ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Διεθνής προστασία – Ασφαλείς Χώρες Καταγωγής-Μεταγενέστερο αίτημα διεθνούς προστασίας που κρίθηκε παραδεκτό, υπήχθη στην ταχύρρυθμη δια-δικασία και απορρίφθηκε σε α΄ βαθμό ως προδήλως αβάσιμο, με την αιτιολο-γία ότι ο αιτών, καταγόμενος από το Ajad Jammu & Kashmir, περιοχή υπό πακιστανική διοίκηση, κατάγεται από Ασφαλή Χώρα Καταγωγής – Απόρριψη της ενδικοφανούς προσφυγής, που ασκήθηκε εντός της 30ήμερης προθεσμίας που προβλέπεται όταν εφαρμόζεται η κανονική διαδικασία εξέτασης, ως εκ-πρόθεσμης, λόγω υπέρβασης της 20ήμερης προθεσμίας που προβλέπεται για την ταχύρρυθμη διαδικασία – Υποχρέωση της ΑΕΠ και του Δικαστηρίου να ερευνούν εάν πράγματι ο αιτών κατάγεται από ασφαλή χώρα καταγωγής, με βάση την ισχύουσα ΚΥΑ και εάν η τελευταία είναι σύμφωνη με τις ουσιαστι-κές προϋποθέσεις που θέτουν οι εθνικοί και οι ενωσιακοί κανόνες δικαίου –Η εξέταση του ζητήματος αυτού πρέπει να προηγείται και όχι να έπεται της κρίσης για το εμπρόθεσμο της άσκησης της ενδικοφανούς προσφυγής – Τυ-πικό ή ουσιαστικό το κριτήριο για τη διαπίστωση εάν η υπό πακιστανική διοίκηση περιοχή του Azad Jammu & Kashmir (AJK), το οποίο αποτελεί τμήμα της ευρύτερης διαφιλονικούμενης περιοχής του Jammu & Kashmir, αποτελεί τμήμα της επικράτειας του Πακιστάν, χώρας ενταγμένης στον Ε-θνικό Κατάλογο Ασφαλών Χωρών Καταγωγής – Συμβατότητα της ισχύουσας ΚΥΑ, με την οποία το Πακιστάν διατηρήθηκε κατά τον κρίσιμο χρόνο στον Εθνικό Κατάλογο Ασφαλών Χωρών Καταγωγής, με το άρθρο 92 του ν.4939/2022, ερμηνευόμενο υπό το φως των διατάξεων του άρθρου 37 και του Παραρτήματος Ι της οδηγίας 2013/32/ΕΕ – Υποβολή προδικαστικών ε-ρωτημάτων στο ΣτΕ.
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΤΜΗΜΑ ΙΑ΄ – ΤΡΙΜΕΛΕΣ
(Ακυρωτική Διαδικασία)
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 20 Νοεμβρίου 2025, με την εξής σύνθεση: Στέφανος Ζούκας, Πρόεδρος Πρωτοδικών Δ.Δ., Κασσιανή Μανωλάκογλου και Όλγα Πλαστήρα, Πρωτοδίκες Δ.Δ. Ως γραμματέας συμμετείχε η Ουρανία Λέρα, δικαστική υπάλληλος,
για να δικάσει την αίτηση ακύρωσης με ημερομηνία κατάθεσης και αριθμό καταχώρησης ΑΚΥ…/6.6.2023,
του (όν) … (επ) … του …, κατοίκου Θεσσαλονίκης (…), για τον οποίο παρέστη ο δικηγόρος Αθηνών Αστέριος Γκίρμπας, τον οποίο διόρισε με το …/1.12.2025 πληρεξούσιο της Συμβολαιογράφου Αθηνών …, το οποίο κατατέθηκε στη Γραμματεία του Τμήματος εντός της δεκαπενθήμερης προθεσμίας που είχε χορηγηθεί από το Δικαστήριο,
κατά του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου, ο οποίος δεν παρέστη.
Με την αίτηση αυτή επιδιώκεται η ακύρωση της …/3.4.2023 απόφασης της 9ης Ανεξάρτητης Επιτροπής Προσφυγών της Αρχής Προσφυγών του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου.
Η εκδίκαση της υπόθεσης άρχισε με αναφορά στην έκθεση της εισηγήτριας Κασσιανής Μανωλάκογλου. Κατόπιν το Δικαστήριο άκουσε τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αιτούντος, ο οποίος ανέπτυξε και προφορικώς τους προβαλλόμενους λόγους ακύρωσης και ζήτησε να γίνει δεκτή η κρινόμενη αίτηση. Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το Δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη και
Αφού μελέτησε τα σχετικά έγγραφα
Σκέφθηκε σύμφωνα με το Νόμο.
1.Επειδή, με την αίτηση αυτή επιδιώκεται η ακύρωση της …/3.4.2023 απόφασης της 9ης Ανεξάρτητης Επιτροπής Προσφυγών της Αρχής Προσφυγών του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, με την οποία απορρίφθηκε ως απαράδεκτη (εκπροθέσμως ασκηθείσα), η προσφυγή του αιτούντος κατά της …/03.02.2023 απόφασης της χειρίστριας του Περιφερειακού Γραφείου Ασύλου Θεσσαλονίκης … και λήφθηκε σε βάρος του το μέτρο της επιστροφής στη χώρα καταγωγής του, χωρίς να τεθεί προθεσμία για την οικειοθελή του αναχώρηση από την Ελλάδα. Με την απόφαση της χειρίστριας είχε απορριφθεί ως προδήλως αβάσιμο το αίτημα του ανωτέρω αιτούντος για διεθνή προστασία, με την αιτιολογία ότι ο αιτών προέρχεται από χώρα καταγωγής (Πακιστάν), που περιλαμβάνεται στον Εθνικό Κατάλογο Ασφαλών Χωρών Καταγωγής.
2.Επειδή, η πρόοδος της δίκης αυτής είχε ανασταλεί με την ΑΔ…/2024 απόφαση του Β΄ Τριμελούς Τμήματος του Δικαστηρίου έως ότου αποφανθεί το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) επί των προδικαστικών ερωτημάτων που τέθηκαν με την ΑΔ534/2022 απόφαση του παρόντος Τμήματος του Δικαστηρίου τούτου και με την ΑΔ414/2022 απόφαση του Β΄ Τριμελούς Τμήματος του ίδιου Δικαστηρίου. Ήδη, η κρινόμενη υπόθεση εισάγεται νομίμως προς συζήτηση μετά τη δημοσίευση της 1150/2025 απόφασης της Ολομέλειας του ΣτΕ και της 1576/2025 απόφασης της 7ελούς Σύνθεσης του Δ΄ Τμήματος του ΣτΕ, αντίστοιχα, επί των ανωτέρω προδικαστικών ερωτημάτων (βλ. σχ. και το ΑΕΑ …/17.10.2025 αποδεικτικό επίδοσης κλήσης του Αρχιφύλακα … προς τον απόντα Υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου). Με την 1576/2025 απόφαση του ΣτΕ κρίθηκε ότι στις ακυρωτικές υποθέσεις διεθνούς προστασίας η προθεσμία καταβολής του παραβόλου παρατείνεται έως την προτεραία της συζήτησης, σε περίπτωση που έχει απορριφθεί αίτημα του αιτούντος για την απαλλαγή του από το οφειλόμενο παράβολο. Συνεπώς, εν προκειμένω, ο αιτών εμπροθέσμως κατέβαλε το οφειλόμενο παράβολο ύψους 150 ευρώ, στις 19.11.2025, την προτεραία της αναγραφόμενης στο εισαγωγικό μέρος της παρούσας δικασίμου (βλ. το ηλεκτρονικό παράβολο με κωδικό πληρωμής …), μετά την απόρριψη με τις με τις ΠΡΔ…/18.7.2023 και ΠΡΔ…/3.11.2023 πράξεις της Πρωτοδίκη Υπηρεσίας και της Προέδρου του Β ‘ Τμήματος του Δικαστηρίου τούτου των με αριθμό καταχώρησης ΕΠΑΔ…/5.7.2023 και ΕΠΑΔ…/31.10.2023 αιτήσεων αντίστοιχα που υπέβαλε για την απαλλαγή του, μεταξύ άλλων, από τη σχετική οφειλή. Κατόπιν τούτου, η αίτηση αυτή, ασκούμενη εν γένει παραδεκτώς είναι περαιτέρω εξεταστέα.
3.Επειδή, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 1Α της από 28.7.1951 Διεθνούς Σύμβασης της Γενεύης (ν.δ. 3989/1959, Α΄ 201), όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 1 παρ. 2 του από 31.1.1967 Πρωτοκόλλου της Νέας Υόρκης (α.ν. 389/1968, Α΄ 125), νοείται ως πρόσφυγας κάθε πρόσωπο το οποίο «συνεπεία δικαιολογημένου φόβου διώξεως λόγω φυλής, θρησκείας, εθνικότητος, κοινωνικής τάξεως ή πολιτικών πεποιθήσεων ευρίσκεται εκτός της χώρας της οποίας έχει την υπηκοότητα και δεν δύναται ή, λόγω του φόβου τούτου, δεν επιθυμεί να απολαύη της προστασίας της χώρας ταύτης …». Εξάλλου, θεμελιώδη κανόνα της προστασίας των προσφύγων κατά την Σύμβαση της Γενεύης αποτελεί η αρχή της μη επαναπροώθησης, η οποία θεσπίζεται με το άρθρο 33 αυτής («Απαγόρευσις απελάσεως ή επαναπροωθήσεως»), που ορίζει τα ακόλουθα «1. Ουδεμία Συμβαλλομένη Χώρα θα απελαύνη ή θα επαναπροωθή, καθ’ οιονδήποτε τρόπον, πρόσφυγα, εις τα σύνορα εδαφών ένθα η ζωή ή η ελευθερία αυτών απειλούνται δια λόγους φυλής, θρησκείας, εθνικότητος, κοινωνικής τάξεως ή πολιτικών πεποιθήσεων». Εξάλλου, με το άρθρο 78 [πρώην άρθρα 63, σημεία 1 και 2, και 64, παράγραφος 2 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΣΕΚ)] του Κεφαλαίου 2 «Πολιτικές σχετικά με τους ελέγχους στα σύνορα, το άσυλο και τη μετανάστευση», του Τίτλου V «Ο Χώρος Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης» της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ, βλ. ενοποιημένη απόδοση: EE C 202 της 7ης Ιουνίου 2016, σελ. 47 επ.) ορίζεται ότι: «1. Η Ένωση αναπτύσσει κοινή πολιτική στους τομείς του ασύλου, της επικουρικής προστασίας και της προσωρινής προστασίας με στόχο να παρέχεται το κατάλληλο καθεστώς σε οποιονδήποτε υπήκοο τρίτης χώρας χρήζει διεθνούς προστασίας και να εξασφαλίζεται η τήρηση της αρχής της μη επαναπροώθησης. Η πολιτική αυτή πρέπει να συνάδει με τη Σύμβαση της Γενεύης της 28ης Ιουλίου 1951 και με το πρωτόκολλο της 31ης Ιανουαρίου 1967 περί του καθεστώτος των προσφύγων, καθώς και με άλλες συναφείς συμβάσεις. 2. Για τους σκοπούς της παραγράφου 1, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία, λαμβάνουν μέτρα όσον αφορά κοινό ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου, στο οποίο περιλαμβάνονται: α) ενιαίο καθεστώς ασύλου υπέρ των υπηκόων τρίτων χωρών, το οποίο ισχύει σε όλη την Ένωση, β) ενιαίο καθεστώς επικουρικής προστασίας για τους υπηκόους τρίτων χωρών που χρήζουν διεθνούς προστασίας, χωρίς να τους χορηγείται ευρωπαϊκό άσυλο, γ) … δ) κοινές διαδικασίες για τη χορήγηση και ανάκληση του ενιαίου καθεστώτος ασύλου ή επικουρικής προστασίας, ε) …».
4.Επειδή, με βάση ιδίως το άρθρο 78 παράγραφος 2 στοιχεία α) και β) της ΣΛΕΕ εκδόθηκε η οδηγία 2011/95/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Δεκεμβρίου 2011 (ELL 337/9 της 20.12.2011) «σχετικά με τις απαιτήσεις για την αναγνώριση των υπηκόων τρίτων χωρών ή των απάτριδων ως δικαιούχων διεθνούς προστασίας, για ένα ενιαίο καθεστώς για τους πρόσφυγες ή για τα άτομα που δικαιούνται επικουρική προστασία και για το περιεχόμενο της παρεχόμενης προστασίας» (EL L 337/9 της 20.12.2011). O ν. 4939/2022 «Κύρωση Κώδικα Νομοθεσίας για την υποδοχή, τη διεθνή προστασία πολιτών τρίτων χωρών και ανιθαγενών και την προσωρινή προστασία σε περίπτωση μαζικής εισροής εκτοπισθέντων αλλοδαπών» (Α΄ 111/10.6.2022), με τον οποίο μεταφέρθηκε εκ νέου στην εθνική έννομη τάξη η ανωτέρω οδηγία και ο οποίος ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο, προβλέπει στο άρθρο 1 ότι: «Για την εφαρμογή του παρόντος νόμου οι παρακάτω όροι έχουν την εξής έννοια: α) … ε) «χώρα καταγωγής» είναι η χώρα της ιθαγένειας ή για τους ανιθαγενείς, η χώρα της προηγούμενης συνήθους διαμονής τους, κστ) “πρόσφυγας” είναι ο πολίτης τρίτης χώρας ο οποίος, συνεπεία βάσιμου φόβου δίωξης λόγω φυλής, θρησκείας, εθνικότητας, πολιτικών πεποιθήσεων ή συμμετοχής σε ιδιαίτερη κοινωνική ομάδα, βρίσκεται εκτός της χώρας της ιθαγένειάς του και δεν μπορεί ή, λόγω του φόβου αυτού, δεν επιθυμεί να θέσει εαυτόν υπό την προστασία της εν λόγω χώρας ή ο ανιθαγενής ο οποίος, βρισκόμενος εκτός της χώρας της προηγούμενης συνήθους διαμονής του για τους ίδιους προαναφερθέντες λόγους, δεν μπορεί ή, λόγω του φόβου αυτού, δεν επιθυμεί να επιστρέψει σε αυτήν και στον οποίο δεν έχει εφαρμογή το άρθρο 11, κζ) … κη) “πρόσωπο που δικαιούται επικουρική προστασία” είναι, με την επιφύλαξη του άρθρου 16, ο πολίτης τρίτης χώρας ή ο ανιθαγενής που δεν πληροί τις προϋποθέσεις για να αναγνωρισθεί ως πρόσφυγας αλλά στο πρόσωπό του συντρέχουν ουσιώδεις λόγοι από τους οποίους προκύπτει ότι, αν επιστρέψει στη χώρα της καταγωγής του ή, στην περίπτωση ανιθαγενούς, στη χώρα της προηγούμενης συνήθους διαμονής του, κινδυνεύει να υποστεί σοβαρή βλάβη κατά την έννοια του άρθρου 14 και που δεν μπορεί ή, λόγω του κινδύνου αυτού, δεν επιθυμεί να θέσει εαυτόν υπό την προστασία της εν λόγω χώρας, κθ) …», στο άρθρο 8 ότι: «1.Μία πράξη για να θεωρηθεί ως πράξη δίωξης κατά την έννοια του άρθρου 1Α της Σύμβασης της Γενεύης πρέπει: α) να είναι αρκούντως σοβαρή λόγω της φύσης ή της επανάληψής της, ώστε να συνιστά σοβαρή παραβίαση βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ειδικά των δικαιωμάτων από τα οποία δεν χωρεί παρέκκλιση σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 15 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών (ν.δ. 53/1974, Α` 256) ή β) να αποτελεί σώρευση διαφόρων μέτρων, συμπεριλαμβανομένων παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η οποία να είναι αρκούντως σοβαρή, ούτως ώστε να θίγεται το άτομο κατά τρόπο αντίστοιχο με τον αναφερόμενο στην περ. α΄ 2. Οι πράξεις που μπορούν να χαρακτηρισθούν ως πράξεις δίωξης σύμφωνα με την παρ. 1 μπορούν μεταξύ άλλων να έχουν τη μορφή: α) πράξεων σωματικής ή ψυχολογικής βίας, συμπεριλαμβανομένων πράξεων σεξουαλικής βίας, β) νομοθετικών, διοικητικών, αστυνομικών, δικαστικών μέτρων, τα οποία ενέχουν διακρίσεις αφ` εαυτά ή εφαρμόζονται κατά τρόπο που ενέχει διακρίσεις, γ) ποινικής δίωξης ή επιβολής ποινής, η οποία είναι δυσανάλογη ή ενέχει διακρίσεις … 3. Σύμφωνα με την περ. κστ του άρθρου 1, πρέπει να υπάρχει συσχετισμός μεταξύ των λόγων που αναφέρονται στο άρθρο 9 και των ως άνω πράξεων δίωξης ή της έλλειψης προστασίας κατά των πράξεων αυτών», στο άρθρο 9 ότι «1.Κατά την αξιολόγηση των λόγων της δίωξης, οι αρμόδιες αρχές εξέτασης και απόφασης λαμβάνουν υπόψη ότι: α) η έννοια της φυλής περιλαμβάνει ιδίως το στοιχείο του χρώματος, της καταγωγής ή του γεγονότος ότι το άτομο ανήκει σε συγκεκριμένη εθνοτική ομάδα … γ) η έννοια της εθνικότητας δεν περιορίζεται μόνο στην ιθαγένεια ή την έλλειψή της, αλλά περιλαμβάνει ιδίως την ιδιότητα του μέλους της ομάδας, η οποία προσδιορίζεται από την πολιτιστική, εθνοτική ή γλωσσική της ταυτότητα, τις κοινές γεωγραφικές ή πολιτικές καταβολές ή τη σχέση της με τον πληθυσμό της χώρας … ε) η έννοια των πολιτικών πεποιθήσεων περιλαμβάνει ιδίως την υποστήριξη άποψης, ιδέας ή πεποίθησης, επί ζητήματος που σχετίζεται με τους ενδεχόμενους φορείς δίωξης και με τις πολιτικές ή τις μεθόδους τους, ανεξαρτήτως του εάν ο αιτών έχει εκδηλώσει εμπράκτως την εν λόγω άποψη, ιδέα ή πεποίθηση…» και στο άρθρο 14 ότι: «Η σοβαρή βλάβη συνίσταται σε: α) θανατική ποινή ή εκτέλεση, ή β) βασανιστήρια ή απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία του αιτούντος στη χώρα καταγωγής του, ή γ) σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας αμάχου λόγω αδιάκριτης ασκήσεως βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης».
5.Επειδή, με βάση το στοιχείο δ΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 78 ΣΛΕΕ εκδόθηκε η οδηγία 2013/32/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 26ης Ιουνίου 2013 «σχετικά με τις κοινές διαδικασίες για τη χορήγηση και ανάκληση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας (αναδιατύπωση)» (ΕL L 180/60 της 29.6.2013). Στο Κεφάλαιο ΙΙΙ της λόγω οδηγίας, με τον τίτλο «Διαδικασίες σε πρώτο βαθμό», ορίζονται τα ακόλουθα: στο άρθρο 36 με τον τίτλο «Έννοια της ασφαλούς χώρας καταγωγής» ότι «1.Τρίτη χώρα που έχει χαρακτηρισθεί ως ασφαλής χώρα καταγωγής σύμφωνα με την παρούσα οδηγία μπορεί, έπειτα από ατομική εξέταση της αίτησης, να θεωρηθεί ως ασφαλής χώρα καταγωγής για συγκεκριμένο αιτούντα μόνο εφόσον ο αιτών: α) έχει την ιθαγένεια της χώρας αυτής ή β) είναι ανιθαγενής και είχε προηγουμένως τη συνήθη διαμονή του στην εν λόγω χώρα και δεν έχει προβάλει σοβαρούς λόγους για να θεωρηθεί ότι η χώρα δεν είναι ασφαλής χώρα καταγωγής υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες στις οποίες ευρίσκεται και όσον αφορά τον χαρακτηρισμό του ως δικαιούχου διεθνούς προστασίας σύμφωνα με την οδηγία 2011/95/ΕΕ. 2. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν στην εθνική νομοθεσία τους περαιτέρω κανόνες και λεπτομερείς διατάξεις για την εφαρμογή της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας», στο άρθρο 37 με τον τίτλο «Εθνικός χαρακτηρισμός τρίτων χωρών ως ασφαλών χωρών καταγωγής», ότι «1. Τα κράτη μέλη μπορούν να διατηρούν ή να θεσπίζουν νομοθεσία που προβλέπει, σύμφωνα με το παράρτημα I, τον εθνικό χαρακτηρισμό ασφαλών χωρών καταγωγής για την εξέταση αιτήσεων διεθνούς προστασίας. 2. Τα κράτη μέλη επανεξετάζουν τακτικά την κατάσταση στις τρίτες χώρες που χαρακτηρίζονται ασφαλείς χώρες καταγωγής σύμφωνα με το παρόν άρθρο. 3. Η αξιολόγηση του κατά πόσον μια τρίτη χώρα είναι ασφαλής χώρα καταγωγής σύμφωνα με το παρόν άρθρο βασίζεται σε σειρά πηγών πληροφοριών, περιλαμβανομένων ειδικότερα πληροφοριών από άλλα κράτη μέλη, την ΕΥΥΑ, τον UNHCR, το Συμβούλιο της Ευρώπης και άλλους σχετικούς διεθνείς οργανισμούς. 4. Τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή τις χώρες που χαρακτηρίζονται ως ασφαλείς χώρες καταγωγής βάσει του παρόντος άρθρου». Εξάλλου, στην παρ. 8 του άρθρου 31 του ίδιου Κεφαλαίου ορίζεται ότι «8. Τα κράτη μέλη μπορούν να ορίσουν ότι μια διαδικασία εξέτασης σύμφωνα με τις βασικές αρχές και εγγυήσεις του κεφαλαίου ΙΙ μπορεί να επιταχυνθεί …, εφόσον: …β) ο αιτών προέρχεται από ασφαλή χώρα καταγωγής κατά την έννοια της οδηγίας αυτής … στ) ο αιτών έχει υποβάλει μεταγενέστερη αίτηση διεθνούς προστασίας, η οποία είναι απαράδεκτη, σύμφωνα με το άρθρο 40 παράγραφος 5 …» και στο άρθρο 32 με τον τίτλο «Αβάσιμες αιτήσεις» ότι «1. Με την επιφύλαξη του άρθρου 27, τα κράτη μέλη μπορούν να απορρίψουν αίτηση ως αβάσιμη εφόσον η αποφαινόμενη αρχή διαπιστώσει ότι ο αιτών δεν πληροί τις προϋποθέσεις για χορήγηση καθεστώτος διεθνούς προστασίας δυνάμει της οδηγίας 2011/95/ΕΕ. 2. Στις περιπτώσεις αβάσιμων αιτήσεων για τις οποίες ισχύουν οποιεσδήποτε από τις περιστάσεις που απαριθμούνται στο άρθρο 31 παράγραφος 8, τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να θεωρούν μια αίτηση προδήλως αβάσιμη, εφόσον λαμβάνει το χαρακτηρισμό αυτό στην εθνική νομοθεσία». Στο άρθρο 46 με τον τίτλο «Δικαίωμα πραγματικής προσφυγής», από το οποίο αποτελείται το Κεφάλαιο V της οδηγίας με τον τίτλο «Διαδικασίες Άσκησης Ενδίκου Μέσου», ορίζεται ότι «1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι αιτούντες να έχουν δικαίωμα πραγματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου κατά των ακόλουθων αποφάσεων: α) απόφαση επί της αιτήσεως διεθνούς προστασίας, περιλαμβανομένων των αποφάσεων: i) με τις οποίες κρίνουν αίτηση ως αβάσιμη όσον αφορά το καθεστώς του πρόσφυγα και/ή το καθεστώς επικουρικής προστασίας…3. Προκειμένου να τηρούν τα προβλεπόμενα στην παράγραφο 1, τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε η πραγματική προσφυγή να εξασφαλίζει πλήρη και ex nunc εξέταση τόσο των πραγματικών όσο και των νομικών ζητημάτων, ιδίως, κατά περίπτωση, εξέταση των αναγκών διεθνούς προστασίας σύμφωνα με την οδηγία 2011/95/ΕΕ, τουλάχιστον κατά τις διαδικασίες άσκησης ένδικου μέσου ενώπιον πρωτοβάθμιου δικαστηρίου. 4. Τα κράτη μέλη ορίζουν εύλογες προθεσμίες και θεσπίζουν τις λοιπές απαιτούμενες διατάξεις για την άσκηση του δικαιώματος πραγματικής προσφυγής από τον αιτούντα σύμφωνα με την παράγραφο 1. Οι προθεσμίες δεν καθιστούν αδύνατη ή υπερβολικά δυσχερή την άσκηση του εν λόγω δικαιώματος…5. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 6, τα κράτη μέλη επιτρέπουν στους αιτούντες να παραμείνουν στο έδαφός τους μέχρι να λήξει η προθεσμία εντός της οποίας μπορούν να ασκήσουν το δικαίωμά τους σε πραγματική προσφυγή και, σε περίπτωση άσκησης εντός της προθεσμίας του εν λόγω δικαιώματος, εν αναμονή της έκβασης της προσφυγής. 6. Σε περίπτωση απόφασης: α) με την οποία κρίνεται μια αίτηση προδήλως αβάσιμη, σύμφωνα με το άρθρο 32 παράγραφος 2, ή αβάσιμη μετά την εξέταση, σύμφωνα με το άρθρο 31 παράγραφος 8 …η δυνατότητα παραμονής του αιτούντος στο έδαφος του κράτους μέλους κρίνεται από δικαστήριο είτε με αίτημα του ενδιαφερόμενου αιτούντος είτε αυτεπάγγελτα, εάν η εν λόγω απόφαση έχει ως αποτέλεσμα την παύση ισχύος του δικαιώματος παραμονής του αιτούντος στο κράτος μέλος και εφόσον, σε τέτοιες περιπτώσεις, το δικαίωμα παραμονής στο κράτος μέλος εν αναμονή της έκβασης της προσφυγής δεν προβλέπεται από το εθνικό δίκαιο». Τέλος, στο Παράρτημα Ι της οδηγίας, στο οποίο παραπέμπει η παρ. 1 του άρθρου 37, προβλέπονται τα ακόλουθα: «Μια χώρα θεωρείται ως ασφαλής χώρα καταγωγής εάν, βάσει της νομικής κατάστασης, της εφαρμογής του δικαίου στο πλαίσιο δημοκρατικού συστήματος και των γενικών πολιτικών συνθηκών, καταδεικνύεται σαφώς ότι γενικά και μόνιμα δεν υφίσταται δίωξη όπως ορίζεται στο άρθρο 9 της οδηγίας 2011/95/ΕΕ ούτε βασανιστήρια ή απάνθρωπη ή ταπεινωτική μεταχείριση ή τιμωρία ούτε απειλή που προκύπτει από τη χρήση αδιάκριτης βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύγκρουσης. Κατά την εκτίμηση αυτή λαμβάνεται μεταξύ άλλων υπόψη ο βαθμός στον οποίο παρέχεται προστασία κατά της δίωξης ή της κακομεταχείρισης με τα εξής: α) σχετικές νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις της χώρας και τρόπος εφαρμογής τους β) τήρηση των δικαιωμάτων και των ελευθεριών που ορίζονται στην Ευρωπαϊκή σύμβαση για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών και/ή στο διεθνές σύμφωνο για τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα και/ή στη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών κατά των βασανιστηρίων, ιδίως δε των δικαιωμάτων από τα οποία δεν χωρεί παρέκκλιση δυνάμει του άρθρου 15 παράγραφος 2 της εν λόγω Ευρωπαϊκής σύμβασης γ) τήρηση της αρχής της μη επαναπροώθησης σύμφωνα με τη σύμβαση της Γενεύης δ) πρόβλεψη μηχανισμού πραγματικής προσφυγής κατά των παραβιάσεων των εν λόγω δικαιωμάτων και ελευθεριών».
6.Επειδή, τα άρθρα 36 και 37 της οδηγίας 2013/32, τα οποία αφορούν, αντιστοίχως, την έννοια της ασφαλούς χώρας καταγωγής και τον χαρακτηρισμό από τα κράτη μέλη τρίτων χωρών ως ασφαλών χωρών καταγωγής, θεσπίζουν ένα ειδικό καθεστώς εξέτασης στο οποίο δύνανται να υπαχθούν οι αιτήσεις διεθνούς προστασίας. Το καθεστώς αυτό βασίζεται σε μια μορφή μαχητού τεκμηρίου περί επαρκούς προστασίας στη χώρα καταγωγής, δυνάμενου να ανατραπεί από τον αιτούντα, εφόσον αυτός προβάλει επιτακτικούς λόγους που σχετίζονται με την ιδιαίτερη κατάστασή του. Λόγω των ιδιαιτεροτήτων του ειδικού καθεστώτος εξέτασης, τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίσουν, σύμφωνα με το άρθρο 31, παράγραφος 8, στοιχείο βʹ, της οδηγίας αυτής, αφενός, να επιταχύνουν τη διαδικασία εξέτασης και, αφετέρου, να διεξαγάγουν τη διαδικασία αυτή στα σύνορα ή σε ζώνες διέλευσης σύμφωνα με το άρθρο 43 της εν λόγω οδηγίας, ενώ σε περίπτωση που η αίτηση διεθνούς προστασίας, η οποία έχει υποβληθεί από πρόσωπο προερχόμενο από ασφαλή χώρα καταγωγής έχει κριθεί ως αβάσιμη καθόσον, σύμφωνα με το άρθρο 32, παράγραφος 1, της οδηγίας 2013/32, η αποφαινόμενη αρχή έχει διαπιστώσει ότι ο αιτών δεν πληροί τις προϋποθέσεις για χορήγηση καθεστώτος διεθνούς προστασίας δυνάμει της οδηγίας 2011/95, τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να θεωρήσουν, δυνάμει του ως άνω άρθρου 32, παράγραφος 2, μια τέτοια αίτηση ως προδήλως αβάσιμη, εφόσον λαμβάνει το χαρακτηρισμό αυτόν στην εθνική νομοθεσία. Μία δε από τις συνέπειες για τον ενδιαφερόμενο του οποίου η αίτηση απορρίπτεται κατ’ εφαρμογήν της έννοιας της ασφαλούς χώρας καταγωγής είναι ότι, αντιθέτως προς ό,τι προβλέπεται σε περίπτωση απλής απόρριψης, είναι δυνατόν να μην του επιτραπεί να παραμείνει στο έδαφος του κράτους μέλους στο οποίο υποβλήθηκε η αίτηση μέχρις ότου εκδικαστεί η προσφυγή την οποία έχει ασκήσει κατά της απόφασης που απέρριψε την αίτηση, όπως προκύπτει από τις διατάξεις του άρθρου 46, παράγραφοι 5 και 6, της οδηγίας 2013/32. Επομένως, ο χαρακτηρισμός τρίτης χώρας ως ασφαλούς χώρας καταγωγής ανάγεται στις διαδικαστικές πτυχές των αιτήσεων διεθνούς προστασίας, καθόσον δύναται να έχει αντίκτυπο στη διαδικασία εξέτασης τέτοιων αιτήσεων (βλ. απόφαση ΔΕΕ της 4.10.2024 στην υπόθεση c-406/2022, CV κατά Ministerstvo vnitra České republiky, Odbor azylové a migrační politiky). Περαιτέρω, οι ουσιαστικές προϋποθέσεις ενός τέτοιου χαρακτηρισμού τις οποίες προβλέπει το παράρτημα I της εν λόγω οδηγίας πρέπει να τηρούνται σε ολόκληρο το έδαφος της οικείας τρίτης χώρας, προκειμένου αυτή να μπορεί να χαρακτηριστεί ως ασφαλής χώρα καταγωγής (ό.π. c-406/2022) και να πληρούνται σε σχέση με το σύνολο του πληθυσμού της και όχι για ένα μόνο τμήμα του πληθυσμού αυτού [ΔΕΕ απόφαση της 1.8.2025 στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις c758/24 [Alace] και c759/24 [Canpelli] LC (C758/24), CP (C759/24)]. Όσο δε αφορά το περιεχόμενο του δικαιώματος πραγματικής προσφυγής, όπως το δικαίωμα αυτό ορίζεται στο άρθρο 46, παράγραφος 3, η φράση «μεριμνούν ώστε η πραγματική προσφυγή να εξασφαλίζει πλήρη και ex nunc εξέταση τόσο των πραγματικών όσο και των νομικών ζητημάτων» έχει την έννοια ότι, βάσει της διάταξης αυτής, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να διαμορφώνουν την εθνική τους νομοθεσία κατά τρόπο τέτοιον ώστε η εξέταση των εν λόγω προσφυγών να περιλαμβάνει τον δικαστικό έλεγχο του συνόλου των πραγματικών και νομικών ζητημάτων που επιτρέπουν στον δικαστή να προβεί στην εκτίμηση της υπόθεσης βάσει επικαιροποιημένων στοιχείων. Επιπροσθέτως, με την έκφραση «κατά περίπτωση» που περιλαμβάνεται στο χωρίο «ιδίως, κατά περίπτωση, εξέταση των αναγκών διεθνούς προστασίας σύμφωνα με την οδηγία [2011/95]» καθίσταται εμφανές ότι η πλήρης και ex nunc εξέταση την οποία οφείλει να διεξαγάγει ο δικαστής δεν χρειάζεται οπωσδήποτε να αφορά την επί της ουσίας εξέταση των αναγκών διεθνούς προστασίας και ότι μπορεί συνεπώς να αφορά τις διαδικαστικές πτυχές μιας αίτησης διεθνούς προστασίας, όπως, μεταξύ άλλων, τον χαρακτηρισμό μίας τρίτης χώρας ως ασφαλούς χώρας καταγωγής, ο οποίος συνιστά ένα από τα στοιχεία της δικογραφίας που περιέρχονται σε γνώση του δικαστηρίου και επί των οποίων αυτό καλείται να αποφανθεί στο πλαίσιο της προσφυγής κατά της εν λόγω απόφασης, ακόμη και όταν ο προσφεύγων δεν επικαλέστηκε ρητώς αυτή καθεαυτήν την ενδεχόμενη παράβαση των κανόνων τους οποίους προβλέπει η οδηγία 2013/32 για τον εν λόγω χαρακτηρισμό (ό.π. c-406/22). Η επιλογή, εξάλλου, ενός κράτους μέλους να προβεί στον χαρακτηρισμό των ασφαλών χωρών καταγωγής μέσω νομοθετικής πράξης δεν μπορεί να εμποδίσει το δικαστήριο που επελήφθη της προσφυγής να ελέγξει, έστω και παρεμπιπτόντως, αν ο χαρακτηρισμός της επίμαχης τρίτης χώρας ως ασφαλούς χώρας καταγωγής πληροί τις ουσιαστικές προϋποθέσεις, τις οποίες προβλέπει το παράρτημα I της οδηγίας 2013/32 (ό.π. c-758-9/24).
7.Επειδή, με το Τέταρτο Μέρος του ως άνω ν.4939/2022 μεταφέρθηκε εκ νέου η οδηγία 2013/32 στην εθνική έννομη τάξη. Στον νόμο αυτό ορίζονται τα ακόλουθα: στο άρθρο 87 ότι ότι: «1. Οι αποφάσεις επί της αίτησης διεθνούς προστασίας … επιδίδονται στον αιτούντα με μέριμνα της αρμόδιας Αρχής Παραλαβής, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις επόμενες παραγράφους. 2. Η απόφαση επιδίδεται το αργότερο εντός δέκα (10) ημερών από την έκδοσή της, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις επόμενες παραγράφους. … 3. Η επίδοση της απόφασης προς τον αιτούντα διενεργείται (α) αυτοπροσώπως στον αιτούντα ή (β) … Μαζί με την απόφαση, στην περίπτωση που η επίδοση διενεργείται στον αιτούντα σύμφωνα με τα ανωτέρω εδάφια, συνοδευτικό έντυπο σε γλώσσα που κατανοεί ή ευλόγως θεωρείται ότι κατανοεί, και το οποίο εξηγεί με τρόπο απλό και προσιτό το περιεχόμενο του εγγράφου που επιδόθηκε, τις συνέπειές του για τον ίδιο και τις ενέργειες στις οποίες δύναται να προβεί ή εναλλακτικά δίνεται η διεύθυνση (url) σε ιστοσελίδα του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου που περιλαμβάνει όλες αυτές τις πληροφορίες σε γλώσσα που κατανοεί ή ευλόγως θεωρείται ότι κατανοεί ο αιτών. … 6. Από την επομένη της επίδοσης κατά τις προηγούμενες παραγράφους, αρχίζει η προθεσμία για την άσκηση της, κατά το άρθρο 97 του παρόντος Κώδικα, προσφυγής ή της, κατά το άρθρο 114 του παρόντος Κώδικα, αίτησης ακύρωσης. 7. Για την κατά τις προηγούμενες παραγράφους επίδοση, συντάσσεται σχετική πράξη από την αρμόδια Αρχή Παραλαβής, η οποία πρέπει να φέρει: α) χρονολογία και ώρα διενέργειας της παραγγελίας προς επίδοση της πράξης, β) το όνομα και την υπογραφή του υπαλλήλου που προέβη στην παραγγελία προς επίδοση, και τον αριθμό της απόφασης, το διατακτικό της οποίας, μαζί με το σχετικό συνοδευτικό έγγραφο, επιδόθηκε στον αιτούντα…», στο άρθρο 88 ότι «1. … 2. … Η Αποφαινόμενη Αρχή εξετάζει τις αιτήσεις διεθνούς προστασίας σύμφωνα με τις βασικές αρχές και εγγυήσεις του Κεφαλαίου Α` του παρόντος Μέρους, με την κανονική ή με την ταχύρρυθμη διαδικασία. Η υπαγωγή μίας αίτησης στην ταχύρρυθμη διαδικασία δεν ασκεί επιρροή στην κρίση επί της ουσίας της αίτησης διεθνούς προστασίας. Η υπαγωγή σε ταχύρρυθμη διαδικασία έχει ως μόνο αποτέλεσμα τη σύντμηση των προθεσμιών, σύμφωνα με όσα προβλέπονται ειδικά στις επιμέρους διατάξεις του παρόντος Μέρους … 9. Η Αποφαινόμενη Αρχή εξετάζει μία αίτηση με την ταχύρρυθμη διαδικασία, όταν: … β) ο αιτών προέρχεται από ασφαλή χώρα καταγωγής, σύμφωνα με το άρθρο 92 του παρόντος Κώδικα … στ) ο αιτών έχει υποβάλει μεταγενέστερη αίτηση διεθνούς προστασίας, σύμφωνα με το άρθρο 94 …», στο άρθρο 94 ότι « …2. Η μεταγενέστερη αίτηση εξετάζεται εντός πέντε (5) ημερών, και στις περιπτώσεις της παρ. 9 εντός δύο (2) ημερών, κατ` αρχάς σε προκαταρκτικό στάδιο, κατά το οποίο ερευνάται εάν έχουν προκύψει ή έχουν υποβληθεί από τον αιτούντα νέα ουσιώδη στοιχεία, τα οποία ο αιτών χωρίς υπαιτιότητα του δεν μπόρεσε να επικαλεστεί κατά την εξέταση της προγενέστερης αίτησης στον πρώτο βαθμό αλλά ούτε και με την προσφυγή του, σύμφωνα με το άρθρο 97 του παρόντος Κώδικα, και τα οποία επηρεάζουν την κρίση επί της αίτησης διεθνούς προστασίας. Κατά το στάδιο αυτό, ο αιτών υποβάλλει γραπτώς στις αρμόδιες Αρχές Παραλαβής τα τυχόν νέα στοιχεία που προσκομίζει, χωρίς να πραγματοποιηθεί συνέντευξη. Εάν η αίτηση κριθεί παραδεκτή, εξετάζεται περαιτέρω σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος Μέρους και χορηγείται δελτίο αιτούντος διεθνή προστασία. Σε αντίθετη περίπτωση, η αίτηση απορρίπτεται ως απαράδεκτη…», στο άρθρο 97 ότι: «1. Ο αιτών δικαιούται να ασκήσει ενδικοφανή προσφυγή σύμφωνα με τα οριζόμενα στο παρόν άρθρο και στο άρθρο 102 ενώπιον της Αρχής Προσφυγών: α) Κατά της απόφασης που απορρίπτει αίτηση διεθνούς προστασίας ως αβάσιμη με την κανονική διαδικασία ή με την οποία ανακαλείται καθεστώς διεθνούς προστασίας, καθώς και κατά της απόφασης με την οποία χορηγείται καθεστώς επικουρικής προστασίας κατά το μέρος που αφορά στη μη αναγνώριση του προσφεύγοντος ως πρόσφυγα, εντός τριάντα (30) ημερών από την επίδοση της απόφασης ή από τότε που τεκμαίρεται ότι ο προσφεύγων έλαβε γνώση, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 87. β) Κατά της απόφασης που απορρίπτει αίτηση διεθνούς προστασίας με την ταχύρρυθμη διαδικασία, σύμφωνα με την παρ. 9 του άρθρου 88, καθώς και στις περιπτώσεις που η προσφυγή υποβάλλεται ενώ ο προσφεύγων τελεί υπό κράτηση, σύμφωνα με το άρθρο 50, εντός είκοσι (20) ημερών από την επίδοση της απόφασης ή από τότε που τεκμαίρεται ότι ο προσφεύγων έλαβε γνώση, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 87…», στο άρθρο 99 παρ. 1 ότι: « Η προσφυγή κατατίθεται στο Περιφερειακό Γραφείο Ασύλου ή στο Αυτοτελές Κλιμάκιο της Υπηρεσίας Ασύλου, το οποίο εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, και υπογράφεται επί ποινή απαραδέκτου από τον ίδιο τον προσφεύγοντα ή από πληρεξούσιο δικηγόρο» και στο άρθρο 100 ότι: «1. … 8. Προσφυγές, που έχουν υποβληθεί μετά την πάροδο των προθεσμιών της παραγράφου 1 του άρθρου 97 του παρόντος Κώδικα, συζητούνται κατά προτεραιότητα με πράξη του Διοικητικού Διευθυντή της Αρχής Προσφυγών, το αργότερο εντός δέκα (10) ημερών από την κατάθεση της προσφυγής. Εάν ο προσφεύγων αποδείξει με έγγραφα στοιχεία ότι η εκπρόθεσμη άσκηση οφείλεται σε λόγους ανωτέρας βίας, οι προσφυγές κρίνονται στην ουσία, άλλως απορρίπτονται ως απαράδεκτες…». Τέλος, στο άρθρο 92 προβλέπεται ότι «1. Ασφαλείς χώρες καταγωγής είναι: α) Όσες περιλαμβάνονται στον κοινό κατάλογο ασφαλών χωρών καταγωγής του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, β) Οι χώρες, πέραν εκείνων της περ. α’, οι οποίες περιλαμβάνονται στον εθνικό κατάλογο ασφαλών χωρών καταγωγής που καταρτίζεται και τηρείται σύμφωνα με την παρ. 5 του παρόντος άρθρου. 2. Μία χώρα μπορεί να χαρακτηρισθεί ως ασφαλής χώρα καταγωγής για τον αιτούντα, μόνον εφόσον μετά την εξέταση της αίτησης αποδειχθεί ότι ο αιτών: α) έχει την ιθαγένεια της χώρας ή είναι ανιθαγενής και είχε την προηγούμενη συνήθη διαμονή του στη χώρα αυτή και β) δεν επικαλείται σοβαρούς λόγους για να θεωρηθεί ότι η χώρα δεν είναι ασφαλής χώρα καταγωγής για τον ίδιο, υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες υπό τις οποίες ευρίσκεται και όσον αφορά την αναγνώρισή του ως δικαιούχου διεθνούς προστασίας κατά τις κείμενες διατάξεις. 3. Μια χώρα θεωρείται ως ασφαλής χώρα καταγωγής εάν, βάσει της νομικής κατάστασης, της εφαρμογής του δικαίου στο πλαίσιο του δημοκρατικού συστήματος και των γενικών πολιτικών συνθηκών, καταδεικνύεται σαφώς ότι γενικά και μόνιμα δεν υφίσταται δίωξη, όπως ορίζεται στο άρθρο 8 του παρόντος Κώδικα, ούτε βασανιστήρια ή απάνθρωπη ή ταπεινωτική μεταχείριση ή τιμωρία, ούτε απειλή που προκύπτει από τη χρήση αδιάκριτης βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύγκρουσης. 4. Για την εφαρμογή της προηγούμενης παραγράφου, λαμβάνεται, μεταξύ άλλων, υπόψη ο βαθμός στον οποίο παρέχεται προστασία κατά της δίωξης ή της κακομεταχείρισης μέσω: α) Των σχετικών νομοθετικών και κανονιστικών διατάξεων της χώρας και του τρόπου εφαρμογής τους. β) Της τήρησης των δικαιωμάτων και των ελευθεριών που προβλέπονται στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (ΕΣΔΑ ν.δ. 53/1974, Α’ 256), στο Διεθνές Σύμφωνο για τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα (ν. 2462/1997, Α΄ 25), ιδίως δε, των δικαιωμάτων από τα οποία δεν χωρεί παρέκκλιση δυνάμει της παρ. 2 του άρθρου 15 της ΕΣΔΑ και στη Σύμβαση κατά των βασανιστηρίων και άλλων τρόπων σκληρής, απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης ή τιμωρίας (ν. 1782/1988, Α’ 116) και στη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (ν. 2101/1992, Α’ 192). γ) Της τήρησης της αρχής της μη επαναπροώθησης σύμφωνα με τη Σύμβαση της Γενεύης. δ) Της πρόβλεψης μηχανισμού αποτελεσματικής προσφυγής κατά των παραβιάσεων των εν λόγω δικαιωμάτων και ελευθεριών. 5. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Μετανάστευσης και Ασύλου και Εξωτερικών, η οποία εκδίδεται κατόπιν εισήγησης του Διοικητή της Υπηρεσίας Ασύλου, καθορίζονται οι χώρες καταγωγής που χαρακτηρίζονται ασφαλείς, σύμφωνα με το παρόν άρθρο. Τα στοιχεία που λαμβάνονται υπόψη, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις προηγούμενες παραγράφους, για την έκδοση της ανωτέρω κοινής υπουργικής απόφασης πρέπει να είναι επίκαιρα και να προέρχονται από έγκυρες πηγές ενημέρωσης, ιδίως από επίσημες διπλωματικές πηγές της ημεδαπής και της αλλοδαπής, τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο, τη νομοθεσία των λοιπών κρατών μελών σε σχέση με την έννοια των ασφαλών χωρών, το Συμβούλιο τους Ευρώπης, την Ύπατη Αρμοστεία του Ο.Η.Ε για τους Πρόσφυγες. Ο καθορισμός επανεξετάζεται υποχρεωτικά τον Νοέμβριο κάθε έτους. Εάν διαπιστώνεται σημαντική αλλαγή της κατάστασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε χώρα που έχει χαρακτηριστεί ως ασφαλής χώρα καταγωγής, ο χαρακτηρισμός επανεξετάζεται το ταχύτερο δυνατό και προ της παρέλευσης έτους, κατά το προηγούμενο εδάφιο. Για κάθε απόφαση χαρακτηρισμού ενημερώνεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή». Κατ΄επίκληση, μεταξύ άλλων, της τελευταίας αυτής παραγράφου και της 672467/10.11.2022 εισήγησης του Διοικητή της Υπηρεσίας Ασύλου «Κατάρτιση Εθνικού Καταλόγου χωρών καταγωγής που χαρακτηρίζονται ως ασφαλείς, σύμφωνα με το άρθρο 92 του ν. 4939/2022» εκδόθηκε η ισχύουσα, κατά τον κρίσιμο χρόνο, η 708368/25.11.2022 απόφαση των Υπουργών Εξωτερικών και Μετανάστευσης και Ασύλου «Περί Κατάρτισης Εθνικού Καταλόγου χωρών καταγωγής που χαρακτηρίζονται ως ασφαλείς σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 92 του ν. 4939/2022 (Α΄111)» (Β΄6012), στην οποία, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνεται το Πακιστάν. Η χώρα αυτή είχε ενταχθεί για πρώτη φορά στον Εθνικό Κατάλογο Ασφαλών Χωρών Καταγωγής με την 778/20.1.2021 κοινή απόφαση των ίδιων ως άνω Υπουργών (Β΄317/29.1.2021), διατηρήθηκε στον εν λόγω Κατάλογο με την 78391/10.2.2022 (Β΄ 667) όμοια απόφαση αλλά και με τις μεταγενέστερα εκδοθείσες 527235/1.12.2023 (Β΄ 6844) και 305652/20.12.2024 (Β΄7117) ΚΥΑ (όμοια και η εκδοθείσα μετά τη συζήτηση ΚΥΑ 9603/2026 – Α΄188).
8.Επειδή, οι εκδιδόμενες κατ’ εφαρμογή του άρθρου 92 παράγραφος 5 του ν.4939/2022 κοινές υπουργικές αποφάσεις, με τις οποίες χαρακτηρίζεται τρίτη χώρα ως ασφαλής χώρα καταγωγής αφορούν τις έννομες σχέσεις κατηγορίας υποκειμένων δικαίου ήτοι των αιτούντων διεθνή προστασία που προέρχονται από χαρακτηρισμένες ως ασφαλείς χώρες καταγωγής, ο αριθμός των οποίων δεν μπορεί να προσδιορισθεί εκ των προτέρων. Έχουν, ως εκ τούτου, οι αποφάσεις αυτές κανονιστικό χαρακτήρα (πρβλ. ΣτΕ 746-49/2023 Ολομέλεια). Οι κανονιστικές πράξεις, όπως η προσβαλλόμενη, δεν χρήζουν αιτιολογίας εκ μέρους της Διοικήσεως, αλλά ελέγχονται μόνον από την άποψη της τηρήσεως των όρων της εξουσιοδοτικής διατάξεως κατ’ επίκληση της οποίας εκδίδονται και της τυχόν υπερβάσεως των ορίων της εξουσιοδοτήσεως. Ο έλεγχος αυτός περιλαμβάνει και την έρευνα της δικαιολογίας της εκδόσεώς τους, προκειμένου να κριθεί αν αυτές κείνται εντός του πλαισίου της εξουσιοδοτήσεως βάσει της οποίας εκδίδονται (ΣτΕ 805/2018, 2107/2009, 3626/2010, 2020/2012, 1964/2013, 3474/2017).
9.Επειδή, εξάλλου, όπως έχει κριθεί (ΣτΕ Ολ. 1150/2025), οι Ανεξάρτητες Επιτροπές Προσφυγών των άρθρων 4 και 5 του ν. 4375/2016 (Α΄51) ιδρύθηκαν προκειμένου να διασφαλισθεί το, κατοχυρούμενο στο άρθρο 46 της οδηγίας 2013/32 περί διαδικασιών, «δικαίωμα πραγματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου» (ήτοι δικαίωμα αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, κατά το άρθρο 47 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων) . Οι εν λόγω Επιτροπές δεν αποτελούν δικαστήρια, κατά την έννοια του Συντάγματος (ούτε, κατά μείζονα λόγο, ειδικά διοικητικά δικαστήρια ή «δικαστικές επιτροπές», που απαγορεύονται από το Σύνταγμα), αλλά ανεξάρτητες αρχές (εντασσόμενες στην δομή) της εκτελεστικής λειτουργίας του Κράτους, οι οποίες ασκούν αρμοδιότητες «δικαιοδοτικού χαρακτήρα», κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 89 παρ. 2 του Συντάγματος. Και ναι μεν οι Ανεξάρτητες Επιτροπές συγκροτούνται πλέον αποκλειστικά από δικαστές των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων, αλλά τα πρόσωπα αυτά στελεχώνουν τις Επιτροπές και ασκούν τις αρμοδιότητές τους όχι υπό την ιδιότητά των ως δικαστικών λειτουργών, αλλά ως κρατικοί λειτουργοί – μέλη ανεξάρτητων αρχών της εκτελεστικής λειτουργίας. Ως προς το ζήτημα αυτό, εξάλλου, με την απόφαση της 3.7.2025 του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην υπόθεση c-610/23 [Al Nasiria] κρίθηκε ότι, με την επιφύλαξη της εξακρίβωσης από το εθνικό δικαστήριο, οι Ανεξάρτητες Επιτροπές Προσφυγών, οι οποίες συστάθηκαν για να εξετάζουν τις ενδικοφανείς προσφυγές των αιτούντων διεθνή προστασία κατά των αποφάσεων που λαμβάνονται εις βάρος τους, πληρούν τις αναγκαίες προϋποθέσεις για να θεωρηθούν ως «δικαστήρια», κατά την έννοια του άρθρου 46 της οδηγίας 2013/32.
10.Επειδή, με τις διατάξεις του άρθρου 1 του ν. 3900/2010 (Α΄ 213), εισήχθησαν ο θεσμός της «δίκης – πιλότου» ή «πρότυπης» δίκης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας, καθώς και ο θεσμός της υποβολής στο Συμβούλιο της Επικρατείας προδικαστικού ερωτήματος από τακτικό διοικητικό δικαστήριο, όταν τα τιθέμενα ζητήματα, ως εκ της φύσεώς τους, έχουν γενικότερο ενδιαφέρον με συνέπειες για ευρύτερο κύκλο προσώπων και, ως εκ τούτου, αναμένεται να προκαλέσουν σημαντικό αριθμό διαφορών, με τον κίνδυνο να εκδοθούν αντιφατικές αποφάσεις και να υπάρξει σημαντική καθυστέρηση για τους διαδίκους ενώπιον των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων. Ειδικότερα, κατά την έννοια των ανωτέρω διατάξεων, όπως ισχύουν, η υποβολή προδικαστικού ερωτήματος από τακτικό διοικητικό δικαστήριο στο Συμβούλιο της Επικρατείας για «ζήτημα γενικοτέρου ενδιαφέροντος» προϋποθέτει ότι το διοικητικό δικαστήριο, ως αρμόδιο κατ’ αρχήν επί της συγκεκριμένης διαφοράς, έχει ασκήσει πράγματι την αρμοδιότητά του και έχει διαγνώσει ότι η επίλυση του εν λόγω ζητήματος είναι αναγκαία για την έκδοση οριστικής αποφάσεως. Περαιτέρω, ο χαρακτήρας του ζητήματος ως «γενικοτέρου ενδιαφέροντος» πρέπει να αναδεικνύεται με την απαραίτητη σαφήνεια, ούτως ώστε το Ανώτατο Δικαστήριο να μπορεί να ασκήσει αποτελεσματικά την αντίστοιχη δική του αρμοδιότητα, ελέγχοντας ευχερώς ποιά από τα ζητήματα που του παραπέμπονται παρουσιάζουν πραγματικά γενικότερο ενδιαφέρον και συμβάλλοντας, με την επίκαιρη επίλυσή τους, στην ενότητα της νομολογίας και την ασφάλεια δικαίου. Συνεπώς, το τακτικό διοικητικό δικαστήριο που διατυπώνει προδικαστικό ερώτημα πρέπει, στην απόφαση του, αφενός μεν να παραθέτει και να τεκμηριώνει τους λόγους, για τους οποίους το ζήτημα ή τα ζητήματα που ανέκυψαν στην αχθείσα ενώπιόν του διαφορά και αποτελούν το αντικείμενο του ερωτήματος είναι, όπως ορίζει ο νόμος, «γενικότερου ενδιαφέροντος με συνέπειες για ευρύτερο κύκλο προσώπων» – χωρίς, πάντως, αυτό να συναρτάται απαραιτήτως με τον αριθμό των ήδη εκκρεμών υποθέσεων (ΣτΕ Ολ. 355/2023) –, αφετέρου δε να αναδεικνύει επαρκώς, με την παράθεση των νομίμως αποδειχθέντων πραγματικών περιστατικών της υποθέσεως καθώς και του εφαρμοστέου νομοθετικού πλαισίου ότι το ζήτημα, για το οποίο υποβάλλεται το ερώτημα, ανακύπτει πράγματι στην ενώπιόν του διαφορά, δηλαδή ότι είναι κρίσιμο για την επίλυσή της, χωρίς να απαιτείται να λαμβάνει, και μάλιστα αιτιολογημένα, θέση επί του νομικού ζητήματος που τίθεται με αυτό, αν και κάτι τέτοιο είναι σκόπιμο, προς το συμφέρον της απονομής της δικαιοσύνης (ΣτΕ Ολ. 1531, 1829/2023, 1307, 1308/2019 2586/2017 κ.ά.).
11.Επειδή, στην προκειμένη περίπτωση, από τα στοιχεία του διοικητικού φακέλου προκύπτουν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Ο αιτών υπέβαλε στις 3.11.2017 αίτημα παροχής διεθνούς προστασίας, το οποίο καταγράφηκε στο Περιφερειακό Γραφείο Ασύλου Θεσσαλονίκης. Στην οικεία φόρμα καταγραφής δηλώθηκε η πακιστανική ως ιθαγένεια του αιτούντος, ως μητρική του γλώσσα τα ουρντού και ως γλώσσα διεξαγωγής της συνέντευξης τα παντζαμπί. Καταγράφηκε επίσης η δήλωση του αιτούντος ότι εγκατέλειψε τη χώρα του για πολιτικούς λόγους. Κατά την προσωπική του συνέντευξη, που διεξήχθη στις 15.12.2017, ο αιτών δήλωσε ότι γεννήθηκε, την …, στο χωριό … του Mirpur, το οποίο ανήκει στην περιοχή Azad Jammu & Kashmir (στο εξής ΑJK), ότι είναι μουσουλμάνος σουνίτης, εθνοτικής καταγωγής Kashmiri, ότι η μητρική του γλώσσα είναι η pothwari και ότι ανήκει στην κάστα Mughal. Πρόσθεσε ότι το διαβατήριό του και η ταυτότητά του, έγγραφα εκδοθέντα από τις πακιστανικές αρχές, βρίσκονται στο Πακιστάν. Ο αιτών περιέγραψε ότι πριν εγκαταλείψει το AJK υπήρξε συνεργάτης του πολιτευτή «I.R.» και αντιπρόσωπός του στο εκλογικό τμήμα LA-3 της εκλογικής περιφέρειας Mirpur-3, στις εκλογές της 29.3.2015. Όταν αργότερα ο I.R. εγκατέλειψε το κόμμα Azad Umidwar και προσχώρησε στο κυβερνόν το Πακιστάν κόμμα Pakistan Muslim League N (PML-N), ο αιτών, όπως ιστόρησε, τον ακολούθησε, αναλαμβάνοντας καθήκοντα υπεύθυνου νέας γενιάς στο χωριό του. Ωστόσο, ήρθε σε σύγκρουση με άλλο τοπικό πολιτικό στέλεχος του κόμματος, τον R.K. και, εξαιτίας της διένεξης αυτής, αναγκάστηκε να φύγει από τη χώρα, διότι δεν του επέτρεψαν να παραιτηθεί από το κόμμα και τον απειλούσαν ότι εάν ενταχθεί σε άλλο κόμμα θα τιμωρηθεί, ενώ απειλές δέχτηκε και από τον πολιτικό του αντίπαλο. Με την …/22.12.2017 απόφαση του Περιφερειακού Γραφείου Ασύλου Θεσσαλονίκης η αίτηση αυτή απορρίφθηκε ως αβάσιμη σε α΄ βαθμό και με την …/19.12.2018 απόφαση της 11ης Επιτροπής Προσφυγών, απορρίφθηκε η προσφυγή που ασκήθηκε κατά της απορριπτικής απόφασης. Ωστόσο, έγιναν δεκτά ως αληθή τα στοιχεία ταυτότητας του αιτούντος, η πακιστανική του ιθαγένεια, το θρήσκευμά του, η εθνοτική του καταγωγή και η κάστα της οποίας δήλωσε ότι είναι μέλος. Στις 14.8.2019 καταγράφηκε στο Περιφερειακό Γραφείο Ασύλου Θεσσαλονίκης δεύτερο κατά σειρά αίτημα διεθνούς προστασίας του αιτούντος και σύμφωνα με τη σχετική φόρμα καταγραφής, ο τελευταίος δήλωσε ότι στη χώρα του, για λόγους πολιτικούς, κινδυνεύει η ζωή του από τους οπαδούς του κόμματος PML-N. Το αίτημα αυτό χαρακτηρίστηκε μεταγενέστερο και απορρίφθηκε ως απαράδεκτο, με την …/4.10.2019 απόφαση του Περιφερειακού Γραφείου Ασύλου Θεσσαλονίκης, όπως και με την …/…/27.2.2020 απόφαση της 8ης Επιτροπής Προσφυγών, με την οποία απορρίφθηκε επίσης ως απαράδεκτη η προσφυγή του αιτούντος κατά της απορριπτικής απόφασης του α΄ βαθμού. Στις 7.11.2022 καταγράφηκε στο ίδιο ως άνω Περιφερειακό Γραφείο Ασύλου, το δεύτερο μεταγενέστερο αίτημα του αιτούντος, με το οποίο ο τελευταίος δήλωσε ότι, καθώς έχει κτήματα στο Κashmir, κάτοικοι της περιοχής που έχουν χρήματα, επιτέθηκαν στις 13.5.2022, για πολιτικούς λόγους, στην οικογένειά του, έστειλαν τους οικείους του στο Νοσοκομείο και γκρέμισαν το σπίτι τους. Συμπλήρωσε ότι υποβλήθηκε καταγγελία αλλά οι επιτιθέμενοι είναι πολιτικοί και έχουν διασυνδέσεις στην κυβέρνηση και στην αστυνομία, η οποία δεν μπορεί να τους προστατέψει, ότι τον αξιωματικό στην αστυνομία διορίζουν οι αρχές του Πακιστάν και ότι η ίδια η αστυνομία και η κυβέρνηση έκαναν την επίθεση στην οικογένειά του. Με την …/14.11.2022 απόφαση του Περιφερειακού Γραφείου Ασύλου Θεσσαλονίκης, το αίτημα αυτό κρίθηκε παραδεκτό και ο αιτών κλήθηκε σε προσωπική συνέντευξη, η οποία διεξήχθη, παρουσία και του δικηγόρου του …, στις 31.1.2023, στη γλώσσα παντζαμπί, με τη συνδρομή διερμηνέα. Κατά την συνέντευξη αυτή, ο αιτών δήλωσε ότι η μητρική του γλώσσα είναι τα παντζαμπί και η γλώσσα που μιλάνε στην περιοχή του τα kashmiri, επιβεβαίωσε ότι γεννήθηκε στο Mirpur του AJK και στην ερώτηση για τη φυλετική/εθνοτική του καταγωγή απάντησε «είναι Αzad Kashmir και δεν έχουμε εθνοτική». Στην ερώτηση σχετικά με την ιθαγένειά του απάντησε ότι η καταγωγή του είναι από το Kashmir αλλά το διαβατήριό του από το Πακιστάν, διευκρινίζοντας ότι όλοι οι άνθρωποι από το Kashmir χρησιμοποιούν το πακιστανικό διαβατήριο ως ταξιδιωτικό έγγραφο. Εν συνεχεία, ενημερώθηκε από τον χειριστή ότι το Πακιστάν θεωρείται ασφαλής χώρα καταγωγής, συνεπώς τεκμαίρεται ότι στη χώρα αυτή δεν κινδυνεύει με δίωξη ή σοβαρή βλάβη και η αίτησή του θα εξεταστεί με την ταχύρρυθμη διαδικασία, ωστόσο θα έχει την ευκαιρία να εκθέσει τους λόγους, για τους οποίους θεωρεί ότι κινδυνεύει. O αιτών εξέθεσε ότι προ 12 ετών είχε ενταχθεί στο κόμμα Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI) και κατείχε τη θέση του Προέδρου της νεολαίας. Το κόμμα αυτό είχε πρόσφατα επικρατήσει στις εκλογές στο AJK αλλά στην κυβέρνηση του Πακιστάν βρίσκεται το αντίπαλο κόμμα και έχει διορίσει έναν αρχιγραμματέα στο AJK, ο οποίος δίνει τις εντολές και κυνηγά τους αντιπάλους της κυβέρνησης, όπως ο αιτών. Σε βάρος του δε εκκρεμούν ψευδείς καταγγελίες, λόγω της πολιτικής του δράσης και, όπως εξέθεσε, στις 13.5.2022 συνελήφθησαν και φυλακίστηκαν 5 γυναίκες της οικογένειάς του, μεταξύ των οποίων η γυναίκα του και η γυναίκα του αδελφού του, ενώ ο πολιτικός του αντίπαλος R.K., μέλος του κυβερνώντος κόμματος PML-N, κατέστρεψε το σπίτι του. Ο αιτών υποστήριξε ότι διώκεται από τον πολιτικό του αντίπαλο, ο οποίος φοβάται ότι εάν επιστρέψει στην περιοχή θα εκλεγεί. Είπε επίσης ότι οι πρόσφατες εκλογές στο AJK έγιναν μετά την πάροδο 32 ετών, διότι η αντίπαλη παράταξη γνώριζε ότι το PTI θα επικρατούσε και τις απέφευγε, ότι όσο στην εξουσία του Πακιστάν παραμένει το αντίπαλο κόμμα PML-N, ο ίδιος δεν θα είναι ασφαλής, ούτε μπορεί να τύχει προστασίας από τις διεφθαρμένες δικαστικές αρχές της χώρας του. Ο αιτών υποστήριξε ότι ο R.K., φίλα προσκείμενος στην κυβέρνηση του Πακιστάν, είναι επί 32 χρόνια πρόξενος του χωριού, ότι η κατάσταση έχει βελτιωθεί στην περιοχή του τώρα που τις εκλογές κέρδισε το PTI αλλά εξήγησε ότι μόνο θεωρητικά το κόμμα αυτό κυβερνά το AJK, καθώς την εξουσία ασκεί η κυβέρνηση του Πακιστάν μέσω του διορισθέντος αρχιγραμματέα (Chief Secretary). Τέλος, όταν επανειλημμένως η χειρίστρια επισήμανε στον αιτούντα ότι, κατά την προσωπική του συνέντευξη στο πλαίσιο της εξέτασης του αρχικού του αιτήματος για διεθνή προστασία, είχε δηλώσει ότι ήταν μέλος του PML-N, ο τελευταίος επαναλάμβανε ότι ουδέποτε δήλωσε κάτι τέτοιο, ότι αρχικά ήταν ανεξάρτητος πολιτευτής και στη συνέχεια εντάχθηκε στο PTI, ότι μπορεί να γίνει έλεγχος και να διαπιστωθούν τα λεγόμενά του, ότι διαθέτει σχετικά βίντεο και φωτογραφίες και ότι πιθανόν καταγράφηκαν εσφαλμένως τα λεγόμενά του. Εξήγησε επίσης ότι αρχικά ο ίδιος ήθελε να στηρίξει τον θείο του, ο οποίος πολιτευόταν μαζί με τον R.K. στο κόμμα PPP και αργότερα όταν αμφότεροι προσχώρησαν στο PΜL-N, ο ίδιος ήθελε να στηρίξει τον θείο του, ο οποίος τελικά υποσκελίστηκε από τον R. K., ωστόσο ουδέποτε προσχώρησε στο εν λόγω κόμμα, αντιθέτως όταν διαφώνησε με τις αποφάσεις του θείου του, σε σχέση με τις προσλήψεις νέων χωρίς αξιοκρατικά κριτήρια αλλά μόνο, λόγω προσωπικών σχέσεων σε εργοστάσιο της περιοχής, έπαυσε να υποστηρίζει και τον τελευταίο.
12.Επεδή, με την …/3.2.2023 απόφαση της χειρίστριας του Περιφερειακού Γραφείου Ασύλου Θεσσαλονίκης, δεν έγιναν δεκτές ως αξιόπιστες οι δηλώσεις του αιτούντος ότι κίνητρο για τη σύλληψη της συζύγου του και των λοιπών γυναικών της οικογένειάς του και για την καταστροφή της οικίας του ήταν η δική του πολιτική δράση, αν και τα σχετικά περιστατικά έγιναν δεκτά ως αληθή, αποδόθηκαν, όμως, σε ιδιωτική διένεξη. Με βάση δε τις γενικές πληροφορίες από τις διεθνείς πηγές που συγκεντρώθηκαν για το Πακιστάν, κρίθηκε ότι η νομοθεσία της χώρας προβλέπει την διασφάλιση της αστικής και ποινικής διαδικασίας για την επίλυση των διαφορών, ενώ παρά τις αναφορές ότι το σύστημα είναι πολύπλοκο και διεφθαρμένο, δεν προκύπτει ότι ακυρώνεται η δυνατότητα πρόσβασης στη δικαιοσύνη ή την κρατική προστασία εν γένει. Ομοίως δεν έγινε δεκτή ως αξιόπιστη η δήλωσή του αιτούντος ότι ήταν πρόεδρος της νεολαίας του κόμματος ΡΤΙ στο …. Κατά τα λοιπά έγιναν δεκτές οι δηλώσεις του αιτούντος, μεταξύ άλλων, για την «υπηκοότητά του», τα προσωπικά και οικογενειακά του στοιχεία, τη φυλετική του καταγωγή, τον τόπο γέννησης και κατοικίας του. Στην απόφαση αυτή, παρατίθενται και οι ακόλουθες πληροφορίες για το Πακιστάν γενικά και ειδικά για το AJK, τις οποίες έλαβε υπόψιν της η χειρίστρια για τον έλεγχο της εξωτερικής αξιοπιστίας των δηλώσεων του αιτούντος: Το Πακιστάν ή η Ισλαμική Δημοκρατία του Πακιστάν διαιρείται σε τέσσερις επαρχίες (Μπαλουχιστάν, Χιμπέρ Παχτούνκουα, Πουντζάμπ και Σιντ) και σε δύο επικράτειες (τις Ομοσπονδιακά Διοικούμενες Περιοχές των Φυλών και την Περιφέρεια της Πρωτεύουσας Ισλαμαμπάντ). Η υπό πακιστανική διοίκηση διαφιλονικούμενη περιοχή του Jammu και Kashmir υποδιαιρείται σε δύο διοικητικές περιφέρειες το Azad Jammu & Kashmir (κοινώς ονομαζόμενο και Azad Kashmir, AK ή AJK) και το Gilgit Baltistan. Και οι δύο περιοχές έχουν μερικώς αυτόνομη διοίκηση ωστόσο η επιρροή της πακιστανικής κυβέρνησης και του στρατού είναι εκτεταμένη ιδίως στο AJK, το οποίο έχει 4.500.000 κατοίκους. Σύμφωνα με το α΄ εδάφιο του άρθρου 4 του Κώδικα Ιθαγένειας του Πακιστάν, κάθε άτομο που γεννιέται στο Πακιστάν αποκτά την πακιστανική ιθαγένεια. Οι κύριες εθνοτικές ομάδες που ζουν στο Πακιστάν είναι οι Παντζάμπι, οι Παστούν, οι Σίντι, οι Σαραΐκι, οι Μοχατζίρ, οι Μπαλόχ και άλλοι. Οι Kashmiri είναι μία μικρή εθνοτική ομάδα που ζει στην κοιλάδα του Kashmir, τόσο στο υπό ινδικό έλεγχο Jammu & Kashmir όσο και στο AJK και στο Gilgit Baltistan και ομιλεί τη δική της γλώσσα. Στην πλειονότητά τους είναι μουσουλμάνοι σουνίτες και αν και γηγενείς στην κοιλάδα του Kashmir, μικρότεροι πληθυσμοί διαβιούν πλέον και στις υπόλοιπες περιοχές του Jammu & Kashmir. Οι εκλογές τοπικής αυτοδιοίκησης στο AJK διεξήχθησαν, μετά τριάντα περίπου χρόνια, ανά περιοχές σε τρεις φάσεις, στις 27.11.2022, στις 3.12.2022 και στις 8.12.2022. Στην τρίτη φάση διεξήχθησαν στις τρεις περιφέρειες διαίρεσης του Mirpur και πρώτο κόμμα αναδείχθηκε το PTI και στις τρεις φάσεις. Τον Αύγουστο του 2018 ο Imran Khan, ιδρυτής του κόμματος PTI, το οποίο αντιτίθεται στο αριστερό Λαϊκό Κόμμα και στο συντηρητικό κόμμα PML-N και είχε αναδειχθεί πρώτο κόμμα στις γενικές εκλογές, ανέλαβε Πρωθυπουργός του Πακιστάν, ως επικεφαλής της σχηματισθείσας κυβέρνησης συνασπισμού. Κατά την προεκλογική περίοδο, οι παρατηρητές κατέγραψαν συντονισμένες προσπάθειες από μέλη του δικαστικού και στρατιωτικού κατεστημένου να παρεμποδίσουν το PML-N, ώστε ο Khan να επιτύχει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, μεταξύ των οποίων κατηγορίες για διαφθορά, περιφρόνηση δικαστηρίου και τρομοκρατία κατά ηγετών και υποψηφίων της αντιπολίτευσης καθώς και την πολιτικοποιημένη εκδίκασή τους και τη στρατιωτική επιρροή στο δικαστικό σώμα για την άρνηση αποφυλάκισης με εγγύηση. Παρατηρήθηκαν επίσης πιέσεις και παρεμβάσεις στα μέσα ενημέρωσης, προφανώς κατ΄εντολή των υπηρεσιών ασφαλείας, που είχαν ως αποτέλεσμα την περιορισμένη κάλυψη της προεκλογικής εκστρατείας του PML-N. Στο Πακιστάν, ιδιαίτερα στις αγροτικές περιοχές, οι ιδιωτικές διενέξεις και κυρίως οι βεντέτες αποτελούν συχνό φαινόμενο και υπάρχουν αναφορές για περιστατικά αυθαίρετης αφαίρεσης ζωής από μη κρατικούς φορείς. Ταυτόχρονα, έχει διαπιστωθεί η συστηματική διαφθορά των αστυνομικών αρχών, οι οποίες χρηματίζονται για να απαγγέλουν κατηγορίες, για να τις διαμορφώνουν προς το συμφέρον όσων χρηματίζουν ή προκειμένου οι τελευταίοι να αποφύγουν τη δίωξη. Ειδικά δε τα δικαστήρια στις αγροτικές περιοχές ελέγχονται από ισχυρούς κοινωνικά, πολιτικά και θρησκευτικά πολίτες, παρακωλύοντας το δικαίωμα πρόσβασης του μεγαλύτερου μέρους του πληθυσμού σε δίκαιη δίκη και στην έρευνα της τέλεσης παρανόμων πράξεων από τις αστυνομικές αρχές. Παρόλα αυτά υφίσταται στο Πακιστάν ένα καλά οργανωμένο σύστημα καταγραφής και δίωξης της εγκληματικότητας και προβλέπεται η ποινική τιμωρία των εγκλημάτων κατά της ζωής, της σωματικής ακεραιότητας και της αξιοπρέπειας. Η λειτουργία, όμως, των δυνάμεων ασφαλείας και ειδικότερα της αστυνομίας καταγράφεται γενικά προβληματική με μεγάλο βαθμό ατιμωρησίας, με υψηλά ποσοστά παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως αυθαίρετες συλλήψεις, αναγκαστικές εξαφανίσεις και βασανισμούς, ενώ έχουν αναφερθεί και περιστατικά απροθυμίας των αρχών να δεχτούν την καταγραφή καταγγελιών με σκοπό την απόσπαση χρημάτων από τους καταγγέλλοντες. Πάντως, για την αντιμετώπιση των ζητημάτων αυτών βρίσκονται σε εξέλιξη σοβαρές προσπάθειες από την πλευρά του κράτους με την πρόβλεψη κατάθεσης αναφοράς σε ιεραρχικά ανώτερα όργανα, τα οποία μπορούν να διατάσσουν εσωτερικές έρευνες και να επιβάλλουν κυρώσεις. Οι τελευταίες αυτές πληροφορίες για τις ιδιωτικές διενέξεις, το δικαστικό σύστημα και τις αστυνομικές αρχές του Πακιστάν προέρχονται από εκθέσεις δημοσιευμένες από το έτος 2007 έως το έτος 2017. Με αυτά τα δεδομένα, με την …/03.02.2023 απόφαση της χειρίστριας του Περιφερειακού Γραφείου Ασύλου Θεσσαλονίκης, κρίθηκε ότι ο αιτών δεν στοιχειοθέτησε ότι το Πακιστάν, ασφαλής χώρα καταγωγής, δεν είναι ασφαλής για τον ίδιο, η δε αβάσιμη αίτησή του, που υπήχθη στην ταχύρρυθμη διαδικασία κατ΄ επίκληση της περ. β της παρ. 9 του άρθρου 88 του ν.4939/2022, απορρίφθηκε ως προδήλως αβάσιμη και σε βάρος του λήφθηκε το μέτρο της επιστροφής στη χώρα καταγωγής του, χωρίς προθεσμία οικειοθελούς αναχώρησης από την Ελλάδα. Η ανωτέρω απόφαση, στο τέλος της οποίας υπήρχε υπόμνηση ότι κατά αυτής μπορούσε να ασκηθεί προσφυγή ενώπιον της Αρχής Προσφυγών εντός 20 ημερών από την επίδοσή της σε αυτόν, μαζί με το συνοδευτικό αυτής έγγραφο, στο οποίο περιλαμβανόταν η ίδια μνεία, κοινοποιήθηκε στον ίδιο τον αιτούντα στις 6.2.2023 (σχ. το …/6.2.2023 αποδεικτικό επίδοσης αυτοπροσώπως της υπαλλήλου του Περιφερειακού Γραφείου Ασύλου Θεσσαλονίκης …, το οποίο φέρει χειρόγραφη υπογραφή του αιτούντος). Την 1.3.2023 ο αιτών κατέθεσε στην ίδια υπηρεσία την …/1.3.2023 προσφυγή κατά της …/03.02.2023 απόφασης και ενημερώθηκε ότι έχει παρέλθει η προβλεπόμενη στο νόμο προθεσμία προσφυγής και εφόσον δεν αποδείξει με έγγραφα στοιχεία ότι η υπέρβαση της προθεσμίας οφείλεται σε ανωτέρα βία, η ασκηθείσα προσφυγή του θα απορριφθεί ως απαράδεκτη (σχ. η …/1.3.2023 πράξη κατάθεσης προσφυγής που υπογράφεται από την παραλαβούσα υπάλληλο του Περιφερειακού Γραφείου Ασύλου Θεσσαλονίκης, τον διερμηνέα και τον αιτούντα).
13.Επειδή, με την προσφυγή αυτή, ο αιτών εξέθεσε ότι το έτος 2022, μετά την πτώση της σχηματισθείσας κυβέρνησης του Imran Khan και της πολιτικής αναταραχής που ακολούθησε από τον Απρίλιο-Μάιο του ίδιου έτους, η βία κατά μελών του κόμματος PTI, όπως ο αιτών, εντάθηκε. Τότε σημειώθηκε το περιστατικό της επίθεσης στα μέλη της οικογένειάς του και της καταστροφής της οικίας του, με τη συμμετοχή της αστυνομίας του Mirpur. Περαιτέρω, με αναφορές σε ειδησεογραφικές πηγές (CNN, Aljazeera, the Friday Times, The Dawn, Tribune) αναφέρθηκε στο ιστορικό της αντιπαλότητας μεταξύ των κομμάτων PML-N και PTI, την απώλεια της εμπιστοσύνης της Βουλής προς τον Imran Khan και τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης με επικεφαλής τον Mian Muhammad Shehbaz στις 11 Απριλίου 2022. Μετά την πολιτική αυτή μεταβολή υποστήριξε ότι η αστυνομία του Πακιστάν προχώρησε σε επιδρομές σε πάνω από 1000 κατοικίες μελών και ηγετών του PTI, 400 άτομα συνελήφθησαν σε όλη τη χώρα, και έγιναν έρευνες σε κατοικίες από την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πληροφοριών με κατηγορίες ηλεκτρονικού εγκλήματος και ιδίως υποκίνησης σε στάση, ενώ ηγετικά στελέχη της κυβέρνησης Khan και συνεργάτες του τελευταίου κατηγορήθηκαν για παράβαση των διατάξεων του αντιτρομοκρατικού νόμου και υπήρξε καταγγελία για σεξουαλική κακοποίηση κρατούμενου στενού συνεργάτη του πρώην Πρωθυπουργού. Υποστήριξε επίσης, επικαλούμενος εκθέσεις των United States Department of State, European Union Agency for Asylum, Human Rights Watch και Amnesty Internationαl, ότι και στο παρελθόν, επί διακυβέρνησης του Nawaz Sharif, Προέδρου του PML-N, είχαν σημειωθεί διώξεις και πολιτικά υποκινούμενες δολοφονίες μελών του PTI και γενικά της αντιπολίτευσης, Προέβαλε δε ότι η χειρίστρια δεν είχε λάβει υπόψιν της όλα τα ανωτέρω ούτε εκτίμησε ορθώς τις δηλώσεις του, καθώς ο ίδιος, με απλά λόγια, περιέγραψε την πολιτική κατάσταση στο Πακιστάν αλλά και συγκεκριμένα στο AJK, ούτε αξιολόγησε, πέραν των ισχυρισμών του αιτούντος για την πολιτική του δράση, το εθνοτικό του προφίλ (Kashmiri), το ιδιαίτερο καθεστώς του τόπου καταγωγής του αλλά ούτε τις περιστάσεις, υπό τις οποίες τελούν οι Kashmiri στο AJK και την αντιμετώπισή τους από το πακιστανικό κράτος. Τέλος, προέβαλε ότι: 1.δεν αποσαφηνίστηκε το ζήτημα εάν το AJK, αποτελεί πράγματι τμήμα «της ασφαλούς χώρας του Πακιστάν», ιδίως διότι στην περιοχή αυτή συντρέχουν διαφορετικές συνθήκες ως προς τον τρόπο εφαρμογής της νομοθεσίας, το AJK δεν αποτελεί επισήμως τμήμα της επικράτειας του Πακιστάν και οι πολίτες του δεν έχουν δικαίωμα ψήφου στις εθνικές εκλογές και 2.η κρίση της χειρίστριας βασίστηκε σε γενικές πληροφορίες για το Πακιστάν και όχι σε ειδικές πληροφορίες για την κατάσταση στο AJK, το οποίο δεν πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 92 του ν.4939/2022, ζήτησε δε, ενόψει των ανωτέρω, να μην εφαρμοσθεί στην περίπτωσή του το ειδικό καθεστώς εξέτασης στο οποίο υπάγονται οι αιτήσεις διεθνούς προστασίας πολιτών προερχόμενων από Ασφαλείς Χώρες Καταγωγής. Προς στοιχειοθέτηση όσων προεκτέθηκαν παρέθεσε πληροφορίες για το AJK, επικαλούμενος τις ακόλουθες εκθέσεις: 1.ACCORD-Pakistan-administered Kashmir (Azad Kashmir and Gilgit Baltistan): COI compilation 7.5.2012, διαθέσιμο στο www.refworld.org, 2.Freedom House, Freedom in the World 2018-Pakistani Kashmir, 28.5.2018, διαθέσιμο στο www.refworld.org, 3.Freedom House, Pakistani-Kashmir: Country report – 2022, διαθέσιμο σε https://fredomhouse.org/country/pakistani-kashmir/freedom-world/2022. Ειδικότερα, σύμφωνα με όσα εκτίθενται στην προσφυγή, η διοικητική περιφέρεια του Azad Jammu & Kashmir (στο εξής AJK) μαζί με αυτήν του Gilgit Baltistan αποτελούν το τμήμα του Jammu & Kashmir που υπάγεται στον έλεγχο της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Πακιστάν και εκτείνεται επέκεινα της Γραμμής Ελέγχου, στρατιωτικής γραμμής που προέκυψε ως γραμμή κατάπαυσης του πυρός από τη συμφωνία του Καράτσι του Ιουλίου 1949, με τη λήξη του πολέμου 1947-1948 μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν. Αν και το AJK συνιστά περιοχή ελεγχόμενη από το Πακιστάν δεν θεωρείται ότι αποτελεί τμήμα της επικράτειάς του. Διαθέτει μεν δικό του προσωρινό σύνταγμα (interim constitution), νομοθετική συνέλευση και εκλεγμένη κυβέρνηση, ωστόσο έχει χαρακτηριστεί μόνο κατ΄ όνομα ανεξάρτητο, καθώς η ομοσπονδιακή κυβέρνηση του Πακιστάν, η οποία δεν νομιμοποιείται από τους κατοίκους του AJK, καθώς οι τελευταίοι δεν έχουν δικαίωμα συμμετοχής στις εθνικές εκλογές, ούτε ίσα πολιτικά δικαιώματα με τους πολίτες του Πακιστάν, ελέγχει πλήρως την πολιτική του AJK,εξουθενώνοντας τους πολιτικούς της αντιπάλους, τόσο αυτούς που επιδιώκουν την ανεξαρτησία του, όσο και τα απλά μέλη κομμάτων της αντιπολίτευσης. Μεταξύ των παραγόντων που συμβάλλουν σε αυτήν την ανισορροπία της εξουσίας είναι η δημοσιονομική εξάρτηση του AJK από το Πακιστάν, η επιρροή του στρατού και των σωμάτων ασφαλείας στις πολιτικές του αποφάσεις, ο έλεγχος στο διορισμό των δικαστών και η εξουσία της ομοσπονδιακής κυβέρνησης να ακυρώνει νομοθετήματα ψηφισμένα από τη συνέλευση του AJK. Η εξουσία της εκλεγμένης κυβέρνησης του AJK αναιρείται, λόγω του αποφασιστικού ελέγχου επί της διακυβέρνησής του που ασκείται από τον Πρωθυπουργό του Πακιστάν, τον Υπουργό Υποθέσεων του Kashmir και του Gilgit Baltistan, ενώ όλες οι κομβικές θέσεις εξουσίας στο AJK καταλαμβάνονται από Πακιστανούς δημοσίους υπαλλήλους. Ως εκ τούτου, όπως ο αιτών υποστήριξε, παρά την ύπαρξη θεσμών άσκησης αυτόνομης πολιτικής εξουσίας, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση μπορεί να επιβάλλει την πολιτική της βούληση μέσω του θεσμού του Γενικού Γραμματέα του Υπουργείου για τις υποθέσεις του Kashmir. Όσον αφορά στο δικαστικό σύστημα παρατηρούνται καθυστερήσεις στην έκδοση αποφάσεων και άλλες παραβιάσεις του δικαιώματος στη χρηστή απονομή της δικαιοσύνης, ενώ τα κατώτατα δικαστήρια παραμένουν διεφθαρμένα, αναποτελεσματικά και υποκύπτουν σε πιέσεις από πολιτικά πρόσωπα. Με την προσβαλλόμενη απόφαση, η ανωτέρω προσφυγή απορρίφθηκε ως απαράδεκτη, με την αιτιολογία ότι ασκήθηκε την 1.3.2023, μετά τη συμπλήρωσης της 20ήμερης προθεσμίας που εκκίνησε από την επομένη της επίδοσης στις 6.2.2023 της …/03.02.2023 απόφασης στον αιτούντα και από τα στοιχεία του φακέλου δεν προέκυψε η συνδρομή λόγων ανωτέρας βίας που παρεμπόδισαν την εμπρόθεσμη κατάθεσής της. Τέτοιο λόγο δε, δεν έγινε δεκτό ότι συνιστά ο ισχυρισμός του αιτούντος ότι προσπαθούσε να συγκεντρώσει έγγραφα για τη στοιχειοθέτηση των ισχυρισμών του, δοθέντος ιδίως ότι τα στοιχεία αυτά θα μπορούσε να τα προσκομίσει με το υπόμνημά του, έως και 3 ημέρες προ της εξέτασης της προσφυγής του. Κατόπιν τούτου, με την ίδια απόφαση λήφθηκε σε βάρος του αιτούντος και το μέτρο της επιστροφής στη χώρα καταγωγής του, χωρίς να τεθεί προθεσμία για την οικειοθελή του αναχώρηση από την Ελλάδα.
14.Επειδή, με την κρινόμενη αίτηση, ζητείται η ακύρωση της ανωτέρω απόφασης και προβάλλεται, καθ΄ ερμηνεία του δικογράφου, ότι κατ΄εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου και με πλημμελή αιτιολογία, η από 7.11.2022 δεύτερη μεταγενέστερη αίτηση διεθνούς προστασίας που υπέβαλε ο αιτών υπήχθη και εξετάστηκε κατά την ταχύρρυθμη διαδικασία, λόγω του χαρακτηρισμού του Πακιστάν από τον κανονιστικό νομοθέτη ως ασφαλούς χώρας καταγωγής, με αποτέλεσμα τη μη νόμιμη εφαρμογή 20ήμερης αντί της 30ήμερης προθεσμίας για την άσκηση της προσφυγής του και την απόρριψη της προσφυγής αυτής ως εκπρόθεσμης, αν και είχε κατατεθεί την 1.3.2023 ήτοι την 21η ημέρα από την επίδοση, στις 6.2.2023, της …/03.02.2023 απόφασης σε αυτόν (η 26η .2.2023 ήταν εξαιρετέα ημέρα-Κυριακή και η 27η.2.2023 αργία-Καθαρή Δευτέρα). Κατά τον αιτούντα, η 9η Ανεξάρτητη Επιτροπή Προσφυγών, στο πλαίσιο της υποχρέωσης πλήρους ελέγχου της υπόθεσης, όφειλε να εξετάσει εάν πληρούνται, στην περίπτωσή του, τα κριτήρια της υπαγωγής της αίτησής του στην ταχύρρυθμη αντί της κανονικής διαδικασίας, ώστε ακολούθως να αποφανθεί για την προθεσμία άσκησης της προσφυγής, χωρίς να δεσμεύεται από τις κρίσεις της απόφασης α΄ βαθμού. Στο πλαίσιο της υποχρέωσης αυτής, όπως υποστηρίζεται, η Επιτροπή όφειλε να απαντήσει αιτιολογημένως επί των αιτιάσεων που προβλήθηκαν με την προσφυγή και να αποφανθεί αφενός εάν η 708368/25.11.2022 απόφαση των Υπουργών Εξωτερικών και Μετανάστευσης και Ασύλου, με την οποία το Πακιστάν χαρακτηρίστηκε ως ασφαλής χώρα καταγωγής καταλαμβάνει και το AJK, λόγω του ιδιαίτερου καθεστώτος υπό το οποίο τελεί η συγκεκριμένη περιοχή, αφετέρου εάν η ανωτέρω κανονιστική απόφαση, σε περίπτωση που καταλαμβάνει και το AJK, πληροί τους όρους και τις προϋποθέσεις του άρθρου 92 του ν.4939/2022 και εάν έρχεται σε αντίθεση με το άρθρο 37 παρ. 1 και το Παράρτημα Ι της οδηγίας 2013/32. Συναφώς, ο αιτών υποστηρίζει ότι κατά παράβαση της εξουσιοδοτικής διάταξης της παρ. 5 του άρθρου 92 του ν.4939/2022 και των ουσιαστικών και διαδικαστικών προϋποθέσεων που τίθενται στο άρθρο αυτό και τα άρθρα 36 και 37 της οδηγίας 2013/32, με την 708368/25.11.2022 ΚΥΑ δεν εξειδικεύεται η επικράτεια του Πακιστάν, ούτε αποκλείεται από την εφαρμογή της η «διαφιλονικούμενη περιοχή» του AJK, παρά το γεγονός ότι ο κανονιστικός νομοθέτης είχε αυτή τη δυνατότητα, της οποίας έκανε χρήση η Ολλανδία, εξαιρώντας την περιοχή από το δικό της Εθνικό Κατάλογο Ασφαλών Χωρών Καταγωγής (σχ. επικαλείται Dutsch Council for Refugees, Country Report: Safe Country of Origin, 8.4.2022, διαθέσιμο σε https://asylumineurope.org). Τούτο καθώς: 1.το ΑJK δεν αποτελεί τμήμα της επικράτειας του Πακιστάν, όπως προκύπτει από το άρθρο 1 παρ. 2 του Συντάγματος της χώρας αυτής (σχ. επικαλείται Constitution of the Islamic Republic of Pakistan, διαθέσιμο σε https://na.gov.pk), ούτε ομόσπονδο κρατίδιο της Ισλαμικής Δημοκρατίας, ούτε, όμως, κυρίαρχο κράτος, αλλά, όπως χαρακτηρίζεται από τη συμφωνία του Karachi της 28.4.1949 μεταξύ της Ινδίας και του Πακιστάν για την παύση του πυρός, «τοπική αρχή», 2.αν και διαθέτει συνταγματικό χάρτη, νομοθετική συνέλευση και κυβέρνηση, την πραγματική εξουσία στο AJK ασκεί η κυβέρνηση του Πακιστάν και ιδίως ο Πρωθυπουργός του, μέσω του Γενικού Γραμματέα του Υπουργείου για το Kashmir (σχ. επικαλείται Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Report on Kashmir: present situation and future prospects, 25.4.2007, Report – A6-0158/2007 διαθέσιμο στο www.europarl.europa.eu), 3.οι Kashmiri πρόσφυγες από την Ινδία, όπως ο αιτών, αποκτούν την πακιστανική ιθαγένεια βάση του άρθρο 14β του Νόμου του 1951 περί ιθαγένειας (διαθέσιμος www.refworld.org/pdfid/3ae6b4ffa.pdf) ήτοι τους αποδίδεται η ιθαγένεια ως προσφύγων προερχόμενων από το κράτος (πριγκιπάτο) του Jammu & Kashmir, χωρίς να συνοδεύεται αυτή από τα λοιπά δικαιώματα που συνδέουν τον πολίτη με το κράτος και τον καθιστούν μέρος του πακιστανικού λαού, με αποτέλεσμα οι πολίτες του AJK, στερούμενοι δικαιώματος ψήφου στις εθνικές εκλογές, να μην εκπροσωπούνται στο εθνικό κοινοβούλιο του Πακιστάν (σχ. επικαλείται το άρθρο 64 παρ. 1 περ. f του Συντάγματος της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Πακιστάν), 4.στο υπό πακιστανικό έλεγχο AJK οι Kashmiri πρόσφυγες, πέραν της στέρησης πολιτικών δικαιωμάτων, υφίστανται σειρά διακρίσεων, καθώς δεν συμμερίζονται το όραμα μίας περιοχής υπό πακιστανική διοίκηση αποτελούν διακριτή γλωσσικά και πολιτισμικά ομάδα, οι δε διακρίσεις αφορούν την εφαρμογή του νόμου, την προσβολή ατομικών και κοινωνικών τους δικαιωμάτων, την απροθυμία των πακιστανικών αρχών να τους παράσχουν προστασία, τον αποκλεισμό από την οικονομική ζωή μέσω της διακριτικής παραχώρησης ταυτοποιητικών εγγράφων, ενώ ειδικώς όσοι διαφωνούν με την προσάρτηση του Kashmir στο Πακιστάν υφίστανται σοβαρούς περιορισμούς στο δικαίωμα της έκφρασης και του συνεταιρίζεσθαι [σχ. επικαλείται UNHCHR, Update of the Situation of Human Rights in Indian-Administered Kashmir and Pakistan Administered Kashmir from May 2018 to April 2019, 8.7.2019 διαθέσιμο στο www.ohchr.org, USDOS, 2021 Country Reports on Human Rights Practices: Pakistan, Ιανουάριος 2022, διαθέσιμο στο www.state.gov, ACCORD-Pakistan-administered Kashmir (Azad Kashmir and Gilgit Baltistan): COI compilation 7.5.2012, διαθέσιμο στο www.refworld.org, Freedom in the World,2022-Pakistani Kashmir,2022 διαθέσιμο στο www.freedomhouse.org], 5.παρά την προοπτική του περιορισμού της πακιστανικής εξουσίας επί του AJK με την 13η αναθεώρηση το έτος 2018 του εσωτερικού συντάγματός του και την κατάργηση των αποφασιστικών αρμοδιοτήτων του Συμβουλίου του Kashmir, ενός οργάνου αποτελούμενου κυρίως από κυβερνητικά στελέχη στο Ισλαμαμπάντ, το οποίο στο εξής διατήρησε μόνο συμβουλευτικές αρμοδιότητες, με την αναθεώρηση τελικά οι αρμοδιότητες του Συμβουλίου επί της ουσίας μεταφέρθηκαν στον Πρωθυπουργό του Πακιστάν, αποδυναμώνοντας έτι περαιτέρω τις τοπικές αρχές του AJK (UNHCHR ό.π.). Κατ΄επίκληση των ανωτέρω, ο αιτών υποστηρίζει: 1.ότι με βάση τη νομική κατάσταση, των γενικών πολιτικών συνθηκών και την διακριτική εφαρμογή του δικαίου και απόντος του δημοκρατικού συστήματος, δεν μπορεί να αποδειχθεί ότι στο AJK γενικά και μόνιμα δεν υφίσταται δίωξη, ούτε βασανιστήρια, ούτε απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία, ούτε ότι δεν υφίσταται απειλή που προκύπτει από την χρήση αδιάκριτης βίας σε κατάσταση εσωτερικής ή διεθνούς ένοπλής σύρραξης και 2.ότι είναι σαφές ότι το AJK αποτελεί ένα διακριτό από το Πακιστάν μη δημοκρατικό μόρφωμα, το οποίο χαρακτηρίστηκε από το Freedom House για το έτος 2022 ως ανελεύθερο με βαθμολογία 29/100 (20/60 ατομικές ελευθερίες και 9/40 πολιτικές ελευθερίες), αξιολογούμενο διακεκριμένα από το Πακιστάν, το οποίο χαρακτηρίστηκε για την ίδια χρονική περίοδο μερικώς ελεύθερο με βαθμολογία 37/100 (20/60 ατομικές ελευθερίες και 17/40 πολιτικές ελευθερίες). Επιπροσθέτως ο αιτών, επισημαίνει, επικαλούμενος έκθεση του Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για το Άσυλο [EASO-ήδη Οργανισμού της Ευρωπαϊκής ένωσης για το Άσυλο-EUAA] της 9.6.2021 «Safe Country of origin concept in EU+countries situational update 3» διαθέσιμη σε htpps://euaa.europa.eu, ότι πλην της Ολλανδίας, η οποία έχει εξαιρέσει το υπό πακιστανική διοίκηση Jammu & Kashmir, μόνο η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν χαρακτηρίσει το Πακιστάν ως ασφαλή χώρα καταγωγής χωρίς εξειδίκευση για το AJK και το Gilgit Baltistan. Ως προς το Πακιστάν εν γένει, ο αιτών υποστηρίζει ότι η χώρα αυτή, ούτως ή άλλως, δεν πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 92 του ν.4939/2022, διότι παρατηρούνται σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι οποίες συνίστανται στην πλήρη απουσία κράτους δικαίου, στην εξάρτηση της αστυνομίας και των δικαστηρίων από την εκτελεστική εξουσία και στην καταγραφή περιστατικών βασανισμών και θανατώσεων εκτός δίκης. Ειδικότερα, ισχυρίζεται ότι οι πολιτικοί ηγέτες χρησιμοποιούν την αστυνομία με σκοπό το προσωπικό τους όφελος, ο διορισμός και οι προαγωγές των αστυνομικών γίνονται με βάση τις πολιτικές συμπάθειες [σχ. επικαλείται την από 14.1.2016 έρευνα του Υπουργείου για την Μετανάστευση και τους Πρόσφυγες του Καναδά-Canada: Immigration and Refugee Board of Canada, Pakistan: Police corruption, authorities responsible for receiving complaints against the police, including effectiveness, procedures to submit a complaint against the police (2012-January 2016) διαθέσιμη σε www.refworld.org], ότι τα κατώτερα δικαστήρια παραμένουν διεφθαρμένα, αναποτελεσματικά και υποκύπτουν σε πιέσεις από πολιτικά πρόσωπα, ότι η επιρροή της κυβέρνησης στη δικαστική εξουσία εντείνεται, λόγω της πολιτικοποιημένης διαδικασίας των δικαστικών αρχαιρεσιών, ότι οι ελλείψεις δικαστών και οι ανεπαρκείς διαδικασίες έχουν σαν αποτέλεσμα σοβαρές καθυστερήσεις και ότι όλες οι ανωτέρω παραβιάσεις σε συνδυασμό καταλήγουν σε συστηματική άρνηση προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων (σχ. επικαλείται την από 8.4.2011 έκθεση του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ USDOS Country Report on Human Rights Practices 2010- Pakistan). Με το νομίμως κατατεθέν στις 5.12.2025 υπόμνημά του, ο αιτών παραθέτει πρόσθετες πληροφορίες από διεθνείς πηγές προς στήριξη του ισχυρισμού του ότι το AJK αποτελεί ανεξάρτητη οντότητα από το Πακιστάν και ότι η γέννηση στο AJK δεν συνεπάγεται αυτόματα κτήση της πακιστανικής ιθαγένειας, παραθέτοντας το άρθρο 257 του Συντάγματος του Πακιστάν, στο οποίο ορίζεται ότι «όταν ο λαός του κράτους του Jammu & Kashmir αποφασίσει να προσχωρήσει στο Πακιστάν, οι σχέσεις μεταξύ του Πακιστάν και του εν λόγω κράτους θα αποφασιστούν σε συμφωνία με τις επιθυμίες του λαού του εν λόγω κράτους» και το άρθρο 14Β του νόμου περί ιθαγένειας του Πακιστάν του 1951, στο οποίο ορίζεται «Ένα πρόσωπο το οποίο είναι υπήκοος του Κράτους του Jammu & Kashmir και έχει μεταναστεύσει στο Πακιστάν με την επιθυμία να κατοικήσει εντός του για όσο χρόνο απαιτείται μέχρι να καθοριστεί οριστικά η σχέση μεταξύ του Πακιστάν και αυτού του Κράτους, μπορεί, υπό την επιφύλαξη της κατάστασής του, ως τέτοιος υπήκοος, να αποτελέσει πολίτη του Πακιστάν» (σχ. επικαλείται την από 14.6.2018 έκθεση της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Kashmir «Report on the situation of human rights in Kashmir: Developments in the Indian State of Jammu and Kashmir from June 2016 to April 2018, and general human rights concerns in Azad Jammu and Kashmir and Gilgit-Baltistan διαθέσιμη σε https://www.ohchr.org και την αγγλική μετάφραση του άρθρου 14Β του Νόμου περί ιθαγένειας του Πακιστάν διαθέσιμη σε www.refworld.org). Τέλος, ο αιτών επικαλείται την από 4.10.2024 απόφαση του ΔΕΕ στην υπόθεση c-406/22 (βλ. και σκέψη 6 της παρούσας), επαναλαμβάνοντας ότι, ακόμη και εάν με την 708368/25.11.2022 ΚΥΑ, με την οποία το Πακιστάν διατηρήθηκε, κατά τον κρίσιμο χρόνο, στον Εθνικό Κατάλογο Ασφαλών Χωρών Καταγωγής, ο κανονιστικός νομοθέτης αντιμετώπισε το AJK ως μέρος της επικράτειας της εν λόγω χώρας, τα κριτήρια του άρθρου 92 του ν.4939/2022 και του άρθρου 37 και του Παραρτήματος Ι της οδηγίας 2013/32/ΕΕ δεν πληρούνται, καθώς, λόγω της κατάστασης που επικρατεί στο AJK, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι σε ολόκληρη την επικράτεια του Πακιστάν βάση της νομικής κατάστασης και της εφαρμογής του δικαίου στο πλαίσιο του δημοκρατικού συστήματος και των γενικών πολιτικών συνθηκών καταδεικνύεται σαφώς ότι γενικά και μόνιμα δεν υφίσταται δίωξη, όπως ορίζεται στο άρθρο 9 της οδηγίας 2011/95/ΕΕ ούτε βασανιστήρια ή απάνθρωπη ή ταπεινωτική μεταχείριση ή τιμωρία, ούτε απειλή που προκύπτει από τη χρήση αδιάκριτης βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης. Ως προς την κατάσταση ασφαλείας, ο αιτών αναφέρεται στις συρράξεις μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν με αιτία την διαφιλονικούμενη περιοχή του Jammu & Kashmir, κατά τα έτη 1947, 1965, 1999 και 2025) και την κλιμάκωση της εχθρότητας μεταξύ των δύο χωρών την περίοδο Απριλίου-Μαΐου 2025. Με το ανωτέρω υπόμνημά του, ο αιτών προσκόμισε: 1.άρθρο από τον ειδησεογραφικό ιστότοπο newmoney με τον τίτλο «Κασμίρ: Η αληθινή ιστορία της πιο «καυτής» περιοχής του κόσμου», 2.αντίτυπο της από 14.6.2018 έκθεσης της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Κασμίρ, 3.αντίτυπο της από 25.4.2007 έκθεση της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το Kashmir «Report on Kashmir present situation and future prospects», 4.αντίτυπο έκθεσης του Υπουργείου Εξωτερικών του Πακιστάν με τον τίτλο «The longest pending disputes on the agenda of the United Nations Security Council» και 5.αντίτυπο της από 12.5.2025 επικαιροποιημένης αναφοράς με τον τίτλο «Conflict between India and Pakistan» από το διαδικτυακό τόπο Global Conflict Tracker.
15.Επειδή, το Δικαστήριο άγεται στην κρίση ότι, ανεξαρτήτως της υπαγωγής της αίτησης διεθνούς προστασίας του αιτούντος στην ταχύρρυθμη διαδικασία, με την …/03.02.2023 απόφαση του Περιφερειακού Γραφείου Ασύλου Θεσσαλονίκης, κατ΄ επίκληση της περ. β της παρ. 9 του άρθρου 88 και συνακόλουθα της μνείας στην εν λόγω απόφαση και το συνοδευτικό αυτής έγγραφο ότι προσφυγή ασκείται, κατά την περ. β της παρ. 1 του άρθρου 97, εντός εικοσαήμερης προθεσμίας, η Ανεξάρτητη Επιτροπή Προσφυγών όφειλε να διαπιστώσει την πράγματι ισχύουσα στη συγκεκριμένη περίπτωση προθεσμία, με βάση τις διατάξεις του ν.4939/2022, ερμηνευόμενες υπό το φως των διατάξεων της οδηγίας 2013/32 και ιδίως αυτές των άρθρων 36, 37 και 46 και του Παραρτήματος Ι, χωρίς να δεσμεύεται από τα κριθέντα με την ανωτέρω απόφαση α΄ βαθμού. Την ίδια άλλωστε υποχρέωση έχει και το Δικαστήριο τούτο, το οποίο οφείλει να αποφανθεί ως προς τη νομιμότητα της προσβαλλόμενης απόφασης της 9ης Ανεξάρτητης Επιτροπής Προσφυγών, με την οποία η προσφυγή του αιτούντος απορρίφθηκε ως εκπροθέσμως ασκηθείσα. Περαιτέρω, στο πλαίσιο της ανωτέρω υποχρέωσης, η Επιτροπή, σύμφωνα με όσα έγιναν ερμηνευτικώς δεκτά στην σκέψη 6 της παρούσας, όφειλε να ερευνήσει εάν, εν προκειμένω, πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις υπαγωγής της υπόθεσης στην ταχύρρυθμη διαδικασία και ειδικότερα στο ειδικό διαδικαστικό καθεστώς εξέτασης των αιτήσεων διεθνούς προστασίας πολιτών προερχόμενων από ασφαλείς χώρες καταγωγής. Ως εκ τούτου, της κρίσης για την εμπρόθεσμη ή εκπρόθεσμη άσκηση της προσφυγής του αιτούντος, έπρεπε να προηγηθεί αφενός η εξέταση του ιδιαίτερου καθεστώτος υπό το οποίο τελεί το υπό Πακιστανική διοίκηση Jammu & Kashmir (AJK & Gilgit Baltistan), ιδίως δε το AJK ώστε, εν συνεχεία να, κριθεί, καθ΄ερμηνεία της 708368/25.11.2022 ΚΥΑ, εάν αυτό καταλαμβάνεται από την εν λόγω υπουργική απόφαση ως μέρος της επικράτειας του Πακιστάν, αφετέρου σε τέτοια περίπτωση να ελεγχθεί η τήρηση κατά την έκδοση της ανωτέρω υπουργικής απόφασης όλων των προϋποθέσεων που τίθενται στην εξουσιοδοτική διάταξη της παρ. 5 του άρθρου 92 του ν.4939/2022 και εν γένει στο άρθρο 92, υπό το φως και του άρθρου 37 και του σχετικού Παραρτήματος Ι της οδηγίας 2013/32, ενόψει των ιδιαίτερων συνθηκών υπό τις οποίες τελεί το AJK. Ο εν λόγω έλεγχος δεν κωλύεται από το γεγονός ότι ο χαρακτηρισμός του Πακιστάν ως ασφαλούς χώρας καταγωγής έγινε με ουσιαστικό νόμο (κανονιστική απόφαση), διότι με βάση το άρθρο 46 παρ. 3 της οδηγίας 2013/32, το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής προϋποθέτει την πλήρη και ex nunc εξέταση και των διαδικαστικών πτυχών μιας αίτησης διεθνούς προστασίας, όπως, μεταξύ άλλων ο χαρακτηρισμός χώρας καταγωγής ως ασφαλούς, ανεξαρτήτως της φύσης της πράξης του κράτους μέλους με την οποία έγινε ο χαρακτηρισμός αυτός. Την τήρηση δε των ανωτέρω προϋποθέσεων όφειλε η Επιτροπή να εξετάσει με βάση επικαιροποιημένα στοιχεία. Περαιτέρω, η εξέταση της νομιμότητας της υπαγωγής της επίδικης μεταγενέστερης αίτησης διεθνούς προστασίας του αιτούντος στην ταχύρρυθμη διαδικασία δεν καθίσταται αλυσιτελής, λόγω της ρύθμισης της περ. στ της παρ. 9 του άρθρου 88 του ν.4939/2022, το οποίο προβλέπει την υπαγωγή στη διαδικασία αυτή των μεταγενέστερων αιτημάτων, διότι κατά την αληθή έννοια του άρθρου αυτού, ερμηνευόμενου υπό το φως της αντίστοιχης διάταξης της περ. στ της παρ. 8 του άρθρου 31 της οδηγίας 2013/32, η εξέταση μεταγενέστερου αιτήματος διεθνούς προστασίας μπορεί να επιταχυνθεί και άρα να υπαχθεί στην ταχύρρυθμη διαδικασία μόνο όταν αυτό κρίνεται ως απαράδεκτο, προϋπόθεση που δεν συντρέχει, εν προκειμένω, καθώς η μεταγένεστερη αίτηση διεθνούς προστασίας του αιτούντος, όπως κρίθηκε με την …/14.11.2022 απόφαση του Περιφερειακού Γραφείου Ασύλου Θεσσαλονίκης, υποβλήθηκε παραδεκτώς. Ωστόσο, θα μπορούσε να υποστηριχθεί και η αντίθετη άποψη ήτοι ότι εφόσον η αίτηση διεθνούς προστασίας του αιτούντος υπήχθη στην ταχύρρυθμη διαδικασία, οι αιτιάσεις του τελευταίου σχετικά με την εφαρμογή στην περίπτωσή του του ειδικού καθεστώτος εξέτασης των αιτήσεων διεθνούς προστασίας πολιτών που προέρχονται από χώρες καταγωγής που έχουν χαρακτηρισθεί ασφαλείς έπρεπε για την παραδεκτή προβολή τους να προταθούν εντός της προθεσμίας της παρ. β΄ της παρ. 1 του άρθρου 97 ήτοι με προσφυγή ασκηθείσα εντός 20 ημερών από την επίδοση της προσβαλλόμενης απόφασης, για την οποία, ο τελευταίος, άλλωστε είχε λάβει σχετική ενημέρωση.
16.Επειδή, από τα στοιχεία του διοικητικού φακέλου και ιδίως τις πληροφορίες από τις διεθνείς πηγές που παρατίθενται στην …/03.02.2023 απόφαση του Περιφερειακού Γραφείου Ασύλου Θεσσαλονίκης και όσα επικαλέστηκε ο αιτών με την ασκηθείσα κατά της απόφασης αυτής προσφυγή του, διαπιστώνεται ότι το AJK ουδέποτε προσαρτήθηκε στο Πακιστάν ως μέρος της επικράτειας του κράτους αυτού, ούτε αναγνωρίζεται ως τέτοιο από τον ΟΗΕ ή τα λοιπά κράτη, χωρίς πάντως να αποτελεί το ίδιο κρατική οντότητα με βάση το διεθνές δίκαιο. Άλλωστε, ούτε το Πακιστάν αναγνωρίζει το AJK ως μέρος της επικράτειάς του, αντίθετα η περιοχή αυτή τελεί υπό πακιστανική διοίκηση, η οποία ασκείται μέσω συγκεκριμένων οργάνων. Περαιτέρω, ναι μεν το Πακιστάν χορηγεί ταξιδιωτικά έγγραφα στους Kashmiri του AJK, ωστόσο οι τελευταίοι δεν έχουν τα πλήρη τα δικαιώματα των πολιτών του συγκεκριμένου κράτους και ειδικότερα το δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι στις εθνικές εκλογές, παρά την εξουσία που, με την ανωτέρω απόφαση του Περιφερειακού Γραφείου Ασύλου και με βάση τις πληροφορίες από τις διεθνείς πηγές, προκύπτει ότι η χώρα αυτή ασκεί επί του AJK. Επιπροσθέτως το AJK διαθέτει εσωτερικό (προσωρινό) σύνταγμα, εθνοσυνέλευση και κυβέρνηση, πρόσφατα διενεργήθηκαν εκλογές στην περιοχή και τελεί ως μερικότερο τμήμα του πρώην πριγκιπάτου Jammu & Kashmir υπό την αναμονή δημοψηφίσματος, με το οποίο θα καθοριστεί η εξέλιξή του. Με αυτά τα δεδομένα, το Δικαστήριο τούτο, άγεται στην κρίση, ότι το υπό πακιστανική διοίκηση AJK δεν αποτελεί τμήμα της επικράτειας του Πακιστάν, ως εκ τούτου, με βάση το τυπικό κριτήριο δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι καταλαμβάνεται από την 708368/25.11.2022 ΚΥΑ, με την οποία το Πακιστάν χαρακτηρίστηκε ως ασφαλής χώρα καταγωγής. Τούτο, έχει ως συνέπεια τη μη νόμιμη υπαγωγή της μεταγενέστερης αίτησης διεθνούς προστασίας που υπέβαλε ο αιτών στην ταχύρρυθμη διαδικασία και την εφαρμογή, όσον αφορά την προθεσμία άσκησης προσφυγής κατά της …/03.02.2023 απόφασης του Περιφερειακού Γραφείου Ασύλου Θεσσαλονίκης, της διάταξης της περ. α της παρ. 1 του άρθρου 97 του ν.4939/2022. Δοθέντος δε ότι η διάταξη αυτή προβλέπει προθεσμία 30 ημερών για την άσκηση προσφυγής κατά απορριπτικών αποφάσεων εκδοθεισών με την κανονική διαδικασία, η προσφυγή του αιτούντος που ασκήθηκε την 21η ημέρα από την επίδοση της …/03.02.2023 απόφασης α΄ βαθμού ήταν εμπρόθεσμη και έπρεπε να εξεταστεί ως τέτοια από την 9η Ανεξάρτητη Επιτροπή Προσφυγών και όχι να απορριφθεί ως απαράδεκτη. Ωστόσο, εν προκειμένω, θα μπορούσε να υποστηριχθεί και η αντίθετη άποψη, ότι δηλαδή κατά την έννοια του άρθρου 92 του ν.4939/2022 και του άρθρου 37 και του Παραρτήματος Ι της οδηγίας 2013/32 κατά τον χαρακτηρισμό τρίτης χώρας ως ασφαλούς χώρας καταγωγής προκρίνεται το ουσιαστικό κριτήριο, με αποτέλεσμα αφενός ο χαρακτηρισμός αυτός να καταλαμβάνει όλα τα εδάφη επί των οποίων το εν λόγω κράτος ασκεί διοίκηση, ιδίως όταν, στους γηγενείς της συγκεκριμένης περιοχής χορηγούνται ταξιδιωτικά έγγραφα από το κράτος που ασκεί τη διοίκηση και όταν ο στρατός του και τα σώματα ασφαλείας του έχουν παρουσία και δρουν στην περιοχή ήτοι ασκούν εξουσίες που ανήκουν στον στενό πυρήνα της κρατικής κυριαρχίας. Σε τέτοια περίπτωση, όμως, ανακύπτει το ζήτημα της παραβίασης των προϋποθέσεων του χαρακτηρισμού του Πακιστάν ως ασφαλούς χώρας καταγωγής, λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών υπό τις οποίες τελεί η περιοχή του AJK, στο βαθμό που ανακύπτει αμφιβολία εάν σε όλη την επικράτεια της χώρας, εφόσον σε αυτήν θεωρηθεί ότι συμπεριλαμβάνεται και το AJK, καταδεικνύεται ότι γενικά και μόνιμα πληρούνται οι προϋποθέσεις του Παραρτήματος Ι της οδηγίας 2013/32 και των παρ. 3 και 4 του άρθρου 92. Ειδικότερα, ως προς το ζήτημα αυτό θα έπρεπε να εκτιμηθούν, μεταξύ άλλων, το γεγονός ότι το AJK αποτελεί τμήμα διαφιλονικούμενης ευρύτερης περιοχής, οι συρράξεις στο έδαφός του μεταξύ του Πακιστάν και της Ινδίας, το ενδεχόμενο νέας ανάφλεξης, η λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών, το νομικό και δικαστικό σύστημα και το ενδεχόμενο οι διακρίσεις τις οποίες o αιτών ισχυρίστηκε ότι υφίστανται οι Kashmiri και οι παραβιάσεις συγκεκριμένων δικαιωμάτων τους, θα μπορούσαν σωρευτικώς να πληρούν την έννοια της δίωξης, όπως αυτή ορίζεται ιδίως στην περ. β της παρ. 1 του άρθρου 8 του ν.4939/2022 και εξειδικεύεται στις περ. β και γ της παρ. 2 του ίδιου άρθρου. Τούτο, ανεξαρτήτως εάν σε κάθε περίπτωση ο ίδιος ο αιτών, ως Kashmiri, έχει την ιθαγένεια του Πακιστάν, ζήτημα το οποίο αφορά όχι τη συμφωνία με το άρθρο 92 του ν.4939/2022 της 708368/25.11.2022 ΚΥΑ αλλά τον εξατομικευμένο έλεγχο εάν το Πακιστάν, χώρα καταγωγής χαρακτηρισμένη ως ασφαλής, μπορεί να θεωρηθεί ασφαλής για τον ίδιο. Επιπροσθέτως, από την ίδια άποψη ερευνητέο αποβαίνει και το εάν το Πακιστάν με βάση και τις λοιπές γενικές πληροφορίες από τις διεθνείς πηγές πληροί τα κριτήρια τέτοιου χαρακτηρισμού.
17.Επειδή, ωστόσο, τα ανωτέρω αποτελούν ζητήματα γενικότερου ενδιαφέροντος που ανακύπτουν σε μεγάλο αριθμό υποθέσεων, δοθέντος ότι άπτονται της ερμηνείας της 708368/25.11.2022 ΚΥΑ, με την οποία (όπως άλλωστε και με μεταγενέστερες όμοιες αποφάσεις) το Πακιστάν χαρακτηρίστηκε ως ασφαλής χώρα καταγωγής και την τήρηση των ουσιαστικών προϋποθέσεων της έκδοσής της, όπως αυτές τίθενται στις διατάξεις των παρ. 3 και 4 του άρθρου 92 του ν.4939/2022 ερμηνευόμενες υπό το φως του άρθρου 37 και του Παραρτήματος Ι της οδηγίας 2013/32/ΕΕ, ήτοι κανονιστικής απόφασης που αφορά αόριστο αριθμό προσώπων και καλείται σε εφαρμογή κατά την εξέταση αιτημάτων διεθνούς προστασίας που υποβάλλονται από τους πολίτες του Πακιστάν και όχι μόνο από τους προερχόμενους από το AJK. Για τον λόγο αυτό, το Δικαστήριο κρίνει ότι πρέπει να αναβάλει την έκδοση οριστικής απόφασης και να διατυπώσει προς το Συμβούλιο της Επικρατείας, κατά την παρ. 2 του άρθρου 1 του ν.3900/2010 προδικαστικά ερωτήματα επί του ανωτέρω ζητήματος, κρίσιμου για την επίλυση της ενώπιόν του υπόθεσης. Μετά την απάντηση του Συμβουλίου της Επικρατείας, επί των ανωτέρω ερωτημάτων, θα οριστεί νέα δικάσιμος για τη συζήτηση της υπόθεσης.
Διά ταύτα
Αναβάλλει την έκδοση οριστικής απόφασης και θέτει τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα προς το Συμβούλιο της Επικρατείας:
«1.Οι Ανεξάρτητες Επιτροπές Προσφυγών, όταν εξετάζουν προσφυγές κατά αποφάσεων της Υπηρεσίας Ασύλου, με τις οποίες αιτήσεις διεθνούς προστασίας υπήχθησαν στην ταχύρρυθμη διαδικασία, κατ΄ επίκληση της περ. β της παρ. 9 του άρθρου 88 του ν.4939/2022, ήτοι με την αιτιολογία ότι ο αιτών κατάγεται από χώρα, η οποία έχει χαρακτηριστεί από τον κανονιστικό νομοθέτη ως ασφαλής χώρα καταγωγής, έχουν την υποχρέωση, πριν απορρίψουν την προσφυγή του ως εκπρόθεσμη, λόγω υπέρβασης της 20ήμερης αλλά όχι της 30ήμερης προθεσμίας, των περ. β΄ και α΄ αντίστοιχα της παρ. 1 του άρθρου 97 του ν.4939/2022, να ερευνήσουν εάν πράγματι ο τελευταίος κατάγεται από ασφαλή χώρα καταγωγής, με βάση την ισχύουσα κανονιστική απόφαση περί κατάρτισης του Εθνικού Καταλόγου Ασφαλών Χωρών Καταγωγής και εάν η κανονιστική αυτή απόφαση είναι σύμφωνη με τις ουσιαστικές προϋποθέσεις που τίθενται από τις διατάξεις των παρ. 3 και 4 του άρθρου 92 του ν.4939/2022, ερμηνευόμενες υπό το φως του άρθρου 37 και του Παραρτήματος Ι της οδηγίας 2013/32/ΕΕ ή αντιθέτως το ζήτημα αυτό έπεται της εξέτασης του εμπροθέσμου της προσφυγής, υπό την έννοια ότι η εξέτασή του προϋπέθετε την τήρηση της 20ήμερης προθεσμίας της παρ. β της παρ. 1 του ανωτέρω άρθρου 97, για την οποία, άλλωστε, ο αιτών είχε ενημερωθεί; Την ανωτέρω υποχρέωση έχει επίσης το Διοικητικό Πρωτοδικείο όταν προσβάλλεται με αίτηση ακύρωσης απόφαση Ανεξάρτητης Επιτροπής Προσφυγών, με την οποία απορρίφθηκε ως εκπρόθεσμη προσφυγή αιτούντος διεθνή προστασία, λόγω υπέρβασης της ανωτέρω 20ήμερης προθεσμίας, χωρίς να εξεταστεί εάν πράγματι ο τελευταίος κατάγεται από ασφαλή χώρα καταγωγής, ιδίως όταν προβάλλονται συγκεκριμένες αιτιάσεις επί του ζητήματος αυτού, οι οποίες είχαν προταθεί και με την ασκηθείσα προσφυγή ;
2.Σε περίπτωση που οι Ανεξάρτητες Επιτροπές Προσφυγών και το Διοικητικό Πρωτοδικείο οφείλουν να εξετάσουν τα ανωτέρω ζητήματα πριν να αποφανθούν για το εμπρόθεσμο της προσφυγής- με βάση το ιδιαίτερο καθεστώς, υπό το οποίο τελεί το Azad Jammu & Kashmir, προκειμένου να κριθεί εάν η περιοχή αυτή αποτελεί τμήμα της επικράτειας του Πακιστάν, κατά την έννοια της 708368/25.11.2022 ΚΥΑ, με την οποία η τελευταία αυτή χώρα εξακολουθούσε κατά τον κρίσιμο χρόνο να χαρακτηρίζεται ως ασφαλής χώρα καταγωγής, προκρίνεται το τυπικό κριτήριο, με αποτέλεσμα, εφόσον το Πακιστάν δεν έχει προσαρτήσει στην επικράτειά του τη συγκεκριμένη περιοχή, ούτε το AJK έχει αναγνωριστεί από τη διεθνή κοινότητα ως τμήμα της χώρας αυτής, να μην καταλαμβάνεται από αυτόν τον χαρακτηρισμό ή είναι κρίσιμο το γεγονός ότι το Πακιστάν ασκεί διοίκηση και πραγματική εξουσία στο AJK και υπό την έννοια αυτή πρέπει να θεωρηθεί ότι η ανωτέρω, τελούσα υπό την διοίκηση του Πακιστάν περιοχή, αποτελεί κατ΄ουσίαν τμήμα του Πακιστάν, με αποτέλεσμα να τυγχάνει κατ΄αρχήν εφαρμογής η ανωτέρω ΚΥΑ και στις αιτήσεις διεθνούς προστασίας που υποβάλλονται από τους Kashmiri που κατάγονται από την εν λόγω περιοχή; Ασκεί επιρροή από την ανωτέρω άποψη τo γεγονός ότι στους Kashmiri χορηγούνται ταξιδιωτικά έγγραφα και ταυτότητες από τις πακιστανικές αρχές, ωστόσο οι τελευταίοι στερούνται πολιτικών δικαιωμάτων και δεν μπορούν να συμμετάσχουν στις εκλογές του Πακιστάν;
3.Σε περίπτωση που κριθεί ότι το Azad Jammu & Kashmir καταλαμβάνεται από την 708368/25.11.2022 ΚΥΑ ως τμήμα ασφαλούς χώρας καταγωγής, η εν λόγω ΚΥΑ πληροί τις προϋποθέσεις των παρ. 4 και 5 του άρθρου 92 του ν.4939/2022, ερμηνευόμενων των διατάξεων αυτών υπό το φως του άρθρου 37 και του Παραρτήματος Ι της οδηγίας 2013/32/ΕΕ; Ειδικότερα, ενόψει των συνθηκών και του καθεστώτος υπό τις οποίες τελεί το Azad Jammu & Kashmir, μπορεί να γίνει δεκτό ότι στο σύνολο της επικράτειας του Πακιστάν, συμπεριλαμβανομένης και της εν λόγω περιοχής, βάσει της νομικής κατάστασης, της εφαρμογής του δικαίου στο πλαίσιο του δημοκρατικού συστήματος και των γενικών πολιτικών συνθηκών, καταδεικνύεται σαφώς ότι γενικά και μόνιμα δεν υφίσταται δίωξη, όπως ορίζεται στο άρθρο 8 του Ν.4939/2022, ούτε βασανιστήρια ή απάνθρωπη ή ταπεινωτική μεταχείριση ή τιμωρία, ούτε απειλή που προκύπτει από τη χρήση αδιάκριτης βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύγκρουσης; Τούτο δε, ιδίως, καθώς: 1. το AJK αποτελεί τμήμα της ευρύτερης διαφιλονικούμενης περιοχής του Jammu & Kashmir, 2.στο παρελθόν έχουν σημειωθεί συρράξεις στο έδαφός του μεταξύ Πακιστάν και Ινδίας για το συγκεκριμένο ζήτημα, 3. στην περιοχή αυτή ασκείται εξουσία από το Πακιστάν χωρίς νομιμοποίηση από τους Kashmiri, oι οποίοι στερούνται του δικαιώματος του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι στις εθνικές εκλογές του Πακιστάν και 4.υπάρχουν πληροφορίες και εγείρονται ισχυρισμοί για διακρίσεις και παραβιάσεις δικαιωμάτων σε βάρος των Kashmiri. Tο γεγονός δε ότι οι κάτοικοι του AJK δεν συμμετέχουν στις εθνικές εκλογές του Πακιστάν σε συνδυασμό με τις διακρίσεις που ο αιτών ισχυρίζεται ότι υφίστανται και με τις παραβιάσεις των δικαιωμάτων ιδίως των υποστηρικτικών της ίδρυσης ανεξάρτητου κράτους μπορεί να θεωρηθούν μέτρα τέτοιας έντασης ώστε να ισοδυναμούν με δίωξη, κατά την έννοια της περ. β΄ της παρ. 1 του άρθρου 8 του ν.4939/2022, όπως εξειδικεύεται από τις περ. β΄και γ΄της παρ. 2 του ίδιου άρθρου; Περαιτέρω, ασκούν επιρροή από την εξεταζόμενη άποψη οι πληροφορίες για τη νομική κατάσταση και την εφαρμογή του δικαίου από τις δικαστικές αρχές του AJΚ;
4.Σε κάθε περίπτωση με βάση τις λοιπές πληροφορίες από τις διεθνείς πηγές για τη γενική κατάσταση που επικρατεί στο Πακιστάν μπορεί να γίνει δεκτό ότι η χώρα αυτή πληρούσε, κατά τον κρίσιμο χρόνο, τα νόμιμα κριτήρια ώστε να διατηρείται στον Εθνικό Κατάλογο Ασφαλών Χωρών Καταγωγής με την 708368/25.11.2022 ΚΥΑ;»
Κατόπιν της απάντησης του Συμβουλίου της Επικρατείας επί των ανωτέρω ερωτημάτων, θα οριστεί νέα δικάσιμος για τη συζήτηση της υπόθεσης.
Η διάσκεψη έγινε στη Θεσσαλονίκη, στις 19.3.2026, στις 18.6.2026 και στις 24.6.2026 και η απόφαση δημοσιεύθηκε στον ίδιο τόπο, σε έκτακτη δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του Δικαστηρίου αυτού, στις 15.7.2026.
Ο Πρόεδρος Η Εισηγήτρια
Η Γραμματέας
ΠΗΓΗ adjustice.gr
