Απόσπασμα από την απόφαση : “…4. Επειδή, οι διατάξεις του Κ.Ε.Δ.Ε. δεν προβλέπουν την κατά προτεραιότητα λήψη αναγκαστικών μέτρων κατά των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη προς εξασφάλιση οφειλής του προς το Δημόσιο, η δε κύρια κατοικία του δεν εξαιρείται από την επιβολή αναγκαστικής κατάσχεσης για την ικανοποίηση ληξιπρόθεσμων οφειλών του. Και ναι μεν, κατά την έννοια των διατάξεων του άρθρου 9 του Κ.Ε.Δ.Ε., η κρίση του Προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. για τη λήψη των μέτρων διοικητικής εκτέλεσης είναι ελεύθερη, δεν πρέπει να παραβιάζει, όμως, τις αρχές της χρηστής διοίκησης και της αναλογικότητας, κατά τις οποίες η Διοίκηση οφείλει να απέχει από τη λήψη μέτρων αναγκαστικής είσπραξης που βάσει των εκάστοτε περιστάσεων δεν είναι αναγκαία ούτε κατάλληλα για την επίτευξη του σκοπού της είσπραξης των εσόδων, δεν εξυπηρετούν δηλαδή το συμφέρον της απρόσκοπτης και εύρυθμης δημοσιονομικής λειτουργίας του Κράτους (ΣτΕ 359/2018, 848-850/2012). Ειδικότερα, η αρχή της αναλογικότητας, που απορρέει από την έννοια και τους θεσμούς του κράτους δικαίου και κατοχυρώνεται ρητώς από το Σύνταγμα (άρθρο 25 παρ. 1 εδ. δ΄), αποτελεί δε ένα από τα κριτήρια που καθορίζουν τα άκρα όρια της διακριτικής ευχέρειας που έχει η Διοίκηση κατά την ενάσκηση της αρμοδιότητάς της, υπαγορεύει όπως, μεταξύ του συγκεκριμένου διοικητικού μέτρου και του επιδιωκόμενου σκοπού, να υπάρχει εύλογη σχέση. Η σχέση αυτή υφίσταται μόνο όταν το λαμβανόμενο μέτρο είναι κατάλληλο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού (καταλληλότητα), συνεπάγεται κατ’ ένταση και διάρκεια τα λιγότερα δυνατά μειονεκτήματα για τον διοικούμενο (αναγκαιότητα) και, τέλος, τα συνεπαγόμενα μειονεκτήματα δεν υπερσκελίζουν τα πλεονεκτήματα (αναλογικότητα) ενόψει των συγκεκριμένων περιστάσεων [πρβλ. ΣτΕ 359/2018, 848-50/2012, 1210/2010 Ολ., 713/2010, 990/2004, βλ. και ΔΕφΠειραιά 1315/2025, ΔΕφΑθ 2144/2025, κ.ά.). Εξάλλου, με τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 1 του Συντάγματος αναγνωρίζεται ως θεμελιώδης αρχή του δημοκρατικού πολιτεύματος η αξία του ανθρώπου, η οποία επιβάλλει σε όλα τα όργανα της Πολιτείας όχι μόνο να σέβονται αλλά και να προστατεύουν την αξία αυτή, απέχοντας, μεταξύ άλλων, από μέτρα που, ενόψει των περιστάσεων, θίγουν την φυσική, ψυχική και κοινωνική υπόσταση του ανθρώπου και προσβάλλουν τον πυρήνα της προσωπικότητάς του (βλ. ΕλΣυν Ολ. 26/2025, 1206/2024, 543/2023, 1820/2021 κ.ά.). Από τα ανωτέρω παρέπεται ότι μη νομίμως λαμβάνονται αναγκαστικά μέτρα εκτέλεσης σε βάρος της πρώτης και μοναδικής κατοικίας οφειλέτη, όταν υπερβαίνει τούτο τα ανεκτά όρια θυσίας του, ενόψει συγκεκριμένων περιστάσεων (όπως όταν τελεί σε αδυναμία να καλύψει τις στεγαστικές του ανάγκες με άλλον τρόπο), με αποτέλεσμα να υποστεί συνέπειες μη συμβατές με την ως άνω θεμελιώδη αρχή του σεβασμού της αξίας του ανθρώπου, δεδομένου ότι η στέγη είναι ζωτικής σημασίας, ουσιώδης για την αξιοπρεπή, υπό τα σύγχρονα δεδομένα, διαβίωση (βλ. ΔΕφΘεσ 1489/2025, 1345/2020, πρβλ. ΣτΕ 1972/2012, σκ.24)…..18. Επειδή, με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν ερμηνευτικώς δεκτά στην τέταρτη σκέψη, το Δικαστήριο, λαμβάνοντας ειδικότερα υπόψη ότι: α) στο πλαίσιο της διαδικασίας διοικητικής εκτέλεσης παρέχεται στην επισπεύδουσα την εκτέλεση αρχή ευρεία διακριτική ευχέρεια ως προς τη λήψη αναγκαστικών μέτρων εκτέλεσης, την οποία υποχρεούται να ασκεί εντός των άκρων ορίων αυτής, β) το επαχθές μέτρο της κατάσχεσης ακίνητης περιουσίας, όπως αυτό ρητώς προβλέπεται στον νόμο ως μέτρο είσπραξης χρέους που οφείλεται, δεν είναι από τη φύση του προδήλως ακατάλληλο για το σκοπό που επιδιώκεται με αυτό, ούτε υπερακοντίζει προφανώς τον σκοπό του, που συνίσταται στην εισροή στο δημόσιο ταμείο των οφειλόμενων προς το Δημόσιο χρηματικών ποσών, προκειμένου να εξασφαλιστεί η απρόσκοπτη και εύρυθμη δημοσιονομική λειτουργία του, η οποία είναι αναγκαία για χάρη του γενικότερου δημοσίου συμφέροντος, και γ) παρότι οι διατάξεις του Κ.Ε.Δ.Ε. δεν εξαιρούν την πρώτη κατοικία από την επιβολή κατάσχεσης, όπως βασίμως προβάλλει το καθ’ ου, εκτιμά, ενόψει του ότι το κατασχεθέν ακίνητο αποτελεί την πρώτη και μοναδική κατοικία της ανακόπτουσας, γεγονός που επιτείνει το επαχθές του μέτρου, ότι καθίσταται εν προκειμένω, συνεκτιμωμένων και των λοιπών δεδομένων της προκείμενης περίπτωσης, αναγκαίο να διερευνηθεί αν η επιβολή της κατάσχεσης αυτής, υπό το πρίσμα των συγκεκριμένων περιστάσεων, αντιβαίνει στην αρχή της αναλογικότητας και της χρηστής διοίκησης, παρότι η εκτιμώμενη αξία του κατασχεθέντος δεν υπερβαίνει το ύψος της οφειλής και τα λοιπά μέτρα που λήφθηκαν για την είσπραξή της δεν επαρκούν για την εξόφληση (βλ. κατασχέσεις εις χείρας τρίτων με τις προαναφερόμενες θετικές δηλώσεις, αναγκαστικός πλειστηριασμός κινητών πραγμάτων αδελφής της, κ.λπ.). Προς τούτο, λαμβάνοντας περαιτέρω υπόψη ότι: α) σύμφωνα με τα προσκομισθέντα οικονομικά στοιχεία από την ανακόπτουσα, τα οποία δεν αντικρούονται από το καθ’ ου, η τελευταία δεν έχει άλλη ακίνητη περιουσία, το δε ετήσιο οικογενειακό εισόδημα (έως 5.000 ευρώ) δεν επαρκεί για τη μίσθωση ακινήτου, ενώ, εξάλλου, όπως προκύπτει από τις προαναφερθείσες κατασχέσεις εις χείρας τρίτων (με τις αντίστοιχες δηλώσεις των τραπεζών) και τις προσκομισθείσες καρτέλες από το καθ’ ου με τίτλο «φορολογούμενοι με χρέη», στις οποίες αναγράφονται τα μέτρα που έχουν ληφθεί με τα αποτελέσματα αυτών, η ανακόπτουσα στερείται, επίσης, χρηματικών διαθέσιμων (αποταμιεύσεων κ.λπ.), ικανών για μίσθωση ακινήτου, β) η ίδια ήταν κατά τον κρίσιμο χρόνο κάτοχος δελτίου ανεργίας, με δυνατότητα ανανέωσης, και γ) η αναπηρία του συζύγου της ανέρχεται σε ποσοστό 72%, αναγνωρίστηκε δε δικαιούχος δωρεάν φαρμακευτικής περίθαλψης ανασφάλιστου, κατόπιν ελέγχου της ασφαλιστικής του ικανότητας και εισοδήματος, το Δικαστήριο κρίνει, ενόψει των συγκεκριμένων περιστάσεων εκ των οποίων συνάγεται ότι η ανακόπτουσα τελεί σε αδυναμία να καλύψει τις στεγαστικές της ανάγκες με άλλον τρόπο, εφόσον αποστερηθεί τη μοναδική της κατοικία, ότι στην προκείμενη περίπτωση, τα συνεπαγόμενα μειονεκτήματα από την ένδικη κατάσχεση (στέρηση ελευθερίας διάθεσης ακινήτου, κατ’ άρθρο 38 παρ.1 του Κ.Ε.Δ.Ε. κι εν συνεχεία έκδοση προγράμματος πλειστηριασμού, κατ’ άρθρο 41 του Κ.Ε.Δ.Ε. με συνέπεια την απώλεια της μοναδικής δυνατής κατοικίας) υπερσκελίζουν τα πλεονεκτήματα, συνεκτιμώμενης της μικρής αξίας του ακινήτου σε σχέση με τα ένδικα χρέη και συνεπώς η επιβολή της προσβαλλόμενης κατάσχεσης, υπερβαίνει τα ανεκτά όρια της θυσίας της ανακόπτουσας, θίγοντας έτσι, κατά παραβίαση των αρχών της αναλογικότητας και της χρηστής διοίκησης, την αξιοπρεπή διαβίωσή της, συνθήκη μη συμβατή με τις θεμελιώδεις αρχές του δημοκρατικού πολιτεύματος (άρθρα 2 παρ. 1 και 25 παρ.1 του Συντάγματος), σύμφωνα με όσα έγιναν ερμηνευτικώς δεκτά στην τέταρτη σκέψη της παρούσας. Εξάλλου, εν προκειμένω, η εξυπηρέτηση του συμφέροντος της απρόσκοπτης και εύρυθμης δημοσιονομικής λειτουργίας του Κράτους δια μέσου της είσπραξης του ποσού που αντιστοιχεί στην αξία του εν λόγω ακινήτου, δεν τίθεται ουσιαστικά υπό διακινδύνευση εκ της μη επιβολής της ένδικης κατάσχεσης, δεδομένου ότι το καθ’ ου, όπως προκύπτει από τα προσκομιζόμενα στοιχεία και τα στοιχεία του διοικητικού φακέλου, έχει προβεί στην εγγραφή υποθήκης στο εν λόγω ακίνητο προς ασφάλεια των απαιτήσεών του. Συνακόλουθα, υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις, η επιβολή της ένδικης κατάσχεσης πρέπει να ακυρωθεί, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα από την ανακόπτουσα, ως αντιβαίνουσα στην αρχή της αναλογικότητας, τα δε αντίθετα υποστηριζόμενα από το καθ’ου πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμα….”
ΔΙΟΙΚ. ΠΡΩΤ. ΠΕΙΡΑΙΑ Α2074/2026 Η κατάσχεση της πρώτης και μοναδικής κατοικίας για οφειλές προς το Δημόσιο υπό το πρίσμα της αρχής της αναλογικότητας και της προστασίας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας
Πηγή :
