ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Διοικητική εκτέλεση – Ανακοπή κατά ταμειακής βεβαίωσης – Πρόστιμο ανέγερσης και διατήρησης αυθαίρετης κατασκευής (ν. 4495/2017) – Σε περίπτωση πραγματοποίησης αυθαίρετων κατασκευών, εάν το ακίνητο έχει εκμισθωθεί από τον κύριο αυτού, τα σχετικά πρόστιμα ανέγερσης και διατήρησης μπορούν, κατ’ αρχήν, να επιβληθούν ή σε βάρος του κυρίου ή σε βάρος του μισθωτή -υπό την ιδιότητά του ως κατόχου των αυθαίρετων κατασκευών- ή σε βάρος και των δύο, ενώ ο καθένας ευθύνεται εις ολόκληρον για την καταβολή του προστίμου – Η επίρριψη του προστίμου σε μισθωτή-κάτοχο του ακινήτου προϋποθέτει ότι αυτός πραγματοποίησε τις αυθαίρετες εργασίες – Δεν υφίσταται ταύτιση μεταξύ του περιγραφόμενου στο μισθωτήριο ακινήτου και των κατασκευών, αφού δεν προκύπτει ότι οι τελευταίες προϋπήρχαν της μίσθωσης και ήταν διαμορφωμένες, ως προς το είδος και την έκταση, στην κατάσταση που είχαν κατά το χρόνο της αυτοψίας – Ο οικείος λόγος ανακοπής, που ανάγεται στην ταυτότητα του υπόχρεου προσώπου απορρίπτεται ως αναπόδεικτος – Ο ανακόπτων, ως μισθωτής του επίμαχου ακινήτου, υπέχει ο ίδιος υποχρέωση, και όχι απλή πρόσθετη ευθύνη, για την καταβολή ολόκληρου του ποσού των επιβληθέντων προστίμων – Απορρίπτει την ανακοπή
ΤΟ
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ
Ε΄ ΤΜΗΜΑ
Σ υ ν ε δ ρ ί α σ ε δημόσια στο ακροατήριό του στη Θεσσαλονίκη, στις 8 Μαΐου 2025, με δικαστή την Αναστασία Καράτσαλου, Πρωτοδίκη Δ.Δ., και γραμματέα την Αναστασία Μπάτσιου, δικαστική υπάλληλο,
γ ι α να δικάσει την με αριθμό κατάθεσης …/27.05.2024 ανακοπή,
τ ο υ … του …, κατοίκου … Θεσσαλονίκης (οδός … αρ. …), ο οποίος παραστάθηκε διά του πληρεξούσιου δικηγόρου Βασιλείου Χαλαμπάκη, με την κατατεθείσα στις 06.05.2025 έγγραφη δήλωση, κατ’ άρθρο 133 παρ. 2 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας,
κ α τ ά των 1) Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται εν προκειμένω από τον Προϊστάμενο της Δ.Ο.Υ. Ιωνίας Θεσσαλονίκης, και ήδη από την Προϊσταμένη του Κέντρου Βεβαίωσης και Είσπραξης (ΚΕ.Β.ΕΙΣ.) Θεσσαλονίκης, και παραστάθηκε διά της δικαστικής πληρεξούσιας του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους Φωτεινής Μαρίας Σολδάτου, με την κατατεθείσα στις 07.05.2025 έγγραφη δήλωση, κατ’ άρθρο 133 παρ. 2 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, 2) του Δήμου …, που εδρεύει στη Σίνδο Θεσσαλονίκης και εκπροσωπείται νόμιμα από τον Δήμαρχό του, ο οποίος παραστάθηκε διά του πληρεξούσιου δικηγόρου Νικολάου Αντωνιάδη, με την κατατεθείσα στις 05.05.2025 έγγραφη δήλωση, κατ’ άρθρο 133 παρ. 2 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, και 3) του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία «Πράσινο Ταμείο», που εκπροσωπείται από τον Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου του και παραστάθηκε διά της δικαστικής πληρεξούσιας του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους Φωτεινής Μαρίας Σολδάτου, με την κατατεθείσα στις 07.05.2025 έγγραφη δήλωση, κατ’ άρθρο 133 παρ. 2 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας.
Α φ ο ύ μ ε λ έ τ η σ ε τ η δ ι κ ο γ ρ α φ ί α
Σ κ έ φ θ η κ ε κ α τ ά τ ο ν ό μ ο
Η κ ρ ί σ η τ ο υ ε ί ν α ι η ε ξ ή ς:
1. Επειδή, με την κρινόμενη ανακοπή, για την άσκηση της οποίας καταβλήθηκε το νόμιμο παράβολο (βλ. το ηλεκτρονικό παράβολο με κωδικό …άλλως η τροποποίηση, της …/23.01.2024 (γρ. χρ. κατ. 1, 2) πράξης της Δ.Ο.Υ. Ιωνίας Θεσσαλονίκης, με την οποία βεβαιώθηκαν ταμειακώς σε βάρος του ανακόπτοντος τα ποσά των 102.498,30 ευρώ και 7.722,46 ευρώ (συνολικά 110.220,76 ευρώ), προερχόμενα από πρόστιμο ανέγερσης και διατήρησης, αντίστοιχα, αυθαίρετης κατασκευής, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του ν. 4495/2017 (Α΄ 167), επί ακινήτου κείμενου στη …Θεσσαλονίκης, επί της οδού … αρ. …, του οποίου ο ανακόπτων φέρεται μισθωτής. Εξάλλου, η με αρ. …/02.02.2024 ατομική ειδοποίηση χρεών της ίδιας Δ.Ο.Υ., με την οποία κλήθηκε ο ανακόπτων να καταβάλει τα ανωτέρω ποσά για οφειλές μη φορολογικού περιεχομένου, αποτελεί πληροφοριακό έγγραφο, που αποσκοπεί να γνωστοποιηθεί στον ανακόπτοντα το χρέος και η αιτία του, προκειμένου να μπορέσει να αμυνθεί δικαστικώς κατά της ταμειακής βεβαίωσης ή να προβεί σε ρύθμιση της οφειλής, συνεπώς στερείται εκτελεστότητας και, ως εκ τούτου, απαραδέκτως προσβάλλεται με την υπό κρίση ανακοπή (πρβλ. Σ.τ.Ε. 1864/2018, 1844/2016, 4417/2011, ΔΕφΑθ. 2762/2025, 21/2021, 3021/2019, ΔΕφΘεσσ. 961/2024, 2643/2013, ΔΕφΠειρ. 726/2024, ΔΕφΠατρ. 375/2017).
2. Επειδή, τα πρόστιμα για την ανέγερση και τη διατήρηση αυθαίρετων κατασκευών από 01.01.2011, μετά την ισχύ του ν. 3852/2010 (Α΄ 87), επιβάλλονται από τους οικείους Δήμους, λόγω των μεταβιβασθεισών σε αυτούς αρμοδιοτήτων από τις πρώην Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις (βλ. άρθρα 94 και 95 του ν. 3852/2010), βεβαιώνονται από την αρμόδια οικονομική υπηρεσία, εισπράττονται ως δημόσιο έσοδο και αποδίδονται κατά ένα ποσοστό στο ιδρυθέν με το άρθρο 19 του ν.δ. 1262/1972 (Α΄ 194) ν.π.δ.δ. με την επωνυμία «Ειδικό Ταμείο Εφαρμογής Ρυθμιστικών και Πολεοδομικών Σχεδίων» (Ε.Τ.Ε.Ρ.Π.Σ.), που δυνάμει του άρθρου 4 παρ. 1 του ν. 3889/2010 (Α΄ 182) μετονομάστηκε σε «Πράσινο Ταμείο», και, κατά το λοιπό ποσοστό, στη δημόσια αρχή που επέβαλε το πρόστιμο (πρβλ. ΣτΕ 3523-5/2015). Στην δε παράγραφο 7 του άρθρου 28 του ν. 2579/1998 (Α΄ 31), η οποία διατηρήθηκε σε ισχύ και μετά την έναρξη ισχύος του κυρωθέντος με το άρθρο πρώτο του ν. 2717/1999 (Α΄ 97) Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (Κ.Δ.Δ.), σύμφωνα με το άρθρο 285 παρ. 2 περ. ζ΄ αυτού (Σ.τ.Ε. 2808/2010), ορίζεται ότι: «Στις περιπτώσεις που υπηρεσίες του Δημοσίου, εφαρμόζοντας τις διατάξεις του ν.δ. 356/1974 (ΦΕΚ 190 Α΄), επιμελούνται για την είσπραξη εσόδων άλλων νομικών προσώπων, υπέρ των οποίων εφαρμόζονται οι διατάξεις αυτές, στις σχετικές δίκες που δημιουργούνται, δεν νομιμοποιείται να παρίσταται ως διάδικο το Δημόσιο, αλλά το ενδιαφερόμενο νομικό πρόσωπο». Περαιτέρω, ο εφαρμοστέος κατά τον κρίσιμο χρόνο ν. 4978/2022 περί κύρωσης του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (εφεξής Κ.Ε.Δ.Ε., Α΄ 190/07.10.2022) ορίζει στο άρθρο 82 ότι: «1. Σε όσες περιπτώσεις ανατίθεται στην Α.Α.Δ.Ε. η είσπραξη των εσόδων Ο.Τ.Α., άλλων Νομικών Προσώπων Δημοσίου ή Ιδιωτικού Δικαίου ή φυσικών προσώπων εφαρμόζονται οι διατάξεις του παρόντος Κώδικα. … 2. … 5. Στις δίκες περί την εκτέλεση που αφορούν σε έσοδα και χρέη του παρόντος άρθρου, δεν νομιμοποιείται να παρίσταται ως διάδικο το Δημόσιο αλλά ο τρίτος». Κατ’ επίκληση της τελευταίας διάταξης, το καθ’ ου Ελληνικό Δημόσιο, με την έκθεση απόψεων που κατέθεσε, υποστηρίζει ότι δεν νομιμοποιείται παθητικά στην ένδικη υπόθεση, καθώς, εν προκειμένω, ο Προϊστάμενος της Δ.Ο.Υ. Ιωνίας Θεσσαλονίκης επιμελήθηκε, διά της προσβαλλόμενης ταμειακής βεβαίωσης, της είσπραξης των ενδίκων πολεοδομικών προστίμων, τα οποία όμως είναι αποδοτέα στον Δήμο … και στο Πράσινο Ταμείο. Ωστόσο, κατά την έννοια της προαναφερόμενης διάταξης της παραγράφου 7 του άρθρου 28 του ν. 2579/1998, με ταυτόσημο, κατ’ ουσία, περιεχόμενο με την ως άνω διάταξη της παρ. 5 του άρθρου 82 του ν. 4978/2022, ο νομοθέτης δεν θέλησε, παρά τη διατύπωσή του, να αποκλείσει τη δυνατότητα του Δημοσίου, που έχει πάντως εκδώσει την προσβαλλόμενη με την ανακοπή πράξη εκτέλεσης, να παρίσταται ως διάδικο, για να υπερασπιστεί την νομιμότητά της (βλ. Σ.τ.Ε. 1408/2023 σκ. 11, παραπεμπτική στην επταμελή σύνθεση του Στ΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας). Επομένως, τα προβαλλόμενα περί έλλειψης παθητικής νομιμοποίησης του Ελληνικού Δημοσίου είναι απορριπτέα ως νόμω αβάσιμα. Κατόπιν τούτου, η υπό κρίση ανακοπή, ασκηθείσα εν γένει παραδεκτώς κατά της αναφερόμενης στην πρώτη σκέψη πράξης, πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω κατ’ ουσία.
3. Επειδή, ο Κώδικας Διοικητικής Δικονομίας, όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο εν προκειμένω χρόνο, ορίζει στο άρθρο 217 ότι: «1. Ανακοπή χωρεί κατά κάθε πράξης που εκδίδεται στα πλαίσια της διαδικασίας της διοικητικής εκτέλεσης και, ιδίως, κατά: α) της πράξης της ταμειακής βεβαιώσεως του εσόδου, β) …», στο άρθρο 224 ότι: «1. Το δικαστήριο ελέγχει την προσβαλλόμενη πράξη κατά το νόμο και την ουσία, στα όρια της ανακοπής, τα οποία προσδιορίζονται από τους λόγους και το αίτημά της. 2. … 3. Κατά τον έλεγχο του κύρους των προσβαλλόμενων με την ανακοπή πράξεων της εκτέλεσης, δεν επιτρέπεται ο παρεμπίπτων έλεγχος της νομιμότητας προηγούμενων πράξεων της εκτέλεσης. 4. Στην περίπτωση της ανακοπής κατά της ταμειακής βεβαίωσης, επιτρέπεται ο παρεμπίπτων έλεγχος, κατά το νόμο και τα πράγματα, του τίτλου βάσει του οποίου έγινε η βεβαίωση, εφόσον δεν προβλέπεται κατ’ αυτού ένδικο βοήθημα που επιτρέπει τον έλεγχό του κατά το νόμο και την ουσία ή δεν υφίσταται σχετικώς δεδικασμένο. 5. Ισχυρισμοί, που αφορούν την απόσβεση της απαίτησης για την ικανοποίηση της οποίας επισπεύδεται η εκτέλεση, μπορούν να προβάλλονται με την ευκαιρία άσκησης ανακοπής κατά της πράξης ταμειακής βεβαίωσης ή οποιασδήποτε πράξης της εκτέλεσης, πρέπει δε να αποδεικνύονται αμέσως. Ισχυρισμοί που αφορούν παραγραφή της αξίωσης του Δημοσίου για επιβολή φόρου ή τέλους μπορούν επίσης να προβληθούν με την ευκαιρία άσκησης ανακοπής για πρώτη φορά, εφόσον δεν έχουν προταθεί και κριθεί από άλλο δικαστήριο με ισχύ δεδικασμένου» και στο άρθρο 225, ότι: «Το δικαστήριο, αν διαπιστώσει παράβαση νόμου ή ουσιαστικές πλημμέλειες της προσβαλλόμενης πράξης, προβαίνει στην ολική ή μερική ακύρωση ή την τροποποίησή της. Σε διαφορετική περίπτωση, προβαίνει στην απόρριψη της ανακοπής».
4. Επειδή, περαιτέρω, ο Κώδικας Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (Κ.Ε.Δ.Ε., ν. 4978/2022), ο οποίος εφαρμόζεται για την είσπραξη εσόδων των Δήμων και Κοινοτήτων, σύμφωνα με το άρθρο 167 παρ. 1 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006, Α΄ 114), ορίζει στην παρ. 1 του άρθρου 1 ότι: «Η είσπραξη των από κάθε αιτία δημοσίων εσόδων ενεργείται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος Κώδικα», στο άρθρο 2 ότι: «1. Με την εξαίρεση των φόρων και των λοιπών δημοσίων εσόδων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (Κ.Φ.Δ.), για τα οποία εφαρμόζεται αποκλειστικά ο ως άνω Κώδικας, η είσπραξη των δημοσίων εσόδων ανήκει στην αρμοδιότητα της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) και των λοιπών οργάνων που ορίζονται με ειδικές διατάξεις για τον σκοπό αυτόν ή των ειδικών ταμιών, στους οποίους έχει ανατεθεί η είσπραξη ειδικών εσόδων. … 2. … 4. Για την είσπραξη των δημοσίων εσόδων απαιτείται νόμιμος τίτλος. Με την εξαίρεση των φόρων και των λοιπών δημοσίων εσόδων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Κ.Φ.Δ., για τα οποία εφαρμόζεται αποκλειστικά ο ως άνω Κώδικας, νόμιμο τίτλο αποτελούν: α) τα έγγραφα στα οποία οι αρμόδιες αρχές προσδιορίζουν σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις τον οφειλέτη, το είδος, το ποσό και την αιτία της οφειλής, β) τα δημόσια ή ιδιωτικά έγγραφα από τα οποία αποδεικνύεται η οφειλή, γ) …. 5. Η είσπραξη στις περιπτώσεις της παρ. 4 πραγματοποιείται από την ΑΑΔΕ μετά την καταχώριση των στοιχείων του νόμιμου τίτλου στα βιβλία εισπρακτέων εσόδων, είτε κατόπιν αποστολής στην ΑΑΔΕ χρηματικού καταλόγου από την αρχή που απέκτησε τον νόμιμο τίτλο είτε με βάση μόνο τον νόμιμο τίτλο, εφόσον αυτός έχει περιέλθει με οποιονδήποτε τρόπο στην ΑΑΔΕ. Ο χρηματικός κατάλογος περιέχει τα προσδιοριστικά στοιχεία της οφειλής, του υπόχρεου και των συνυπόχρεων ευθυνόμενων τρίτων. Η παράλειψη αναφοράς των ευθυνόμενων συνυπόχρεων δεν θίγει το κύρος του νόμιμου τίτλου ούτε τη νομιμότητα της εισπρακτικής διαδικασίας ή της διαδικασίας της εκτέλεσης. Η για οποιονδήποτε λόγο μερική ή ολική αναστολή του νόμιμου τίτλου δεν κωλύει την καταχώριση του συνόλου της οφειλής στα βιβλία εισπρακτέων εσόδων της ΑΑΔΕ. 6. …», στο άρθρο 4 ότι: «1. Με την εξαίρεση των φόρων και των λοιπών δημοσίων εσόδων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Κ.Φ.Δ., για τα οποία εφαρμόζεται αποκλειστικά ο ως άνω Κώδικας, …, μετά την καταχώριση του χρέους ως δημοσίου εσόδου κατά την παρ. 5 του άρθρου 2, η ΑΑΔΕ εκδίδει ατομική ειδοποίηση, την οποία είτε αποστέλλει ταχυδρομικά στον οφειλέτη και στα συνυπόχρεα πρόσωπα είτε την κοινοποιεί σε αυτούς σύμφωνα με το άρθρο 5 του Κ.Φ.Δ. Στην ατομική ειδοποίηση αναφέρονται το ονοματεπώνυμο του οφειλέτη, και αν πρόκειται για νομικό πρόσωπο η επωνυμία του, καθώς και ο αριθμός φορολογικού μητρώου (Α.Φ.Μ.) του, εφόσον υπάρχει, το είδος και το ποσό του χρέους, συμπεριλαμβανομένων των τόκων που έχουν ήδη υπολογισθεί κατά την κείμενη νομοθεσία, ο αριθμός και η χρονολογία καταχώρισης του χρέους ως δημοσίου εσόδου ή ο τίτλος στον οποίο βασίζεται το χρέος, ο χρόνος και ο τρόπος καταβολής αυτού και η μνεία ότι από την επομένη ημέρα της λήξης της νόμιμης προθεσμίας καταβολής του χρέους και μέχρι την τελική εξόφληση αυτού υπολογίζονται οι τόκοι του άρθρου 6. 2. Η ατομική ειδοποίηση της παρ. 1 δεν εξομοιώνεται με την επιταγή προς πληρωμή. 3. Η παράλειψη αποστολής ή κοινοποίησης της ειδοποίησης της παρ. 1 δεν ασκεί επιρροή στο κύρος των αναγκαστικών μέτρων που λαμβάνονται κατά του οφειλέτη» και στο άρθρο 67 παρ. 1 ότι: «Παραλείψεις, ακυρότητες ή πλημμέλειες που αφορούν στη διαδικασία απόκτησης οποιουδήποτε νόμιμου ή εκτελεστού τίτλου του άρθρου 2, τη διαδικασία της εκτέλεσης, καθώς και τις ίδιες τις πράξεις εκτέλεσης, μπορούν να προταθούν από τον οφειλέτη ως λόγος ακύρωσης, μόνο εάν ο οφειλέτης επικαλείται και αποδεικνύει αυτές, καθώς και ότι εξαιτίας τους υπέστη βλάβη. Το δικαστήριο κηρύσσει την ακυρότητα μόνο όταν κατά την κρίση του προκλήθηκε βλάβη, η οποία δεν μπορεί να αποκατασταθεί διαφορετικά παρά μόνο με την κήρυξη της ακυρότητας. …».
5. Επειδή, κατά την έννοια των ανωτέρω διατάξεων, η ατομική ειδοποίηση ακολουθεί την νομότυπη ταμειακή βεβαίωση του ποσού του χρέους του οφειλέτη του Δημοσίου και αποσκοπεί στο να γνωστοποιηθεί στον οφειλέτη το χρέος του και η αιτία του, ανεξαρτήτως αν το χρέος αφορά ιδίες οφειλές ή οφειλές από πρόσθετη ευθύνη (πρβλ. Σ.τ.Ε. 1074/2017 για ιδίες οφειλές, πρβλ. και ΔΕφΠειρ. 451/2025 σκ. 10), ούτως ώστε, πριν από τη λήψη συγκεκριμένου μέτρου εκτέλεσης, όπως η κατάσχεση κινητών ή ακινήτων του, να δυνηθεί αυτός να στραφεί με τα ένδικα μέσα που προβλέπει ο Κώδικας Διοικητικής Δικονομίας (ανακοπή και αναστολή εκτέλεσης), κατά της πράξης ταμειακής βεβαίωσης ή να προβεί σε ρύθμιση του χρέους του (πρβλ. ΣτΕ 1074/2017, 1367/2016, 2999/2013, 1566/2012, 4417, 2701/2011, 1705/2008). Συνεπώς, σε περίπτωση που ο προς ον αφορά η ατομική ειδοποίηση λαμβάνει το πρώτον γνώση της ταμειακής βεβαίωσης, διά της ατομικής ειδοποίησης, υπό την έννοια ότι σε αυτήν μνημονεύεται απλώς ο αριθμός της ταμειακής βεβαίωσης, θα πρέπει, προκειμένου να πληρούνται οι ως άνω προϋποθέσεις του άρθρου 4 παρ. 1 του Κ.Ε.Δ.Ε., η ατομική ειδοποίηση να περιέχει όλα τα απαιτούμενα στοιχεία και προεχόντως την αιτία και το ποσό του χρέους, ώστε ο οφειλέτης να δυνηθεί είτε να στραφεί με τα νόμιμα ένδικα μέσα κατ’ αυτής είτε να προβεί σε ρύθμιση του χρέους του. Αν έστω και ένα από τα στοιχεία αυτά απουσιάζει παντελώς, η ταμειακή βεβαίωση καθίσταται ακυρωτέα (ΣτΕ 1864/2018). Ενόψει της ρύθμισης αυτής, οι προαναφερόμενες ελλείψεις της ατομικής ειδοποίησης μπορούν να οδηγήσουν, κατόπιν άσκησης ανακοπής, στην ακύρωση της ταμειακής βεβαίωσης, μόνο με τη συνδρομή των όρων και προϋποθέσεων του άρθρου 67 του Κ.Ε.Δ.Ε. σχετικώς με το στοιχείο της βλάβης του οφειλέτη, δηλαδή, αν και εφόσον οι ελλείψεις αυτές επέφεραν στον οφειλέτη αδυναμία ουσιαστικής ή δικονομικής προστασίας των δικαιωμάτων του, η οποία δύναται να επανορθωθεί μόνο με την κήρυξη της ακυρότητας της προσβαλλόμενης πράξης (πρβλ. Σ.τ.Ε. 2475/2023, 3214/1999).
6. Επειδή, επιπλέον, ο ν. 1337/83 («Επέκταση των πολεοδομικών σχεδίων, οικιστική ανάπτυξη και σχετικές ρυθμίσεις», Α΄ 33) ορίζει στο άρθρο 17, όπως ισχύει εν προκειμένω, ότι: «1. Τα αυθαίρετα κτίσματα ή κατασκευές εν γένει που ανεγείρονται μετά την 31.1.1983 εντός ή εκτός εγκεκριμένων σχεδίων πόλεων ή οικισμών που υπάρχουν πριν από το έτος 1923 καθώς και όσα δεν εξαιρούνται σύμφωνα με το άρθρο 15 του νόμου αυτού κατεδαφίζονται υποχρεωτικά από τους κυρίους ή συγκυρίους τους, έστω και αν έχει αποπερατωθεί η κατασκευή ή αν το κτίσμα κατοικείται ή χρησιμοποιείται με οποιοδήποτε τρόπο. 2. Εκτός από την κατεδάφιση επιβάλλεται: α) πρόστιμο ανέγερσης αυθαιρέτου, β) πρόστιμο διατήρησης αυθαιρέτου. … 3. Το κατά την περίπτωση (α) της προηγούμενης παραγράφου πρόστιμο επιβάλλεται εφάπαξ. Το πρόστιμο της (β) περίπτωσης της αυτής παραγράφου 2 επιβάλλεται και οφείλεται καθ’ όλο το χρόνο που υπάρχει το αυθαίρετο από την ανέγερση του μέχρι την κατεδάφιση του. Το πρόστιμο αυτό, για μεν το πρώτο έτος κατά το οποίο λαμβάνει γνώση η αρμόδια πολεοδομική υπηρεσία για την ύπαρξη αυθαιρέτου, καθώς και για τα τυχόν προηγούμενα έτη ύπαρξής του, υπολογίζεται και βεβαιώνεται με βάση την αξία του αυθαιρέτου, όπως αυτή προσδιορίζεται με την απόφαση που προβλέπεται στην παρ. 6, ενώ για καθένα από τα επόμενα έτη επαναβεβαιώνεται, αφού αναπροσδιοριστεί με προσαύξηση του προστίμου του εκάστοτε προηγούμενου έτους κατά 20%. Το ποσοστό της προσαύξησης αυτής μπορεί να μεταβάλλεται ανά διετία με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων. Δεν μπορεί όμως σε καμία περίπτωση να ορισθεί μικρότερο του 2%. 4. Υπόχρεοι για την καταβολή των προστίμων είναι οι κύριοι ή συγκύριοι του αυθαιρέτου που ευθύνονται ο καθένας για την καταβολή ολόκληρου του προστίμου. … Σε περίπτωση εκτέλεσης εργασιών από νομέα, κάτοχο, ή επικαρπωτή τα πρόστιμα επιβάλλονται σε όλους και ο καθένας είναι υπεύθυνος για την καταβολή ολόκληρου του προστίμου. … 5. … 7. Με Π.Δ/γμα, που εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Χωροταξίας, Οικισμού και Περιβάλλοντος, καθορίζονται οι όροι, οι προϋποθέσεις, η διαδικασία διαπίστωσης και ο χαρακτηρισμός του αυθαιρέτου, … καθώς και κάθε άλλη λεπτομέρεια για την εφαρμογή του άρθρου αυτού.». Με βάση την τελευταία εξουσιοδοτική διάταξη εκδόθηκε το π.δ. 267/1998 (Α΄ 195), στο άρθρο 1 του οποίου ορίζεται ότι: «1. Η διαπίστωση και ο χαρακτηρισμός αυθαιρέτου … γίνεται ύστερα από αυτοψία υπαλλήλου της κατά τρόπο αρμόδιας πολεοδομικής υπηρεσίας, που συντάσσει επί τόπου σχετική έκθεση. Η έκθεση αυτή αφορά το αυθαίρετο και μόνο και όχι τον εκάστοτε ιδιοκτήτη, νομέα, κάτοχο ή κατασκευαστή του. Τα ονόματα των πιο πάνω προσώπων μπορεί ενδεικτικά και μόνο να αναφέρονται στην έκθεση. … 2. Στην έκθεση αναφέρεται η θέση του αυθαιρέτου με οδοιπορικό σκαρίφημα, όπου απαιτείται, συνοπτική περιγραφή με σκαρίφημα, οι διαστάσεις του καθώς και οι πολεοδομικές διατάξεις που παραβιάσθηκαν. Η ίδια έκθεση περιλαμβάνει υπολογισμό της αξίας του αυθαιρέτου και επιβολή των προστίμων της παρ. 2 του άρθρου 17 του Ν. 1337/83 όπως ισχύει. Περιλαμβάνεται επίσης σημείωση άτι κάθε ενδιαφερόμενος έχει δικαίωμα, μέσα σε ανατρεπτική προθεσμία (30) ημερών από την ημερομηνία τοιχοκόλλησης της έκθεσης, να υποβάλλει ένσταση ή αίτηση και δήλωση ότι αποδέχεται ανεπιφύλακτα την έκθεση και τις τυχόν διορθώσεις που θα επιφέρει η υπηρεσία στον υπολογισμό του ύψους των προστίμων κατά τις διατάξεις της παρ. 6α του άρθρου 23 του Ν. 2300/95 στην κατά τόπο αρμόδια πολεοδομική υπηρεσία. Αναφέρεται επίσης η ημερομηνία αυτοψίας και η ειδοποίηση ότι αν περάσει άπρακτη η προθεσμία, το αυθαίρετο θα κατεδαφισθεί, τα δε επιβληθέντα πρόστιμα θα καταστούν οριστικά και θα βεβαιωθούν στην αρμόδια Δ.Ο.Υ. φορολογίας εισοδήματος των υποχρέων, κατά την έννοια του άρθρου 17 παρ. 4 του Ν. 1337/83 όπως ισχύει. 3. Η πιο πάνω έκθεση που υπογράφεται από τον υπάλληλο που διενεργεί την αυτοψία, τοιχοκολλείται την ίδια μέρα στο αυθαίρετο. Για την τοιχοκόλληση συντάσσεται πράξη κάτω από το πρωτότυπο της έκθεσης, σημειώνεται η ημερομηνία και υπογράφεται από τον υπάλληλο που έκανε την αυτοψία και από παριστάμενο τυχόν αστυνομικό όργανο ή δεύτερο υπάλληλο της πολεοδομικής υπηρεσίας. Αντίγραφο της έκθεσης αποστέλλεται με αποδεικτικό αμέσως στον οικείο δήμο η κοινότητα και την αρμόδια Αστυνομική Αρχή. …», στο άρθρο 4 ότι: «1 . Κατά της έκθεσης αυτοψίας μπορεί να κάνει ένσταση κάθε ενδιαφερόμενος. 2. Η ένσταση, που ασκείται μέσα σε ανατρεπτική προθεσμία τριάντα (30) ημερών από την τοιχοκόλληση της έκθεσης στο αυθαίρετο, κατατίθεται στην αρμόδια πολεοδομική υπηρεσία. … 3. …. 4. Αν απορριφθεί η ένσταση το αυθαίρετο κατεδαφίζεται μέσα σε 10 ημέρες από την έκδοση της απόφασης είτε από τον κύριο ή τους συγκυρίους του αυθαιρέτου είτε από την αρμόδια πολεοδομική αρχή, τα δε πρόστιμα όπως τελικά οριστικοποιήθηκαν … βεβαιώνονται στην αρμόδια οικονομική υπηρεσία εισπράττονται ως δημόσιο έσοδο και αποδίδονται εξ ολοκλήρου στο Ειδικό Ταμείο Εφαρμογής Ρυθμιστικών και Πολεοδομικών Σχεδίων (Ε.Τ.Ε.Ρ.Π.Σ.). 5. Κάθε χρόνο ο αναπροσδιορισμός και η βεβαίωση του προστίμου διατήρησης γίνεται σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 3 του άρθρου 17 του Ν. 1337/83 όπως ισχύει. 6. Σε κάθε περίπτωση που το αυθαίρετο, για το οποίο έχει βεβαιωθεί πρόστιμο διατήρησης, κατεδαφισθεί από τον υπόχρεο η νομιμοποιηθεί για οποιοδήποτε λόγο και με οποιοδήποτε τρόπο, άσχετο όμως από τους λόγους και τη διαδικασία εξαίρεσης από την κατεδάφιση, που προβλέπουν οι διατάξεις περί αυθαιρέτων του ν. 1337/83 και του ν. 1512/85, ειδοποιείται αμέσως η αρμόδια οικονομική υπηρεσία από την αρμόδια πολεοδομική υπηρεσία για τη διαγραφή του τυχόν οφειλόμενου υπολοίπου του ετήσιου προστίμου διατήρησης. …».
7. Επειδή, κατά την έννοια των παραπάνω διατάξεων, σε συνδυασμό και με τις διατάξεις του άρθρου 2 του K.E.Δ.Ε., κατά τις οποίες νόμιμο τίτλο για την ταμειακή βεβαίωση οφειλής αποτελεί η πράξη με την οποία προσδιορίζεται το εισπρακτέο ποσό, το είδος του εσόδου και η αιτία οφειλής του, συνάγεται ότι η έκθεση αυτοψίας (η οποία περιλαμβάνει, κατ’ άρθρο 1 του π.δ/τος 267/1998, υπολογισμό της αξίας του αυθαιρέτου και επιβολή των προστίμων της παρ. 2 του άρθρου 17 του ν. 1337/1983) αποτελεί, μετά την οριστικοποίησή της, τον νόμιμο τίτλο για την εν στενή εννοία βεβαίωση των προστίμων ανέγερσης και διατήρησης αυθαίρετης κατασκευής (Σ.τ.Ε. 2557/2014, 4617/2011, 333/1998). Η εν λόγω δε οριστικοποίηση επέρχεται είτε με την άπρακτη πάροδο της προθεσμίας άσκησης ένστασης κατά της έκθεσης αυτής, είτε με την κοινοποίηση ή την πλήρη γνώση, καθ’ οιονδήποτε τρόπο, της τυχόν απορριπτικής επί της ένστασης απόφασης της αρμόδιας Επιτροπής (πρβλ. Σ.τ.Ε. 2557/2014, 333/1998, 1112/1992), ενώ ο διαβιβαζόμενος στην οικεία Δ.Ο.Υ. χρηματικός κατάλογος που περιλαμβάνει το προς είσπραξη ποσό, αποτελεί μεταγενέστερη του νομίμου τίτλου, υπό την παραπάνω έννοια, πράξη της Διοίκησης, εκδιδόμενη στα πλαίσια της διοικητικής εκτέλεσης, η οποία προϋποθέτει την έκδοση του νομίμου τίτλου και κατατείνει στην είσπραξη από τον οφειλέτη του ποσού που ορίζει αυτός (Σ.τ.Ε. 4617/2011). Περαιτέρω, υπό το προγενέστερο του Κ.Δ.Δ. νομοθετικό καθεστώς, ο προρρηθείς νόμιμος τίτλος υπέκειτο σε ανακοπή του άρθρου 73 του ν.δ. 356/1974 (Σ.τ.Ε. 2491/2008, 1288/2006), εφόσον, όμως, η πράξη αυτή εκδίδεται μετά τις 17.07.1999, οπότε και άρχισε να ισχύει ο Κ.Δ.Δ. (σύμφωνα με το άρθρο δεύτερο του ν. 2717/1999), υπόκειται σε αίτηση ακύρωσης, τόσο κατά το κύριο κεφάλαιο του χαρακτηρισμού του αυθαιρέτου, όσο και κατά το παρακολουθηματικό κεφάλαιο της επιβολής του προστίμου (πρβλ. Σ.τ.Ε. 4798/2013, 1127/2008, 432/2007), ενώπιον του κατά τόπον αρμόδιου Διοικητικού Εφετείου (Σ.τ.Ε. 4617/2011, 1127/2008, 432/2007, 2222/2006). Εξάλλου, κατά την έννοια του άρθρου 224 παρ. 4 του Κ.Δ.Δ., στην περίπτωση που το προβλεπόμενο κατά της πράξης, με την οποία τελειούται η διοικητική διαδικασία και αποτελεί το νόμιμο τίτλο της διοικητικής εκτέλεσης που ακολουθεί, ένδικο βοήθημα είναι αίτηση ακύρωσης, το Δικαστήριο που εκδικάζει την ανακοπή κατά της ταμειακής βεβαίωσης, είναι δυνατόν να ελέγξει παρεμπιπτόντως, κατά το νόμο και τα πράγματα, τον νόμιμο τίτλο στον οποίο στηρίζεται η ταμειακή βεβαίωση (Σ.τ.Ε. 753/2016, 2758/2013, 4250/2012). Ειδικότερα, σε περίπτωση άσκησης ανακοπής κατά πράξης ταμειακής βεβαίωσης οφειλής από πρόστιμο λόγω ανέγερσης και διατήρησης αυθαιρέτου, η νομιμότητα της οικείας πράξης χαρακτηρισμού αυθαιρέτου κτίσματος ή κατασκευής και επιβολής προστίμου, κατά της οποίας δεν προβλέπεται η άσκηση ενδίκου βοηθήματος ουσίας, αλλά αυτή προσβάλλεται, όπως προαναφέρθηκε, με αίτηση ακύρωσης ενώπιον του κατά τόπο αρμόδιου Διοικητικού Εφετείου, μπορεί να εξετασθεί παρεμπιπτόντως, κατά το άρθρο 224 παρ. 4 του Κ.Δ.Δ., μόνο, όμως, κατά το μέρος που αφορά στην ύπαρξη και την έκταση της χρηματικής αξίωσης του Δημοσίου ή/και του ν.π.δ.δ., η οποία απορρέει από το νόμιμο τίτλο, ή την ανυπαρξία της αξίωσης αυτής. Αντιθέτως, ο έλεγχος αυτός δεν δύναται να επεκταθεί και στη νομιμότητα της πράξης χαρακτηρισμού κατασκευής ως αυθαίρετης, διότι αυτό θα αποτελούσε ανεπίτρεπτο παρεμπίπτοντα έλεγχο ατομικής διοικητικής πράξης, η οποία εκδίδεται, κατά τις προαναφερθείσες διατάξεις, με διαφορετική διαδικασία και προσβάλλεται με αίτηση ακύρωσης (πρβλ. Σ.τ.Ε. 2557/2014, 2346/2010, 2491/2008, 1288/2006, 3011/2004 κ.ά.). Περαιτέρω, σε περίπτωση εν γένει ανέγερσης αυθαίρετων κατασκευών ή αυθαίρετης πραγματοποίησης εργασιών δόμησης, ο κύκλος των προσώπων στα οποία δύνανται να επιβληθούν τα πρόστιμα και ο βαθμός ευθύνης αυτών καθορίζονται από τις διατάξεις του άρθρου 17 του ν. 1337/1983, προβλέπεται δε, στην παράγραφο 4 του εν λόγω άρθρου, ότι βαρυνόμενος με τα προβλεπόμενα στη σχετική νομοθεσία πρόστιμα ανέγερσης και διατήρησης των κατασκευών είναι, κατ’ αρχήν, ο κύριος ή ο συγκύριος του αυθαιρέτου, αλλά και κάθε άλλο πρόσωπο, το οποίο συνδέεται με το ακίνητο με ορισμένη νομική σχέση, επομένως και ο μισθωτής (υπό την ιδιότητά του ως κατόχου), υπό την προϋπόθεση ότι προέβη σε αυθαίρετη κατασκευή ή δόμηση, ή και οι δύο (πρβλ. Σ.τ.Ε. 2031/2022, 2833/2019, 938, 1863/2016, 3011/2004). Ο καθορισμός δε της ταυτότητας του υπόχρεου για την καταβολή του προστίμου προσώπου δεν σχετίζεται με τον χαρακτηρισμό της κατασκευής ως αυθαίρετης, αλλά με καθ’ εαυτήν την επιβολή του προστίμου, υπό την έννοια ότι προσδιορίζεται το φυσικό ή νομικό πρόσωπο εις βάρος του οποίου αποδίδεται η ανέγερση αυθαιρέτου κτίσματος και καθίσταται υπόχρεο για την καταβολή αυτού. Συνεπώς, σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 4 του άρθρου 224 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, σε περίπτωση ταμειακής βεβαίωσης οφειλής προερχόμενης από πρόστιμο ανέγερσης και διατήρησης αυθαίρετης κατασκευής, όπου μπορεί να εξεταστεί παρεμπιπτόντως η νομιμότητα επιβολής του προστίμου (νομίμου τίτλου) υπό τις προαναφερόμενες προϋποθέσεις, παραδεκτώς προβάλλεται από τον ανακόπτοντα ισχυρισμός ότι δεν είναι υπόχρεος για την καταβολή του (πρβλ. ΔΕφΑθ. 704/2026, ΔΕφΘεσσ. 1074/2024).
8. Επειδή, εξάλλου, με τις διατάξεις του ν. 4495/2017 «Έλεγχος και προστασία του Δομημένου Περιβάλλοντος και άλλες διατάξεις» (Α΄ 167) ρυθμίστηκαν εκ νέου τα ζητήματα που αφορούν στην αυθαίρετη δόμηση. Ειδικότερα, στο άρθρο 81 παρ. 1 του νόμου αυτού ορίζεται ότι: «α) Αυθαίρετη κατασκευή ορίζεται κάθε κατασκευή ή εγκατάσταση, η οποία εκτελείται ή έχει εκτελεστεί χωρίς την απαιτούμενη οικοδομική άδεια ή καθ υπέρβαση αυτής ή κατά παράβαση των ισχυουσών πολεοδομικών διατάξεων ή με βάση άδεια που ανακλήθηκε ή ακυρώθηκε. β) Αυθαίρετη αλλαγή χρήσης ορίζεται κάθε μεταβολή της χρήσης για την οποία δεν έχει εκδοθεί η απαιτούμενη οικοδομική άδεια (άδεια δόμησης). γ) Στην έννοια της αυθαίρετης κατασκευής/αλλαγής χρήσης περιλαμβάνονται και οι πολεοδομικές παραβάσεις της παραγράφου 3 του παρόντος νόμου». Στο άρθρο 94 («Κυρώσεις αυθαίρετων κατασκευών μετά την 28η.7.2011»), όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο εν προκειμένω χρόνο, προβλέπεται ότι: «1. Οι αυθαίρετες κατασκευές που πραγματοποιούνται μετά την 28η.7.2011 κατεδαφίζονται υποχρεωτικά και επιβάλλονται πρόστιμα ανέγερσης και διατήρησης αυθαιρέτων, καθώς και ποινικές κυρώσεις σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος άρθρου, υπό την επιφύλαξη της διάκρισης του άρθρου 81 (πολεοδομικές παραβάσεις). Κατεδαφίζονται, επίσης, και επιβάλλονται κατά τις διατάξεις του παρόντος πρόστιμα ανέγερσης και διατήρησης αυθαιρέτων, καθώς και ποινικές κυρώσεις οι αυθαίρετες κατασκευές που έχουν πραγματοποιηθεί πριν από την ανωτέρω ημερομηνία, αλλά δεν έχουν υπαχθεί, για οποιονδήποτε λόγο, σε διατάξεις νόμων περί αναστολής επιβολής κυρώσεων. 2. Τα πρόστιμα ανέγερσης και διατήρησης αυθαιρέτων υπολογίζονται ως εξής: α) το πρόστιμο ανέγερσης είναι ίσο με την αξία του αυθαιρέτου (Αα) επί το συντελεστή περιβαλλοντικής επιβάρυνσης (Σπ). Η αξία του αυθαιρέτου υπολογίζεται ως το γινόμενο της επιφάνειάς του, πολλαπλασιαζόμενης επί την τιμή ζώνης (Τ.Ζ.) της περιοχής του ακινήτου, όπως αυτή ισχύει κατά την ημερομηνία διαπίστωσης της παράβασης, σύμφωνα με το σύστημα αντικειμενικών αξιών του Υπουργείου Οικονομικών ή όπου δεν υπάρχει σύστημα αντικειμενικών αξιών στη συγκεκριμένη περιοχή, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 109 του παρόντος. … Το ελάχιστο ύψος του προστίμου ανέγερσης είναι διακόσια πενήντα (250) ευρώ. β) Το πρόστιμο διατήρησης είναι ίσο με το πενήντα τοις εκατό (50%) του προστίμου ανέγερσης και καταβάλλεται από το χρόνο σύνταξης της έκθεσης αυτοψίας του αυθαιρέτου και για κάθε συνεχόμενο χρόνο, μέχρι την κατεδάφιση ή την νομιμοποίησή του. Το ελάχιστο ύψος του προστίμου διατήρησης είναι εκατό (100) ευρώ. 3. Κατ εξαίρεση των ανωτέρω: α) Αν ο ιδιοκτήτης, με υπεύθυνη δήλωση στο Τοπικό Παρατηρητήριο, ενημερώσει ότι θα προβεί αυτοβούλως στην κατεδάφιση – αποκατάσταση της αυθαιρεσίας [εντός προθεσμίας τριάντα (30) ημερών] από τη λήψη γνώσης της έκθεσης αυτοψίας, το Τοπικό Παρατηρητήριο ενημερώνει το Περιφερειακό Παρατηρητήριο προκειμένου να ορίσει ελεγκτή δόμησης για τη διαπίστωση της κατεδάφισης αποκατάστασης της αυθαιρεσίας και επιβάλλεται πρόστιμο πεντακοσίων (500) ευρώ. Εξαιρούνται πρόχειρες ή προσωρινές κατασκευές, καθώς και λυόμενες κατασκευές, ως αυτές ορίζονται στις παραγράφους 75, 74 και 45 αντίστοιχα του άρθρου 2 του ν. 4067/2012, για τις οποίες η διαδικασία οικειοθελούς κατεδάφισης/ απομάκρυνσης εφαρμόζεται μόνο μία φορά στο ίδιο ακίνητο. Σε περίπτωση υποτροπής επιβάλλονται κανονικά τα πρόστιμα ανέγερσης και διατήρησης. β) Αν ο ιδιοκτήτης προβεί σε νομιμοποίηση των αυθαίρετων κατασκευών, επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με το είκοσι τοις εκατό (20%) του προστίμου ανέγερσης της έκθεσης αυτοψίας και πρόστιμο διατήρησης από τη διαπίστωση του αυθαιρέτου έως την ημερομηνία έκδοσης της οικοδομικής άδειας. … γ) … Οι ιδιοκτήτες που θα προβούν στην κατεδάφιση εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας, ενημερώνουν την αρμόδια ΥΔΟΜ, προκειμένου να προβεί σε αυτοψία για τη διαπίστωση της εν λόγω κατεδάφισης. Μετά τη διαπίστωση εφαρμόζεται η διαδικασία διαγραφής ανείσπρακτων βεβαιωθέντων προστίμων και αναστολής όλων των αναγκαστικών μέτρων εκτέλεσης και ποινικών διώξεων, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 107 του παρόντος νόμου. Στις περιπτώσεις α΄ και γ΄ το αρμόδιο για τη διαπίστωση της κατεδάφισης όργανο συντάσσει και εκδίδει πρωτόκολλο συμμόρφωσης, με το οποίο βεβαιώνεται η εκτέλεση της κατεδάφισης από τον ιδιοκτήτη του ακινήτου. Το πρωτόκολλο συμμόρφωσης κοινοποιείται με επιμέλεια του αρμόδιου για τη διαπίστωση της κατεδάφισης οργάνου στην αρμόδια υπηρεσία δόμησης για να εφαρμοστεί η διαδικασία διαγραφής των προστίμων της παρ. 3 του άρθρου 107. … 4. Για τις πολεοδομικές παραβάσεις της παραγράφου 3 του άρθρου 81 οι κυρώσεις είναι μόνο διοικητικές και ειδικότερα: α) το πρόστιμο ανέγερσης των περιπτώσεων α΄ έως δ΄ της παραγράφου 3 του άρθρου 81 ανέρχεται σε ποσοστό τριάντα τοις εκατό (30%) της αξίας τους, β) για την περίπτωση γ, εφόσον πρόκειται για χώρο με χρήση κατοικία, το ανωτέρω ποσοστό υπολογίζεται στο πέντε τοις εκατό (5%) της αξίας του. Σε κάθε περίπτωση το πρόστιμο ανέγερσης δεν μπορεί να είναι μικρότερο των διακοσίων πενήντα (250) ευρώ, γ) το πρόστιμο διατήρησης των περιπτώσεων α, β, γ και δ της παραγράφου 3 του άρθρου 81 ανέρχεται σε ποσοστό δέκα τοις εκατό (10%) του προστίμου ανέγερσης για κάθε έτος διατήρησης. Σε κάθε περίπτωση, το πρόστιμο διατήρησης δεν μπορεί να είναι μικρότερο του είκοσι τοις εκατό (20%) του ελαχίστου προστίμου ανέγερσης ετησίως, δ) το πρόστιμο ανέγερσης για τις πολεοδομικές παραβάσεις των περιπτώσεων ε, στ και ζ της παραγράφου 3 του άρθρου 81, ανέρχεται σε χίλια (1000) ευρώ ανά περίπτωση πολεοδομικής παράβασης. Το πρόστιμο διατήρησης των ανωτέρω περιπτώσεων ανέρχεται στο είκοσι τοις εκατό (20%) του προστίμου ανέγερσης ετησίως, με δυνατότητα εφ άπαξ καταβολής ποσού διπλάσιου του προστίμου ανέγερσης για την οριστική διατήρησή τους. … Αν ο υπόχρεος συμμορφωθεί με τις πολεοδομικές διατάξεις και αποκαταστήσει την πολεοδομική παράβαση με την απομάκρυνση της χρήσης ή την κατεδάφιση της αυθαίρετης κατασκευής ή εκδώσει την προβλεπόμενη οικοδομική άδεια όπου επιτρέπεται, μέσα σε προθεσμία τεσσάρων (4) μηνών από τη διαπίστωσή της δεν επιβάλλεται πρόστιμο διατήρησης και το πρόστιμο ανέγερσης περιορίζεται στο ελάχιστο ποσό των διακοσίων (200) ευρώ. 5. … 7. Οι αυθαίρετες κατασκευές και οι αυθαίρετες αλλαγές χρήσεις σε ακίνητα της παραγράφου 1 κατεδαφίζονται και απομακρύνονται ως εξής: …», στο άρθρο 95 ότι: «1. Τα πρόστιμα βεβαιώνονται με απόφαση του Προϊσταμένου του Τοπικού Παρατηρητηρίου Δομημένου Περιβάλλοντος εντός αποκλειστικής προθεσμίας δεκαπέντε (15) ημερών, από την παρέλευση της προθεσμίας υποβολής ενδικοφανούς προσφυγής ή από την απόφαση επί της ενδικοφανούς προσφυγής, και αποστέλλονται στην αρμόδια οικονομική υπηρεσία. 2. … 3. Τα πρόστιμα ανέγερσης των αυθαιρέτων καταβάλλονται από τον υπόχρεο σε τριάντα (30) ισόποσες μηνιαίες δόσεις και τα πρόστιμα διατήρησης σε δώδεκα (12) μηνιαίες δόσεις, από τις οποίες η πρώτη μέσα στον επόμενο μήνα από τη βεβαίωση του προστίμου στην αρμόδια οικονομική υπηρεσία. 4. Αν το οφειλόμενο πρόστιμο εξοφληθεί ολόκληρο εντός του πρώτου μηνός από τη βεβαίωση του προστίμου στην αρμόδια οικονομική υπηρεσία, παρέχεται έκπτωση σε ποσοστό τριάντα τοις εκατό (30%) του ποσού αυτού. 5. …» και στο άρθρο 106 παρ. 1, όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο εν προκειμένω χρόνο, ότι: «α) Στην περίπτωση αυθαίρετων κατασκευών ή χρήσεων για τις οποίες εκδίδεται άδεια νομιμοποίησης, εφόσον καταβληθεί το παράβολο της περ. ι΄ του άρθρου 99 και εκδοθεί η σχετική οικοδομική άδεια νομιμοποίησης εντός τεσσάρων (4) ετών ή έγκριση εργασιών κατεδάφισης, εντός έξι (6) μηνών από την καταβολή του, δεν οφείλεται άλλο πρόστιμο».
9. Επειδή, στην προκείμενη περίπτωση, από τα στοιχεία της δικογραφίας προκύπτουν τα εξής: Κατόπιν της με αρ. Πρωτ. …/23.11.2022 καταγγελίας για ύπαρξη αυθαιρεσιών σε ακίνητο κείμενο στη … Θεσσαλονίκης, επί της οδού … αρ. …(πρώην …), όπου λειτουργεί επιχείρηση πώλησης … του ανακόπτοντος, διενεργήθηκε από υπαλλήλους του Τμήματος Δόμησης της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου …, στις 14.09.2023, αυτοψία, βάσει των διατάξεων του άρθρου 1 του π.δ. 267/1998 και του άρθρου 92 παρ. 2 του ν. 4495/2017, όπως ισχύουν, σε αυθαίρετη κατασκευή, κείμενη στη … Θεσσαλονίκης, επί της οδού … αρ. …, για την οποία (αυτοψία) συντάχθηκε η με αρ. …/…/…/14.09.2023 έκθεση. Σύμφωνα με την έκθεση αυτή, τα στοιχεία αυθαιρέτου αφορούν στην κατασκευή «κλειστοί χώροι, μεταλλικά στέγαστρα και περίφραξη σε επιχείρηση με καυσόξυλα», το στάδιο εργασιών ήταν αποπερατωμένο, ενώ αναγράφεται ο ανακόπτων ως φερόμενος μισθωτής του ακινήτου και ο … ως φερόμενος κύριός του κατά δήλωση του μισθωτή. Ειδικότερα, καταγράφηκαν οι εξής αυθαίρετες κατασκευές, που αποτυπώνονται και στο σχετικώς συνταχθέν σκαρίφημα: «-Κλειστός χώρος καταστήματος ή γραφείου (1) από οπλισμένο σκυρόδεμα, μεταλλικά κουφώματα και επικάλυψη μεταλλικής στέγης επιφάνειας περίπου 77,20τ.μ. -Όγκος μεταλλικών στοιχείων μεταλλικών στεγάστρων (επιφάνειες 2 και 3). Οκτώ κατακόρυφες κοιλοδοκοί διατομής 100×150, οριζόντια και χιαστί μεταλλικά στοιχεία περιμετρικά. Κατά προσέγγιση βάρος μεταλλικών στοιχείων 930Kgr -Επιφάνεια μεταλλικής στέγης με αυλακωτή λαμαρίνα (επιφάνειες 2 και 3) (15,49μ+11,08μ) χ 8,77μ / 2 + 13,48μ χ 12,00μ + 24,00μ χ 12,00μ = 116,51τ.μ. + 161,76τ.μ. + 288,00τ.μ. = 566,27τ.μ. -Κλειστός χώρος από τοιχοποιία (πιθανόν τσιμεντόλιθουν) ύψος περίπου 2,30μ και εμβαδού 9,90μ χ 3,23μ = 31,98τ.μ. (επιφάνεια 4) -Κλειστός χώρος σε όροφο εμβαδού 2,50μ χ 2,80μ = 7,00τ.μ. (επιφάνεια 5) -Κλειστός χώρος wc εμβαδού 1,34μ χ 1,84μ = 2,47τ.μ. (επιφάνεια 6) -Πλαγιοκάλυψη από τσιμεντόλιθους επιφάνειας περίπου 15,49μ χ 3,40μ = 52,67τ.μ. (7) και (13,48μ+24,00μ) χ 2,25μ + (5,30μ-1,84μ) χ 2,25 = 92,12τ.μ. (8) Συνολική επιφάνεια τοιχοποιίας από τσιμεντόλιθους 52,67τ.μ. + 92,12τ.μ. = 144,79τ.μ. -Πλαγιοκάλυψη από λαμαρίνα (8) επιφάνειας (13,48μ+24,00μ) χ 2,95μ = 110,57τ.μ. και Πλαγιοκάλυψη λαμαρίνας (9) επιφάνειας 9,90μ χ 3,80μ (μέσο ύψος) = 37,62τ.μ. Συνολική επιφάνεια πλαγιοκάλυψης από λαμαρίνα 110,57τ.μ.+37,62τ.μ. =148,19τ.μ. -Μεταλλική κλίμακα 10 βαθμιδών συνολικού μήκους 10×0,70μ = 7,00μ -Περίφραξη από μεταλλικούς στύλους και συματόπλεγμα τετραγωνικής οπής. Μήκος σιδερένιων πασσάλων 6×2,00μ + 8×2,20μ +16×2,00= 120,00μ. Επιφάνεια συρματοπλέγματος τετραγωνικής οπής (9,47μ + 5,15μ + 17,20μ + 15,90μ + 30,00) χ 2,00μ = 155,44τ.μ. Σιδερένια ανοιγόμενη πόρτα επιφάνειας 6,35μ χ 2,00= 12,70τ.μ. Οι μετρήσεις έγιναν μακροσκοπικά με μετροταινία, σε πολλά σημεία κατά προσέγγιση, καθώς η πρόσβαση δεν ήταν εφικτή λόγω παρουσίας αντικειμένων και υλικών». Στην ίδια έκθεση, εξάλλου, μνημονεύονται, ανάμεσα σε άλλα, η δυνατότητα άσκησης κατά της έκθεσης αυτοψίας ενδικοφανούς προσφυγή κατά τις διατάξεις του άρθρου 93 του ν. 4495/2017, εντός προθεσμίας 30 ημερών, καθώς και η υπηρεσία κατάθεσης της ενδικοφανούς αυτής προσφυγής, ότι το ετήσιο πρόστιμο διατήρησης επιβάλλεται από τον χρόνο σύνταξης της έκθεσης αυτοψίας και για κάθε συνεχόμενο χρόνο, μέχρι την κατεδάφιση ή τη νομιμοποίησή του, ότι, αν ο ενδιαφερόμενος συμμορφωθεί με τις πολεοδομικές διατάξεις και αποκαταστήσει την πολεοδομική παράβαση με την απομάκρυνση της χρήσης ή την κατεδάφισή της αυθαίρετης κατασκευής ή εκδώσει την προβλεπόμενη οικοδομική άδεια όπου επιτρέπεται, μέσα σε προθεσμία τεσσάρων (4) μηνών από τη διαπίστωση της, δεν επιβάλλεται πρόστιμο διατήρησης και το πρόστιμο ανέγερσης περιορίζεται στο ελάχιστο ποσό των (200) ευρώ, καθώς και ότι τα πρόστιμα βεβαιώνονται με απόφαση του Προϊσταμένου Δ/νσης της Υπηρεσίας Δόμησης του Δήμου … μέχρι την έναρξη λειτουργίας του Τοπικού Παρατηρητηρίου Δομημένου Περιβάλλοντος εντός αποκλειστικής προθεσμίας δεκαπέντε (15) ημερών, από την παρέλευση της υποβολής ενδικοφανούς προσφυγής ή από την απόφαση της ενδικοφανούς προσφυγής και αποστέλλονται στην αρμόδια οικονομική υπηρεσία. Τέλος, με την ίδια έκθεση εκτιμήθηκε η αξία των ανωτέρω αυθαίρετων κατασκευών, σύμφωνα με το άρθρο 94 του ν. 4495/2017, και υπολογίσθηκε α) το επιβληθέν πρόστιμο ανέγερσης στο ποσό των [(Αα) χ (Σπ) όπου (Αα) = επιφάνεια χ ΤΖ ή με τιμές παραρτ. Β΄ (77,20τ.μ. + 31,98τ.μ. + 7,00τ.μ. + 2,47τ.μ.) χ 700€ + 930Kgr χ 1,80€/Kgr (σιδηροδοκοί) + 566,27τ.μ. χ 23,48€/τ.μ. (σιδερένια στέγη με αυλακωτή λαμαρίνα) + 144,79τ.μ. χ 7,64€/τ.μ. (τσιμεντοπλιθοδομή) + 148,19τ.μ. χ 7,50€/τ.μ. (αυλακωτή λαμαρίνα) + 7,00μ χ 23,48€/μ (σιδερένια βαθμίδα) + 120,00μ χ 1,50€/μ (σιδερένιοι πάσσαλοι) + 155,44τ.μ. X 7,50€/τ.μ. (συρματόπλεγμα τετραγωνικής οπής) + 12,70τ.μ. X 58,70€/τ.μ. (σιδερένια πόρτα) = 83.055,00€ + 1.674,00€ + 13.296,02€ + 1.106,20€ + 1.111,43€+ 164,36€ + 180,00€ + 1.165,80€ + 745,49€ =] 102.498,30 ευρώ και β) το επιβληθέν πρόστιμο διατήρησης στο ποσό των [πρόστιμο ανέγερσης 102.498,30 ευρώ Χ 50% =] 51.249,15 ευρώ. Εξάλλου, εντός του διοικητικού φακέλου περιλαμβάνεται και το με αρ. Πρωτ. …/οικ…./…/01.12.2022 έγγραφο του Τμήματος Δόμησης του Δήμου … προς τον ανακόπτοντα (άνευ αποδεικτικού επίδοσης), με θέμα «Έλεγχος νομιμότητας καταγγελόμενων κατασκευών στην οδό … …», με το οποίο, κατόπιν της …/09.11.2022 καταγγελίας, ζητείται από αυτόν η προσκόμιση αποδεικτικών στοιχείων νομιμότητας (οικοδομική άδεια, άδεια δόμησης, έγκριση εργασιών μικρής κλίμακας, τυχόν σχετικές δηλώσεις τακτοποίησης αυθαιρέτων, νομιμοποίηση κ.λπ.) των κατασκευών φερόμενης ιδιοκτησίας του (μεταλλικό στέγαστρο, κατάληψη δρόμου από το κατάστημά του), επί της οδού …(πρώην …) στη … του Δήμου …. Περαιτέρω, συντάχθηκε και τοιχοκολλήθηκε στις 14.09.2023 πρόσκληση («ειδοποίηση») προς τον ανακόπτοντα, ως μισθωτή, και τον …, ως κύριο κατά δήλωση του μισθωτή, προκειμένου να προσέλθουν στο Τμήμα Υπηρεσίας Δόμησης της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου …, από 19.09.2023 έως 25.09.2023, και να λάβουν γνώση αντιγράφου της έκθεσης αυτοψίας, όπως προκύπτει δε από το σώμα της προμνησθείσης έκθεσης αυτοψίας, που υπογράφεται από τον ανακόπτοντα, ο τελευταίος έλαβε γνώση αυτής στις 25.09.2023. Στη συνέχεια, βάσει της …/…/…/14.09.2023 έκθεσης αυτοψίας, συντάχθηκε από το ως άνω Τμήμα Δόμησης ο με αρ. …/2023 χρηματικός κατάλογος, συνολικού ποσού 110.220,76 ευρώ, ο οποίος απεστάλη προς τη Δ.Ο.Υ. Ιωνίας Θεσσαλονίκης (σχετ. το Τ.Υ.Δ.οικ…./…/08.11.2023 διαβιβαστικό έγγραφο. Όπως προκύπτει δε από τον παραπάνω χρηματικό κατάλογο, στον οποίο επισυνάπτεται η από 08.11.2023 περιληπτική κατάσταση βεβαίωσης της ίδιας ως άνω Υπηρεσίας Δόμησης, κατ’ επίκληση του άρθρου 94 του ν. 4495/2017 και της προαναφερόμενης έκθεσης αυτοψίας εγγράφηκαν σε βάρος του ανακόπτοντος (με αναγραφόμενο συνυπόχρεο τον …), κατά ποσοστό 50% υπέρ του ΕΤΕΡΠΣ (Κ.Α. …) και 50% υπέρ του Δήμου … (Κ.Α. …), α) το επιβληθέν πρόστιμο ανέγερσης αυθαιρέτου, ποσού 102.498,30 ευρώ, καθώς και β) το επιβληθέν πρόστιμο διατήρησης αυθαιρέτου, χρονικού διαστήματος από 14.09.2023 έως 07.11.2023, ποσού 7.722,46 ευρώ. Κατόπιν αυτών, η Δ.Ο.Υ. Ιωνίας βεβαίωσε ταμειακώς σε βάρος του ανακόπτοντος, με την …/23.01.2024 πράξη, τα εν λόγω πρόστιμα πολεοδομίας, ήτοι το πρόστιμο ανέγερσης (γρ.χρημ.κατ. 1) ποσού 102.498,30 ευρώ και το πρόστιμο διατήρησης (γρ.χρημ.κατ. 2) ποσού 7.722,46 ευρώ. Ακολούθως, με την …/02.02.2024 ατομική ειδοποίηση χρεών του Προϊσταμένου της ίδιας Δ.Ο.Υ., με θέμα «Χρέωση χρηματικού ποσού», ενημερώθηκε ο ανακόπτων ότι, δυνάμει της …/23.01.2024 πράξης ταμειακής βεβαίωσης, χρεώθηκε τα ανωτέρω «πρόστιμα», ποσού 102.498,30 ευρώ (γρ.χρημ.κατ. 1, Τ.Ο. …) και 7.722,46 ευρώ (γρ.χρημ.κατ.2, Τ.Ο. …), και κλήθηκε να τα καταβάλει σε 30 ισόποσες δόσεις, με ημερομηνία πρώτης δόσης, ποσού 3.416,61 ευρώ και 257,42 ευρώ (συνολικώς 3.674,03 ευρώ), αντιστοίχως, στις 29.02.2024, με αναγραφόμενο ποσοστό έκπτωσης 30% και με τη μνεία ότι η καταβολή δόσης μετά τη λήξη της προθεσμίας επιβαρύνεται με προσαύξηση 0,73% για κάθε μήνα καθυστέρησης.
10. Επειδή, με την κρινόμενη ανακοπή και το επ’ αυτής κατατεθέν στις 06.05.2025 υπόμνημα, ο ανακόπτων ζητεί την ακύρωση, άλλως την τροποποίηση, της …/23.01.2024 (γρ. χρ. κατ. 1, 2) πράξης ταμειακής βεβαίωσης της Δ.Ο.Υ. Ιωνίας Θεσσαλονίκης, υποστηρίζοντας, κατ’ αρχάς, ότι με το από 01.01.2022 ηλεκτρονικό μισθωτήριο (αρ. καταχ. στην ΑΑΔΕ …/15.02.2022), μίσθωσε από τον … του … έναν υπαίθριο χώρο (οικόπεδο), έκτασης 2.067 τ.μ., κείμενου επί της οδού…, με διάρκεια μίσθωσης μέχρι την 31.12.2024, στο οποίο στεγάζει επιχείρηση εμπορίας καυσόξυλων. Η μίσθωση του ανωτέρω ακινήτου, δε, άρχισε την 01.03.2016, όπως προκύπτει από το αντίγραφο υποβληθείσας δήλωσης πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης ακίνητης περιουσίας προς την ΑΑΔΕ (αρ. Δηλ. …). Επομένως, κατά τον ανακόπτοντα, δεν φέρει ευθύνη για τις βεβαιωμένες και ληξιπρόθεσμες οφειλές που αναφέρονται στην …/02.02.2024 ατομική ειδοποίηση χρεών, οι οποίες προκύπτουν από πράξεις επιβολής προστίμου ανέγερσης και διατήρησης για αυθαίρετες κατασκευές επί ακινήτου που δεν ανήκει στον ίδιο, καθώς δεν είναι κύριος ή νομέας αυτού, αλλά έχει μόνο την ιδιότητα του μισθωτή, και δεν κατασκευάσθηκαν από τον ίδιο αλλά από τον ιδιοκτήτη του ακινήτου. Περαιτέρω, ο ανακόπτων προβάλλει ότι, κατά την έννοια των άρθρων 2 και 4 του Κ.Ε.Δ.Ε., η ατομική ειδοποίηση έχει εκτελεστό χαρακτήρα στην περίπτωση που αποστέλλεται σε τρίτο πρόσωπο, κατά νόμο αλληλεγγύως υπεύθυνο με τον οφειλέτη για την εξόφληση του χρέους, χωρίς να προηγηθεί ταμειακή βεβαίωση σε βάρος του, και ότι στο νόμιμο τίτλο πρέπει να αναφέρεται η ακριβής αιτία της οφειλής, ώστε σε περίπτωση αμφισβήτησης να καθίσταται δυνατός ο δικαστικός έλεγχος, ενώ, αν ούτε η ταμειακή βεβαίωση της οφειλής ούτε η ατομική ειδοποίηση που εκδίδεται κατ’ άρθρο 4 παρ. 1 του ΚΕΔΕ και κοινοποιείται στον οφειλέτη δεν περιέχει τα αναγκαία στοιχεία, προκειμένου ο οφειλέτης να λάβει επαρκή και ασφαλή γνώση για το είδος του χρέους, τότε η έλλειψη αυτή μπορεί να οδηγήσει στην ακύρωση της ατομικής ειδοποίησης. Στην προκείμενη περίπτωση, ωστόσο, η …/02.02.2024 ατομική ειδοποίηση είναι παντελώς αόριστη, διότι δεν αναφέρει το λόγο ύπαρξης κάθε οφειλής, δεν εξειδικεύει σε ποιο ακίνητο αφορά το ποσό κάθε οφειλής, δεν ορίζει πώς υπολογίζεται το κάθε επιμέρους πρόστιμο, περιορίζεται στη γενικόλογη αναφορά ότι αφορά πρόστιμο, δεν συνοδεύεται από άλλο έγγραφο, ώστε ο ίδιος να λάβει επαρκή και πλήρη γνώση της οφειλής, αφού η μόνη ένδειξη προέρχεται από τον λογαριασμό του στην ΑΑΔΕ, στη γενική εικόνα ανοικτών οφειλών εκτός ρύθμισης, ότι δηλαδή από το Τμήμα Πολεοδομίας του Δήμου … βεβαιώθηκαν σε βάρος του πρόστιμα, πληροφορία που του επιβεβαίωσε προφορικά μόνο η ανωτέρω Υπηρεσία, χωρίς να του παρασχεθούν εξειδικευμένα στοιχεία. Εξάλλου, με το κατατεθέν στις 06.05.2025 υπόμνημα, ο ανακόπτων ισχυρίζεται ότι ουδέποτε πριν την αποστολή της …/02.02.2024 ατομικής ειδοποίησης είχαν περιέλθει σε γνώση του η έκθεση αυτοψίας και τα επιβληθέντα πρόστιμα, καθώς και ότι η σύμβαση μίσθωσης έχει ήδη λυθεί και έχει αποδώσει το μίσθιο, ενώ η μη συμμετοχή του στην κατασκευή αυθαιρέτων προκύπτει και από το 08.07.2024 ιδιωτικό συμφωνητικό που υπέγραψε κατά τη λύση της μίσθωσης με τον εκμισθωτή (επικαρπωτή) …του …, ο οποίος δηλώνει ότι μέχρι την 31.03.2025 θα φροντίσει για τη διαγραφή του χρέους, που από δική του υπαιτιότητα βεβαιώθηκε σε βάρος του μη συμμετέχοντος στην κατασκευή αυθαίρετων κτισμάτων ανακόπτοντος, και ότι κάθε βεβαιωθέν ποσό θα βαρύνει τελικώς τον εκμισθωτή. Τέλος, ο ανακόπτων ισχυρίζεται ότι οι αυθαίρετες κατασκευές έχουν κατεδαφισθεί, μετά την έκδοση από τον κύριο του ακινήτου, …, της …/08.01.2025 έγκρισης εκτέλεσης εργασιών της Υπηρεσίας Δόμησης, όπως βεβαιώνεται με το ΤΥΔ/…_…/30.04.2025 έγγραφο μετά του συνημμένου σε αυτό πορίσματος των ελεγκτών δόμησης. Προς απόδειξη των ισχυρισμών του ο ανακόπτων προσκομίζει, μεταξύ άλλων: 1) την με ημερομηνία εκτύπωσης 25.04.2024 συγκεντρωτική εικόνα ανοικτών οφειλών εκτός ρύθμισης, όπου περιλαμβάνονται, ανάμεσα σε άλλες, οφειλές προερχόμενες από δύο πρόστιμα πολεοδομίας του Δήμου …, αρχικώς βεβαιωθέντος ποσού 102.498,30 ευρώ και 7.722,46 ευρώ αντιστοίχως, προσδιορίζεται το μη ληξιπρόθεσμο και το ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο αυτών, καθώς και οι προσαυξήσεις, τόκοι και τέλη κάθε οφειλής, περιέχεται δε στήλη έκδοσης ταυτότητας οφειλής, 2) αντίγραφο υποβληθείσας δήλωσης πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης ακίνητης περιουσίας (ημερομηνία δημιουργίας αντιγράφου 22.05.2025), από το οποίο προκύπτει η με αρ. …/02.02.2016 (τροποπ. με την … δήλωση) επαγγελματική/εμπορική εκμίσθωση από τον επικαρπωτή … προς τον ανακόπτοντα ακινήτου κείμενου στον (πρώην) Δήμο … Θεσσαλονίκης, επί της οδού…, κατηγορίας ακινήτου «υπαίθριος χώρος» και περιγραφή «υπαίθριος χώρος συνολικού εμβαδού 2.067 m2» και επιφάνεια αγροτεμαχίου/οικοπέδου/γηπέδου 2.067 τ.μ., διάρκειας 01.03.2016-28.02.2018, 3) αντίγραφο του με αναγραφόμενη ημερομηνία 08.07.2024 ιδιωτικού συμφωνητικού μεταξύ του … (εκπροσωπούμενου από τον δικηγόρο …) και του ανακόπτοντος, στο οποίο αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι στο επίμαχο ακίνητο (υπαίθριος χώρος, οικόπεδο) ο ανακόπτων δεν έχει εκτελέσει οποιαδήποτε εργασία κατασκευής κτίσματος, ότι θα λάβει χώρα υπογραφή συμβολαιογραφικής πράξης, έως τις 10.08.2024, για τη λύση της μίσθωσης και την απόδοση του μισθίου στον … (30.09.2024), καθώς και ότι μέχρι τις 31.03.2025 ο τελευταίος θα μεριμνήσει για τη διαγραφή του χρέους που από δική του υπαιτιότητα βεβαιώθηκε σε βάρος του ανακόπτοντος, σύμφωνα με την …/02.02.2024 ατομική ειδοποίηση χρεών, και σε κάθε περίπτωση, βαρύνεται με την υποχρέωση πληρωμής για κάθε ποσό που βεβαιώθηκε ή θα βεβαιωθεί σε βάρος του ανακόπτοντος από την παραπάνω αιτία, ήτοι λόγω της ύπαρξης αυθαίρετων κτισμάτων εντός του μισθίου, άνευ ευθύνης ή συμμετοχής του στην υλοποίηση αυτών, 4) το με αναγραφόμενη ημερομηνία 30.09.2024 πρωτόκολλο παράδοσης και παραλαβής μισθίου, που υπογράφεται από τον ανωτέρω δικηγόρο, 5) την …/08.01.2025 έγκριση εκτέλεσης εργασιών (άρθρο 29 παρ. 4 του ν. 4495/2017) της ΥΔΟΜ Δήμου …, με στοιχεία έργου «Έγκριση εκτέλεσης εργασιών για την κατεδάφισή τους κατά την παρ. 4γ άρθρου 29 Ν. 4495/2017 μετά από υπαγωγή τους στην παρ. 1α άρθρο 106 ν. 4495/2017 αυθαίρετων κατασκευών» σε ακίνητο κείμενο στη … Δήμου …, επί της οδού … αρ. …, …) το με αρ. πρωτ. ΤΥΔ/…_…/30.04.2025 έγγραφο του Τμήματος Δόμησης του Δήμου …, σύμφωνα με το οποίο, κατόπιν της … έγκρισης εκτέλεσης εργασιών κατεδάφισης και το …/11.04.2025 πόρισμα της ελέγκτριας δόμησης …, που επέχει θέση έκθεσης αυτοψίας, προκύπτει ότι οι αυθαίρετες κατασκευές που καταγράφηκαν στην …/ΔΥΔ/14.09.2023 έκθεση αυτοψίας αυθαιρέτου της ίδιας Υπηρεσίας, έχουν κατεδαφισθεί, καθώς και το επισυναπτόμενο προαναφερόμενο πόρισμα ελεγκτών δόμησης, για έργο κατηγορίας Α΄ (ένας έλεγχος, τελικός) κατεδάφιση, με θέση έργου στη …, επί της οδού … αρ. …, βάσει της …/08.01.2025 έγκριση εκτέλεσης εργασιών, και 7) αντίγραφο της με αναγραφόμενη ημερομηνία 10.01.2025 βεβαίωσης του δικηγόρου …, στην οποία βεβαιώνει ότι η …/08.01.2025 έγκριση εκτέλεσης εργασιών αφορά στην εκτέλεση εργασιών κατεδάφισης επί του ακινήτου που περιγράφεται στην υπό κρίση ανακοπή.
11. Επειδή, αντιθέτως, το καθ’ ου η ανακοπή Ελληνικό Δημόσιο ζητεί, με την κατατεθείσα στις 16.12.2024 έκθεση απόψεων, την απόρριψη της υπό κρίση ανακοπής, υποστηρίζοντας, μεταξύ άλλων, ότι, αφενός, νομίμως διενεργήθηκε η εν στενή εννοία βεβαίωση των ανωτέρω δύο οφειλών του ανακόπτοντος, κατόπιν αποστολής, βάσει νομίμου τίτλου, του οικείου …/2023 χρηματικού καταλόγου από το Δήμο …, από τον οποίο αλλά και από τις πράξεις ταμειακής βεβαίωσης εμφανίζεται στο πληροφοριακό σύστημα taxis συνυπόχρεος ο …. Αφετέρου, η έλλειψη ενός ή περισσότερων στοιχείων της ατομικής ειδοποίησης, σε κάθε περίπτωση, μπορεί να οδηγήσει στην ακύρωση της ατομικής ειδοποίησης μόνο εάν η έλλειψη αυτή επέφερε στον οφειλέτη ουσιαστική ή δικονομική βλάβη, η οποία δεν συντρέχει, όταν αποδεικνύεται ότι ο οφειλέτης έλαβε γνώση των κρίσιμων στοιχείων της οφειλής, εν προκειμένω, δε, η …/02.02.2024 ατομική ειδοποίηση περιλαμβάνει όλα τα απαραίτητα στοιχεία και, όπως προκύπτει από το δικόγραφο της ανακοπής, ο ανακόπτων γνώριζε την επίδικη οφειλή που προέρχεται από πρόστιμο της Πολεοδομίας.
12. Επειδή, επιπλέον, ο καθ’ ου η ανακοπή Δήμος … ζητεί, με την κατατεθείσα στις 30.12.2024 έκθεση απόψεων και το κατατεθέν στις 05.05.2025 υπόμνημα, την απόρριψη της υπό κρίση ανακοπής, υποστηρίζοντας, μεταξύ άλλων, ότι κατά της …/ΤΥΔ/14.09.2023 έκθεσης αυτοψίας, που παρελήφθη ιδιοχείρως από τον ανακόπτοντα, δεν ασκήθηκε προσφυγή κατ’ άρθρο 93 παρ. 1 του ν. 4495/2017 και, συνεπεία τούτου, συντάχθηκε ο …/2023 χρηματικός κατάλογος προς επιβολή των προστίμων της ανωτέρω έκθεσης αυτοψίας, που διαβιβάσθηκε στη Δ.Ο.Υ. Ιωνίας Θεσσαλονίκης και στην Ταμειακή Υπηρεσία της Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών του Δήμου …. Περαιτέρω, ο μισθωτής, ως κάτοχος, είναι υπόχρεος για την καταβολή του προστίμου διατήρησης από την έναρξη της μίσθωσης και για όσο χρονικό διάστημα παραμένει στο μίσθιο, μπορεί δε να επιβληθούν σε βάρος του πρόστιμα ανέγερσης και διατήρησης αυθαίρετης κατασκευής, εφόσον έχει προβεί ο ίδιος στην κατασκευή της. Επομένως, εν προκειμένω, ο ανακόπτων εμπίπτει στον κύκλο των προσώπων σε βάρος των οποίων μπορούν να επιβληθούν πρόστιμα ανέγερσης και διατήρησης αυθαίρετων κατασκευών, ενώ δεν προκύπτει, από τα έγγραφα που προσκομίζει, ότι δεν προέβη αυτός στην κατασκευή και χρησιμοποίηση των επίμαχων αυθαίρετων κατασκευών, ούτε στο δικόγραφο της ανακοπής προσδιορίζεται το έτος κατασκευής αυτών.
13. Επειδή, με τα δεδομένα αυτά, σύμφωνα με τις διατάξεις που προεκτέθηκαν και όσα έγιναν ερμηνευτικώς δεκτά στη μείζονα σκέψη της παρούσας, σε περίπτωση πραγματοποίησης αυθαίρετων κατασκευών, εάν το ακίνητο έχει εκμισθωθεί από τον κύριο αυτού, τα σχετικά πρόστιμα ανέγερσης και διατήρησης μπορούν, κατ’ αρχήν, να επιβληθούν ή σε βάρος του κυρίου ή σε βάρος του μισθωτή -υπό την ιδιότητά του ως κατόχου των αυθαίρετων κατασκευών- ή σε βάρος και των δύο, ενώ, σε κάθε περίπτωση, ο καθένας ευθύνεται εις ολόκληρον για την καταβολή του προστίμου (πρβλ. ΔΕφΑθ. 704/2026), η επίρριψη δε του προστίμου ανέγερσης και διατήρησης της αυθαίρετης κατασκευής σε μισθωτή-κάτοχο του ακινήτου προϋποθέτει ότι το εν λόγω πρόσωπο πραγματοποίησε τις αυθαίρετες εργασίες. Στην προκείμενη περίπτωση, κατά τον χρόνο της αυτοψίας (14.09.2023), ανευρέθησαν στο επίμαχο ακίνητο, που βρίσκεται στη … επί της οδού … αρ. …, φερόμενης κυριότητας … και με φερόμενο μισθωτή, κατά τον κρίσιμο χρόνο, τον ανακόπτοντα, οι αυθαίρετες, κατά τα μη αμφισβητούμενα, κατασκευές (κλειστοί χώροι, μεταλλικά στέγαστρα και περίφραξη, βλ. ένατη σκέψη της παρούσας). Εξάλλου, από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει ότι κατά της …/ΤΥΔ//…/14.09.2023 έκθεσης αυτοψίας, που αποτελεί τον νόμιμο τίτλο για την εν στενή εννοία βεβαίωση των προστίμων ανέγερσης και διατήρησης αυθαίρετης κατασκευής, ασκήθηκε ένσταση και, ακολούθως, ένδικο βοήθημα, με αποτέλεσμα την οριστικοποίησή της. Συνεπώς, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, δεν υφίσταται ταύτιση μεταξύ του περιγραφόμενου στο προμνησθέν μισθωτήριο ακινήτου («υπαίθριος χώρος συνολικού εμβαδού 2.067 m2») και των προαναφερόμενων διαπιστωθέντων κατασκευών, αφού δεν προκύπτει ότι οι τελευταίες προϋπήρχαν της μίσθωσης και ήταν διαμορφωμένες, ως προς το είδος και την έκταση, στην κατάσταση που είχαν κατά το χρόνο της αυτοψίας (πρβλ. Σ.τ.Ε. 2031, 2032/2022), και ο οικείος λόγος ανακοπής, που ανάγεται στην ταυτότητα του υπόχρεου προσώπου και δεν συνεπικουρείται από άλλα έγγραφα, πέραν του από 08.07.2024 ιδιωτικού συμφωνητικού μεταξύ του φερόμενου επικαρπωτή … και του ανακόπτοντος, που όμως συντάχθηκε μετά το χρόνο διενέργειας αυτοψίας, είναι απορριπτέος ως αναπόδεικτος. Επομένως, ο ανακόπτων, ως μισθωτής κατά τον κρίσιμο χρόνο του επίμαχου ακινήτου, υπέχει ο ίδιος υποχρέωση, και όχι απλή πρόσθετη ευθύνη, για την καταβολή ολόκληρου του ποσού των επιβληθέντων με την …/ΤΥΔ//…/14.09.2023 έκθεση αυτοψίας προστίμων ανέγερσης και διατήρησης αυθαίρετων κατασκευών, τα οποία επιπλέον βεβαιώθηκαν ταμειακώς σε βάρος του, με αναγραφόμενο συνυπόχρεο τον φερόμενο κύριο του ακινήτου …. Καθόσον, δε, ο ανακόπτων δεν προβάλλει ότι τα ένδικα πρόστιμα έχουν ήδη καταβληθεί από τον φερόμενο ως κύριο του ακινήτου (πρβλ. Σ.τ.Ε. 938/2016), νομίμως απεστάλη στον ανακόπτοντα, υπό την ιδιότητα του μισθωτή, η …/02.02.2024 ατομική ειδοποίηση χρεών του Προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. Ιωνίας (πρβλ. ΔΕφΘεσσ. 894, 1074/2024). Περαιτέρω, το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη ότι, προκειμένου να πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 4 παρ. 1 του Κ.Ε.Δ.Ε., η ατομική ειδοποίηση πρέπει να περιέχει όλα τα απαιτούμενα στοιχεία και προεχόντως την αιτία και το ποσό του χρέους, ώστε ο οφειλέτης να δυνηθεί είτε να στραφεί με τα νόμιμα ένδικα μέσα κατ’ αυτής, είτε να προβεί σε ρύθμιση του χρέους του, ενώ αν έστω και ένα από τα στοιχεία αυτά απουσιάζει παντελώς, η ταμειακή βεβαίωση καθίσταται ακυρωτέα. Στην προκείμενη περίπτωση, ο ανακόπτων έλαβε για πρώτη φορά γνώση της …/23.01.2024 πράξης ταμειακής βεβαίωσης (γρ.χρ..κατ. 1,2) με την …/02.02.2024 ατομική ειδοποίηση, στην οποία αναφέρονται τα στοιχεία και ο αριθμός φορολογικού μητρώου του ανακόπτοντος, ως οφειλέτη, το είδος (πρόστιμα, ταυτότητα οφειλής) και τα ποσά της οφειλής, ο αριθμός και η χρονολογία καταχώρισης του χρέους ως δημοσίου εσόδου, ο χρόνος και ο τρόπος καταβολής αυτού (αριθμός δόσεων, ποσό και χρόνος καταβολής της πρώτης δόσης), ενώ περιλαμβάνεται μνεία ότι από την επομένη ημέρα της λήξης της νόμιμης προθεσμίας καταβολής του χρέους και μέχρι την τελική εξόφληση αυτού επιβαρύνεται με προσαύξηση. Επομένως, πληρούνται οι προβλεπόμενες από τη διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 του Κ.Ε.Δ.Ε. προϋποθέσεις (πρβλ. ΔΕφΑθ. 2762/2025 σκ. 8), απορριπτομένου του περί του αντιθέτου ισχυρισμού του ανακόπτοντος, η δε προσβαλλόμενη ταμειακή βεβαίωση δεν καθίσταται ακυρωτέα λόγω αναγραφής στην …/02.02.2024 ατομική ειδοποίηση της αιτίας της οφειλής ως «πρόστιμο», που, υπό τα παραπάνω δεδομένα, δεν ισοδυναμεί με παντελή έλλειψη αναγραφής ή αναγραφή προδήλως διαφορετικής αιτίας της οφειλής (πρβλ. Σ.τ.Ε. 1864/2018, ΔΕφΑθ. 322/2022, ΔΕφΠειρ. 2630/1999). Επιπλέον, η ταμειακή βεβαίωση πραγματοποιείται βάσει του χρηματικού καταλόγου που αποστέλλει στην αρμόδια Δ.Ο.Υ. η αρχή που απέκτησε τον νόμιμο τίτλο, ο χρηματικός δε κατάλογος πρέπει να περιέχει τα προσδιοριστικά στοιχεία της οφειλής. Εν προκειμένω, ανεξαρτήτως του ότι από το σώμα της …/ΤΥΔ//…/14.09.2023 έκθεσης αυτοψίας (που προσδιορίζει τα υπόχρεα πρόσωπα, το επίμαχο ακίνητο και τον τρόπο υπολογισμού κάθε προστίμου) προκύπτει ότι ο ανακόπτων έλαβε γνώση αυτής στις 25.09.2023, ο …/2023 χρηματικός κατάλογος που απέστειλε το Τμήμα Δόμησης του Δήμου … προς τη Δ.Ο.Υ. Ιωνίας Θεσσαλονίκης περιείχε τόσο την αιτία και το ποσό του χρέους (τα, δυνάμει της …/ΤΥΔ//…/14.09.2023 έκθεσης αυτοψίας, συγκεκριμένα πρόστιμα ανέγερσης και διατήρησης αυθαίρετης κατασκευής, που ταυτίζονται με την ανωτέρω έκθεση αυτοψίας) όσο και το πρόσωπο των υπόχρεων. Ενόψει αυτών και συνεκτιμώντας ότι από το περιεχόμενο του δικογράφου της ανακοπής, που εξετάζεται κατ’ ουσίαν, συνάγεται ότι δεν καταλείπεται αμφιβολία στον ανακόποντα ως προς την ταυτότητα της οφειλής (βλ. και την προσκομισθείσα από τον ίδιο με ημερομηνία εκτύπωσης 25.04.2024 συγκεντρωτική εικόνα ανοικτών οφειλών εκτός ρύθμισης), επομένως, εκ του γεγονότος της έκδοσης της ένδικης ταμειακής βεβαίωσης, δεν προκύπτει ότι ο ανακόπτων, που δεν επικαλείται εξάλλου συγκεκριμένη βλάβη ή τη λήψη συγκεκριμένου μέτρου εκτέλεσης σε βάρος του (πρβλ. ΔΕφΘεσσ. 254/2025), εμποδίσθηκε στην υπεράσπιση των συμφερόντων του ή ότι απώλεσε κάποιο στάδιο δικαστικής προστασίας (πρβλ. Σ.τ.Ε. 3214/1999, 2490/2008, πρβλ. και ΔΕφΘεσσ. 25/2026, ΔΕφΠειρ. 1490/2025, ΔΕφΠατρ. 24/2023). Εξάλλου, ο ισχυρισμός του ανακόπτοντος ότι οι αυθαίρετες κατασκευές έχουν ήδη κατεδαφισθεί από τον κύριο του ακινήτου, σύμφωνα με την …/08.01.2025 έγκριση εκτέλεσης εργασιών (άρθρο 29 παρ. 4 του ν. 4495/2017) της ΥΔΟΜ Δήμου … και ΤΥΔ/…_…/30.04.2025 έγγραφο του Τμήματος Δόμησης του Δήμου …, δηλαδή επιγενομένως του χρόνου αυτοψίας, του χρόνου αποστολής της επίμαχης ατομικής ειδοποίησης και του χρονικού διαστήματος που αντιστοιχεί στο επιβληθέν πρόστιμο διατήρησης (πρβλ. Σ.τ.Ε. 271/2019, 98, 1483/2015, 4474/2011, 2491/2008), ανεξαρτήτως του αν μπορεί να εκτιμηθεί πως εμπεριέχει λόγο, που αποδεικνύεται παραχρήμα, περί τήρησης των προϋποθέσεων του άρθρου 106 παρ. 1 περ. α΄ του ν. 4495/2017 και περί ενδεχόμενης αποσβέσεως της οφειλής και σε ποιο βαθμό, ζήτημα για το οποίο ουδέν διαλαμβάνεται από τους καθ’ ων η ανακοπή, πρέπει, πάντως, να απορριφθεί προεχόντως ως απαραδέκτως προβληθείς το πρώτον με το κατατεθέν στις 06.05.2025 (πριν από τη συζήτηση της υπόθεσης) υπόμνημα. Και τούτο, διότι με το υπόμνημα μπορεί να αναπτύσσεται το περιεχόμενο του κυρίου δικογράφου ή του δικογράφου των πρόσθετων λόγων, κατά τα άρθρα 221 παρ. 2, 230 και 138 παρ. 1 του Κ.Δ.Δ. (πρβλ. Σ.τ.Ε. 2400/2025 σκ. 6, ΔΕφΑθ. 3498/2025 σκ. 22, ΔΕφΠειρ. 1623/2023 σκ. 6).
14. Επειδή, κατ’ ακολουθία, η κρινόμενη ανακοπή πρέπει να απορριφθεί. Τέλος, το καταβληθέν παράβολο πρέπει να καταπέσει υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου (άρθρο 277 παρ. 9 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας), κατ’ εκτίμηση, ωστόσο, των περιστάσεων, να απαλλαγεί ο ανακόπτων από τα δικαστικά έξοδα των καθ’ ων, που υπέβαλαν σχετικό αίτημα (άρθρο 275 παρ. 1 του ίδιου ως άνω Κώδικα).
ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ
Απορρίπτει την ανακοπή.
Διατάσσει την κατάπτωση του καταβληθέντος παραβόλου υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου.
Απαλλάσσει τον ανακόπτοντα από τα δικαστικά έξοδα των καθ’ ων η ανακοπή.
Κρίθηκε, αποφασίσθηκε και δημοσιεύθηκε στη Θεσσαλονίκη στις 31.03.2026 σε έκτακτη δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του Δικαστηρίου τούτου, με γραμματέα την Ανατολή Χαζαρίδου, δικαστική υπάλληλο, η οποία υπογράφει το πρωτότυπο, λόγω απόσπασης της γραμματέως της έδρας, Αναστασίας Μπάτσιου, στο Διοικητικό Εφετείο Θεσσαλονίκης.
Η ΔΙΚΑΣΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
