Σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση τίθεται το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Δικαιοσύνης με τίτλο «Κώδικας Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών», με στόχο την επικαιροποίηση και συστηματοποίηση του θεσμικού πλαισίου για την επίλυση διαφορών εκτός δικαστηρίων. Η διαβούλευση ξεκίνησε την Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου 2026 και θα ολοκληρωθεί στις 24 Σεπτεμβρίου 2026 και ώρα 9.00 π.μ., με τους κοινωνικούς εταίρους και κάθε ενδιαφερόμενο να καλούνται να υποβάλουν παρατηρήσεις και προτάσεις επί των προτεινόμενων ρυθμίσεων.
Ο Κώδικας Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών θεσπίζει ειδικό πλαίσιο για την οικογενειακή διαμεσολάβηση, η οποία καλύπτει ζητήματα γονικής μέριμνας, επιμέλειας, επικοινωνίας γονέα και τέκνου, διατροφής και χρήσης της οικογενειακής στέγης, καθώς και περιουσιακές σχέσεις μεταξύ μελών της οικογένειας.
Κεντρικό κριτήριο της διαδικασίας είναι το βέλτιστο συμφέρον του ανηλίκου, ενώ διασφαλίζεται η ισότιμη ακρόαση των γονέων και, ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά του, η συνεκτίμηση της γνώμης του παιδιού. Η διαδικασία διακόπτεται όταν δεν υπάρχει ισορροπία μεταξύ των μερών ή υπάρχουν ενδείξεις ενδοοικογενειακής βίας.
Προβλέπεται επίσης η δυνατότητα συμμετοχής ειδικών επιστημόνων, όπως ψυχολόγων, παιδοψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών. Ιδιαίτερη καινοτομία αποτελεί η αυτοτελής κατ’ ιδίαν συνεδρία με το ανήλικο τέκνο, η «Φωνή του Παιδιού», με υποχρεωτική παρουσία παιδοψυχολόγου και προηγούμενη έγγραφη συναίνεση των γονέων. Η συμμετοχή του παιδιού είναι εθελοντική και προστατεύεται από κανόνες εμπιστευτικότητας.
Τέλος, η παράβαση όρων του πρακτικού οικογενειακής διαμεσολάβησης που αφορούν την επιμέλεια, την επικοινωνία ή τη γονική μέριμνα συνδέεται με τις προβλεπόμενες έννομες συνέπειες και, ειδικότερα, με το άρθρο 169Α ΠΚ.
ΜΕΡΟΣ Γ’ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ
ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’ ΕΙΔΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ
Άρθρο 92 Υπαγόμενες διαφορές
Στην οικογενειακή διαμεσολάβηση υπάγονται ιδίως διαφορές που αφορούν:
α) στη ρύθμιση της γονικής μέριμνας,
β) στην επιμέλεια ανηλίκων,
γ) στη ρύθμιση της επικοινωνίας γονέα και τέκνου,
δ) στη διατροφή ανηλίκων τέκνων ή συζύγου/συμβίου,
ε) στη ρύθμιση της χρήσης της οικογενειακής στέγης, και
στ) σε κάθε άλλο ζήτημα σχετικό με τις περιουσιακές σχέσεις γονέων και τέκνων ή συζύγων/συμβίων.
Άρθρο 93 Ειδικές αρχές οικογενειακής διαμεσολάβησης
1. Η οικογενειακή διαμεσολάβηση διέπεται από τις γενικές αρχές του Μέρους Α΄ του παρόντος Κώδικα. Επιπρόσθετα ο διαμεσολαβητής:
α) λαμβάνει υπόψη το βέλτιστο συμφέρον του ανηλίκου τέκνου, το οποίο αποτελεί υπέρτερο κριτήριο κατά τη διεξαγωγή της διαδικασίας και τη διαμόρφωση της συμφωνίας,
β) διασφαλίζει την ισότιμη ακρόαση αμφότερων των γονέων,
γ) συνεκτιμά κατά περίπτωση τη γνώμη του ανηλίκου τέκνου ανάλογα με την ωριμότητά του, σύμφωνα με το άρθρο 1511 του Αστικού Κώδικα (π.δ. 456/1984, Α’ 164) και τη Διεθνή Σύμβαση για τα δικαιώματα του παιδιού, που κυρώθηκε με τον ν. 2101/1992 (Α’ 192) και
δ) διακόπτει αμέσως τη διαδικασία αν διαπιστώσει ότι η ισορροπία δύναμης μεταξύ των μερών δεν επιτρέπει ελεύθερη διαπραγμάτευση ή αν ανακύψουν ενδείξεις ενδοοικογενειακής βίας.
2. Η διαδικασία περατώνεται με τη σύνταξη πρακτικού, το οποίο υπογράφει μόνο ο διαμεσολαβητής.
Άρθρο 94 Διεξαγωγή της διαδικασίας οικογενειακής διαμεσολάβησης
1. Η οικογενειακή διαμεσολάβηση διεξάγεται από διαμεσολαβητή με ειδική σήμανση οικογενειακής διαμεσολάβησης κατά την παρ. 7 του άρθρου 130.
2. Κατά τη διαδικασία δύνανται να συμμετέχουν ειδικοί επιστήμονες, ιδίως ψυχολόγοι, παιδοψυχολόγοι ή κοινωνικοί λειτουργοί, εφόσον τούτο κρίνεται αναγκαίο για την προστασία του βέλτιστου συμφέροντος των ανηλίκων τέκνων.
3. Κατά τα λοιπά εφαρμόζονται οι γενικές διατάξεις του παρόντος Μέρους περί διαδικασίας, εμπιστευτικότητας, αμοιβής και πρακτικού διαμεσολάβησης.
Άρθρο 95 Αυτοτελής κατ’ ιδίαν συνεδρία με ανήλικο τέκνο («Φωνή του Παιδιού»)
1. Ο διαπιστευμένος οικογενειακός διαμεσολαβητής δύναται με την υποχρεωτική συμμετοχή παιδοψυχολόγου, στο πλαίσιο της οικογενειακής διαμεσολάβησης, κατόπιν προηγούμενης έγγραφης συναίνεσης των γονέων, να διενεργεί μία ή περισσότερες αυτοτελείς κατ’ ιδίαν συνεδρίες με το ανήλικο τέκνο, με αποκλειστικό σκοπό την παροχή ασφαλούς περιβάλλοντος για την ελεύθερη έκφραση της γνώμης του, σύμφωνα με την ηλικία, τον βαθμό ωριμότητας και τις ιδιαίτερες ανάγκες του.
2. Πριν από τη διενέργεια της συνεδρίας, ο διαμεσολαβητής αξιολογεί την καταλληλότητα της συμμετοχής του ανηλίκου, λαμβάνοντας υπόψη ιδίως την ηλικία, τον βαθμό ωριμότητας, την ψυχοσυναισθηματική του κατάσταση, τις ιδιαίτερες ανάγκες του και τις συνθήκες της οικογενειακής διαφοράς. Εφόσον κρίνει αιτιολογημένα ότι η συμμετοχή του ανηλίκου δεν εξυπηρετεί το βέλτιστο συμφέρον του, δύναται χωρίς αιτιολόγηση να μην προχωρήσει στη διεξαγωγή της συνεδρίας.
3. Η διαδικασία είναι αυτοτελής και διακριτή από τις συνεδρίες της οικογενειακής διαμεσολάβησης. Μετά τη λήψη της συναίνεσης των γονέων σύμφωνα με την παρ. 1, ο διαμεσολαβητής απευθύνει ειδική έγγραφη πρόσκληση προς το ανήλικο τέκνο, η οποία γνωστοποιείται μόνο στο τέκνο με συστημένη επιστολή, τουλάχιστον πέντε (5) ημέρες πριν από τη διεξαγωγή της συνεδρίας.
4. Η πρόσκληση διατυπώνεται σε γλώσσα απλή, σαφή και κατανοητή, ανάλογη με την ηλικία και τον βαθμό ωριμότητας του τέκνου, και περιλαμβάνει ιδίως:
α) τα στοιχεία του διαμεσολαβητή,
β) τον ρόλο του,
γ) τον σκοπό της συνεδρίας,
δ) τα βασικά χαρακτηριστικά της διαδικασίας,
ε) την αρχή της εμπιστευτικότητας και τα όριά της,
στ) το δικαίωμα του τέκνου να συμμετάσχει ή να μη συμμετάσχει στη διαδικασία.
5. Η κατ’ ιδίαν συνεδρία διεξάγεται χωρίς την παρουσία των γονέων ή τρίτων προσώπων, με την επιφύλαξη της παρουσίας παιδοψυχολόγου, σύμφωνα με την παρ. 1, σε χώρο κατάλληλα διαμορφωμένο και φιλικό προς το παιδί, ώστε να διασφαλίζονται η ελεύθερη έκφραση, η ψυχολογική ασφάλεια και η αξιοπρέπειά του. Η συμμετοχή του τέκνου είναι εθελοντική. Το τέκνοδύναται οποτεδήποτε να αρνηθεί ή να διακόψει τη συμμετοχή του χωρίς δυσμενή συνέπεια.
6. Η κατ’ ιδίαν συνεδρία διέπεται από την αρχή της εμπιστευτικότητας. Ο διαμεσολαβητής γνωστοποιεί στους γονείς μόνο τις πληροφορίες για τις οποίες το ανήλικο τέκνο έχει παράσχει τη συναίνεσή του, εκτός εάν συντρέχουν λόγοι προστασίας της ζωής, της σωματικής ή ψυχικής ακεραιότητάς του.
7. Ο διαμεσολαβητής δεν συντάσσει έκθεση αξιολόγησης, δεν διατυπώνει γνώμη, ούτε προβαίνει σε συστάσεις σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας, την επιμέλεια ή την επικοινωνία με το τέκνο.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’ ΕΙΔΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ
Άρθρο 96 Συνέπειες παράβασης του πρακτικού διαμεσολάβησης
Η παράβαση των όρων του πρακτικού οικογενειακής διαμεσολάβησης συνεπάγεται τις έννομες συνέπειες του παρόντος Κώδικα και της κείμενης νομοθεσίας.
Ιδίως, σε περίπτωση παράβασης όρων του πρακτικού που αφορούν την επιμέλεια, την επικοινωνία γονέα – τέκνου ή τη γονική μέριμνα, εφαρμόζεται το άρθρο 169Α του Ποινικού Κώδικα (ν. 4619/2019, Α’ 95), περί παραβίασης δικαστικών αποφάσεων, συμφωνιών που επικυρώθηκαν από συμβολαιογράφο και πρακτικού διαμεσολάβησης.
