη την έκταση των δικαιωμάτων κάθε συνιδιοκτήτη επί τμημάτων του οικοπέδου, επί των οποίων καθένας από αυτούς έχει, δυνάμει της ανωτέρω σχέσης, δικαίωμα αποκλειστικής χρήσης, σε σχέση τόσο προς την ανοικοδόμηση αυτοτελών οικοδομών όσο και προς την κατανομή των πολεοδομικών και οικοδομικών ωφελειών και βαρών μεταξύ των συνιδιοκτητών.
11. Επειδή, περαιτέρω, κατά τα κριθέντα με την απόφαση 1511/2008 του Δικαστηρίου, εφόσον σε οικόπεδο, επί του οποίου έχει συσταθεί διηρημένη ιδιοκτησία, ανεγερθεί από τον ιδιοκτήτη ενός από τα τμήματά του οικοδομή, δυνάμει οικοδομικής αδείας εκδοθείσας επί τη βάσει αιτήσεως του ιδιοκτήτη αυτού, στην οποία, όμως, αίτηση παρασιωπάται το κατά τα ανωτέρω ιδιαίτερο ιδιοκτησιακό καθεστώς του οικοπέδου, με συνέπεια, κατά τις διαπιστώσεις της αρμόδιας πολεοδομικής υπηρεσίας, η ανεγειρόμενη οικοδομή να υπερβαίνει τα επιτρεπόμενα στο τμήμα αυτό του οικοπέδου όρια εκμετάλλευσης, εις βάρος της αντίστοιχης δυνατότητας εκμετάλλευσης του άλλου τμήματος, τότε η οικοδομική αυτή άδεια είναι μη νόμιμη και ανακλητέα, και, μάλιστα, κατά πάντα χρόνο, εφόσον μεσολάβησε η κατά τα ανωτέρω ενέργεια του δικαιούχου.
12. Επειδή, οι ως άνω λόγοι εφέσεως δεν συνοδεύονται με την επίκληση ισχυρισμών για το παραδεκτό της προβολής τους κατά τα οριζόμενα στην παράγραφο 1 του άρθρου 58 του π.δ. 18/1989. Σε κάθε περίπτωση, εάν θεωρηθεί ότι συνιστά τέτοιο ισχυρισμό ο ισχυρισμός του εκκαλούντος περί εσφαλμένης αναλογικής εφαρμογής της 1511/2008 απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας από το δικάσαν δικαστήριο, ήτοι ισχυρισμό είτε περί μη υπάρξεως νομολογίας του Δικαστηρίου επί του κρίσιμου νομικού ζητήματος της υπόθεσης, είτε περί αντιθέσεως των παραδοχών της εκκαλουμένης προς την ΣτΕ 1511/2008, ο ισχυρισμός τούτος θα ήταν αβάσιμος. Και τούτο, διότι, το κρίσιμο ζήτημα που τέθηκε και κρίθηκε στη συγκεκριμένη περίπτωση, ήτοι η υποχρέωση της πολεοδομικής υπηρεσίας να εξετάζει, κατόπιν αιτήσεως θιγομένων ιδιοκτητών, και να ανακαλεί, κατά πάντα χρόνο, οικοδομικές άδειες, στην αίτηση έκδοσης των οποίων παρασιωπήθηκε το καθεστώς διηρημένης ιδιοκτησίας του οικοπέδου, με συνέπεια η ανεγειρόμενη οικοδομή να υπερβαίνει τα επιτρεπόμενα στο τμήμα αυτό του οικοπέδου όρια εκμετάλλευσης, εις βάρος της αντίστοιχης δυνατότητας εκμετάλλευσης του άλλου τμήματος, είναι ακριβώς εκείνο που κρίθηκε από την ΣτΕ 1511/2008. Οι παραδοχές δε της εκκαλούμενης απόφασης επί του ζητήματος αυτού, όπως περιγράφονται στη σκέψη 6η είναι σύμφωνες με την εν λόγω απόφαση του Δικαστηρίου. Συνεπώς, οι ως άνω λόγοι εφέσεως είναι απορριπτέοι ως απαράδεκτοι.
13. Επειδή, τέλος, προβάλλεται ότι η εκκαλουμένη προέβη σε εσφαλμένη κρίση ότι επηρεάζεται η ιδιοκτησία των εκκαλουσών, όσον αφορά τον συντελεστή δόμησης και την κάλυψη, απέρριψε δε σιωπηρά τον ισχυρισμό του ότι η εν λόγω ιδιοκτησία ουδεμία επιρροή υφίσταται ενόψει των οριζομένων στο άρθρα 11 παρ. 3 και 12 παρ. του ν. 4067/2012 (Α΄79). Και ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, εφόσον δεν συνοδεύεται από ισχυρισμό για το παραδεκτό προβολής του κατά τις διατάξεις του δευτέρου εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 58 του π.δ. 18/1989.
14. Επειδή, κατόπιν τούτων, η κρινόμενη έφεση πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.
Δ Ι Α Τ Α Υ Τ Α
Διατάσσει την απόδοση στον εκκαλούντα του παραβόλου που κατατέθηκε μαζί με το από 13.12.2023 αίτημα αναβολής.
Απορρίπτει την έφεση.
Διατάσσει την κατάπτωση του παραβόλου που κατατέθηκε για την άσκηση της έφεσης.
Επιβάλλει στον εκκαλούντα τη δικαστική δαπάνη των εφεσιβλήτων, η οποία ανέρχεται στο ποσό των τετρακοσίων εξήντα (460) ευρώ.
Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα στις 21 Δεκεμβρίου 2023 και η απόφαση δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση της 23ης Οκτωβρίου 2024.
