ΑΠΟΦΑΣΗ
Ninos κ.α. κατά Ελλάδας της 19.02.2026 (προσφ. αριθ. 21928/22 και 15 άλλες)
Βλ. εδώ
Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ
Το ΕΔΔΑ (Τριμελής Επιτροπή) αποφάσισε ομόφωνα τη διαγραφή από το πινάκιο δεκαέξι (16) προσφυγών κατά της Ελλάδας που αφορούσαν ανεπαρκείς συνθήκες κράτησης στις Φυλακές Κορυδαλλού, κατόπιν φιλικού διακανονισμού μεταξύ των μερών. Η ελληνική Κυβέρνηση αναγνώρισε τις ανεπαρκείς συνθήκες κράτησης και προσέφερε στους προσφεύγοντες αποζημιώσεις κυμαινόμενες από 2.900 έως 9.500 ευρώ για ηθική βλάβη και δικαστικά έξοδα. Οι προσφεύγοντες αποδέχθηκαν τους όρους των δηλώσεων. Το Δικαστήριο έκρινε ότι δεν συνέτρεχε λόγος αυτοτελούς εξέτασης των αιτιάσεων βάσει του άρθρου 13 της ΕΣΔΑ.
ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΕΔΔΑ — NINOS ΚΑΙ ΛΟΙΠΟΙ ΚΑΤΑ ΕΛΛΑΔΑΣ (2026)
Η απόφαση Ninos κ .α.κατά Ελλάδας αφορά δεκαέξι (16) προσφυγές που ασκήθηκαν κατά της Ελληνικής Δημοκρατίας βάσει του άρθρου 34 της ΕΣΔΑ, με αντικείμενο τις ανεπαρκείς συνθήκες κράτησης στο Κατάστημα Κράτησης Κορυδαλλού Ι. Οι αιτιάσεις βάσει του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ περί ανεπαρκών συνθηκών κράτησης κοινοποιήθηκαν στην Κυβέρνηση, ενώ σε όλες τις προσφυγές κοινοποιήθηκαν επίσης αιτιάσεις βάσει του άρθρου 13 βασιζόμενες στα ίδια πραγματικά περιστατικά.
Η Κυβέρνηση υπέβαλε δηλώσεις αναγνωρίζοντας τις ανεπαρκείς συνθήκες κράτησης στις Φυλακές Κορυδαλλού και προσέφερε καταβολή αποζημιώσεων, υπό τον όρο ότι οι προσφεύγοντες δεν είχαν λάβει αποζημίωση για τον ίδιο λόγο βάσει του άρθρου 6Α του Σωφρονιστικού Κώδικα ή οποιουδήποτε άλλου ένδικου μέσου, λαμβανομένης υπόψη της διάρκειας κράτησής τους υπό τις εν λόγω συνθήκες. Τα ποσά κυμαίνονταν από 2.900 ευρώ (K. Arvanitis) έως 9.500 ευρώ (D. Pavlopoulos), καταβλητέα εντός τριμήνου από την κοινοποίηση της αποφάσεως, εντόκως σε περίπτωση υπερημερίας.
Οι προσφεύγοντες ενημέρωσαν το Δικαστήριο ότι αποδέχονταν τους όρους των δηλώσεων.
Το Δικαστήριο (Τρίτο Τμήμα), σε σύνθεση Τριμελούς Επιτροπής αποφάσισε: α) τη συνεκδίκαση των προσφυγών, β) τη διαγραφή από το πινάκιο του μέρους των προσφυγών που καλυπτόταν από τις δηλώσεις της Κυβέρνησης κατ’ άρθρο 39 της ΕΣΔΑ, λαμβάνοντας υπόψη ότι ο διακανονισμός βασίζεται στον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ότι δεν υφίσταντο λόγοι που δικαιολογούσαν τη συνέχιση της εξέτασης, και γ) ότι δεν συνέτρεχε ανάγκη αυτοτελούς εξέτασης των αιτιάσεων βάσει του άρθρου 13, κρίνοντας ότι το κύριο νομικό ζήτημα είχε επιλυθεί.
ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΤΗΣ ΥΠΟΘΕΣΗΣ NINOS ΚΑΙ ΛΟΙΠΟΙ ΚΑΤΑ ΕΛΛΑΔΑΣ
Οι 16 προσφεύγοντες ήταν κρατούμενοι στο Κατάστημα Κράτησης Κορυδαλλού Ι. Οι προσφυγές κατατέθηκαν σε διάφορες ημερομηνίες μεταξύ 2021 και 2022.
Οι προσφεύγοντες παραπονέθηκαν βάσει του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ για τις ανεπαρκείς συνθήκες κράτησης στο Κατάστημα Κράτησης Κορυδαλλού Ι. Σε όλες τις προσφυγές, αιτιάσεις βασιζόμενες στα ίδια πραγματικά περιστατικά κοινοποιήθηκαν και βάσει του άρθρου 13, λόγω ελλείψεως πραγματικού ένδικου μέσου στο εσωτερικό δίκαιο αναφορικά με τις ανεπαρκείς συνθήκες κράτησης.
Η Κυβέρνηση αναγνώρισε τις ανεπαρκείς συνθήκες κράτησης και υπέβαλε δηλώσεις φιλικού διακανονισμού μεταξύ Δεκεμβρίου 2025 και Ιανουαρίου 2026. Οι προσφεύγοντες αποδέχθηκαν τους όρους μεταξύ Δεκεμβρίου 2025 και Ιανουαρίου 2026.
ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΕΣΔΑ
Άρθρο 3 – Άρθρο 13 – Άρθρο 37 § 1 (γ) – Άρθρο 39
ΤΟ ΣΤΡΑΣΒΟΥΡΓΟ ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ…
Φιλικός διακανονισμός – Διαγραφή από το πινάκιο
Το Δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη τη ρητή συμφωνία των προσφευγόντων στους όρους της δήλωσης της Κυβέρνησης, έκρινε ότι οι υποθέσεις πρέπει να αντιμετωπισθούν ως φιλικός διακανονισμός μεταξύ των μερών. Διαπίστωσε ότι ο διακανονισμός βασίζεται στον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως ορίζονται στη Σύμβαση και τα Πρωτόκολλά της, και δεν συνέτρεχαν λόγοι που δικαιολογούσαν τη συνέχιση της εξέτασης.
Ως προς τις αιτιάσεις βάσει του άρθρου 13, το Δικαστήριο έκρινε ότι, δεδομένου ότι το κύριο νομικό ζήτημα είχε επιλυθεί μέσω του φιλικού διακανονισμού, δεν συνέτρεχε ανάγκη αυτοτελούς εξέτασής τους.
ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΗ ΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΕΔΔΑ (KEY PASSAGE)
«Το Δικαστήριο σημειώνει τον φιλικό διακανονισμό που επιτεύχθηκε μεταξύ των μερών. Κρίνει ότι ο διακανονισμός βασίζεται στον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως ορίζονται στη Σύμβαση και τα Πρωτόκολλά της, και δεν διαπιστώνει λόγους που δικαιολογούν τη συνέχιση της εξέτασης των προσφυγών στο μέρος που καλύπτεται από τις δηλώσεις της Κυβέρνησης, όπως αυτές έγιναν δεκτές από τους προσφεύγοντες.»
ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ – ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΕΔΔΑ
Από: echrcaselaw
ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗΣ NINOS ΚΑΙ ΛΟΙΠΟΙ ΚΑΤΑ ΕΛΛΑΔΑΣ
Η απόφαση Ninos και λοιποί κατά Ελλάδας εντάσσεται στη μακρά σειρά αποφάσεων του ΕΔΔΑ που αφορούν τις συνθήκες κράτησης στο ελληνικό σωφρονιστικό σύστημα, και ειδικότερα στις Φυλακές Κορυδαλλού.
Το χρόνιο πρόβλημα των Φυλακών Κορυδαλλού: Οι Φυλακές Κορυδαλλού αποτελούν σταθερή πηγή καταδικαστικών αποφάσεων κατά της Ελλάδας ενώπιον του ΕΔΔΑ. Η ρητή αναγνώριση εκ μέρους της Κυβέρνησης των ανεπαρκών συνθηκών κράτησης χωρίς αμφισβήτηση αποτυπώνει τον πλέον παγιωμένο χαρακτήρα αυτής της νομολογίας. Η πρακτική του φιλικού διακανονισμού, αν και επιλύει ατομικές υποθέσεις, δεν αντιμετωπίζει τη δομική διάσταση του προβλήματος.
Η σημασία του άρθρου 6Α του Σωφρονιστικού Κώδικα: Ο ρητός αποκλεισμός αποζημίωσης σε περίπτωση χορήγησης αποζημίωσης βάσει του άρθρου 6Α αναδεικνύει τον ρόλο αυτού του μέσου ως εσωτερικής θεραπείας. Η πρακτική αποτελεσματικότητά του παραμένει, ωστόσο, ζήτημα εξέτασης υπό τον έλεγχο του ΕΔΔΑ αναφορικά με την εξάντληση εσωτερικών ένδικων μέσων.
Συγκριτική ανάλυση με νομολογία διεθνών οργάνων: Η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, στο Γενικό Σχόλιο αριθ. 21 (1992) για την ανθρώπινη μεταχείριση κρατουμένων (άρθρο 10 ΔΣΑΠΔ), τονίζει ότι η κράτηση υπό ανεπαρκείς συνθήκες συνιστά αυτοτελή παραβίαση. Το Διαμερικανικό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, στην υπόθεση Montero-Aranguren κ.ά. κατά Βενεζουέλας της 05.07.2006 (Σειρά C αριθ. 150), έκρινε ότι ο υπερπληθυσμός φυλακών σε συνδυασμό με ακατάλληλες συνθήκες συνιστά παραβίαση του δικαιώματος σε ανθρώπινη μεταχείριση. Οι θέσεις αυτές συγκλίνουν με την πάγια νομολογία του ΕΔΔΑ σε βάρος της Ελλάδας.
ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΕΔΔΑ
Η απόφαση Ninos εντάσσεται στην πάγια πρακτική φιλικών διακανονισμών σε υποθέσεις συνθηκών κράτησης. Ωστόσο, εγείρονται ορισμένα ερωτηματικά.
Η επάρκεια των ποσών αποζημίωσης: Τα ποσά που προσφέρθηκαν (2.900 έως 9.500 ευρώ) καλύπτουν ηθική βλάβη και δικαστικά έξοδα συνολικά. Η διαφοροποίηση αντανακλά τη διάρκεια κράτησης κάθε προσφεύγοντος, αλλά εγείρεται το ερώτημα κατά πόσον τα ποσά αυτά αποτελούν επαρκή αποκατάσταση, ιδίως στις περιπτώσεις με μεγαλύτερη διάρκεια κράτησης. Η απουσία πίνακα αντιστοίχισης ποσών-διάρκειας κράτησης δυσχεραίνει τον σχετικό έλεγχο.
Ο φιλικός διακανονισμός ως εργαλείο αποσυμφόρησης ή αποφυγής ουσιαστικής κρίσης; Η συστηματική χρήση φιλικών διακανονισμών σε παρεμφερείς υποθέσεις, αν και εξυπηρετεί τη δικονομική οικονομία, ενδέχεται να αποτρέπει το Δικαστήριο από την έκδοση αποφάσεων επί της ουσίας που θα υποχρέωναν την Ελλάδα σε διαρθρωτικά μέτρα βάσει του άρθρου 46 ΕΣΔΑ.
Η μη εξέταση του άρθρου 13: Η μη αυτοτελής εξέταση της αιτίασης βάσει του άρθρου 13 αφήνει ανοιχτό το ερώτημα περί υπάρξεως πραγματικού ένδικου μέσου στο εσωτερικό δίκαιο, ζήτημα θεμελιώδες για τη μελλοντική αντιμετώπιση παρόμοιων υποθέσεων.
Συμπέρασμα: Η απόφαση, αν και τυπικά επιλύει 16 ατομικές προσφυγές, αποτυπώνει τη συνεχιζόμενη αδυναμία της Ελλάδας να αντιμετωπίσει δομικά το πρόβλημα των συνθηκών κράτησης στις Φυλακές Κορυδαλλού. Η πρακτική των φιλικών διακανονισμών, αν και ωφέλιμη για τους ατομικούς προσφεύγοντες, δεν υποκαθιστά την ανάγκη ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων στο σωφρονιστικό σύστημα.
Σχετική νομολογία ΕΔΔΑ:
- Varga and Others v. Hungary, 10.03.2015, Application nos. 14097/12 and 5 others • Neshkov and Others v. Bulgaria, 27.01.2015, Application nos. 36925/10 and 5 others • Rezmiveș and Others v. Romania, 25.04.2017, Application nos. 61467/12 and 3 others • Stavroulakis v. Greece, 17.10.2019, Application no. 26765/16 • Chatzicharalambous and Others v. Greece, 07.11.2019, Application nos. 36930/17 and 14 others • Laiou v. Greece, 20.07.2006, Application no. 21038/04
