Τμήμα 29ο (Τριμελές)
Πρόεδρος: Μαριλένα Ειρηνάκη, Πρόεδρος Πρωτοδικών Δ.Δ.
Εισηγητής: Γρηγόριος Παγανίτσας, Πρωτοδίκης Δ.Δ.
Αστική ευθύνη Δημοσίου – Αγωγή για άσκηση υπέρμετρης αστυνομικής βίας κατά φιλάθλου μετά από ποδοσφαιρικό αγώνα – Ελληνική Αστυνομία – Η προσφυγή στη βία επιτρέπεται μόνο όταν είναι απολύτως αναγκαία και στο μέτρο που προβλέπεται και απαιτείται για την εφαρμογή του νόμου – Το βάρος απόδειξης που επιρρίπτεται στο φερόμενο θύμα δεν πρέπει να είναι υπερβολικό – Εκτεταμένα βίαια επεισόδια από άγνωστους δράστες κατά τη διάρκεια ποδοσφαιρικού αγώνα – Μη συμμετοχή του ενάγοντος στα επεισόδια – Τραυματισμός του ενάγοντος από αστυνομική ράβδο στο πρόσωπο – Σχεδόν ολική απώλεια όρασης αριστερού οφθαλμού – Παραβίαση άρθρου 3 ΕΣΔΑ – Θεμελίωση ευθύνης του Δημοσίου κατ’ άρθρο 105 ΕισΝΑΚ – Υπέρβαση των άκρων ορίων της διακριτικής ευχέρειας των αστυνομικών οργάνων – Επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης. Δέχεται εν μέρει την αγωγή.
22/07/2026
…….το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη, ιδίως, τα εξής: Κάθε βία ασκούμενη κατά την, εν γένει, αντιμετώπιση ορισμένου προσώπου από τα όργανα επιβολής του νόμου, η οποία υπερβαίνει το απόλυτα αναγκαίο μέτρο για την επιβολή του, συνιστά παραβίαση του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ, και ταυτόχρονα παραβίαση των ………… εθνικών νομοθετικών διατάξεων, ιδίως δε, των διατάξεων του άρθρου 2 του π.δ/τος 538/1989 και των άρθρων 1 περ. β’ και δ’ και 2 περ. β΄, δ΄ και ε΄ του π.δ/τος 254/2004 (πρβλ. την απόφαση του ΕΔΔΑ της 12ης.04.2007, Ivan Vasilev κατά Βουλγαρίας, αριθ. προσφ. 48130/99, σκ. 75, σύμφωνα με την οποία τα περιστατικά, ενώπιον των εθνικών δικαστικών αρχών, που φέρονται να ισοδυναμούν με παραβίαση του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ πρέπει να εξετάζονται υπό το φως των αρχών, που απορρέουν από την ανάλυση του ΕΔΔΑ σε αντίστοιχες περιπτώσεις). Εξάλλου, ανεξάρτητα από το αν οι κανόνες για την κατανομή του βάρους απόδειξης, που εφαρμόζει το ΕΔΔΑ, κατά την ενώπιόν του εκδίκαση των αναφυόμενων στο πλαίσιο του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ διαφορών, τυγχάνουν αυτούσιας εφαρμογής και κατά την εκδίκαση των αντίστοιχων διαφορών ενώπιον των εθνικών Δικαστηρίων, από το άρθρο 3 της ΕΣΔΑ, σε συνδυασμό με το άρθρο 13 της ίδιας Σύμβασης, συνάγεται ότι, σε περίπτωση αγωγής για χρηματική ικανοποίηση, που ερείδεται στην άσκηση υπέρμετρης αστυνομικής βίας, το βάρος απόδειξης, που επιρρίπτεται στο φερόμενο θύμα δεν πρέπει να είναι υπερβολικό, αλλά, εφόσον το τελευταίο ανταποκριθεί στο βάρος συγκρότησης μιας αρχής απόδειξης, εισφέροντας τα εύκολα προσβάσιμα σε αυτό στοιχεία, εναπόκειται, συνακόλουθα, στη δημόσια αρχή να αντικρούσει τους σχετικούς ισχυρισμούς, ενώ η θεμελίωση της εν λόγω παράβασης συνιστά, από μόνη της, ισχυρή ένδειξη για τη συνδρομή ηθικής βλάβης στο πρόσωπο του θύματος (πρβλ. τις αποφάσεις του ΕΔΔΑ της 27ης.01.2015, Neshkov και λοιποί κατά Βουλγαρίας, αριθ. προσφ. 36925/10, 21487/12, 72893/12, 73196/12, 77718/12 and 9717/13, σκ. 184 και 190, και της 13ης.12.2016, Idalov κατά Ρωσίας, αριθ. προσφ. 41858/08, σκ. 87). Εν προκειμένω, από το σύνολο των στοιχείων της υπό κρίση υπόθεσης, προκύπτει ότι, κατά τη διάρκεια του από …-….-.2019 ποδοσφαιρικού αγώνα μεταξύ των αθλητικών ομάδων «…………..» – «………………», που έλαβε χώρα στο Στάδιο ………… και μετέβη ο ενάγων, από κοινού με οικεία του πρόσωπα, προκειμένου να τον παρακολουθήσουν, εκδηλώθηκαν εκτεταμένα βίαια επεισόδια από άγνωστους δράστες, αρχικά, εντός του γηπέδου, με αποτέλεσμα τη διακοπή του, ενώ κλιμακώθηκαν στον εξωτερικό χώρο περιμετρικά του σταδίου. Εξαιτίας των επεισοδίων αυτών, ο ενάγων εξήλθε του γηπέδου, κινούμενος προς το μέρος των φιλικών του προσώπων, οι οποίοι είχαν προηγηθεί, με κατεύθυνση τον σταθμό του ΗΣΑΠ. Στο συγκεκριμένο δε σημείο βρισκόταν η ομάδα …. ……… της αστυνομίας. Πλησιάζοντας ο ενάγων προς το σημείο των φίλων του και διαπιστώνοντας την ξαφνική και απρόκλητη άσκηση σωματικής βίας από αστυνομικούς σε βάρος αυτών και συγκεκριμένα, του ………….. ………….., ο οποίος και συνελήφθη, και του ……………………, κατευθύνθηκε προς το μέρος τους και στην προσπάθειά του να συνδράμει τον τελευταίο δέχτηκε, από πλάγια θέση, χτυπήματα με αστυνομική ράβδο στο πρόσωπο και στο δεξί του πόδι, προερχόμενα από αστυνομικούς της ως άνω ομάδας, οι οποίοι, ακολούθως, παρά το γεγονός ότι έκειτο αιμόφυρτος, τον άφησαν αβοήθητο, ενώ με τη συνδρομή τρίτου προσώπου, ο ενάγων μεταφέρθηκε στο όχημα του ΕΚΑΒ. Το μέσο δε της εν λόγω σε βάρος του επίθεσης επιβεβαιώνει και η υπ’ αριθ. πρωτ. ……./…-….-2019 ιατροδικαστική έκθεση τ… ιατροδικαστή …………………………, σύμφωνα με την οποία οι κακώσεις, που υπέστη ο ενάγων, προκλήθηκαν από πολύ ισχυρή πλήξη με θλων αντικείμενο, με όγκο και βάρος και συγκεκριμένα οι κακώσεις αυτές έφεραν τα χαρακτηριστικά πρόκλησης από επιμήκη ράβδο. Αποτέλεσμα δε του εν λόγω χτυπήματος ήταν η εσπευσμένη εισαγωγή του ενάγοντος στο νοσοκομείο «………… ……….», όπου διαπιστώθηκε ότι αυτός είχε υποστεί κάταγμα ρινικών οστών αριστερά με μετατόπιση, ρήξη του αριστερού οφθαλμικού βολβού με παρουσία αιμορραγικών στοιχείων εντός, υποψία ρήξεως στην περιοχή πρόσφυσης του έσω οφθαλμοκινητικού μυός στον βολβό και ρωγμώδες κάταγμα εδάφους αριστερού οφθαλμικού κόγχου, με πλέον πιθανά ενδεχόμενα, κατά το χρόνο εισαγωγής του, είτε την αφαίρεση οφθαλμού (εξόρυξη), είτε την αφαίρεση του περιεχομένου του οφθαλμού (εκκένωση), νοσηλεύθηκε δε για δέκα (10) ημέρες (από …-…-.2019 έως …-…-.2019) στο εν λόγω νοσοκομείο και, τελικώς, απώλεσε σχεδόν ολοκληρωτικά την όρασή του από τον αριστερό οφθαλμό, διατηρουμένης δε μόνον της αντίληψης του φωτός. Εξάλλου, ουδόλως προκύπτει από τα στοιχεία της δικογραφίας ότι στο συγκεκριμένο σημείο, που βρισκόταν τη δεδομένη στιγμή ο ενάγων, διαδραματίζονταν μεγάλης κλίμακας επεισόδια ή συμπλοκές οπαδών μεταξύ τους ή με αστυνομικούς, ενώ, ομοίως, ουδόλως προκύπτει ότι ο ενάγων κατελήφθη, προσήχθη ή συνελήφθη για συμμετοχή, καθ’ οιονδήποτε τρόπο, στα ως άνω βίαια επεισόδια, που εκδηλώθηκαν εντός και εκτός του γηπέδου και, ως εκ τούτου, δεν θεμελιώνεται η αναγκαιότητα της ασκηθείσας βίας εις βάρος του. Άλλωστε, ούτε το εναγόμενο παρέσχε μια διαφορετική εξήγηση, εισφέροντας για τον σκοπό αυτόν αποδεικτικά στοιχεία, που να θεμελιώνουν τη μεσολάβηση γεγονότων ικανών να θέσουν υπό αμφισβήτηση την αφήγηση του ενάγοντος και τα ως άνω πραγματικά περιστατικά [πρβλ. απόφαση του ΕΔΔΑ (ευρεία σύνθεση) της 15ης.12.2016, Κhlaifia και λοιποί κατά Ιταλίας, αριθ. προσφυγής 16483/12, σκ. 205-206]. Εν πάση δε περιπτώσει, η ασκηθείσα βία από τα ως άνω αστυνομικά όργανα σε βάρος του ενάγοντος, ιδίως, ως εκ της πλεονεκτικής, εν σχέσει προς αυτόν, θέσης τους (αριθμητική υπεροχή, εξάρτηση και εξοπλισμός), εκ του μέσου άσκησής της (αστυνομική ράβδος), του τρόπου εκδήλωσής της (χτύπημα απευθείας στο πρόσωπο) και της επιμονής της (ουδεμία επέμβαση λοιπών αστυνομικών οργάνων για την παρεμπόδιση του χτυπήματος από τους άμεσους αυτουργούς και εγκατάλειψη του θύματος), αλλά και ενόψει της υποχρέωσης για επαγγελματισμό και υψηλού επιπέδου εκπαίδευση των αστυνομικών οργάνων, υπερβαίνει, προδήλως, το απολύτως αναγκαίο για την επιβολή του νόμου μέτρο (πρβλ. αποφάσεις ΕΔΔΑ της 28ης.01.2020, A.P. κατά Σλοβακίας, αριθ. προσφ. 10465/17, σκ. 62 και 63, της 12ης.04.2018, Goran Kovačević κατά Κροατίας, αριθ. προσφ. 34804/14, σκ. 57, της 4ης.10.2016, Yusiv κατά Λιθουανίας, αριθ. προσφ. 55894/13, σκ. 61 και 72). Συναφώς, επισημαίνεται η ιδιαίτερη σημασία, που έχει το πρόσωπο του ανθρώπου και δη η όρασή του για την κοινωνική του αλληλεπίδραση, καθώς αποτελεί, ταυτόχρονα, έκφραση της ατομικότητας του, στοιχείο της κοινωνικής του ταυτότητας και κέντρο των αισθήσεων, που εξυπηρετούν την επικοινωνία του με τον άλλο [πρβλ. προαναφερθείσα απόφαση ΕΔΔΑ (ευρεία σύνθεση) της 28ης.09.2015, Bouyid κατά Βελγίου, σκ. 104 και αποφάσεις ΕΔΔΑ της 10ης.02.2016, Şakir Kaçmaz κατά Τουρκίας, αριθ. προσφ. 8077/08, σκ. 90 και της 27.01.2009, Samüt Karabulut κατά Τουρκίας, αριθ. προσφ. 16999/04, σκ. 41]. Εκ των ανωτέρω, το Δικαστήριο κρίνει ότι η ανωτέρω συμπεριφορά των αστυνομικών οργάνων των …, ήτοι η άσκηση υπέρμετρης και μη αναγκαίας βίας σε βάρος του ενάγοντος, υπερβαίνει, καταφανώς, τα άκρα όρια της διακριτικής ευχέρειας, που τους παρέχεται σχετικά με τον τρόπο παρέμβασής τους, όπου αυτή καθίσταται απαραίτητη, δεδομένου, μάλιστα, ότι ουδεμία συμμετοχή του ενάγοντος στα ως άνω βίαια επεισόδια προκύπτει εκ των στοιχείων της δικογραφίας, ούτε και οιαδήποτε πρόκληση ή αντίστασή του στα αστυνομικά όργανα και, συναφώς, συντρέχει, ανεξάρτητα από τον, κατά τα λοιπά, αντίκτυπό της σε αυτόν (πρβλ. προαναφερόμενη απόφαση ΕΔΔΑ, Bouyid κατά Βελγίου, σκ. 101), παράβαση της ουσιαστικής πτυχής του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ και, ταυτόχρονα, των σχετικών με την προσήκουσα άσκηση των καθηκόντων των αστυνομικών οργάνων, κατά την εκτέλεση διατεταγμένης υπηρεσίας, εθνικών νομοθετικών διατάξεων, ιδίως δε, των διατάξεων του άρθρου 2 του π.δ/τος 538/1989 και των άρθρων 1 περ. β’ και δ’ και 2 περ. β΄, δ΄ και ε΄ του π.δ/τος 254/2004. Εξάλλου, η ως άνω παράνομη συμπεριφορά των αστυνομικών οργάνων τελεί σε αιτιώδη σύνδεσμο προς το ζημιογόνο αποτέλεσμα, δηλαδή, τον βαρύτατο τραυματισμό του ενάγοντος και, για το λόγο αυτό, θεμελιώνεται, κατά τις διατάξεις του άρθρου 105 του Εισ.Ν.Α.Κ., ευθύνη του Ελληνικού Δημοσίου για αποζημίωση, όπως βασίμως προβάλλεται με την κρινόμενη αγωγή.
………..προσέτι, λαμβάνοντας υπόψη όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω και, ιδίως, το είδος και την ένταση της παράνομης συμπεριφοράς, που επέδειξαν τα αστυνομικά όργανα του εναγόμενου, ήτοι η άσκηση μη αναγκαίας και υπέρμετρης βίας σε βάρος του ενάγοντος, τη βαρύτητα της σωματικής βλάβης, που υπέστη ο τελευταίος και η οποία συνδέεται, αιτιωδώς, με την ως άνω παράνομη συμπεριφορά (βλάβες στον αριστερό οφθαλμό, τη μύτη, τη γνάθο, το δεξί πόδι, υποβολή σε χειρουργικές επεμβάσεις, απώλεια της όρασης από τον αριστερό οφθαλμό), τη συναισθηματική αναστάτωση και το ψυχικό τραύμα, που αναγκαία συνδέονται με την ως άνω παρανομία, τις συνθήκες, κατά τις οποίες αυτή έλαβε χώρα (απρόκλητη επίθεση αστυνομικών οργάνων, χωρίς συμμετοχή του ενάγοντος σε βίαια επεισόδια ή προβολή αντίστασης κατά αυτών, χτύπημα απευθείας στο πρόσωπο, εγκατάλειψη του θύματος) και την ηλικία του (32 ετών κατά το χρόνο του συμβάντος), το Δικαστήριο κρίνει ότι ο ενάγων υπέστη ηθική βλάβη, για την αποκατάσταση της οποίας πρέπει να αναγνωριστεί η υποχρέωση του εναγόμενου, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 932 του Αστικού Κώδικα, να του καταβάλλει, ως χρηματική ικανοποίηση, το προσήκον και εύλογο ποσό των 110.000,00 ευρώ. Δέχεται εν μέρει την αγωγή.
