Στην υπόθεση C‑528/25,
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Landgericht Saarbrücken (πρωτοδικείο Saarbrücken, Γερμανία) με απόφαση της 30ής Ιουνίου 2025, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 5 Αυγούστου 2025, στο πλαίσιο της δίκης
LK
κατά
Firmenauskunft P.U.R. GmbH,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τέταρτο τμήμα),
συγκείμενο από τους I. Jarukaitis, πρόεδρο τμήματος, R. Frendo, N. Jääskinen, M. Condinanzi (εισηγητή) και A. Kornezov, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: R. Norkus
γραμματέας: V. Di Bucci
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
– η LK, εκπροσωπούμενη από τον J. J. Krone, Rechtsanwalt,
– η Firmenauskunft P.U.R. GmbH, εκπροσωπούμενη από τον P. Morsch, Rechtsanwalt,
– η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τους H. Kranenborg και G. Meeßen,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1 Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 13, παράγραφοι 3 και 5, της οδηγίας 2002/58/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2002, σχετικά με την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την προστασία της ιδιωτικής ζωής στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών (οδηγία για την προστασία [της] ιδιωτικής ζωής στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες) (ΕΕ 2002, L 201, σ. 37), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2009/136/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Νοεμβρίου 2009 (ΕΕ 2009, L 337, σ. 11) (στο εξής: οδηγία 2002/58).
2 Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της LK, ανεξάρτητης μεταφράστριας που ενεργεί ως επιχειρηματίας, και της Firmenauskunft P.U.R. GmbH, εταιρίας η οποία διαχειρίζεται διαδικτυακό επαγγελματικό κατάλογο, σχετικά με αυτόκλητες εμπορικές κλήσεις.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Ο Χάρτης
3 Το άρθρο 7 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης), το οποίο επιγράφεται «Σεβασμός της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής», ορίζει τα εξής:
«Κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα στο σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής του, της κατοικίας του και των επικοινωνιών του.»
4 Το άρθρο 8 του Χάρτη, το οποίο φέρει τον τίτλο «Προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα», προβλέπει τα ακόλουθα:
«1. Κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που το αφορούν.
2. Η επεξεργασία αυτών των δεδομένων πρέπει να γίνεται νομίμως, για καθορισμένους σκοπούς και με βάση τη συγκατάθεση του ενδιαφερομένου ή για άλλους θεμιτούς λόγους που προβλέπονται από το νόμο. Κάθε πρόσωπο δικαιούται να έχει πρόσβαση στα συλλεγέντα δεδομένα που το αφορούν και να επιτυγχάνει τη διόρθωσή τους.
[…]»
Η οδηγία 2002/58
5 Οι αιτιολογικές σκέψεις 2, 40, 42 και 47 της οδηγίας 2002/58 διαλαμβάνουν τα εξής:
«(2) Επιδίωξη της παρούσας οδηγίας είναι να σεβαστεί τα θεμελιώδη δικαιώματα, τηρεί δε τις βασικές αρχές που αναγνωρίζονται ιδίως από τον [Χάρτη]. Συγκεκριμένα, η παρούσα οδηγία επιδιώκει να διασφαλισθεί η πλήρης τήρηση των δικαιωμάτων που προβλέπονται στα άρθρα 7 και 8 του [Χάρτη].
[…]
(40) Θα πρέπει να παρέχονται στους συνδρομητές εγγυήσεις κατά της διείσδυσης στην ιδιωτική τους ζωή από αυτόκλητες κλήσεις με σκοπό την άμεση εμπορική προώθηση, και δη μέσω αυτοματοποιημένων συστημάτων κλήσης, τηλεομοιοτυπίας (φαξ) και ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, καθώς και μέσω συντόμων μηνυμάτων (SMS). Η αποστολή αυτού του είδους αυτόκλητων εμπορικών κλήσεων ενδέχεται αφενός να είναι σχετικά εύκολη και φθηνή, αφετέρου δε να επιβάλλει στον αποδέκτη κάποια επιβάρυνση ή/και δαπάνη. Επιπλέον, σε ορισμένες περιπτώσεις ο όγκος τους είναι πιθανόν να προξενεί δυσχέρειες στα δίκτυα και στον τερματικό εξοπλισμό ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Λόγω αυτού του είδους αυτόκλητων κλήσεων για άμεση εμπορική προώθηση, είναι δικαιολογημένη η απαίτηση να επιτυγχάνεται η εκ των προτέρων και ρητή συγκατάθεση των αποδεκτών προτού τους σταλούν τέτοιες κλήσεις. Η ενιαία αγορά απαιτεί εναρμονισμένη προσέγγιση ώστε να εξασφαλίζονται απλοί κανόνες για επιχειρηματίες και χρήστες σε όλη την Κοινότητα.
[…]
(42) Άλλες μορφές άμεσης εμπορικής προώθησης που είναι δαπανηρότερες για τον αποστολέα και δεν βαρύνουν οικονομικά τους συνδρομητές και τους χρήστες, όπως τα προσωπικά φωνητικά τηλεφωνήματα, ενδέχεται να δικαιολογούν τη διατήρηση ενός συστήματος που παρέχει σε συνδρομητές ή χρήστες τη δυνατότητα να δηλώνουν ότι δεν επιθυμούν να δέχονται τέτοιες κλήσεις. Παρ’ όλα αυτά, για να μην ελαττώνεται ο υφιστάμενος βαθμός προστασίας της ιδιωτικής ζωής, τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να διατηρούν τα εθνικά συστήματα που επιτρέπουν τις κλήσεις αυτές μόνο σε συνδρομητές και χρήστες που έχουν δώσει τη συγκατάθεσή τους εκ των προτέρων.
[…]
(47) Στην περίπτωση που δεν γίνονται σεβαστά τα δικαιώματα των χρηστών και των συνδρομητών, η εθνική νομοθεσία θα πρέπει να προβλέπει ένδικα μέσα. Θα πρέπει να επιβάλλονται κυρώσεις σε κάθε πρόσωπο που δεν συμμορφώνεται με τα εθνικά μέτρα που θεσπίζονται δυνάμει της παρούσας οδηγίας, είτε διέπεται από το ιδιωτικό είτε από το δημόσιο δίκαιο.»
6 Το άρθρο 1 της οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Πεδίο εφαρμογής και στόχος», ορίζει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Η παρούσα οδηγία προβλέπει την εναρμόνιση των εθνικών διατάξεων οι οποίες απαιτούνται προκειμένου να διασφαλίζεται ισοδύναμο επίπεδο προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών, και ιδίως του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή και την εμπιστευτικότητα, όσον αφορά την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών, καθώς και να διασφαλίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και των εξοπλισμών και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών στην Κοινότητα.»
7 Το άρθρο 2 της οδηγίας, το οποίο επιγράφεται «Ορισμοί», προβλέπει τα ακόλουθα:
«Εκτός αν άλλως ορίζεται, ισχύουν οι ορισμοί που περιλαμβάνονται στην οδηγία 95/46/ΕΚ [του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Οκτωβρίου 1995, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών (ΕΕ 1995, L 281, σ. 31),] και την οδηγία 2002/21/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Μαρτίου 2002, σχετικά με κοινό κανονιστικό πλαίσιο για δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών (οδηγία πλαίσιο) [(ΕΕ 2002, L 108, σ. 33)].
Επίσης, ισχύουν και οι ακόλουθοι ορισμοί, βάσει των οποίων νοούνται ως:
α) “χρήστης”, κάθε φυσικό πρόσωπο που χρησιμοποιεί διαθέσιμη στο κοινό υπηρεσία ηλεκτρονικών επικοινωνιών, για προσωπικούς ή επαγγελματικούς σκοπούς, χωρίς να είναι απαραίτητα συνδρομητής της εν λόγω υπηρεσίας·
[…]».
8 Το άρθρο 13 της οδηγίας, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αυτόκλητες κλήσεις», έχει ως ακολούθως:
«1. Η χρησιμοποίηση αυτόματων συστημάτων κλήσης και επικοινωνίας χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση (συσκευές αυτόματων κλήσεων), τηλεομοιοτυπικών συσκευών (φαξ) ή ηλεκτρονικού ταχυδρομείου για σκοπούς απευθείας εμπορικής προώθησης μπορεί να επιτρέπεται μόνο στην περίπτωση συνδρομητών ή χρηστών οι οποίοι έχουν δώσει εκ των προτέρων τη συγκατάθεσή τους.
2. Παρά την παράγραφο 1, αν ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο αποκτά από τους πελάτες του στοιχεία επαφής του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου τους στο πλαίσιο της πώλησης ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας, σύμφωνα με την οδηγία [95/46], μπορεί να χρησιμοποιεί τα εν λόγω στοιχεία για την απευθείας εμπορική προώθηση των δικών του παρόμοιων προϊόντων ή υπηρεσιών, υπό την προϋπόθεση ότι οι πελάτες του έχουν σαφώς και ευδιάκριτα την ευκαιρία να αντιτάσσονται, δωρεάν και εύκολα, σε αυτή τη συλλογή και χρησιμοποίηση ηλεκτρονικών στοιχείων επαφής κατά τη στιγμή της συλλογής τους, και τούτο με κάθε μήνυμα, σε περίπτωση που ο χρήστης αρχικά δεν είχε διαφωνήσει με αυτή τη χρήση.
3. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα ενδεδειγμένα μέτρα προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι οι αυτόκλητες κλήσεις με σκοπό την απευθείας εμπορική προώθηση, σε περιπτώσεις εκτός των προβλεπομένων στις παραγράφους 1 και 2, δεν επιτρέπονται χωρίς τη συγκατάθεση των ενδιαφερόμενων συνδρομητών ή χρηστών ή όταν πρόκειται για συνδρομητές ή χρήστες οι οποίοι δεν επιθυμούν να λαμβάνουν αυτές τις κλήσεις. Την επιλογή μεταξύ των δύο λύσεων καθορίζει η εθνική νομοθεσία, λαμβάνοντας υπόψη ότι και οι δύο επιλογές θα πρέπει να είναι δωρεάν για το συνδρομητή ή τον χρήστη.
[…]
5. Οι παράγραφοι 1 και 3 ισχύουν για τους συνδρομητές που είναι φυσικά πρόσωπα. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν επίσης, στο πλαίσιο του κοινοτικού δικαίου και της εφαρμοστέας εθνικής νομοθεσίας, ότι προστατεύονται επαρκώς τα έννομα συμφέροντα των συνδρομητών που δεν είναι φυσικά πρόσωπα σε ό,τι αφορά τις αυτόκλητες κλήσεις.»
9 Το άρθρο 15α της οδηγίας 2002/58, το οποίο τιτλοφορείται «Εφαρμογή και επιβολή», ορίζει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Τα κράτη μέλη καθορίζουν το σύστημα των κυρώσεων, συμπεριλαμβανομένων κυρώσεων όπου κρίνεται απαραίτητο, που επιβάλλονται στις παραβάσεις των εθνικών διατάξεων που θεσπίζονται κατ’ εφαρμογή της παρούσας οδηγίας και λαμβάνουν κάθε αναγκαίο μέτρο εφαρμογής τους. Οι προβλεπόμενες ποινές πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές και μπορούν να εφαρμόζονται ώστε να καλύπτουν τη χρονική περίοδο κάθε παράβασης, έστω και αν η παράβαση έχει στη συνέχεια διορθωθεί. […]»
Η οδηγία 95/46
10 Το άρθρο 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 95/46 όριζε ως «δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα» «κάθε πληροφορία που αναφέρεται σε φυσικό πρόσωπο του οποίου η ταυτότητα είναι γνωστή ή μπορεί να εξακριβωθεί (“το πρόσωπο στο οποίο αναφέρονται τα δεδομένα”)· ως πρόσωπο του οποίου η ταυτότητα μπορεί να εξακριβωθεί λογίζεται το πρόσωπο εκείνο που μπορεί να προσδιοριστεί, άμεσα ή έμμεσα, ιδίως βάσει αριθμού ταυτότητας ή βάσει ενός ή περισσοτέρων συγκεκριμένων στοιχείων που χαρακτηρίζουν την υπόστασή του από φυσική, βιολογική, ψυχολογική, οικονομική, πολιτιστική ή κοινωνική άποψη».
Ο ΓΚΠΔ
11 Το άρθρο 4, σημείο 1, του κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων) (ΕΕ 2016, L 119, σ. 1, στο εξής: ΓΚΠΔ), ο οποίος κατήργησε την οδηγία 95/46 με ισχύ από τις 25 Μαΐου 2018, ορίζει την έννοια των «δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα» με διατύπωση κατ’ ουσίαν πανομοιότυπη με εκείνη του άρθρου 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 95/46.
12 Κατά το άρθρο 94, παράγραφος 2, του ΓΚΠΔ, οι παραπομπές στην ως άνω οδηγία θεωρούνται παραπομπές στον εν λόγω κανονισμό.
Το γερμανικό δίκαιο
13 Το άρθρο 7 του Gesetz gegen den unlauteren Wettbewerb (νόμου περί αθέμιτου ανταγωνισμού, στο εξής: UWG) έχει ως ακολούθως:
«(1) Απαγορεύονται οι εμπορικές πρακτικές οι οποίες συνιστούν ανεπίτρεπτη παρενόχληση σε παράγοντα της αγοράς. Τέτοια είναι ιδίως η περίπτωση της διαφήμισης εφόσον προκύπτει προδήλως ότι ο παράγοντας της οικείας αγοράς δεν την επιθυμεί.
(2) Τεκμαίρεται ότι συντρέχει πάντοτε ανεπίτρεπτη παρενόχληση:
1. σε περίπτωση διαφήμισης μέσω τηλεφωνικής κλήσης που πραγματοποιείται προς καταναλωτή χωρίς την προηγούμενη ρητή συγκατάθεσή του ή προς άλλον παράγοντα της αγοράς χωρίς, τουλάχιστον, την τεκμαιρόμενη συγκατάθεσή του,
[…]».
Η διαφορά της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
14 Στις 3 Μαρτίου 2021 υπάλληλος της Firmenauskunft P.U.R., εταιρίας που διαχειρίζεται διαδικτυακό επαγγελματικό κατάλογο, επικοινώνησε τηλεφωνικώς με την LK, ανεξάρτητη μεταφράστρια δραστηριοποιούμενη υπό την επωνυμία «SN Translations», για εμπορικούς σκοπούς και χωρίς την προηγούμενη συγκατάθεσή της. Το τελευταίο μέρος της συνομιλίας ηχογραφήθηκε από τον εν λόγω υπάλληλο με τη συγκατάθεση της LK. Στο πλαίσιο του ηχογραφημένου μέρους της συνομιλίας, ο υπάλληλος ρώτησε την LK αν όντως του είχε δώσει εντολή να καταχωρίσει τα στοιχεία της επιχειρήσεως «SN Translations» στον επαγγελματικό κατάλογο της εταιρίας Firmenauskunft P.U.R. για χρονικό διάστημα 3 ετών με μειωμένη συνδρομή ανερχόμενη, για το εν λόγω διάστημα, σε καθαρό ποσό 3 000 ευρώ. Η LK απάντησε καταφατικά. Ο υπάλληλος επέστησε την προσοχή της LK στους γενικούς όρους συναλλαγών της εταιρίας Firmenauskunft P.U.R. καθώς και σε άλλες σχετικές με την εταιρία αυτή πληροφορίες που περιλαμβάνονται στον ιστότοπο fa-24.com.
15 Στις 5 Μαρτίου 2021, η LK έλαβε από την εταιρία τιμολόγιο, με ημερομηνία 3 Μαρτίου 2021, στο οποίο αναγραφόταν ακαθάριστο τελικό ποσό ύψους 3 570 ευρώ.
16 Με έγγραφο της 11ης Μαρτίου 2021, η LK επισήμανε, μέσω του δικηγόρου της, στην εν λόγω εταιρία ότι ανακαλούσε τη δήλωση βουλήσεώς της λόγω πλάνης και ελαττώματος στη δήλωση αυτή. Ζήτησε επίσης από την εν λόγω εταιρία να διαγράψει από τον κατάλογό της την καταχώριση που την αφορούσε.
17 Στο πλαίσιο αγωγής ασκηθείσας από την Firmenauskunft P.U.R. ενώπιον του Amtsgericht Saarbrücken (ειρηνοδικείου Saarbrücken, Γερμανία), η LK προέβαλε ένσταση συμψηφισμού των ποσών που αξίωνε η εταιρία από εκείνη προς την αποζημίωση που οφειλόταν στην ίδια βάσει των διατάξεων του UWG. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο υποχρέωσε την LK να καταβάλει στην εταιρία, βάσει της συμβάσεως που είχε συναφθεί τηλεφωνικώς, ποσό ανερχόμενο σε 2 380 ευρώ, πλέον τόκων υπολογιζομένων με το βασικό επιτόκιο, προσαυξημένο κατά εννέα ποσοστιαίες μονάδες, από τις 5 Απριλίου 2021.
18 Η LK άσκησε έφεση κατά της πρωτόδικης αποφάσεως ενώπιον του Landgericht Saarbrücken (πρωτοδικείου Saarbrücken, Γερμανία), το οποίο είναι το αιτούν δικαστήριο. Ισχυρίζεται ότι η συμφωνία συνάφθηκε κατά παραβίαση της αρχής της καλής πίστης και ότι, ως εκ τούτου, είναι άκυρη δυνάμει των διατάξεων του Bürgerliches Gesetzbuch (αστικού κώδικα). Επιπλέον, η Firmenauskunft P.U.R. δεν της παρέσχε πληροφορίες όσον αφορά την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
19 Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι το Bundesgerichtshof (Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο, Γερμανία) έχει κρίνει ότι η προβλεπόμενη στο άρθρο 7 του UWG προστασία από τις εμπορικές πρακτικές που συνιστούν ανεπίτρεπτη παρενόχληση σε παράγοντα της αγοράς έχει, βεβαίως, ως σκοπό να αποτρέψει την παρέμβαση των διαφημιστών στην ιδιωτική ζωή των καταναλωτών και στην εμπορική σφαίρα των λοιπών παραγόντων της αγοράς, κατά τρόπο που να τους επιβάλλει διαφημιστικές δράσεις, αψηφώντας την πρόδηλη ή εικαζόμενη βούλησή τους. Ωστόσο, η εν λόγω προστασία δεν μπορεί να εκτείνεται μέχρι του σημείου της προστασίας της ελευθερίας λήψεως αποφάσεων του αποδέκτη. Λαμβανομένης υπόψη της προμνησθείσας νομολογίας, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι το να επιβαρύνεται ο καταναλωτής ή άλλος παράγοντας της αγοράς με την υποχρέωση καταβολής της αμοιβής που απορρέει από σύμβαση την οποία ο τελευταίος συνήψε επ’ ευκαιρία τηλεφωνικής κλήσης πραγματοποιηθείσας χωρίς τη συγκατάθεσή του και, συνεπώς, κατά παράβαση του άρθρου 7, παράγραφος 2, του UWG, δεν συνιστά ζημία για την οποία γεννάται υποχρέωση αποζημίωσης.
20 Υπό το πρίσμα των ανωτέρω στοιχείων, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται εάν φυσικά πρόσωπα τα οποία, όπως η LK, δεν είναι καταναλωτές κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 2, του UWG προστατεύονται επαρκώς υπό το πρίσμα των απαιτήσεων που απορρέουν από το δίκαιο της Ένωσης.
21 Ειδικότερα, διερωτάται εάν το εθνικό δίκαιο είναι ικανό να διακυβεύσει την πρακτική αποτελεσματικότητα της οδηγίας 2002/58. Συνακόλουθα, αφενός, διερωτάται εάν η οδηγία αυτή πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η προστασία την οποία εγγυάται έναντι των αυτόκλητων κλήσεων εκτείνεται και στα φυσικά πρόσωπα που τις λαμβάνουν στο πλαίσιο της ανεξάρτητης επαγγελματικής δραστηριότητας την οποία ασκούν. Αφετέρου, και σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται εάν ερμηνεία του εθνικού δικαίου σύμφωνα με την οποία το φυσικό πρόσωπο προστατεύεται αποκλειστικά και μόνον από τον παρενοχλητικό χαρακτήρα αυτόκλητης εμπορικής κλήσης, γεγονός που θα την καθιστούσε παράνομη πράξη, και όχι από τη σύναψη συμβάσεως υπό το κράτος του αιφνιδιασμού, καθιστά δυνατό να διασφαλιστεί η πρακτική αποτελεσματικότητα του άρθρου 13 της εν λόγω οδηγίας.
22 Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο παρατηρεί, κατ’ ουσίαν, ότι, αν γινόταν δεκτό ότι μια τέτοια σύμβαση είναι έγκυρη χωρίς να θεωρείται ότι προξενεί ζημία απορρέουσα από παράνομη πράξη, δεν θα διασφαλιζόταν η αποτελεσματικότητα του άρθρου 13 της οδηγίας 2002/58. Πράγματι, μια τέτοια ερμηνεία θα είχε ως αποτέλεσμα να ενθαρρύνονται οι επιχειρήσεις να προσφεύγουν στη γνωστή ως «cold calling» πρακτική, αφού κατ’ αυτόν τον τρόπο θα μπορούσαν να διατηρήσουν τους καρπούς της παράνομης πράξης τους. Επιπλέον, το αιτούν δικαστήριο υπογραμμίζει ότι το γεγονός ότι η Firmenauskunft P.U.R. εξακολουθεί να χρησιμοποιεί τη μέθοδο «cold calling» ως επιχειρηματικό μοντέλο, ενώ γνωρίζει ότι υπόκειται σε ενδεχόμενες διοικητικές κυρώσεις, καταδεικνύει ότι οι κυρώσεις τις οποίες προβλέπει μέχρι σήμερα το εθνικό δίκαιο δεν είναι αρκούντως αποτρεπτικές για να εξασφαλίσουν την αποτελεσματική εφαρμογή του εν λόγω άρθρου 13.
23 Υπό τις συνθήκες αυτές, το Landgericht Saarbrücken (πρωτοδικείο Saarbrücken) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Έχει το δίκαιο της Ένωσης, ιδίως το άρθρο 13, παράγραφοι 3 και 5, δεύτερη περίοδος, της οδηγίας [2002/58], την έννοια ότι η πρακτική αποτελεσματικότητα των κανόνων αυτών επιτάσσει, στο πλαίσιο της ερμηνείας του εθνικού δικαίου –ιδίως των γενικών ρητρών του αστικού δικαίου–,
α) τα φυσικά πρόσωπα που ενεργούν ως επιχειρηματίες να προστατεύονται επίσης ως συνδρομητές από αυτόκλητες κλήσεις για διαφημιστικούς σκοπούς (cold calling),
β) τέτοιες κλήσεις να θεωρούνται παράνομες πράξεις κατά το εθνικό δίκαιο,
γ) η προστασία από αιφνιδιαστικές ενέργειες να συμπεριληφθεί στο πεδίο προστασίας των εν λόγω γενικών ρητρών και
δ) οι ανεπιθύμητες συμβάσεις που συνάπτονται βάσει τέτοιων κλήσεων να θεωρούνται ζημία;»
Επί του προδικαστικού ερωτήματος
24 Προκαταρκτικώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία, στο πλαίσιο της διαδικασίας συνεργασίας μεταξύ των εθνικών δικαστηρίων και του Δικαστηρίου την οποία θεσπίζει το άρθρο 267 ΣΛΕΕ, εναπόκειται στο Δικαστήριο να δώσει στον εθνικό δικαστή χρήσιμη απάντηση που να του παρέχει τη δυνατότητα επίλυσης της διαφοράς της οποίας έχει επιληφθεί. Υπ’ αυτή την οπτική, το Δικαστήριο μπορεί να κληθεί να αναδιατυπώσει, εφόσον είναι απαραίτητο, τα προδικαστικά ερωτήματα που του έχουν υποβληθεί (πρβλ. απόφαση της 8ης Σεπτεμβρίου 2026, Inter IKEA Systems, C‑298/23, EU:C:2026:721, σκέψη 40 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
25 Εν προκειμένω, με το προδικαστικό ερώτημα, όπως είναι διατυπωμένο, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, μεταξύ άλλων, την ερμηνεία της δεύτερης περιόδου του άρθρου 13, παράγραφος 5, της οδηγίας 2002/58, η οποία αφορά την προστασία των εννόμων συμφερόντων των συνδρομητών που δεν είναι φυσικά πρόσωπα όσον αφορά τις αυτόκλητες κλήσεις. Εντούτοις, όπως προκύπτει από την απόφαση περί παραπομπής, το αιτούν δικαστήριο διαπίστωσε ότι η LK είναι φυσικό πρόσωπο το οποίο ασκεί ανεξάρτητη δραστηριότητα ως μεταφράστρια για ίδιο λογαριασμό, συνεπώς δε εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 13, παράγραφος 5, πρώτη περίοδος, της οδηγίας αυτής.
26 Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, με το ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 13, παράγραφος 3, και παράγραφος 5, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2002/58 έχει την έννοια ότι η προστασία της ιδιωτικής ζωής από αυτόκλητες κλήσεις που πραγματοποιούνται με σκοπό την απευθείας εμπορική προώθηση, σε περιπτώσεις εκτός των προβλεπομένων στις παραγράφους 1 και 2 του εν λόγω άρθρου,
– εκτείνεται στο σύνολο των χρηστών και των συνδρομητών μιας διαθέσιμης στο κοινό υπηρεσίας ηλεκτρονικών επικοινωνιών οι οποίοι είναι φυσικά πρόσωπα που ενεργούν για επαγγελματικούς σκοπούς,
– δεν επιτρέπει την πραγματοποίηση τέτοιων αυτόκλητων κλήσεων όταν πρόκειται για φυσικά πρόσωπα που ενεργούν για επαγγελματικούς σκοπούς, είτε όταν ο συνδρομητής ή ο χρήστης δεν έχει δώσει εκ των προτέρων τη συγκατάθεσή του προς τούτο είτε όταν ο συνδρομητής ή ο χρήστης έχει δηλώσει ότι δεν επιθυμεί να λαμβάνει τέτοιου είδους κλήσεις, ανάλογα με την επιλογή του εθνικού νομοθέτη, και
– απαιτεί από τα κράτη μέλη, προκειμένου να διασφαλίζουν την πρακτική αποτελεσματικότητα του άρθρου 13, παράγραφος 3, και παράγραφος 5, πρώτη περίοδος, της εν λόγω οδηγίας, να εξασφαλίζουν ότι το φυσικό πρόσωπο το οποίο έχει λάβει αυτόκλητη κλήση είναι σε θέση να επικαλεστεί την ακυρότητα της συμβάσεως που συνήφθη «υπό το κράτος του αιφνιδιασμού» σε συνέχεια μιας τέτοιας κλήσης ή να επιτύχει την αποκατάσταση της ζημίας που προκλήθηκε από την εκτέλεση τέτοιας συμβάσεως.
27 Πρώτον, όσον αφορά το ζήτημα αν η προστασία που παρέχει το άρθρο 13, παράγραφος 3, και παράγραφος 5, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2002/58 ισχύει για τα φυσικά πρόσωπα που ενεργούν για επαγγελματικούς σκοπούς, επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με το άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας, αυτή προβλέπει την εναρμόνιση των εθνικών διατάξεων οι οποίες απαιτούνται προκειμένου να διασφαλίζεται ισοδύναμο επίπεδο προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών, και ιδίως του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή και την εμπιστευτικότητα, όσον αφορά την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική της σκέψη 2, η οδηγία 2002/58 επιδιώκει να διασφαλισθεί η πλήρης τήρηση των δικαιωμάτων που προβλέπονται στα άρθρα 7 και 8 του Χάρτη.
28 Συναφώς, το άρθρο 13, παράγραφος 3, της οδηγίας 2002/58 επιβάλλει στα κράτη μέλη να λαμβάνουν τα ενδεδειγμένα μέτρα προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι οι αυτόκλητες κλήσεις με σκοπό την απευθείας εμπορική προώθηση, σε περιπτώσεις εκτός των προβλεπομένων στις παραγράφους 1 και 2, δεν επιτρέπονται χωρίς τη συγκατάθεση των ενδιαφερόμενων συνδρομητών ή χρηστών ή όταν πρόκειται για συνδρομητές ή χρήστες οι οποίοι δεν επιθυμούν να λαμβάνουν αυτές τις κλήσεις, ορίζει δε ότι την επιλογή μεταξύ των δύο λύσεων, οι οποίες θα πρέπει να είναι δωρεάν για τον συνδρομητή ή τον χρήστη, καθορίζει η εθνική νομοθεσία. Το άρθρο 13, παράγραφος 5, πρώτη περίοδος, της οδηγίας διευκρινίζει, εξάλλου, ότι η παράγραφος 3 του άρθρου αυτού ισχύει «για τους συνδρομητές που είναι φυσικά πρόσωπα».
29 Είναι αληθές, εν προκειμένω, ότι το αιτούν δικαστήριο δεν διευκρίνισε αν η LK ενεργούσε ως συνδρομήτρια ή ως χρήστρια, κατά την έννοια του άρθρου 13, παράγραφος 3, της εν λόγω οδηγίας.
30 Ωστόσο, το πεδίο εφαρμογής της εν λόγω διατάξεως δεν μπορεί να διαφέρει ανάλογα με το εάν το οικείο φυσικό πρόσωπο είναι συνδρομητής ή απλώς και μόνο χρήστης μιας διαθέσιμης στο κοινό υπηρεσίας ηλεκτρονικών επικοινωνιών.
31 Συναφώς, καίτοι η έννοια του «συνδρομητή» δεν ορίζεται στην οδηγία 2002/58, κατά το άρθρο 2, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο αʹ, αυτής, ως «χρήστης» νοείται «κάθε φυσικό πρόσωπο» το οποίο κάνει χρήση τέτοιας υπηρεσίας «για προσωπικούς ή επαγγελματικούς σκοπούς, χωρίς να είναι απαραίτητα συνδρομητής της εν λόγω υπηρεσίας». Ο τελευταίος αυτός ορισμός δεν μπορεί, πάντως, να χρησιμεύσει ως βάση για συσταλτική ερμηνεία της έννοιας «συνδρομητής» υπό την έννοια ότι καταλαμβάνει αποκλειστικά και μόνον τα φυσικά πρόσωπα που ενεργούν ως καταναλωτές και, επομένως, για προσωπικούς σκοπούς.
32 Συγκεκριμένα, το άρθρο 2, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2002/58, διευκρινίζοντας ότι ένας «χρήστης» δεν είναι «απαραίτητα» συνδρομητής της εν λόγω υπηρεσίας, αναγνωρίζει ότι ένα φυσικό πρόσωπο μπορεί να εμπίπτει τόσο στην έννοια του «χρήστη» όσο και στην έννοια του «συνδρομητή». Θα ήταν, συνεπώς, αντιφατικό να γίνει δεκτό ότι η προστασία την οποία προβλέπει το άρθρο 13, παράγραφος 3, της οδηγίας καλύπτει μόνον τους συνδρομητές που ενεργούν ως καταναλωτές.
33 Επομένως, από το γράμμα του άρθρου 13, παράγραφος 3, και παράγραφος 5, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2002/58 προκύπτει ότι η προστασία που παρέχει στους συνδρομητές ή τους χρήστες διαθέσιμης στο κοινό υπηρεσίας ηλεκτρονικών επικοινωνιών οι οποίοι είναι φυσικά πρόσωπα ισχύει αδιακρίτως για τα πρόσωπα αυτά, είτε ενεργούν για προσωπικούς σκοπούς, ιδίως ως καταναλωτές, είτε για επαγγελματικούς σκοπούς.
34 Η ως άνω διαπίστωση επιρρωννύεται από το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται το άρθρο 13, παράγραφος 3, της οδηγίας 2002/58. Συνακόλουθα, υπενθυμίζεται ότι η οδηγία 95/46, της οποίας οι ορισμοί, όπως ορίζει το άρθρο 2, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 2002/58, ισχύουν κατ’ αρχήν και για τους σκοπούς της τελευταίας αυτής οδηγίας, όριζε, στο άρθρο 2, στοιχείο αʹ, ως «δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα» «κάθε πληροφορία που αναφέρεται σε φυσικό πρόσωπο του οποίου η ταυτότητα είναι γνωστή ή μπορεί να εξακριβωθεί (“το πρόσωπο στο οποίο αναφέρονται τα δεδομένα”)». Πάντως, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, το γεγονός ότι η πληροφορία αυτή άπτεται επαγγελματικής δραστηριότητας δεν είναι ικανό να άρει τον χαρακτηρισμό της ως δεδομένου προσωπικού χαρακτήρα (πρβλ. αποφάσεις της 9ης Μαρτίου 2017, Manni, C‑398/15, EU:C:2017:197, σκέψη 34, και της 1ης Αυγούστου 2022, Vyriausioji tarnybinės etikos komisija, C‑184/20, EU:C:2022:601, σκέψη 65). Η ως άνω ερμηνεία επιβεβαιώνεται από τον κατ’ ουσίαν πανομοιότυπο ορισμό της έννοιας των «δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα» που προβλέπεται στο άρθρο 4, σημείο 1, του ΓΚΠΔ, κανονισμός ο οποίος κατήργησε την οδηγία 95/46 με ισχύ από τις 25 Μαΐου 2018 [πρβλ. αποφάσεις της 1ης Αυγούστου 2022, Vyriausioji tarnybinės etikos komisija, C‑184/20, EU:C:2022:601, σκέψη 65, και της 3ης Απριλίου 2025, Ministerstvo zdravotnictví (Δεδομένα που αφορούν τον εκπρόσωπο νομικού προσώπου), C‑710/23, EU:C:2025:231, σκέψη 22].
35 Επιπλέον, τυχόν διάκριση μεταξύ των συνδρομητών που είναι φυσικά πρόσωπα, αναλόγως του αν ενεργούν ως καταναλωτές ή κατά την άσκηση της επαγγελματικής τους δραστηριότητας, δεν βρίσκει κανένα έρεισμα στους σκοπούς που επιδιώκει η οδηγία 2002/58. Ειδικότερα, όπως υπομνήσθηκε στη σκέψη 27 της παρούσας αποφάσεως, καθόσον η οδηγία αυτή επιδιώκει να διασφαλισθεί η πλήρης τήρηση των δικαιωμάτων που προβλέπονται στα άρθρα 7 και 8 του Χάρτη, δεν μπορεί να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι αποσκοπεί στη διασφάλιση του σεβασμού της ιδιωτικής ζωής καθώς και της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα αποκλειστικά και μόνον των φυσικών προσώπων που ενεργούν ως καταναλωτές.
36 Πρέπει επομένως να γίνει δεκτό ότι το άρθρο 13, παράγραφος 3, και παράγραφος 5, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2002/58 έχει την έννοια ότι η προστασία της ιδιωτικής ζωής από αυτόκλητες κλήσεις που πραγματοποιούνται με σκοπό την απευθείας εμπορική προώθηση εκτείνεται στο σύνολο των χρηστών και των συνδρομητών μιας διαθέσιμης στο κοινό υπηρεσίας ηλεκτρονικών επικοινωνιών οι οποίοι είναι φυσικά πρόσωπα που ενεργούν για επαγγελματικούς σκοπούς.
37 Δεύτερον, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν οι αυτόκλητες κλήσεις απαγορεύονται όταν πρόκειται για φυσικά πρόσωπα που ενεργούν για επαγγελματικούς σκοπούς, είτε όταν ο συνδρομητής ή ο χρήστης δεν έχει δώσει εκ των προτέρων τη συγκατάθεσή του προς τούτο είτε όταν ο συνδρομητής ή ο χρήστης έχει δηλώσει ότι δεν επιθυμεί να λαμβάνει τέτοιου είδους κλήσεις, ανάλογα με την επιλογή του εθνικού νομοθέτη. Όπως προκύπτει από την απόφαση περί παραπομπής, το ερώτημα αυτό ανάγεται στη διάκριση που γίνεται στο άρθρο 7 του UWG μεταξύ των καταναλωτών και των λοιπών «παραγόντων της αγοράς». Συγκεκριμένα, η παράγραφος 1 του άρθρου 7 του UWG καθιερώνει τον παράνομο χαρακτήρα των εμπορικών πρακτικών που συνιστούν «ανεπίτρεπτη παρενόχληση» σε «παράγοντα της αγοράς», η δε παράγραφος 2 του εν λόγω άρθρου ορίζει ότι τεκμαίρεται ότι συντρέχει πάντοτε «ανεπίτρεπτη παρενόχληση» σε περίπτωση τηλεφωνικής διαφήμισης που πραγματοποιείται προς καταναλωτή χωρίς την προηγούμενη ρητή συγκατάθεσή του. Αντιθέτως, όσον αφορά τους «λοιπούς παράγοντες της αγοράς», συμπεριλαμβανομένων, ως εκ τούτου, των φυσικών προσώπων που ενεργούν για επαγγελματικούς σκοπούς, αρκεί η συγκατάθεσή τους να μπορεί, τουλάχιστον, να τεκμαίρεται.
38 Συνακόλουθα, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται αν, για τους σκοπούς της εφαρμογής του άρθρου 13, παράγραφος 3, και παράγραφος 5, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2002/58, μπορεί να γίνει διάκριση, στο εθνικό δίκαιο, μεταξύ των φυσικών προσώπων, ανάλογα με το αν αυτά είναι «καταναλωτές» ή «λοιποί παράγοντες της αγοράς».
39 Συναφώς, από το γράμμα του άρθρου 13, παράγραφος 3, της οδηγίας 2002/58 προκύπτει σαφώς ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να λαμβάνουν τα ενδεδειγμένα μέτρα προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι οι αυτόκλητες κλήσεις με σκοπό την απευθείας εμπορική προώθηση, σε περιπτώσεις εκτός των προβλεπομένων στις παραγράφους 1 και 2 του εν λόγω άρθρου, «δεν επιτρέπονται χωρίς τη συγκατάθεση των ενδιαφερόμενων συνδρομητών ή χρηστών ή όταν πρόκειται για συνδρομητές ή χρήστες οι οποίοι δεν επιθυμούν να λαμβάνουν αυτές τις κλήσεις». Το άρθρο 13, παράγραφος 3, της οδηγίας αυτής προβλέπει επομένως, όσον αφορά την πρώτη από τις λύσεις αυτές, την απαγόρευση πραγματοποίησης αυτόκλητων κλήσεων με σκοπό την απευθείας εμπορική προώθηση σε περιπτώσεις πλην των προβλεπομένων στις παραγράφους 1 και 2, εκτός εάν υπάρχει συγκατάθεση του οικείου συνδρομητή ή χρήστη.
40 Κατά συνέπεια, στο πλαίσιο της λύσης αυτής, το άρθρο 13, παράγραφος 3, της οδηγίας 2002/58 δεν επιτρέπει στα κράτη μέλη να προβλέπουν, στο εθνικό δίκαιο, ότι μπορεί να τεκμαίρεται, για τους χρήστες ή τους συνδρομητές-φυσικά πρόσωπα που ενεργούν για επαγγελματικούς σκοπούς, ότι έχουν δώσει τη συγκατάθεσή τους για τη λήψη τέτοιων κλήσεων.
41 Εκ των ανωτέρω συνάγεται ότι το άρθρο 13, παράγραφος 3, της οδηγίας 2002/58 έχει την έννοια ότι η προστασία της ιδιωτικής ζωής από αυτόκλητες κλήσεις που πραγματοποιούνται με σκοπό την απευθείας εμπορική προώθηση, σε περιπτώσεις εκτός των προβλεπομένων στις παραγράφους 1 και 2 του εν λόγω άρθρου, δεν επιτρέπει την πραγματοποίηση τέτοιων αυτόκλητων κλήσεων όταν πρόκειται για φυσικά πρόσωπα που ενεργούν για επαγγελματικούς σκοπούς, είτε όταν ο συνδρομητής ή ο χρήστης δεν έχει δώσει εκ των προτέρων τη συγκατάθεσή του προς τούτο είτε όταν ο συνδρομητής ή ο χρήστης έχει δηλώσει ότι δεν επιθυμεί να λαμβάνει τέτοιου είδους κλήσεις, ανάλογα με την επιλογή του εθνικού νομοθέτη.
42 Τρίτον, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 13, παράγραφος 3, και παράγραφος 5, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2002/58 έχει την έννοια ότι η απαίτηση της διασφαλίσεως της πρακτικής αποτελεσματικότητας της διάταξης αυτής επιτάσσει να αναγνωρίζεται η ακυρότητα συμβάσεως που συνήφθη «υπό το κράτος του αιφνιδιασμού» σε συνέχεια αυτόκλητης κλήσης ή να επιδικάζεται αποζημίωση για τη ζημία που προκλήθηκε από την εκτέλεση τέτοιας συμβάσεως.
43 Όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 40 της οδηγίας 2002/58, σκοπός της είναι, μεταξύ άλλων, να παρέχονται στους συνδρομητές εγγυήσεις κατά της διείσδυσης στην ιδιωτική τους ζωή από αυτόκλητες κλήσεις με σκοπό την άμεση εμπορική προώθηση.
44 Επιπλέον, από την αιτιολογική σκέψη 42 της εν λόγω οδηγίας προκύπτει ότι η ανάγκη, στο πλαίσιο της πρώτης από τις λύσεις που προβλέπονται στο άρθρο 13, παράγραφος 3, αυτής, να λαμβάνεται η προηγούμενη συγκατάθεση των φυσικών προσώπων πριν από κάθε αυτόκλητη κλήση που πραγματοποιείται με σκοπό την απευθείας εμπορική προώθηση αποσκοπεί στο να εξασφαλίζεται ότι δεν ελαττώνεται ο υφιστάμενος βαθμός προστασίας της ιδιωτικής ζωής στα εθνικά συστήματα.
45 Υπογραμμίζεται επίσης ότι, δυνάμει του άρθρου 15α, παράγραφος 1, της οδηγίας 2002/58, τα κράτη μέλη οφείλουν, μεταξύ άλλων, να καθορίζουν το σύστημα των κυρώσεων που επιβάλλονται στις παραβάσεις των εθνικών διατάξεων που θεσπίζονται κατ’ εφαρμογήν της οδηγίας αυτής, κυρώσεις οι οποίες πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές και οι οποίες, όπως υπογραμμίζεται στην αιτιολογική σκέψη 47 της οδηγίας, θα πρέπει να επιβάλλονται σε κάθε πρόσωπο που δεν συμμορφώνεται με τις εν λόγω διατάξεις, είτε διέπεται από το ιδιωτικό είτε από το δημόσιο δίκαιο.
46 Όπως υπογράμμισε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η απαίτηση της διασφαλίσεως, στο εθνικό δίκαιο, της πρακτικής αποτελεσματικότητας του άρθρου 13, παράγραφος 3, και παράγραφος 5, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2002/58, ιδίως με την επιβολή αποτελεσματικών, αναλογικών και αποτρεπτικών κυρώσεων, αποσκοπεί στην προστασία των φυσικών προσώπων από τις ζημίες που προξενούνται λόγω προσβολής της ιδιωτικής τους ζωής και παραβίασης των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που τα αφορούν κατόπιν αυτόκλητων κλήσεων.
47 Αντιθέτως, η οδηγία 2002/58, και ειδικότερα το άρθρο 13, παράγραφος 3, και παράγραφος 5, πρώτη περίοδος, αυτής, δεν αποσκοπεί στην προστασία της ελευθερίας λήψεως αποφάσεων «υπό το κράτος του αιφνιδιασμού» σε συμβατικές υποθέσεις. Η εν λόγω οδηγία δεν μπορεί, επομένως, να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι απαιτεί από τα κράτη μέλη να προβλέπουν την ακυρότητα συμβάσεως συναφθείσας «υπό το κράτος του αιφνιδιασμού» κατόπιν αυτόκλητης κλήσης ή την αποκατάσταση της ζημίας που προκλήθηκε από την εκτέλεση τέτοιας συμβάσεως. Πράγματι, υπό την επιφύλαξη ότι οι κυρώσεις για τις προσβολές της ιδιωτικής ζωής και τις παραβιάσεις των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των φυσικών προσώπων κατόπιν αυτόκλητης κλήσης είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές, εναπόκειται στα κράτη μέλη να καθορίζουν το καθεστώς των εφαρμοστέων κυρώσεων.
48 Ως εκ τούτου, το άρθρο 13, παράγραφος 3, και παράγραφος 5, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2002/58 έχει την έννοια ότι η προστασία της ιδιωτικής ζωής από αυτόκλητες κλήσεις που πραγματοποιούνται με σκοπό την απευθείας εμπορική προώθηση, την οποία προβλέπει η διάταξη αυτή, δεν απαιτεί από τα κράτη μέλη, προκειμένου να διασφαλίζουν την πρακτική αποτελεσματικότητα της εν λόγω διατάξεως, να εξασφαλίζουν ότι το φυσικό πρόσωπο το οποίο έχει λάβει αυτόκλητη κλήση είναι σε θέση να επικαλεστεί την ακυρότητα συμβάσεως συναφθείσας «υπό το κράτος του αιφνιδιασμού» σε συνέχεια μιας τέτοιας κλήσης ή να επιτύχει την αποκατάσταση της ζημίας που προκλήθηκε από την εκτέλεση τέτοιας συμβάσεως.
49 Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, στο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 13, παράγραφος 3, και παράγραφος 5, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2002/58 έχει την έννοια ότι η προστασία της ιδιωτικής ζωής από αυτόκλητες κλήσεις που πραγματοποιούνται με σκοπό την απευθείας εμπορική προώθηση, σε περιπτώσεις εκτός των προβλεπομένων στις παραγράφους 1 και 2 του εν λόγω άρθρου,
– εκτείνεται στο σύνολο των χρηστών και των συνδρομητών μιας διαθέσιμης στο κοινό υπηρεσίας ηλεκτρονικών επικοινωνιών οι οποίοι είναι φυσικά πρόσωπα που ενεργούν για επαγγελματικούς σκοπούς,
– δεν επιτρέπει την πραγματοποίηση τέτοιων αυτόκλητων κλήσεων όταν πρόκειται για φυσικά πρόσωπα που ενεργούν για επαγγελματικούς σκοπούς, είτε όταν ο συνδρομητής ή ο χρήστης δεν έχει δώσει εκ των προτέρων τη συγκατάθεσή του προς τούτο είτε όταν ο συνδρομητής ή ο χρήστης έχει δηλώσει ότι δεν επιθυμεί να λαμβάνει τέτοιου είδους κλήσεις, ανάλογα με την επιλογή του εθνικού νομοθέτη, και
– δεν απαιτεί από τα κράτη μέλη, προκειμένου να διασφαλίζουν την πρακτική αποτελεσματικότητα του άρθρου 13, παράγραφος 3, και παράγραφος 5, πρώτη περίοδος, να εξασφαλίζουν ότι το φυσικό πρόσωπο το οποίο έχει λάβει αυτόκλητη κλήση είναι σε θέση να επικαλεστεί την ακυρότητα συμβάσεως συναφθείσας «υπό το κράτος του αιφνιδιασμού» σε συνέχεια μιας τέτοιας κλήσης ή να επιτύχει την αποκατάσταση της ζημίας που προκλήθηκε από την εκτέλεση τέτοιας συμβάσεως.
Επί των δικαστικών εξόδων
50 Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τέταρτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 13, παράγραφος 3, και παράγραφος 5, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2002/58/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2002, σχετικά με την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την προστασία της ιδιωτικής ζωής στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών (οδηγία για την προστασία της ιδιωτικής ζωής στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2009/136/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Νοεμβρίου 2009,
έχει την έννοια ότι:
η προστασία της ιδιωτικής ζωής από αυτόκλητες κλήσεις που πραγματοποιούνται με σκοπό την απευθείας εμπορική προώθηση, σε περιπτώσεις εκτός των προβλεπομένων στις παραγράφους 1 και 2 του εν λόγω άρθρου 13,
– εκτείνεται στο σύνολο των χρηστών και των συνδρομητών μιας διαθέσιμης στο κοινό υπηρεσίας ηλεκτρονικών επικοινωνιών οι οποίοι είναι φυσικά πρόσωπα που ενεργούν για επαγγελματικούς σκοπούς,
– δεν επιτρέπει την πραγματοποίηση τέτοιων αυτόκλητων κλήσεων όταν πρόκειται για φυσικά πρόσωπα που ενεργούν για επαγγελματικούς σκοπούς, είτε όταν ο συνδρομητής ή ο χρήστης δεν έχει δώσει εκ των προτέρων τη συγκατάθεσή του προς τούτο είτε όταν ο συνδρομητής ή ο χρήστης έχει δηλώσει ότι δεν επιθυμεί να λαμβάνει τέτοιου είδους κλήσεις, ανάλογα με την επιλογή του εθνικού νομοθέτη, και
– δεν απαιτεί από τα κράτη μέλη, προκειμένου να διασφαλίζουν την πρακτική αποτελεσματικότητα του άρθρου 13, παράγραφος 3, και παράγραφος 5, πρώτη περίοδος, να εξασφαλίζουν ότι το φυσικό πρόσωπο το οποίο έχει λάβει αυτόκλητη κλήση είναι σε θέση να επικαλεστεί την ακυρότητα συμβάσεως συναφθείσας «υπό το κράτος του αιφνιδιασμού» σε συνέχεια μιας τέτοιας κλήσης ή να επιτύχει την αποκατάσταση της ζημίας που προκλήθηκε από την εκτέλεση τέτοιας συμβάσεως.
(υπογραφές)
