Προδικαστική παραπομπή – Διαχειριστές πιστώσεων και αγοραστές πιστώσεων – Οδηγία (ΕΕ) 2021/2167 – Σχέση με τον δανειολήπτη, γνωστοποίηση των μεταβιβάσεων και μεταγενέστερες γνωστοποιήσεις – Άρθρο 10, παράγραφος 1 – Εταιρία που έχει αγοράσει ληξιπρόθεσμο δάνειο – Διαδικασία εκδόσεως διαταγής πληρωμής κατά του δανειολήπτη-καταναλωτή – Παραγραφή αξίωσης – Αυτεπάγγελτη εξέταση από τον εθνικό δικαστή – Προστασία των καταναλωτών – Αθέμιτες εμπορικές πρακτικές των επιχειρήσεων προς τους καταναλωτές – Οδηγία 2005/29/ΕΚ
Στην υπόθεση C‑476/25 [Seruel] (i),
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Juzgado de Primera Instancia no 1 de Fuenlabrada (πρωτοδικείο αριθ. 1 Fuenlabrada, Ισπανία) με απόφαση της 17ης Ιουλίου 2025, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 17 Ιουλίου 2025, στο πλαίσιο της διαδικασίας
Investcapital Ltd
κατά
F.C.T.,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έβδομο τμήμα),
συγκείμενο από τους Z. Csehi, πρόεδρο τμήματος, M. Gavalec και F. Schalin (εισηγητή), δικαστές,
γενική εισαγγελέας: J. Kokott
γραμματέας: V. Di Bucci
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
– η Investcapital Ltd, εκπροσωπούμενη από τις C. Sarmiento Cuenca, procuradora, και B. Tortosa Bañuls, abogada,
– η Ισπανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον S. Núñez Silva,
– η Ιταλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον S. Fiorentino, επικουρούμενο από την C. De Nicola, procuratore dello Stato,
– η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από την A. Manzaneque Valverde και τον Δ. Τριανταφύλλου,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1 Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 10, παράγραφος 1, της οδηγίας (ΕΕ) 2021/2167 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2021, για τους διαχειριστές πιστώσεων και τους αγοραστές πιστώσεων και την τροποποίηση των οδηγιών 2008/48/ΕΚ και 2014/17/ΕΕ (ΕΕ 2021, L 438, σ. 1).
2 Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ, αφενός, της Investcapital Ltd, εταιρίας μαλτέζικου δικαίου, και, αφετέρου, της F.C.T., καταναλώτριας, κατοίκου Ισπανίας, σχετικά με την καταβολή ποσών οφειλόμενων στο πλαίσιο της εκτέλεσης σύμβασης δανείου.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Η οδηγία 2005/29/ΕΚ
3 Το άρθρο 7 της οδηγίας 2005/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαΐου 2005, για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές των επιχειρήσεων προς τους καταναλωτές στην εσωτερική αγορά και για την τροποποίηση της οδηγίας 84/450/ΕΟΚ του Συμβουλίου, των οδηγιών 97/7/ΕΚ, 98/27/ΕΚ και 2002/65/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου («Οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές») (ΕΕ 2005, L 149, σ. 22), το οποίο φέρει τον τίτλο «Παραπλανητικές παραλείψεις», ορίζει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Μια εμπορική πρακτική θεωρείται παραπλανητική όταν, στο πραγματικό της πλαίσιο, λαμβανομένων υπόψη όλων των χαρακτηριστικών της και των περιστάσεων, καθώς και των περιορισμών του συγκεκριμένου μέσου επικοινωνίας, παραλείπει ουσιώδεις πληροφορίες που χρειάζεται ο μέσος καταναλωτής, ανάλογα με το συγκεκριμένο πλαίσιο, για να λάβει τεκμηριωμένη απόφαση συναλλαγής, και ως εκ τούτου τον οδηγεί ή ενδέχεται να τον οδηγήσει να λάβει απόφαση συναλλαγής την οποία διαφορετικά δεν θα ελάμβανε.»
4 Το άρθρο 8 της οδηγίας 2005/29, το οποίο φέρει τον τίτλο «Επιθετικές εμπορικές πρακτικές», ορίζει τα εξής:
«Μια εμπορική πρακτική θεωρείται επιθετική εάν, στο πραγματικό της πλαίσιο, λαμβανομένων υπόψη όλων των χαρακτηριστικών της και των περιστάσεων, χρησιμοποιεί παρενόχληση, καταναγκασμό, συμπεριλαμβανομένης και της άσκησης σωματικής βίας, ή κατάχρηση επιρροής και, ως εκ τούτου, παρεμποδίζει σημαντικά ή ενδέχεται να παρεμποδίσει σημαντικά την ελευθερία επιλογής ή συμπεριφοράς του μέσου καταναλωτή ως προς το προϊόν, με αποτέλεσμα να τον οδηγεί ή να είναι πιθανόν να τον οδηγήσει να λάβει απόφαση συναλλαγής που διαφορετικά δεν θα ελάμβανε.»
5 Το άρθρο 9 της οδηγίας αυτής, το οποίο φέρει τον τίτλο «Παρενόχληση, καταναγκασμός ή κατάχρηση επιρροής», ορίζει τα εξής:
«Για να προσδιοριστεί κατά πόσον μια εμπορική πρακτική κάνει χρήση παρενόχλησης, καταναγκασμού, συμπεριλαμβανομένης της άσκησης σωματικής βίας, ή κατάχρησης επιρροής πρέπει να συνεκτιμώνται τα ακόλουθα:
[…]
ε) κάθε απειλή για λήψη μέτρου που δεν μπορεί να ληφθεί νομίμως.»
Η οδηγία 2021/2167
6 Οι αιτιολογικές σκέψεις 20, 21, 52 και 61 της οδηγίας 2021/2167 διαλαμβάνουν τα εξής:
«(20) Οι διαχειριστές πιστώσεων και οι αγοραστές πιστώσεων θα πρέπει πάντα να ενεργούν καλή τη πίστει, να επιφυλάσσουν δίκαιη μεταχείριση στους δανειολήπτες και να σέβονται την ιδιωτικότητά τους. Δεν θα πρέπει να παρενοχλούν τους δανειολήπτες ούτε να τους παρέχουν παραπλανητικές πληροφορίες. Πριν από την πρώτη είσπραξη οφειλών και όποτε ζητείται από τους δανειολήπτες, θα πρέπει να παρέχουν πληροφορίες στους δανειολήπτες, μεταξύ άλλων, σχετικά με τη μεταβίβαση που πραγματοποιήθηκε, την ταυτότητα και τα στοιχεία επικοινωνίας του αγοραστή πιστώσεων και του διαχειριστή πιστώσεων, σε περίπτωση ορισμού του, καθώς και πληροφορίες όσον αφορά τα ποσά που οφείλει ο δανειολήπτης και δήλωση ότι εξακολουθεί να εφαρμόζεται όλη η σχετική ενωσιακή και εθνική νομοθεσία.
(21) Επίσης, η παρούσα οδηγία δεν περιορίζει το πεδίο εφαρμογής των ενωσιακών κανόνων για την προστασία των καταναλωτών, και στον βαθμό που οι αγοραστές πιστώσεων έχουν την ιδιότητα του πιστωτή βάσει των οδηγιών 2008/48/ΕΚ [του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2008, για τις συμβάσεις καταναλωτικής πίστης και την κατάργηση της οδηγίας 87/102/ΕΟΚ του Συμβουλίου (ΕΕ 2008, L 133, σ. 66)] και 2014/17/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, [της 4ης Φεβρουαρίου 2014, σχετικά με τις συμβάσεις πίστωσης για καταναλωτές για ακίνητα που προορίζονται για κατοικία και την τροποποίηση των οδηγιών 2008/48/ΕΚ και 2013/36/EE και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1093/2010 (ΕΕ 2014, L 60, σ. 34)], θα πρέπει να υπόκεινται στις ειδικές υποχρεώσεις του άρθρου 20 της οδηγίας [2008/48] και του άρθρου 35 της οδηγίας [2014/17], αντίστοιχα. Επιπλέον, η παρούσα οδηγία δεν θίγει την προστασία των καταναλωτών που διασφαλίζεται από την οδηγία [2005/29], η οποία απαγορεύει τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που εφαρμόζονται κατά την εκτέλεση μιας σύμβασης όταν ο καταναλωτής παραπλανάται όσον αφορά τα δικαιώματα ή τις υποχρεώσεις του ως καταναλωτή ή υφίσταται παρενόχληση, καταναγκασμό ή αθέμιτη επιρροή, μεταξύ άλλων, όσον αφορά τον χρόνο, τον τόπο, τη φύση ή τη διατήρηση των μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης, ή όσον αφορά τη χρήση απειλητικής ή καταχρηστικής γλώσσας ή συμπεριφοράς, ή όσον αφορά απειλές ανάληψης οποιασδήποτε ενέργειας που δεν μπορεί να ληφθεί νομίμως.
[…]
(52) Για τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας των καταναλωτών, στο ενωσιακό και το εθνικό δίκαιο προβλέπεται σειρά δικαιωμάτων και διασφαλίσεων σχετικά με τις συμβάσεις πιστώσεων που χορηγούνται σε καταναλωτές. Τα εν λόγω δικαιώματα και οι διασφαλίσεις ισχύουν ειδικότερα για τη διαπραγμάτευση και τη σύναψη της σύμβασης πίστωσης, για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές των επιχειρήσεων προς τους καταναλωτές, όπως ορίζονται στην οδηγία [2005/29] και για την εκτέλεση ή την αθέτηση της σύμβασης πίστωσης. […] Ως γενική αρχή, θα πρέπει να εξασφαλιστεί ότι οι δανειολήπτες δεν θα βρίσκονται σε δεινότερη θέση μετά τη μεταβίβαση της οικείας σύμβασης πίστωσης από πιστωτικό ίδρυμα σε αγοραστή πιστώσεων. Η παρούσα οδηγία δεν θα πρέπει να εμποδίζει τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν αυστηρότερες διατάξεις, προκειμένου να προστατεύσουν τους δανειολήπτες.
[…]
(61) Δεδομένου ότι οι στόχοι της παρούσας οδηγίας, ήτοι η ενίσχυση της ανάπτυξης δευτερογενών αγορών για τα [μη εξυπηρετούμενα δάνεια] στην [Ευρωπαϊκή] Ένωση, παράλληλα με τη διασφάλιση ακόμη πιο ενισχυμένης προστασίας των δανειοληπτών, ιδίως δε των καταναλωτών, δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη, μπορούν όμως, λόγω κλίμακας και αποτελεσμάτων, να επιτευχθούν καλύτερα σε ενωσιακό επίπεδο, η Ένωση μπορεί να θεσπίσει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας που ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης [ΕΕ]. […]»
7 Το άρθρο 1 της οδηγίας 2021/2167, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αντικείμενο», έχει ως εξής:
«Η οδηγία θεσπίζει κοινό πλαίσιο και απαιτήσεις για τα εξής:
α) τους διαχειριστές πιστώσεων των δικαιωμάτων πιστωτή στο πλαίσιο μη εξυπηρετούμενης σύμβασης πίστωσης ή της ίδιας της μη εξυπηρετούμενης σύμβασης πίστωσης, που εκδίδεται από πιστωτικό ίδρυμα εγκατεστημένο στην Ένωση, οι οποίοι ενεργούν για λογαριασμό αγοραστή πιστώσεων·
β) τους αγοραστές πιστώσεων των δικαιωμάτων πιστωτή στο πλαίσιο μη εξυπηρετούμενης σύμβασης πίστωσης ή της ίδιας της μη εξυπηρετούμενης σύμβασης πίστωσης, που εκδίδεται από πιστωτικό ίδρυμα εγκατεστημένο στην Ένωση.»
8 Το άρθρο 2 της οδηγίας αυτής, το οποίο φέρει τον τίτλο «Πεδίο εφαρμογής», ορίζει στην παράγραφο 2 τα εξής:
«Όσον αφορά τις συμβάσεις πίστωσης που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της, η παρούσα οδηγία δεν θίγει ούτε τις αρχές του δικαίου συμβάσεων ούτε τις αρχές αστικού δικαίου που εφαρμόζονται βάσει του εθνικού δικαίου σε σχέση με τη μεταβίβαση των δικαιωμάτων πιστωτή που απορρέουν από σύμβαση πίστωσης ή της ίδιας της σύμβασης πίστωσης, ούτε την προστασία που παρέχεται στους καταναλωτές ή τους δανειολήπτες δυνάμει ιδίως των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 593/2008 [του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Ιουνίου 2008, για το εφαρμοστέο δίκαιο στις συμβατικές ενοχές (Ρώμη Ι) (ΕΕ 2008, L 177, σ. 6),] και (ΕΕ) αριθ. 1215/2012 [του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2012, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (ΕΕ 2012, L 351, σ. 1)], και των οδηγιών 93/13/ΕΟΚ [του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 1993, σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές (ΕΕ 1993, L 95, σ. 29)], [2008/48] και [2014/17] και των εθνικών διατάξεων για τη μεταφορά των οδηγιών αυτών στο εθνικό δίκαιο ή άλλων σχετικών διατάξεων της ενωσιακής και εθνικής νομοθεσίας που διέπουν την προστασία των καταναλωτών και τα δικαιώματα των δανειοληπτών.»
9 Το άρθρο 10 της οδηγίας 2021/2167, το οποίο φέρει τον τίτλο «Σχέση με τον δανειολήπτη, γνωστοποίηση των μεταβιβάσεων και μεταγενέστερες γνωστοποιήσεις», ορίζει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Τα κράτη μέλη απαιτούν από τους αγοραστές πιστώσεων και τους διαχειριστές πιστώσεων στις σχέσεις τους με τους δανειολήπτες:
α) να ενεργούν καλόπιστα, δίκαια και επαγγελματικά·
β) να παρέχουν στους δανειολήπτες πληροφορίες [οι οποίες] δεν είναι παραπλανητικές, ασαφείς ή ψευδείς·
γ) να σέβονται και να προστατεύουν τα προσωπικά στοιχεία και την ιδιωτική ζωή των δανειοληπτών·
δ) να επικοινωνούν με τους δανειολήπτες με τρόπο που δεν συνιστά παρενόχληση, καταναγκασμό ή αθέμιτη επιρροή.»
Το ισπανικό δίκαιο
Ο Αστικός Κώδικας
10 Το άρθρο 1961 του Código Civil (Αστικού Κώδικα), ο οποίος δημοσιεύθηκε με το Real Decreto por el que se publica el Código Civil (βασιλικό διάταγμα περί δημοσίευσης του Αστικού Κώδικα), της 24ης Ιουλίου 1889 (Gaceta de Madrid αριθ. 206, της 25ης Ιουλίου 1889, σ. 249), προβλέπει τα εξής:
«Οι αξιώσεις παραγράφονται με την απλή παρέλευση της προβλεπόμενης από τον νόμο προθεσμίας.»
11 Το άρθρο 1964, παράγραφος 2, του Κώδικα αυτού ορίζει τα εξής:
«Οι αξιώσεις που δεν υπόκεινται σε ειδική παραγραφή παραγράφονται μετά την πάροδο πέντε ετών από την ημερομηνία κατά την οποία μπορεί να απαιτηθεί η εκπλήρωση της οφειλόμενης παροχής. […]»
Ο νόμος 1/2000 περί Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας
12 Το άρθρο 812, παράγραφος 1, του Ley 1/2000 de Enjuiciamiento Civil (νόμου 1/2000 περί Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας), της 7ης Ιανουαρίου 2000 (BOE αριθ. 7, της 8ης Ιανουαρίου 2000, σ. 575), ορίζει τα εξής:
«Μπορεί να ζητήσει την έκδοση διαταγής πληρωμής όποιος ζητεί από τρίτον την καταβολή βεβαίας, ληξιπρόθεσμης και απαιτητής χρηματικής οφειλής, ανεξαρτήτως του ύψους της […]».
Η διαφορά της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
13 Στις 25 Νοεμβρίου 2015 η F.C.T., καθής της κύριας δίκης, και ο I.C.G. συνήψαν σύμβαση δανείου με τη Nuevo Micro Bank SAU. Το δάνειο είχε ονομαστικό κεφάλαιο 3 450 ευρώ και συνολικό ετήσιο πραγματικό επιτόκιο 16,47 %. Έπρεπε να αποπληρωθεί σε 36 μηνιαίες δόσεις, με ημερομηνία έναρξης της εξόφλησής του την 1η Δεκεμβρίου 2015. Η τελική ημερομηνία αποπληρωμής του ήταν, επομένως, η 1η Δεκεμβρίου 2018.
14 Την 1η Ιουλίου 2016 η σύμβαση δανείου λύθηκε πρόωρα, σύμφωνα με τους συμβατικούς όρους, λόγω αθέτησης της υποχρέωσης αποπληρωμής εκ μέρους των δανειοληπτών.
15 Στις 23 Ιουλίου 2024 η Nuevo Micro Bank εκχώρησε στην Investcapital ορισμένες αξιώσεις, μεταξύ των οποίων και εκείνη που αφορούσε το δάνειο της F.C.T.
16 Στις 7 Φεβρουαρίου 2025 η Investcapital υπέβαλε αίτηση εκδόσεως διαταγής πληρωμής κατά της F.C.T. ενώπιον του Juzgado de Primera Instancia n° 1 de Fuenlabrada (πρωτοδικείου αριθ. 1 Fuenlabrada, Ισπανία), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου. Στο πλαίσιο της διαδικασίας ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, το δικαστήριο ζήτησε από την Investcapital να αποδείξει ότι η παραγραφή της αξίωσης είχε διακοπεί. Με το πρώτο υπόμνημά της, η εν λόγω εταιρία υποστήριξε ότι η παραγραφή είχε διακοπεί επανειλημμένως, χωρίς ωστόσο να προσκομίσει συναφώς αποδεικτικά στοιχεία. Με το δεύτερο υπόμνημά της, προσκόμισε επιστολή όχλησης της 7ης Αυγούστου 2024, απευθυνόμενη στον συνδανειολήπτη, ήτοι τον I.C.G. Εντούτοις, κατά το αιτούν δικαστήριο, δεν αποδείχθηκε ούτε η αποστολή της εν λόγω επιστολής από την Investcapital ούτε η παραλαβή της από τον I.C.G. Το αιτούν δικαστήριο γνωστοποίησε στην F.C.T. ότι η Investcapital είχε προβάλει ότι δεν έχει συμπληρωθεί η παραγραφή, η δε F.C.T. δεν κατέθεσε υπόμνημα με τους ισχυρισμούς της.
17 Κατά το αιτούν δικαστήριο, η πενταετής προθεσμία παραγραφής, η οποία ισχύει για την επίμαχη ενώπιόν του αξίωση, άρχισε να τρέχει από την ημερομηνία πρόωρης λύσης του δανείου, ήτοι από το 2016. Επομένως, ελλείψει αποδείξεως της διακοπής της παραγραφής, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι η αξίωση έχει παραγραφεί από το 2021.
18 Στο πλαίσιο αυτό, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι τα ένδικα βοηθήματα που ασκούνται από αγοραστές πιστώσεων κατά καταναλωτών για την είσπραξη παραγεγραμμένων οφειλών, εφόσον οι καταναλωτές δεν επικαλούνται ενώπιον του δικαστηρίου την παραγραφή των οφειλών αυτών, μπορεί να αντιβαίνουν στο άρθρο 10, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ, βʹ και δʹ, της οδηγίας 2021/2167. Η διάταξη αυτή απαιτεί από τους αγοραστές πιστώσεων και τους διαχειριστές πιστώσεων να ενεργούν καλόπιστα, να παρέχουν στους δανειολήπτες πληροφορίες που δεν είναι παραπλανητικές, ασαφείς ή ψευδείς και να επικοινωνούν με αυτούς κατά τρόπο που δεν συνιστά παρενόχληση, εξαναγκασμό ή κατάχρηση επιρροής.
19 Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι η προστασία που παρέχει η εν λόγω διάταξη στον δανειολήπτη-καταναλωτή θα ήταν αναποτελεσματική αν ο δικαστής δεν μπορούσε να εξετάσει αυτεπαγγέλτως την παραγραφή της οφειλής της οποίας ζητείται η είσπραξη, όταν διαθέτει τα αναγκαία νομικά και πραγματικά στοιχεία. Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι η διαδικασία εκδόσεως διαταγής πληρωμής σύμφωνα με το ισπανικό δίκαιο εξαρτά το παραδεκτό του αιτήματος είσπραξης από την προϋπόθεση η αξίωση να είναι απαιτητή. Εξάλλου, υπάρχει ο κίνδυνος ο καταναλωτής, λόγω ερημοδικίας ή άγνοιας, να μην αντικρούσει το ένδικο βοήθημα ή να μην επικαλεστεί την παραγραφή της αξίωσης. Περαιτέρω, επισημαίνει ότι, συχνά κατόπιν οικονομικής στάθμισης, οι αγοραστές πιστώσεων αγοράζουν παραγεγραμμένες αξιώσεις υπολογίζοντας στην είσπραξή τους, σε ορισμένες περιπτώσεις, λόγω μη επίκλησης της παραγραφής.
20 Επιπλέον, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι η παραπλάνηση ενός οφειλέτη ως προς την εκτελεστότητα της αξίωσης θα μπορούσε να θεωρηθεί ως παραπλανητική παράλειψη, εμπίπτουσα στην έννοια της αθέμιτης εμπορικής πρακτικής, δυνάμει του άρθρου 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 2005/29. Δεν αποκλείεται επίσης να πρόκειται και για επιθετική εμπορική πρακτική, κατά την έννοια των άρθρων 8 και 9 της ίδιας οδηγίας, η οποία συνίσταται σε κατάχρηση επιρροής ή σε απειλή για λήψη μέτρου το οποίο δεν μπορεί να ληφθεί νομίμως.
21 Κατά το αιτούν δικαστήριο, η υποχρέωση του δικαστή να εξετάζει αυτεπαγγέλτως την τήρηση ορισμένων διατάξεων του δικαίου της Ένωσης προκύπτει από τη νομολογία του Δικαστηρίου που αφορά, μεταξύ άλλων, την οδηγία 2008/48. Ειδικότερα, φρονεί ότι, από τη σκέψη 23 της απόφασης της 5ης Μαρτίου 2020, OPR-Finance (C‑679/18, EU:C:2020:167), προκύπτει ότι ο εθνικός δικαστής οφείλει να εξετάζει αυτεπαγγέλτως την τήρηση ορισμένων διατάξεων περί προστασίας των καταναλωτών όταν, ελλείψει τέτοιας εξέτασης, δεν θα μπορούσε να διασφαλιστεί η αποτελεσματική προστασία των καταναλωτών.
22 Το αιτούν δικαστήριο διαπιστώνει ότι, κατά τον χρόνο εκδόσεως της αποφάσεως περί παραπομπής, η οδηγία 2021/2167 δεν είχε ακόμη μεταφερθεί στο ισπανικό δίκαιο. Εντούτοις, σύμφωνα με το άρθρο 32, παράγραφος 2, της οδηγίας αυτής, οι διατάξεις για τη μεταφορά της στο εθνικό δίκαιο έπρεπε να εφαρμόζονται από τις 30 Δεκεμβρίου 2023 και, κατά το άρθρο 2, παράγραφος 5, στοιχείο δʹ, της ίδιας οδηγίας, έπρεπε να έχουν εφαρμογή στην επίμαχη αξίωση, εφόσον αυτή εκχωρήθηκε στην Investcapital μετά την ως άνω ημερομηνία.
23 Επομένως, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι οφείλει να ερμηνεύσει το εθνικό δίκαιο κατά τρόπο σύμφωνο προς την οδηγία 2021/2167. Συναφώς, παραπέμπει στη νομολογία του Tribunal Supremo (Ανωτάτου Δικαστηρίου, Ισπανία) και επισημαίνει ότι, ενώπιον των δικαστηρίων του κράτους αυτού, πρέπει να γίνει επίκληση της παραγραφής από τον οφειλέτη προκειμένου να απορριφθεί το ένδικο βοήθημα επί της βάσεως αυτής. Συγκεκριμένα, η παραγραφή δεν αποσβένει το δικαίωμα, αλλά συνιστά μέσο άμυνας που παρέχει στον οφειλέτη τη δυνατότητα να αρνηθεί την εκπλήρωση της παροχής.
24 Υπό τις συνθήκες αυτές, το Juzgado de Primera Instancia nº 1 de Fuenlabrada (πρωτοδικείο αριθ. 1 Fuenlabrada) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Έχει το άρθρο 10, παράγραφος 1, της οδηγίας [2021/2167] την έννοια ότι επιτρέπει στο εθνικό δικαστήριο να εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν έχει επέλθει η παραγραφή οφειλής την καταβολή της οποίας ο διαχειριστής ή ο αγοραστής της πιστώσεως αξιώνει δικαστικά από τον δανειολήπτη-καταναλωτή;»
Επί του προδικαστικού ερωτήματος
Επί του παραδεκτού
25 Η Ισπανική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το προδικαστικό ερώτημα είναι απαράδεκτο. Εκτιμά ότι το άρθρο 10 της οδηγίας 2021/2167, το οποίο δεν έχει μεταφερθεί στο ισπανικό δίκαιο, δεν φαίνεται να έχει άμεσο αποτέλεσμα και δεν μπορεί να εφαρμοστεί στο πλαίσιο της διαφοράς της κύριας δίκης, η οποία αφορά αποκλειστικά ιδιώτες. Εξάλλου, στο μέτρο που η αυτεπάγγελτη εξέταση της παραγραφής από το αιτούν δικαστήριο συνιστά contra legem ερμηνεία του ισπανικού δικαίου, το δικαστήριο αυτό δεν πρέπει να ερμηνεύσει το εθνικό δίκαιο υπό το πρίσμα του δικαίου της Ένωσης.
26 Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί η νομολογία του Δικαστηρίου σύμφωνα με την οποία, στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ ιδιωτών, όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, το εθνικό δικαστήριο οφείλει, εφόσον συντρέχει περίπτωση, να ερμηνεύει το εθνικό δίκαιο, από τη λήξη της προθεσμίας για τη μεταφορά μιας οδηγίας που δεν έχει μεταφερθεί στο εσωτερικό δίκαιο, κατά τρόπον ώστε η επίμαχη κατάσταση να καθίσταται παραχρήμα συμβατή με τις διατάξεις της οδηγίας αυτής, χωρίς ωστόσο να προβαίνει σε contra legem ερμηνεία του εθνικού δικαίου [απόφαση της 18ης Απριλίου 2024, Heureka Group (Υπηρεσίες επιγραμμικής σύγκρισης τιμών), C‑605/21, EU:C:2024:324, σκέψη 93 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
27 Σημειωτέον, επίσης, ότι το Δικαστήριο είναι αρμόδιο να αποφαίνεται με προδικαστικές αποφάσεις επί της ερμηνείας των διατάξεων του δικαίου της Ένωσης, ανεξαρτήτως του αν αυτές έχουν άμεσο αποτέλεσμα μεταξύ των διαδίκων της οικείας διαφοράς [απόφαση της 8ης Μαΐου 2025, L.T. κ.λπ. (Κοινωνικές παροχές για εργαζομένους ορισμένου χρόνου στον γεωργικό τομέα), C‑212/24, C‑226/24 και C‑227/24, EU:C:2025:341, σκέψη 30 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
28 Εξάλλου, παρατηρείται ότι, όπως προκύπτει από τη σκέψη 23 της παρούσας απόφασης, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι η απαίτηση σύμφωνα με την οποία ο οφειλέτης πρέπει να επικαλεστεί δικαστικώς την παραγραφή μιας οφειλής προκειμένου να απορριφθεί το ένδικο βοήθημα απορρέει από τη νομολογία του Tribunal Supremo (Ανωτάτου Δικαστηρίου) και όχι από διάταξη του ισπανικού δικαίου.
29 Στο πλαίσιο αυτό, υπενθυμίζεται ότι η απαίτηση σύμφωνης ερμηνείας περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την υποχρέωση των εθνικών δικαστηρίων να τροποποιούν, εάν παρίσταται ανάγκη, την πάγια νομολογία τους όταν αυτή στηρίζεται σε ερμηνεία του εθνικού δικαίου η οποία δεν συμβιβάζεται με τους σκοπούς της εκάστοτε οδηγίας [πρβλ. αποφάσεις της 11ης Ιουλίου 2024, Skarb Państwa (Ασήμαντη καθυστέρηση πληρωμής ή απαίτηση αμελητέου ποσού), C‑279/23, EU:C:2024:605, σκέψη 30, και της 8ης Μαΐου 2025, L.T. κ.λπ. (Κοινωνικές παροχές για εργαζομένους ορισμένου χρόνου στον γεωργικό τομέα), C‑212/24, C‑226/24 και C‑227/24, EU:C:2025:341, σκέψη 29 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
30 Επομένως, το προδικαστικό ερώτημα είναι παραδεκτό.
Επί της ουσίας
31 Με το προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 10, παράγραφος 1, της οδηγίας 2021/2167 έχει την έννοια ότι δεν αντιτίθεται στην εκ μέρους εθνικού δικαστηρίου αυτεπάγγελτη εξέταση της παραγραφής αξίωσης για την είσπραξη της οποίας ο αγοραστής πιστώσεων έχει ασκήσει ένδικο βοήθημα κατά του καταναλωτή.
32 Προκαταρκτικώς, διευκρινίζεται ότι το δίκαιο της Ένωσης δεν επιβάλλει, κατ’ αρχήν, στον εθνικό δικαστή να εξετάζει αυτεπαγγέλτως ισχυρισμό σχετικό με παράβαση διατάξεων του δικαίου της Ένωσης, εφόσον για την εξέταση ενός τέτοιου ισχυρισμού θα έπρεπε να υπερβεί τα όρια της ένδικης διαφοράς, όπως αυτά έχουν προσδιοριστεί από τους διαδίκους. Ο περιορισμός αυτός της εξουσίας του εθνικού δικαστή δικαιολογείται από την αρχή ότι οι διάδικοι έχουν την πρωτοβουλία της δίκης. Εντούτοις, μια τέτοια αυτεπάγγελτη εξέταση εκ μέρους του εθνικού δικαστή δικαιολογείται σε εξαιρετικές περιπτώσεις στις οποίες το δημόσιο συμφέρον απαιτεί την επέμβασή του, ιδίως υπό το πρίσμα ορισμένων διατάξεων σχετικών με την προστασία των καταναλωτών (πρβλ. απόφαση της 14ης Σεπτεμβρίου 2023, Tuk Tuk Travel, C‑83/22, EU:C:2023:664, σκέψεις 45 και 46 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
33 Όσον αφορά την ερμηνεία του άρθρου 10, παράγραφος 1, της οδηγίας 2021/2167, πρέπει να υπομνησθεί ότι, κατά πάγια νομολογία, για την ερμηνεία διάταξης του δικαίου της Ένωσης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όχι μόνον το γράμμα της, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο αυτή εντάσσεται, καθώς και οι σκοποί που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αποτελεί μέρος (αποφάσεις της 17ης Νοεμβρίου 1983, Merck, 292/82, EU:C:1983:335, σκέψη 12, και της 18ης Ιουνίου 2026, Vodovody a kanalizace Přerov, C‑575/24, EU:C:2026:499, σκέψη 31 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
34 Το γράμμα του άρθρου 10, παράγραφος 1, της οδηγίας 2021/2167 προβλέπει ότι οι αγοραστές πιστώσεων συμπεριφέρονται, στις σχέσεις τους με τους δανειολήπτες, σύμφωνα με τους κανόνες που θεσπίζει η διάταξη αυτή. Συναφώς, ορίζεται, μεταξύ άλλων, ότι οι αγοραστές πιστώσεων πρέπει να ενεργούν καλόπιστα, δίκαια και επαγγελματικά και να παρέχουν στους δανειολήπτες πληροφορίες που δεν είναι παραπλανητικές, ασαφείς ή ψευδείς. Επιπλέον, απαιτείται αυτοί να επικοινωνούν με τους δανειολήπτες κατά τρόπο που δεν συνιστά παρενόχληση, καταναγκασμό ή αθέμιτη επιρροή.
35 Επομένως, από το περιεχόμενο της εν λόγω διάταξης, συνάγεται ότι αυτή δεν ρυθμίζει αυτό καθεαυτό το ζήτημα της παραγραφής μιας αξίωσης, πολλώ δε μάλλον τη δυνατότητα αυτεπάγγελτης εξέτασης της παραγραφής αυτής από τον δικαστή. Περαιτέρω, η παραγραφή ή η εξέτασή της από τον δικαστή δεν διέπονται από καμία άλλη διάταξη της οδηγίας 2021/2167.
36 Η ερμηνεία αυτή επιρρωννύεται από το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται το άρθρο 10, παράγραφος 1, της οδηγίας 2021/2167, καθώς και από τον σκοπό που αυτή επιδιώκει. Συγκεκριμένα, κατά την αιτιολογική σκέψη 61 της εν λόγω οδηγίας, οι σκοποί της συνίστανται, αφενός, στην ενίσχυση της ανάπτυξης δευτερογενών αγορών για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια στην Ένωση και, αφετέρου, στη διασφάλιση ακόμη πιο ενισχυμένης προστασίας των δανειοληπτών, ιδίως δε των καταναλωτών. Ωστόσο, ουδόλως προκύπτει από την οδηγία 2021/2167 ότι, για να διασφαλιστεί αυτή η ενισχυμένη προστασία, αυτή θεσπίζει, προς όφελος των δανειοληπτών-καταναλωτών, προστατευτικές διατάξεις που αφορούν την παραγραφή αξίωσης απορρέουσας από ένα τέτοιο δάνειο ή την ένδικη διαδικασία που έχουν κινήσει οι αγοραστές πιστώσεων.
37 Κατόπιν των ανωτέρω, διαπιστώνεται ότι το ζήτημα της αυτεπάγγελτης εξέτασης της παραγραφής αξίωσης εκ μέρους του εθνικού δικαστή δεν διέπεται από την οδηγία 2021/2167.
38 Εξάλλου, μολονότι το άρθρο 10, παράγραφος 1, της οδηγίας 2021/2167 αναφέρεται σε «πληροφορίες [οι οποίες] δεν είναι παραπλανητικές», οι περιστάσεις υπό τις οποίες μια εμπορική πρακτική θεωρείται παραπλανητική καθορίζονται από το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 2005/29. Από την τελευταία αυτή διάταξη προκύπτει ότι μια τέτοια πρακτική θεωρείται παραπλανητική αν, εν συνόψει, παραλείπει ουσιώδεις πληροφορίες τις οποίες χρειάζεται ο μέσος καταναλωτής για να λάβει τεκμηριωμένη απόφαση συναλλαγής. Επιπλέον, η εν λόγω πρακτική πρέπει, συνακολούθως, να οδηγεί τον καταναλωτή ή να μπορεί να τον οδηγήσει να λάβει απόφαση συναλλαγής την οποία διαφορετικά δεν θα ελάμβανε.
39 Συναφώς, το Δικαστήριο, με την απόφαση της 20ής Ιουλίου 2017, Gelvora (C‑357/16, EU:C:2017:573, σκέψεις 21, 25 και 31), έχει κρίνει ότι η είσπραξη οφειλών από εισπρακτική εταιρία εμπίπτει στην έννοια της «εμπορικής πρακτικής». Εντούτοις, το γεγονός ότι ένα ένδικο βοήθημα ασκείται με σκοπό την είσπραξη οφειλής η οποία ενδεχομένως έχει παραγραφεί, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί, αυτό καθεαυτό, ως παραπλανητική εμπορική πρακτική. Πράγματι, στο πλαίσιο ένδικης διαδικασίας, οι διάδικοι είναι ελεύθεροι να προβάλουν όλους τους ισχυρισμούς που επιθυμούν. Επιπλέον, μια οφειλή δεν μπορεί να θεωρηθεί ως μη απαιτητή απλώς και μόνο λόγω παραγραφής, διότι η παραγραφή αποσβένει την αξίωση μόνον αν ο καθού την προβάλει κατά τη διάρκεια της ένδικης διαδικασίας (πρβλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 8ης Νοεμβρίου 2012, Ευρωπαϊκή Δυναμική κατά Επιτροπής, C‑469/11 P, EU:C:2012:705, σκέψη 54). Επομένως, η άσκηση ένδικου βοηθήματος για την είσπραξη οφειλής η οποία μπορεί να έχει παραγραφεί δεν μπορεί να θεωρηθεί, αυτή καθεαυτήν, ως παραπλανητική ενέργεια, κατά την έννοια της οδηγίας 2005/29.
40 Εν πάση περιπτώσει, πρέπει να προστεθεί ότι, κατά τη νομολογία, ελλείψει εναρμόνισης των εθνικών μηχανισμών είσπραξης μη αμφισβητούμενων αξιώσεων, οι κανόνες εφαρμογής των εθνικών διαδικασιών για την έκδοση διαταγής πληρωμής εμπίπτουν στην εσωτερική έννομη τάξη των κρατών μελών δυνάμει της αρχής της δικονομικής αυτονομίας τους. Τούτο ισχύει, ωστόσο, υπό τον όρο ότι οι κανόνες αυτοί δεν είναι λιγότερο ευμενείς από εκείνους που διέπουν παρόμοιες καταστάσεις υπαγόμενες στο εσωτερικό δίκαιο (αρχή της ισοδυναμίας) και ότι δεν καθιστούν πρακτικώς αδύνατη ή υπερβολικά δυσχερή την άσκηση των δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται στους καταναλωτές από το δίκαιο της Ένωσης (αρχή της αποτελεσματικότητας) (πρβλ. αποφάσεις της 26ης Οκτωβρίου 2006, Mostaza Claro, C‑168/05, EU:C:2006:675, σκέψη 24, και της 14ης Ιουνίου 2012, Banco Español de Crédito, C‑618/10, EU:C:2012:349, σκέψη 46).
41 Επομένως, τα κράτη μέλη είναι αρμόδια να αποφασίζουν, στο εσωτερικό τους δίκαιο, αν ο εθνικός δικαστής μπορεί να εξετάζει αυτεπαγγέλτως την παραγραφή μιας αξίωσης, υπό την επιφύλαξη της τηρήσεως των αρχών της ισοδυναμίας και της αποτελεσματικότητας. Εν προκειμένω, το αιτούν δικαστήριο δεν παρέθεσε κανένα στοιχείο που να επιτρέπει στο Δικαστήριο να κρίνει αν οι αρχές αυτές τηρούνται από την εθνική νομολογία που απαγορεύει στον δικαστή να εξετάζει αυτεπαγγέλτως την παραγραφή αξίωσης.
42 Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, στο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 10, παράγραφος 1, της οδηγίας 2021/2167 έχει την έννοια ότι δεν ρυθμίζει το ζήτημα αν ο εθνικός δικαστής μπορεί να εξετάζει αυτεπαγγέλτως την παραγραφή αξίωσης για την είσπραξη της οποίας ο αγοραστής πιστώσεων έχει ασκήσει ενώπιόν του ένδικο βοήθημα κατά του καταναλωτή.
Επί των δικαστικών εξόδων
43 Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (έβδομο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 10, παράγραφος 1, της οδηγίας (ΕΕ) 2021/2167 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2021, για τους διαχειριστές πιστώσεων και τους αγοραστές πιστώσεων και την τροποποίηση των οδηγιών 2008/48/ΕΚ και 2014/17/ΕΕ,
έχει την έννοια ότι:
δεν ρυθμίζει το ζήτημα αν ο εθνικός δικαστής μπορεί να εξετάζει αυτεπαγγέλτως την παραγραφή αξίωσης για την είσπραξη της οποίας ο αγοραστής πιστώσεων έχει ασκήσει ενώπιόν του ένδικο βοήθημα κατά του καταναλωτή.
(υπογραφές)
