ΦΕΚ Β 3328/2026
ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ
Αριθμ. 94063
Θέσπιση ενιαίων κανόνων κυκλοφορίας στο ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο.
Ο ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ
1. Τις διατάξεις:
i. Του άρθρου 8 και της παρ. 5 του άρθρου 57 του ν. 5220/2025 «Αναβάθμιση της ασφάλειας των σιδηροδρόμων, αξιολόγηση προσωπικού σιδηροδρόμων, ενίσχυση εποπτείας σιδηροδρομικού δικτύου, οργανωτική ενίσχυση της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων, του Εθνικού Οργανισμού Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων» (Α’ 131),
ii. της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/798 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ασφάλεια των σιδηροδρόμων,
iii. της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/797 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη διαλειτουργικότητα του σιδηροδρομικού συστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
iv. του Εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) 2019/773 της Επιτροπής, όπως εκάστοτε ισχύει, σχετικά με την τεχνική προδιαγραφή διαλειτουργικότητας για το υποσύστημα «διεξαγωγή και διαχείριση της κυκλοφορίας» του σιδηροδρομικού συστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
v. του κατ’εξουσιοδότηση Κανονισμού (ΕΕ) 2018/762 της Επιτροπής σχετικά με τις κοινές μεθόδους ασφάλειας όσον αφορά τις απαιτήσεις για τα συστήματα διαχείρισης της ασφάλειας,
vi. του Εκτελεστικού Κανονισμού(ΕΕ) αριθ. 402/2013 της Επιτροπής σχετικά με την κοινή μέθοδο ασφάλειας για την αξιολόγηση και εκτίμηση της επικινδυνότητας,
vii. του Εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) 2018/763 της Επιτροπής σχετικά με τις πρακτικές ρυθμίσεις για την έκδοση ενιαίων πιστοποιητικών ασφάλειας σε σιδηροδρομικές επιχειρήσεις,
viii. του ν. 4408/2016 «Εναρμόνιση της νομοθεσίας με την Οδηγία 2012/34/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 21ης Νοεμβρίου 2012 για τη δημιουργία ενιαίου ευρωπαϊκού σιδηροδρομικού χώρου (ΕΕ L343/32 της 14.12.2012) και άλλες διατάξεις» (Α’ 135),
ix. του ν. 4632/2019 «Ενσωμάτωση στην ελληνική νομοθεσία των Οδηγιών 2016/797, 2016/798 και 2016/2370 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και άλλες διατάξεις» (Α’ 159),
x. του ν. 3891/2010 «Αναδιάρθρωση, εξυγίανση, και ανάπτυξη του ομίλου ΟΣΕ και της ΤΡΑΙΝΟΣΕ και άλλες διατάξεις για το σιδηροδρομικό τομέα» (Α’ 188),
xi. του ν. 3469/2006 «Εθνικό Τυπογραφείο, Εφημερίς της Κυβερνήσεως και λοιπές διατάξεις» (Α’ 131),
xii. του άρθρου 90 του Κώδικα νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα κυβερνητικά όργανα (π.δ. 63/2005, A’ 98), το οποίο διατηρήθηκε σε ισχύ με την περ. 22 του άρθρου 119 του ν. 4622/2019 (Α’ 133),
xiii. του π.δ. 123/2017 «Οργανισμός του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών» (Α’ 151),
xiv. της παρ. 1 του άρθρου 9 του π.δ. 77/2023 «Σύσταση Υπουργείου και μετονομασία Υπουργείων-Σύστα- ση, κατάργηση και μετονομασία Γενικών και Ειδικών Γραμματειών Μεταφορά αρμοδιοτήτων, υπηρεσιακών μονάδων, θέσεων προσωπικού και εποπτευόμενων φορέων» (Α’ 130),
xv. του π.δ. 27/2025 «Διορισμός Υπουργών, Αναπληρωτή Υπουργού, Υφυπουργών και Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης».
2. Την υπό στοιχεία Y7/20.03.2025 απόφαση του Πρωθυπουργού «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στον Αναπληρωτή Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών, Κωνσταντίνο Κυρανάκη» (Β’ 1365).
3. Την ανάγκη αντικατάστασης του υφιστάμενου Γενικού Κανονισμού Κινήσεως, όπως έχει διαμορφωθεί και ισχύει σήμερα με την υπό στοιχεία ΑΣ10/77243/580/13-2-2019 απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών «Τροποποίηση του Γενικού Κανονισμού Κινήσεως – Μέρος Β’ (Κανονισμός Κυκλοφορίας και Ελιγμών)» (Β’ 698) από ένα σύγχρονο, σαφές και συμβατό με το ενωσιακό δίκαιο πλαίσιο επιχειρησιακών κανόνων, το οποίο βασίζεται στην ΤΠΔ Διεξαγωγής και Διαχείρισης της Κυκλοφορίας, στα Συστήματα Διαχείρισης Ασφάλειας και στην κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ Διαχειριστή Υποδομής και Σιδηροδρομικών Επιχειρήσεων.
4. Την ανάγκη διακριτής ρύθμισης αφενός του εφαρμοστέου συστήματος σημάτων μέσω Εγχειριδίου Σημάτων του Διαχειριστή Υποδομής και αφετέρου των επιχειρησιακών κανόνων κυκλοφορίας μέσω Εγχειριδίου Κανόνων του Διαχειριστή Υποδομής και Εγχειριδίων Κανόνων ή ισοδύναμων εγγράφων επιχειρησιακών κανόνων των Σιδηροδρομικών Επιχειρήσεων.
5. Την ανάγκη ασφαλούς, ελεγχόμενης και τεκμηριωμένης μετάβασης από το υφιστάμενο καθεστώς του Γενικού Κανονισμού Κινήσεως στο νέο πλαίσιο κανόνων, με επαρκή χρόνο για έγκριση, δημοσίευση, ενημέρωση, εκπαίδευση, αξιολόγηση ικανοτήτων και προσαρμογή των οικείων Συστημάτων Διαχείρισης Ασφάλειας.
6. Το υπ’αρ. 9032675/10-6-2026 έγγραφο της Σιδηρόδρομοι Ελλάδος ΜΑΕ, ως Διαχειριστή της Σιδηροδρομικής Υποδομής με θέμα «Εισήγηση κατάρτισης πλαισίου ενιαίων κανόνων κυκλοφορίας δυνάμει της παρ. 5 του άρθρου 57 του ν. 5220/2025».
7. Την από 10/6/2026 έκφραση γνώμης της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων επί του σχεδίου της υπουργικής απόφασης και την υπ’ αρ. 48/2026 με αριθμό πρωτοκόλλου 2111/11-6-2026 απόφαση της ΡΑΣ.
8. Την υπ’ αρ. 93913/11-6-2026 εισηγητική έκθεση Δημοσιονομικών Επιπτώσεων, του Προϊσταμένου της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών.
9. Το γεγονός ότι από την παρούσα δεν προκαλείται επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού.
10. Το γεγονός ότι η απόφαση αυτή δεν αφορά σε διοικητική διαδικασία για την οποία υπάρχει υποχρέωση καταχώρισης στο Ε.Μ.Δ.Δ.-ΜΙΤΟΣ, αποφασίζει:
Άρθρο 1
Σκοπός και πεδίο εφαρμογής
1. Με την παρούσα καθορίζεται το πλαίσιο μετάβασης από τον υφιστάμενο Γενικό Κανονισμό Κινήσεως, όπως ισχύει δυνάμει της υπό στοιχεία ΑΣ10/77243/580/13-2-2019 απόφασης του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών «Τροποποίηση του Γενικού Κανονισμού Κινήσεως – Μέρος Β’ (Κανονισμός Κυκλοφορίας και Ελιγμών)» (Β’698), σε νέο σύστημα επιχειρησιακών κανόνων για τη διεξαγωγή της κυκλοφορίας αμαξοστοιχιών, την εκτέλεση ελιγμών και κάθε επιχειρησιακή κίνηση τροχαίου υλικού στην Ελληνική Εθνική Σιδηροδρομική Υποδομή, όπως αυτή ορίζεται στον ν. 4408/2016 (Α’ 135).
2. Το νέο σύστημα επιχειρησιακών κανόνων περιλαμβάνεται και εξειδικεύεται: α) στο Εγχειρίδιο Σημάτων του Διαχειριστή Υποδομής, β) στο Εγχειρίδιο Κανόνων του Διαχειριστή Υποδομής, γ) στα Εγχειρίδια Κανόνων ή ισοδύναμα έγγραφα επιχειρησιακών κανόνων των Σιδηροδρομικών Επιχειρήσεων και δ) στα οικεία Συστήματα Διαχείρισης Ασφάλειας του Διαχειριστή Υποδομής και των Σιδηροδρομικών Επιχειρήσεων.
3. Η παρούσα εφαρμόζεται στον Διαχειριστή της Ελληνικής Εθνικής Σιδηροδρομικής Υποδομής και σε όλες τις Σιδηροδρομικές Επιχειρήσεις που διεξάγουν κυκλοφορία ή χρησιμοποιούν την εν λόγω υποδομή, κατά το μέρος που αφορά στην ασφαλή διεξαγωγή της κυκλοφορίας, και τη συμμόρφωση με το εφαρμοστέο επιχειρησιακό πλαίσιο.
4. Σκοπός της παρούσας είναι η μετάβαση από ενιαίο κρατικό λεπτομερή επιχειρησιακό κανονισμό σε σύστημα κανόνων που αντιστοιχεί στις αρμοδιότητες κάθε φορέα, η συμβατότητα του εθνικού πλαισίου με το ενωσιακό δίκαιο και την ΤΠΔ Διεξαγωγής και Διαχείρισης της Κυκλοφορίας, η ενσωμάτωση των επιχειρησιακών κανόνων στα Συστήματα Διαχείρισης Ασφάλειας των εμπλεκόμενων φορέων και η ασφαλής, ελεγχόμενη και τεκμηριωμένη μετάβαση στο νέο πλαίσιο.
5. Η παρούσα δεν εξαντλεί και δεν υποκαθιστά τις υποχρεώσεις του Διαχειριστή Υποδομής και των Σιδηροδρομικών Επιχειρήσεων που απορρέουν από το ενωσιακό και εθνικό δίκαιο και τα οικεία Συστήματα Διαχείρισης Ασφάλειας.
6. Η παρούσα δεν εφαρμόζεται στα οχήματα και στα δίκτυα της παρ. 4 του άρθρου 1 του ν. 4632/2019 (Α’ 159), στα οποία εφαρμόζονται οι προβλέψεις της παρ. 2 του άρθρου 54 και της παρ. 3 του άρθρου 80 του ν. 4632/2019 (Α’159).
Άρθρο 2
Βασικές αρχές
1. H κυκλοφορία αμαξοστοιχιών, η εκτέλεση ελιγμών και κάθε επιχειρησιακή κίνηση τροχαίου υλικού στην Ελληνική Εθνική Σιδηροδρομική Υποδομή διεξάγονται σύμφωνα με τις προβλέψεις της παρούσας και: α) Το εφαρμοστέο ενωσιακό και εθνικό δίκαιο, β) το Εγχειρίδιο Σημάτων του Διαχειριστή Υποδομής, γ) το Εγχειρίδιο Κανόνων του Διαχειριστή Υποδομής δ) τα Εγχειρίδια Κανόνων ή ισοδύναμα έγγραφα επιχειρησιακών κανόνων των Σιδηροδρομικών Επιχειρήσεων, και ε) τα οικεία Συστήματα Διαχείρισης Ασφάλειας.
2. Την ευθύνη για την κατάρτιση, την ενσωμάτωση στο οικείο Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας, τη συνεχή εφαρμογή, την παρακολούθηση της εφαρμογής και την αναθεώρηση των εγχειριδίων του παρόντος έχουν ο Διαχειριστής Υποδομής και οι Σιδηροδρομικές Επιχειρήσεις, κατά τον λόγο αρμοδιότητας εκάστου αυτών. Η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων στο πλαίσιο των καθηκόντων της ως Εθνική Αρχή Ασφάλειας, σύμφωνα με το άρθρο 69 του ν. 4632/2019 (Α’ 159) εποπτεύει την συμμόρφωση του διαχειριστή υποδομής και των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων ως προς την εφαρμογή των εγχειριδίων του παρόντος όπως θα ενσωματωθούν στα οικεία ΣΔΑ.
Άρθρο 3
Εγχειρίδιο Σημάτων του Διαχειριστή Υποδομής
1. Το Εγχειρίδιο Σημάτων του Διαχειριστή Υποδομής καθορίζει το εφαρμοστέο σύστημα σημάτων, την έννοια/σημασία των σημάτων, την περιγραφή και τη βασική επιχειρησιακή εφαρμογή των σημάτων και των σχετικών σημάνσεων στην Ελληνική Εθνική Σιδηροδρομική Υποδομή.
2. Το Εγχειρίδιο Σημάτων περιλαμβάνει ιδίως:
α) τους ορισμούς και τις γενικές αρχές του συστήματος σημάτων,
β) τα μόνιμα και κινητά οπτικά σήματα εγκαταστάσεων και γραμμής,
γ) τα σήματα αμαξοστοιχιών και τροχαίου υλικού,
δ) τα σήματα προσωπικού,
ε) τα σήματα ισόπεδων διαβάσεων, συστημάτων σηματοδότησης, τηλεδιοίκησης, ETCS, ηλεκτροκίνησης, τηλεπικοινωνιών και ειδικών εγκαταστάσεων,
στ) την περιγραφή, την έννοια και το πεδίο εφαρμογής κάθε σήματος και
ζ) κάθε αναγκαία μεταβατική ή τοπική πληροφορία για την ασφαλή επιχειρησιακή εφαρμογή του.
3. Το Εγχειρίδιο Σημάτων καταρτίζεται με ευθύνη του Διαχειριστή Υποδομής και εγκρίνεται με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του έως την 30ή Ιουνίου 2026. Μετά την έγκρισή του, λαμβάνει αριθμό έκδοσης και ημερομηνία εφαρμογής, κοινοποιείται στο προσωπικό στο οποίο απευθύνεται και δημοσιεύεται στην επίσημη ιστοσελίδα του Διαχειριστή Υποδομής και καθίσταται διαθέσιμο στις Σιδηροδρομικές Επιχειρήσεις και στο εμπλεκόμενο προσωπικό.
4. Το Εγχειρίδιο Σημάτων περιορίζεται στο σύστημα σημάτων και στις αναγκαίες πληροφορίες διεπαφής μεταξύ υποδομής, σήματος και αμαξοστοιχίας. Δεν υποκαθιστά τις διαδικασίες, οδηγίες προσωπικού και αρμοδιότητες που οφείλουν να καθορίζονται από τον Διαχειριστή Υποδομής ή τις Σιδηροδρομικές Επιχειρήσεις στο οικείο Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας και στα αντίστοιχα Εγχειρίδια Κανόνων.
5. Η εισαγωγή νέων σημάτων, νέων πινακίδων ή τροποποιήσεων υφιστάμενων φυσικών σημάνσεων πραγματοποιείται μέσω τροποποίησης ή συμπλήρωσης του Εγχειριδίου Σημάτων, σύμφωνα με τη διαδικασία διαχείρισης κανόνων και αλλαγών του Διαχειριστή Υποδομής. Κάθε τροποποίηση ή συμπλήρωση εγκρίνεται από το αρμόδιο όργανο του Διαχειριστή Υποδομής, δημοσιεύεται στην επίσημη ιστοσελίδα του και κοινοποιείται εγκαίρως στις Σιδηροδρομικές Επιχειρήσεις. Όταν απαιτούνται εγκατάσταση, τεχνική προσαρμογή, ενημέρωση, εκπαίδευση ή έλεγχος επιχειρησιακής ετοιμότητας, η τροποποίηση ορίζει ρητά τον χρόνο και, εφόσον απαιτείται, τη σταδιακή γεωγραφική ή λειτουργική εφαρμογή της.
6. Από την 24η Αυγούστου 2026, το Εγχειρίδιο Σημάτων του Διαχειριστή Υποδομής εφαρμόζεται υποχρεωτικά στην Ελληνική Εθνική Σιδηροδρομική Υποδομή. Από την ίδια ημερομηνία, κάθε ζήτημα που ρυθμιζόταν από το Μέρος Α’ του Γενικού Κανονισμού Κινήσεως ρυθμίζεται από το Εγχειρίδιο Σημάτων, κατά το αντίστοιχο αντικείμενο.
Άρθρο 4
Εγχειρίδιο Κανόνων του Διαχειριστή Υποδομής
1. Το Εγχειρίδιο Κανόνων του Διαχειριστή Υποδομής καθορίζει τους κανόνες λειτουργίας και διαχείρισης της υποδομής, τους κανόνες διαχείρισης και ρύθμισης της κυκλοφορίας, τις διαδικασίες υποβαθμισμένης λειτουργίας και έκτακτης ανάγκης που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά του.
2. Το Εγχειρίδιο Κανόνων του Διαχειριστή Υποδομής καταρτίζεται από τον Διαχειριστή Υποδομής, στο πλαίσιο του οικείου Συστήματος Διαχείρισης Ασφάλειας και σύμφωνα με την ΤΠΔ «Διεξαγωγή και Διαχείριση της Κυκλοφορίας» (Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 2019/773, όπως ισχύει) και ιδιαίτερα το σημείο 4.2.1.2.1 αυτής, καθώς και με τις απαιτήσεις του Κανονισμού (ΕΕ) 2018/762, και, όπου απαιτείται, τα αποτελέσματα αξιολόγησης και εκτίμησης επικινδυνότητας σύμφωνα με τον Εκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 402/2013.
3. Το Εγχειρίδιο Κανόνων του Διαχειριστή Υποδομής περιλαμβάνει τουλάχιστον: α) κανόνες διαχείρισης κυκλοφορίας και έγκρισης κινήσεων, β) κανόνες ελιγμών κατά το μέρος αρμοδιότητας του Διαχειριστή Υποδομής, γ) διαδικασίες υποβαθμισμένης λειτουργίας, βλαβών σηματοδότησης, τηλεπικοινωνιών και λοιπών κρίσιμων συστημάτων, δ) διαδικασίες ασφαλών επικοινωνιών και εφαρμογής ευρωπαϊκών ή επιτρεπόμενων εθνικών οδηγιών, ε) διαδικασίες εργασιών επί ή πλησίον της γραμμής, κατοχών, αποκλεισμών και προστασίας εργοταξίων κατά το μέρος αρμοδιότητάς του, στ) κανόνες ισόπεδων διαβάσεων κατά το μέρος αρμοδιότητάς του, ζ) διαδικασίες έκτακτης ανάγκης και διαχείρισης συμβάντων και η) κανόνες τοπικής φύσεως ή ειδικών εγκαταστάσεων.
4. Το Εγχειρίδιο Κανόνων του Διαχειριστή Υποδομής περιλαμβάνει υποχρεωτικά κατηγοριοποίηση του επιπέδου επικινδυνότητας τυχόν παραβάσεως κάθε κανόνα κυκλοφορίας σε υψηλής, μεσαίας ή χαμηλής διαβάθμισης, ανάλογα με την επικινδυνότητα, τη δυνητική επίπτωση στην ασφάλεια και τις ενδεχόμενες επιπτώσεις στη σιδηροδρομική υποδομή.
5. Το Εγχειρίδιο Κανόνων του Διαχειριστή Υποδομής εγκρίνεται από το αρμόδιο όργανο του Διαχειριστή Υποδομής, έως την 31η Δεκεμβρίου 2026. Σε κάθε περίπτωση, το αρχικό εγχειρίδιο κανόνων εγκρίνεται με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Διαχειριστή Υποδομής. Το αρχικό εγχειρίδιο κανόνων και κάθε τροποποίησή του, δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα του Διαχειριστή Υποδομής και καθίσταται διαθέσιμο εγκαίρως στις Σιδηροδρομικές Επιχειρήσεις, στο εμπλεκόμενο προσωπικό και σε κάθε ενδιαφερόμενο, κατά το μέρος που δεν περιέχει πληροφορίες μη δημοσιοποιήσιμες για λόγους ασφάλειας ή προστασίας κρίσιμων υποδομών.
6. Το Εγχειρίδιο Κανόνων του Διαχειριστή Υποδομής, καθώς και τυχόν ουσιώδεις τροποποιήσεις του πριν την εφαρμογή τους, κοινοποιούνται στη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων ως έγγραφα τεκμηρίωσης του οικείου Συστήματος Διαχείρισης Ασφάλειας για σκοπούς εποπτείας, μαζί με συνοπτική τεκμηρίωση της διαδικασίας κατάρτισης, στοιχεία επί της διαβούλευσης, αποτελέσματα της αξιολόγησης κινδύνων, όπου απαιτείται, και τεκμηρίωση σχετικά με την ενσωμάτωσή του στο Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας του Διαχειριστή Υποδομής.
Άρθρο 5
Εγχειρίδια Κανόνων των Σιδηροδρομικών Επιχειρήσεων
1. Τα Εγχειρίδια Κανόνων ή ισοδύναμα έγγραφα επιχειρησιακών κανόνων των Σιδηροδρομικών Επιχειρήσεων καθορίζουν τις διαδικασίες που εμπίπτουν στον τομέα ευθύνης κάθε Σιδηροδρομικής Επιχείρησης, ιδίως τις οδηγίες προς το προσωπικό της, τη διαχείριση επικοινωνιών, την προετοιμασία και τη λειτουργία των αμαξοστοιχιών.
2. Κάθε Σιδηροδρομική Επιχείρηση που δραστηριοποιείται στην Ελληνική Εθνική Σιδηροδρομική Υποδομή καταρτίζει Εγχειρίδιο Κανόνων ή ισοδύναμο έγγραφο επιχειρησιακών κανόνων, στο πλαίσιο του οικείου Συστήματος Διαχείρισης Ασφάλειας σύμφωνα με την ΤΠΔ «Διεξαγωγή και Διαχείριση της Κυκλοφορίας» και ιδίως το σημείο 4.2.1.2.1 του Παραρτήματος του Εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) 2019/773, καθώς και με τις απαιτήσεις του Κανονισμού (ΕΕ) 2018/762.
3. Το Εγχειρίδιο Κανόνων ή το ισοδύναμο έγγραφο της Σιδηροδρομικής Επιχείρησης περιλαμβάνει τουλάχιστον: α) Οδηγίες προς το προσωπικό της για την εφαρμογή των σημάτων, β) διαδικασίες προετοιμασίας, σύνθεσης, ελέγχων και λειτουργίας αμαξοστοιχιών κατά το μέρος ευθύνης της, γ) διαδικασίες ασφαλών επικοινωνιών και ανταλλαγής πληροφοριών με τον Διαχειριστή Υποδομής, δ) διαδικασίες υποβαθμισμένης λειτουργίας και έκτακτης ανάγκης κατά το μέρος ευθύνης της.
4. Το Εγχειρίδιο Κανόνων ή το ισοδύναμο έγγραφο της Σιδηροδρομικής Επιχείρησης καταρτίζεται με βάση το εφαρμοστέο ενωσιακό και εθνικό δίκαιο, την ΤΠΔ Διεξαγωγής και Διαχείρισης της Κυκλοφορίας και το οικείο Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας. Κατά την κατάρτιση του Εγχειριδίου Κανόνων, οι Σιδηροδρομικές Επιχειρήσεις θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη και να διασφαλίζουν την συμμόρφωσή του με τις προβλέψεις του Εγχειριδίου Σημάτων και του Εγχειριδίου Κανόνων του Διαχειριστή Υποδομής.
5. Τα Εγχειρίδια Κανόνων ή ισοδύναμα έγγραφα των Σιδηροδρομικών Επιχειρήσεων εγκρίνονται από το αρμόδιο όργανο κάθε Σιδηροδρομικής Επιχείρησης σύμφωνα με το οικείο Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας, λαμβάνουν αριθμό έκδοσης και ημερομηνία εφαρμογής και κοινοποιούνται στο προσωπικό στο οποίο απευθύνονται. Κάθε Σιδηροδρομική Επιχείρηση παρέχει στον Διαχειριστή Υποδομής, κατόπιν αιτήματος ή στο πλαίσιο τυχόν συμφωνημένης διαδικασίας διαχείρισης διεπαφών, μόνον τις πληροφορίες, αποσπάσματα ή τεκμηριώσεις που είναι αναγκαίες και συναφείς για την ασφαλή διαχείριση των επιχειρησιακών διεπαφών με το δίκτυο, την πρόσβαση στην υποδομή, τις ασφαλείς επικοινωνίες, τη λειτουργία σε υποβαθμισμένες συνθήκες και τις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
6. Σε περίπτωση παράβασης των προβλέψεων του Εγχειριδίου Σημάτων ή του Εγχειριδίου Κανόνων του Διαχειριστή Υποδομής από Σιδηροδρομική Επιχείρηση, η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων δύναται να επιβάλει σε αυτή κατά τη διακριτική της ευχέρεια πρόστιμο έως ενενήντα χιλιάδες ευρώ (90.000€) ανάλογα τον βαθμό επικινδυνότητας αυτής, ενώ σε περίπτωση πολλαπλών παραβάσεων το επιβαλλόμενο πρόστιμο δύναται ανέρχεται αθροιστικά μέχρι το ποσό των διακοσίων χιλιάδων ευρώ (200.000€).
Άρθρο 6
Προετοιμασία, συμβατότητα και επιχειρησιακή ετοιμότητα
1. Έως την πλήρη επιχειρησιακή εφαρμογή των διατάξεων της παρούσας, σύμφωνα με το άρθρο 8, ο Διαχειριστής Υποδομής και οι Σιδηροδρομικές Επιχειρήσεις προβαίνουν σε όλες τις αναγκαίες ενέργειες για την έγκαιρη προετοιμασία και θέσπιση των Εγχειριδίων και την ασφαλή μετάβαση στους νέους κανόνες.
2. Ο Διαχειριστής Υποδομής οφείλει ιδίως:
α) να ολοκληρώσει, εγκρίνει και δημοσιεύσει το Εγχειρίδιο Σημάτων,
β) να ολοκληρώσει τη δομή, το περιεχόμενο, τη διαβούλευση, την αξιολόγηση κινδύνων, λόγω αλλαγών, και την έγκριση του Εγχειριδίου Κανόνων του,
γ) να διαθέσει εγκαίρως στις Σιδηροδρομικές Επιχειρήσεις τις αναγκαίες πληροφορίες για την προσαρμογή των δικών τους διαδικασιών και Εγχειριδίων Κανόνων ή ισοδύναμων εγγράφων,
δ) να καταρτίσει και να διαθέσει το αναγκαίο εκπαιδευτικό υλικό για το Εγχειρίδιο Σημάτων και το Εγχειρίδιο Κανόνων του Διαχειριστή Υποδομής,
ε) να οργανώσει πρόγραμμα ενημέρωσης, εκπαίδευσης και αξιολόγησης του εμπλεκόμενου προσωπικού του, συμπεριλαμβανομένης της εκπαίδευσης εκπαιδευτών και αξιολογητών,
στ) να υλοποιήσει την εκπαίδευση του προσωπικού του και να διενεργήσει ελέγχους επάρκειας, εξετάσεις, προσομοιώσεις και πρακτικές αξιολογήσεις για τους κρίσιμους για την ασφάλεια ρόλους,
ζ) να προσαρμόσει το οικείο Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας όπου απαιτείται, και
η) να ενημερώνει τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων για την πρόοδο εφαρμογής και για τυχόν αλλαγές πριν την συντέλεση αυτών.
3. Κάθε Σιδηροδρομική Επιχείρηση οφείλει ιδίως:
α) να αξιολογήσει την επίπτωση του Εγχειριδίου Σημάτων και του Εγχειριδίου Κανόνων του Διαχειριστή Υποδομής στις δικές της λειτουργικές, επιχειρησιακές και εσωτερικές διαδικασίες και να αξιολογήσει τους κινδύνους λόγω αλλαγών
β) να καταρτίσει, εγκρίνει και εφαρμόσει το δικό της Εγχειρίδιο Κανόνων ή ισοδύναμο έγγραφο, στο οποίο ενσωματώνονται οι εφαρμοστέοι κανόνες και οι ειδικές διαδικασίες που αφορούν το προσωπικό, το τροχαίο υλικό και τις δραστηριότητές της,
γ) να ενσωματώσει τους εφαρμοστέους κανόνες στο οικείο Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας, όπου απαιτείται,
δ) να τεκμηριώσει τη συμβατότητα των διαδικασιών της με τους κανόνες του Διαχειριστή Υποδομής,
ε) να καταρτίσει το αναγκαίο εκπαιδευτικό υλικό για το δικό της Εγχειρίδιο Κανόνων ή ισοδύναμο έγγραφο και για τις διαδικασίες που απορρέουν από το Εγχειρίδιο Σημάτων και το Εγχειρίδιο Κανόνων του Διαχειριστή Υποδομής,
στ) να εκπαιδεύσει εκπαιδευτές και αξιολογητές,
ζ) να υλοποιήσει την εκπαίδευση του εμπλεκόμενου προσωπικού της και να διενεργήσει ελέγχους επάρκειας, εξετάσεις, προσομοιώσεις και πρακτικές αξιολογήσεις για τους κρίσιμους για την ασφάλεια ρόλους,
η) να διασφαλίσει ότι οι μηχανοδηγοί και το λοιπό κρίσιμο για την ασφάλεια προσωπικό διαθέτουν εγκαίρως τις εφαρμοστέες οδηγίες, πληροφορίες διαδρομής και διαδικασίες επικοινωνίας και
θ) να ενημερώνει τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων για την πρόοδο εφαρμογής και για τυχόν αλλαγές πριν τη συντέλεση αυτών.
4. Η συμβατότητα μεταξύ του Εγχειριδίου Σημάτων, του Εγχειριδίου Κανόνων του Διαχειριστή Υποδομής και των Εγχειριδίων Κανόνων ή ισοδύναμων εγγράφων επιχειρησιακών κανόνων των Σιδηροδρομικών Επιχειρήσεων διασφαλίζεται ιδίως μέσω: α) της υποχρέωσης του Διαχειριστή Υποδομής να εγκρίνει, δημοσιεύει ή καθιστά διαθέσιμα στις Σιδηροδρομικές Επιχειρήσεις το Εγχειρίδιο Σημάτων και το Εγχειρίδιο Κανόνων του Διαχειριστή Υποδομής, καθώς και να παρέχει στις Σιδηροδρομικές Επιχειρήσεις, στη γλώσσα επιχειρησιακής λειτουργίας του, τις αναγκαίες, πλήρεις και ακριβείς πληροφορίες για την κατάρτιση και επικαιροποίηση των Εγχειριδίων Κανόνων ή ισοδύναμων εγγράφων τους, β) της υποχρέωσης κάθε Σιδηροδρομικής Επιχείρησης να καταρτίζει και να επικαιροποιεί τα οικεία Εγχειρίδια Κανόνων ή ισοδύναμα έγγραφα, συμπεριλαμβανομένων των οδηγιών προς τους μηχανοδηγούς και το λοιπό προσωπικό της, να μεριμνά για τυχόν αναγκαία μετάφραση ή επεξηγηματικές σημειώσεις και να ενσωματώνει τις σχετικές απαιτήσεις στο οικείο Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας, και γ) της εποπτείας της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της.
5. Το αργότερο δύο (2) μήνες πριν από την ημερομηνία πλήρους επιχειρησιακής εφαρμογής των κανόνων της παρούσας σύμφωνα με το άρθρο 8, ο Διαχειριστής Υποδομής και κάθε Σιδηροδρομική Επιχείρηση ολοκληρώνουν και θέτουν στη διάθεση της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων, φάκελο επιχειρησιακής ετοιμότητας, από τον οποίο προκύπτει ότι αφενός έχουν προβεί στην κατάρτιση και θέσπιση όλων των αναγκαίων Εγχειριδίων και αφετέρου είναι επιχειρησιακά έτοιμοι για την διεξαγωγή κυκλοφορίας υπό το νέο πλαίσιο. Ο φάκελος περιλαμβάνει, κατά το μέρος που αφορά κάθε φορέα: α) την πράξη έγκρισης των εφαρμοστέων εγχειριδίων με δήλωση ότι έχουν πληρωθεί όλες οι επιχειρησιακές απαιτήσεις και υπάρχει η απαραίτητη ετοιμότητα εφαρμογής του νέου πλαισίου, β) τεκμηρίωση ενσωμάτωσης στο Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας, γ) πρόγραμμα και στοιχεία ολοκλήρωσης ενημέρωσης και εκπαίδευσης προσωπικού, δ) στοιχεία αξιολόγησης ικανοτήτων όπου απαιτείται, ε) τεκμηρίωση διαθεσιμότητας των εγχειριδίων και οδηγιών στους χρήστες τους, στ) πίνακα ανοικτών κινδύνων ή εκκρεμοτήτων και τα αντίστοιχα αντισταθμιστικά μέτρα, και ζ) πίνακα αντιστοίχισης κρίσιμων κανόνων διεπαφής, όπου απαιτείται. Η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων ελέγχει τη διαθεσιμότητα των αμέσως ανωτέρω στοιχείων ως περιεχομένων στον σχετικό φάκελο.
6. Πριν από την επιχειρησιακή εφαρμογή του νέου πλαισίου, κάθε Σιδηροδρομική Επιχείρηση υποβάλλει στον Διαχειριστή Υποδομής δήλωση επιχειρησιακής ετοιμότητας. Με τη δήλωση αυτή η Σιδηροδρομική Επιχείρηση επιβεβαιώνει, στο πλαίσιο του οικείου Συστήματος Διαχείρισης Ασφάλειας, ότι έχει λάβει υπόψη τις συναφείς πληροφορίες του Εγχειριδίου Σημάτων, του Εγχειριδίου Κανόνων του Διαχειριστή Υποδομής και των εφαρμοστέων διαδικασιών διαχείρισης διεπαφών, και ότι έχει προβεί στις αναγκαίες εσωτερικές ενέργειες για την ενημέρωση των διαδικασιών, την εκπαίδευση και αξιολόγηση ικανοτήτων του προσωπικού της και την ασφαλή επιχειρησιακή εφαρμογή των σχετικών απαιτήσεων.
7. Η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων δύναται, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, να ζητεί από τον Διαχειριστή Υποδομής και τις Σιδηροδρομικές Επιχειρήσεις κάθε αναγκαίο στοιχείο για την τεκμηρίωση της συμβατότητας των εγχειριδίων, της ενσωμάτωσης των κανόνων στα οικεία Συστήματα Διαχείρισης Ασφάλειας, της εκπαίδευσης και αξιολόγησης ικανοτήτων του προσωπικού, της επιχειρησιακής ετοιμότητας και της ασφαλούς εφαρμογής του νέου πλαισίου.
Άρθρο 7
Μη συμμόρφωση και κυρώσεις
1. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης του Διαχειριστή Υποδομής ή Σιδηροδρομικής Επιχείρησης με τις υποχρεώσεις της παρούσας, ιδίως αυτών που αφορούν στην θέσπιση και εφαρμογή των εγχειριδίων, η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων δύναται να επιβάλει στο μη συμμορφούμενο μέρος κυρώσεις σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην περ. α της παρ. 1 του άρθρου 79 του ν. 4632/2019 (Α’ 159).
2. Σε περίπτωση παράβασης κανόνων του Εγχειριδίου Σημάτων ή του Εγχειριδίου Κανόνων του Διαχειριστή Υποδομής από Σιδηροδρομική Επιχείρηση, επιβάλλονται σε αυτή κυρώσεις από τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων, ανάλογα με το βαθμό επικινδυνότητας της παράβασης, όπως η επικινδυνότητα παράβασης κάθε κανόνα κατηγοριοποιείται στο Εγχειρίδιο Κανόνων του Διαχειριστή Υποδομής. Στις περιπτώσεις αυτές, η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων δύναται να επιβάλει στη Σιδηροδρομική Επιχείρηση κατά τη διακριτική της ευχέρεια πρόστιμο έως ενενήντα χιλιάδες ευρώ (90.000€) ανάλογα το βαθμό επικινδυνότητας αυτής, ενώ σε περίπτωση πολλαπλών παραβάσεων το επιβαλλόμενο πρόστιμο δύναται ανέρχεται αθροιστικά μέχρι το ποσό των διακοσίων χιλιάδων ευρώ (200.000€), σύμφωνα και με την παρ. 6 του άρθρου 5 της παρούσας.
3. Ο Διαχειριστής Υποδομής δύναται, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, τη Δήλωση Δικτύου, τις συμβάσεις πρόσβασης, τους όρους χρήσης της υποδομής και το οικείο Σύστημα Διαχείρισης Ασφάλειας, να λαμβάνει προσωρινά ή διορθωτικά μέτρα για την άμεση προστασία της ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένης της απαίτησης άμεσης αποκατάστασης μη συμμόρφωσης ή της επιβολής λειτουργικών περιορισμών, εφόσον αυτό είναι αναγκαίο και αναλογικό.
4. Η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων δύναται, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, να διενεργεί ελέγχους, να ζητά στοιχεία, να εκδίδει συστάσεις ή εντολές συμμόρφωσης και να επιβάλλει στις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις τις προβλεπόμενες από την κείμενη νομοθεσία κυρώσεις.
5. Με την επιφύλαξη τυχόν ποινικών κυρώσεων όπως ο Νόμος ορίζει, οι εσωτερικές πειθαρχικές, εκπαιδευτικές ή διορθωτικές συνέπειες για το προσωπικό κάθε φορέα ρυθμίζονται από τις εσωτερικές διαδικασίες κάθε φορέα, χωρίς κατά τα λοιπά να θίγονται οι αρμοδιότητες της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων ή άλλων αρμόδιων αρχών.
Άρθρο 8
Tελικές διατάξεις – Έναρξη Ισχύος
1. Η ισχύς της παρούσας αρχίζει από τη δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, με την επιφύλαξη των επόμενων παραγράφων.
2. Το Εγχειρίδιο Σημάτων καταρτίζεται με ευθύνη του Διαχειριστή Υποδομής και εγκρίνεται με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του έως την 30ή Ιουνίου 2026 και τίθεται σε εφαρμογή από την 24η Αυγούστου 2026.
3. Το Μέρος Α’ του υφιστάμενου Γενικού Κανονισμού Κινήσεως – Κανονισμός Σημάτων και τα Παραρτήματά του παύουν να ισχύουν από την 24η Αυγούστου 2026, και εφαρμόζεται το Εγχειρίδιο Σημάτων του Διαχειριστή Υποδομής. Από την ημερομηνία αυτή, κάθε αναφορά στην κείμενη νομοθεσία, σε κανονιστικές πράξεις, υπουργικές αποφάσεις, εγκυκλίους, οδηγίες, διαδικασίες, εκπαιδευτικό υλικό ή λοιπά επιχειρησιακά έγγραφα στο Μέρος Α’ του Γενικού Κανονισμού Κινήσεως, στον Κανονισμό Σημάτων ή στα Παραρτήματά του, νοείται ως αναφορά στο Εγχειρίδιο Σημάτων του Διαχειριστή Υποδομής.
4. Το Εγχειρίδιο Κανόνων του Διαχειριστή Υποδομής εγκρίνεται έως την 31η Δεκεμβρίου 2026 και δημοσιεύεται χωρίς καθυστέρηση μετά την έγκρισή του.
5. Τα Εγχειρίδια Κανόνων ή ισοδύναμα έγγραφα επιχειρησιακών κανόνων των Σιδηροδρομικών Επιχειρήσεων οριστικοποιούνται έως την 31η Ιανουαρίου 2027.
6. Οι λοιπές διατάξεις του υφιστάμενου Γενικού Κανονισμού Κινήσεως, πλην του καταργούμενου από την 24η.8.2026 Μέρους Α’ κατά την παρ. 3 του παρόντος, εξακολουθούν να εφαρμόζονται έως την 31η Ιουλίου 2027, κατά το μέρος που δεν έχουν αντικατασταθεί, δεν αντίκεινται στο ενωσιακό και εθνικό σιδηροδρομικό δίκαιο και στο Εγχειρίδιο Σημάτων.
7. Με την επιφύλαξη των προηγούμενων παραγράφων, από την 1η Αυγούστου 2027, η κυκλοφορία αμαξοστοιχιών, η εκτέλεση ελιγμών και κάθε επιχειρησιακή κίνηση τροχαίου υλικού στην Ελληνική Εθνική Σιδηροδρομική Υποδομή διεξάγονται σύμφωνα με την παρούσα, το Εγχειρίδιο Σημάτων και το Εγχειρίδιο Κανόνων του Διαχειριστή Υποδομής, τα Εγχειρίδια Κανόνων ή ισοδύναμα έγγραφα επιχειρησιακών κανόνων των Σιδηροδρομικών Επιχειρήσεων και τα οικεία Συστήματα Διαχείρισης Ασφάλειας.
8. Με την επιφύλαξη τυχόν ειδικότερων προβλέψεων του παρόντος άρθρου, από την 1η Αυγούστου 2027 καταργείται ο υφιστάμενος Γενικός Κανονισμός Κινήσεως και η παρούσα κατισχύει κάθε άλλης πράξης που ρυθμίζει τα συναφή ζητήματα με διαφορετικό τρόπο.
9. Από την 1η Αυγούστου 2027, κάθε αναφορά σε διατάξεις του υφιστάμενου Γενικού Κανονισμού Κινήσεως που αφορούν λεπτομερείς διαδικασίες κυκλοφορίας, ελιγμών, υποβαθμισμένης λειτουργίας, επικοινωνιών, εργασιών ή έκτακτων καταστάσεων νοείται ως αναφορά στις αντίστοιχες διατάξεις του Εγχειριδίου Κανόνων του Διαχειριστή Υποδομής ή των Εγχειριδίων Κανόνων ή ισοδύναμων εγγράφων των Σιδηροδρομικών Επιχειρήσεων, κατά τον τομέα ευθύνης κάθε φορέα.
Η απόφαση αυτή να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Αθήνα, 11 Ιουνίου 2026
Ο Αναπληρωτής Υπουργός
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΥΡΑΝΑΚΗΣ
