Περίληψη
Πρωτόκολλο κατεδάφισης, άρσης και απομάκρυνσης αυθαίρετων κτισμάτων – κατασκευών και έργων σε χώρους αιγιαλού – παραλίας – θάλασσας. Άρθρο 27 παρ. 4 του ν. 2971/2001 (όπως ίσχυε) σε συνδυασμό με τα άρθρα 11, 12, 12Α, 13, 13Α, 14 και 16 του ιδίου νόμου. Όπως έχει κριθεί, κατά την έννοια των διατάξεων αυτών, αυθαίρετα κτίσματα που ανεγείρονται εν μέρει ή εξ ολοκλήρου μέσα στον αιγιαλό ή στη θάλασσα κατεδαφίζονται υποχρεωτικά. Τέτοια έργα είναι κατεδαφιστέα εάν κατασκευασθούν είτε χωρίς προηγούμενη άδεια των αρμόδιων αρχών κατά τη νομοθεσία περί αιγιαλού, είτε χωρίς οικοδομική άδεια, εάν η έκδοσή της είναι επιβεβλημένη από την πολεοδομική νομοθεσία. Το ανωτέρω μέτρο λαμβάνεται κατ’ ενάσκηση δέσμιας αρμοδιότητας από την αρμόδια Κτηματική Υπηρεσία, ανεξαρτήτως της υπαιτιότητας όσων κάνουν χρήση τους. Η εκτέλεση, εξάλλου, τεχνικών έργων επί του αιγιαλού ή της παραλίας επιτρέπεται μόνον εφόσον τηρηθεί η διαδικασία του άρθρου 12 ή του άρθρου 14 του Ν. 2971/2001, αναλόγως της φύσεως του έργου, και με την προϋπόθεση ότι θα τηρηθούν οι όροι προστασίας της ακτής. Η χορήγηση δε αδείας εκτελέσεως τεχνικού έργου απαιτείται σε κάθε περίπτωση, ακόμη και όταν πρόκειται για έργα διαμόρφωσης της ακτής προς αποφυγή προκλήσεως κινδύνου ή ατυχήματος. Στην προκείμενη περίπτωση, ο αιτών προέβη, δια των αρμοδίων οργάνων του, στην υλοποίηση των επίμαχων κατασκευών χωρίς να έχει εκδοθεί προς τούτο άδεια παραχώρησης χρήσης της συγκεκριμένης κοινόχρηστης έκτασης του αιγιαλού. Εκτός από αναπόδεικτος ο ισχυρισμός ότι οι επίμαχες αυθαίρετες κατασκευές, όπως περιγράφονται στην οικεία έκθεση αυτοψίας, αφορούν στην υλοποίηση των επικαλούμενων από τον αιτούντα εγκαταστάσεων προς αποκατάσταση του επίμαχου τμήματος της παραλιακής οδού από θεομηνίες, είναι και αλυσιτελής, διότι δεν αίρει την υποχρέωση του αιτούντος να τηρήσει την προβλεπόμενη από τις διατάξεις του άρθρου 14 του ν. του Ν. 2971/2001 διαδικασία για τη χορήγηση αδείας εκτελέσεως του επίμαχου τεχνικού έργου πριν την εκτέλεση του τελευταίου. Απορρίπτει την αίτηση.
ΤΟ
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΕΦΕΤΕΙΟ ΛΑΡΙΣΑΣ
ΤΜΗΜΑ Β΄
ΤΡΙΜΕΛΕΣ
(ΑΚΥΡΩΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ)
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 10 Δεκεμβρίου 2025, με δικαστές τους: Ευστράτιο Βαρβαρίδη, Πρόεδρο Εφετών Δ.Δ., Ανδρέα Ταγαράκη και Ιωάννα Τσιάκα, Εφέτες Δ.Δ. και γραμματέα τη Μαρία Κασσωτάκη, δικαστική υπάλληλο,
για να δικάσει την αίτηση ακύρωσης με αριθμό και ημερομηνία καταχώρησης …….,
του ν.π.δ.δ. με την επωνυμία «Δήμος Αγιάς», όπως εκπροσωπείται νόμιμα από τον Δήμαρχό του, ο οποίος παραστάθηκε δια της πληρεξούσιας δικηγόρου Λάρισας Σταυρούλας Γκούμα,
κατά του Υπουργού Οικονομικών, ο οποίος παραστάθηκε δια της Παρέδρου του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους Μαγδαληνής Μανωλοπούλου.
Με την αίτηση αυτή ζητείται η ακύρωση του ……… πρωτοκόλλου κατεδάφισης, άρσης και απομάκρυνσης κτισμάτων – κατασκευών και έργων σε χώρους αιγιαλού – παραλίας – θάλασσας του Αναπληρωτή Προϊσταμένου της Κτηματικής Υπηρεσίας Λάρισας.
Κατά τη συζήτηση, η εισηγήτρια της υπόθεσης, Ιωάννα Τσιάκα, Εφέτης Δ.Δ., αναφέρθηκε στην έκθεσή της.
Κατόπιν το δικαστήριο άκουσε την πληρεξούσια του αιτούντος, η οποία ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση και την εκπρόσωπο του Υπουργού, που ζήτησε την απόρριψή της.
Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη και
Αφού μελέτησε τα σχετικά έγγραφα
Σκέφθηκε κατά τον Νόμο
1. Επειδή, με την κρινόμενη αίτηση για την άσκηση της οποίας δεν απαιτείται κατά νόμο η καταβολή παραβόλου, ζητείται η ακύρωση του υπ’ αριθ. ……… πρωτοκόλλου κατεδάφισης, άρσης και απομάκρυνσης κτισμάτων – κατασκευών και έργων σε χώρους αιγιαλού – παραλίας – θάλασσας του Αναπληρωτή Προϊσταμένου της Κτηματικής Υπηρεσίας Λάρισας. Με το ως άνω πρωτόκολλο κλήθηκε ο αιτών Δήμος να προβεί, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 27 του ν. 2971/2001 «περί αιγιαλού και παραλίας» (ΦΕΚ 285 Α΄), εντός τριάντα (30) ημερών από την κοινοποίησή του σ’ αυτόν, στην κατεδάφιση των περιγραφόμενων σ’ αυτό αυθαίρετων κατασκευών/έργων και στην απομάκρυνση αυτών, από τμήμα του κοινόχρηστου χώρου και αιγιαλού στη θέση «……..» του Δήμου Αγιάς της Π.Ε. Λάρισας.
2. Επειδή, στο άρθρο 46 του εφαρμοστέου εν προκειμένω π.δ. 18/1989 (Α΄ 8) προβλέπεται ότι: «1. Η αίτηση ακυρώσεως ασκείται … μέσα σε προθεσμία εξήντα ημερών που αρχίζει από την επομένη της κοινοποίησης της προσβαλλόμενης πράξης ή της δημοσίευσης της, αν την τελευταία επιβάλλει ο νόμος ή, διαφορετικά, από τότε που ο αιτών έλαβε πλήρη γνώση της πράξης …2. …». Στην προκείμενη περίπτωση, η προσβαλλόμενη πράξη επιδόθηκε στον αιτούντα στις 8-8-2023 (σχ. η από 8-8-2023 έκθεση επίδοσης του αρμοδίου οργάνου). Κατόπιν τούτου, η κατά τα ανωτέρω εξηκονθήμερη προθεσμία για την άσκηση αίτησης ακύρωσης κατά της εν λόγω πράξης, η οποία, αναστελλόμενη κατά το διάστημα των δικαστικών διακοπών, από την 1η Ιουλίου έως τη 15η Σεπτεμβρίου (πρβλ. ΣτΕ Ολ. 2807-2808/2002, 3424/2015), εκκίνησε στις 16-9-2023, δεν είχε συμπληρωθεί στις 16-10-2023, ημερομηνία άσκησης της υπό κρίση αίτησης. Ως εκ τούτου, η εν λόγω αίτηση ασκήθηκε εμπροθέσμως, απορριπτομένου ως αβάσιμου του αντίθετου ισχυρισμού του καθ’ ου η αίτηση. Εφόσον δε ασκήθηκε και κατά τα λοιπά παραδεκτώς, πρέπει να εξετασθεί στην ουσία.
3. Επειδή, στον ν. 2971/2001 «Αιγιαλός, παραλία και άλλες διατάξεις» (Α΄ 285), ορίζεται ότι: Άρθρο 1, όπως η παράγραφοι 1 έως 3 αντικαταστάθηκαν από την παρ. 1 του άρθρου 23 του ν. 4607/2019 (Α΄ 65) και ίσχυαν κατά τον κρίσιμο εν προκειμένω χρόνο,: «1. ‘’Αιγιαλός’’ είναι η ζώνη ξηράς που βρέχεται από τη θάλασσα κατά τις μεγαλύτερες και συνήθεις αναβάσεις των κυμάτων της. Ο αιγιαλός αποτελεί ουσιώδες στοιχείο του φυσικού περιβάλλοντος της Χώρας, που προστατεύεται από την Πολιτεία, η οποία το διαχειρίζεται, σύμφωνα με τη φύση του και τον κοινόχρηστο χαρακτήρα του. 2…». Άρθρο 2, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 24 ν. 4607/2019: «1… 3. Κύριος προορισμός των κοινοχρήστων πραγμάτων της παραγράφου 1 είναι η ελεύθερη και ακώλυτη πρόσβαση του κοινού προς αυτά, …. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, ύστερα από εισήγηση του κατά περίπτωση αρμοδίου Υπουργού, επιτρέπεται η εξαίρεση τμημάτων των κοινοχρήστων πραγμάτων της παραγράφου 1 από την κοινή χρήση, αποκλειστικά και μόνο για την εξυπηρέτηση επιτακτικού δημοσίου συμφέροντος που αφορά τη δημόσια ασφάλεια, την υγεία και την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος. Επιτρέπεται, επίσης, η παραχώρηση των πραγμάτων αυτών μόνο κατά χρήση, σύμφωνα με τις διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας. 4. Απαγορεύεται η κατασκευή κτισμάτων και εν γένει η τοποθέτηση κατασκευασμάτων στον αιγιαλό, την παραλία, την όχθη, την παρόχθια ζώνη, το υδάτινο στοιχείο, τον πυθμένα και το υπέδαφος του βυθού της θάλασσας… 5…». Άρθρο 3: «Ο καθορισμός των ορίων του αιγιαλού, της παραλίας και του παλιού αιγιαλού γίνεται από Επιτροπή, η οποία συγκροτείται σε επίπεδο νομού με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών…». Άρθρο 7α, η παράγραφος 1 του οποίου προστέθηκε με την παρ. 4 του άρθρ. 11 του ν. 4281/2014 (Α΄160): «1. Σε περίπτωση εσφαλμένου καθορισμού της οριογραμμής του αιγιαλού, παραλίας ή παλαιού αιγιαλού, καθώς και μεταβολής της ακτογραμμής λόγω νόμιμων τεχνικών έργων, ή φυσικών αιτίων, επιτρέπεται ο επανακαθορισμός από την Επιτροπή είτε αυτεπαγγέλτως είτε μετά από αίτηση κάθε ενδιαφερομένου και προσκόμισης εκ μέρους του φακέλου με πλήρη στοιχεία που να αποδεικνύουν το σφάλμα του πρώτου καθορισμού στην αρμόδια Κτηματική Υπηρεσία… 2…». Σύμφωνα με το άρθρο 14 του ως άνω νόμου «1. Η παραχώρηση του δικαιώματος χρήσης αιγιαλού, παραλίας … για την εκτέλεση έργων που εξυπηρετούν εμπορικούς, βιομηχανικούς, συγκοινωνιακούς, λιμενικούς ή άλλου είδους σκοπούς, που προβλέπονται από τις κείμενες διατάξεις, γίνεται με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών κατά τη διαδικασία που προβλέπει η επόμενη παράγραφος … 2. … 7. Η κατασκευή των έργων, που απαιτούνται στο πλαίσιο της παραπάνω παραχώρησης, γίνεται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος άρθρου, τηρουμένων των γενικών και ειδικών πολεοδομικών διατάξεων, καθώς και των οικείων διατάξεων για τους λιμένες….», κατά δε την παράγραφο 3 του άρθρου 15, «Η αξιοποίηση του αιγιαλού και της παραλίας με την παραχώρηση και την εκτέλεση έργων πρέπει να εξασφαλίζει και να μην εμποδίζει την ελεύθερη και απρόσκοπτη πρόσβαση των πολιτών στην παραλία και τον αιγιαλό …». Τέλος, στο άρθρο 27 παρ. 4 του προαναφερθέντος ν. 2971/2001, όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο εν προκειμένω χρόνο, ορίζονταν τα εξής: «Τα πάσης φύσεως κτίσματα και γενικώς κατασκευάσματα, τα οποία έχουν εν όλω ή εν μέρει κατασκευασθεί στον αιγιαλό, την παραλία, την όχθη, την παρόχθια ζώνη, το υδάτινο στοιχείο, τον πυθμένα και το υπέδαφος του βυθού της θάλασσας, λιμνοθάλασσας, λίμνης και της κοίτης πλεύσιμου ποταμού, χωρίς σχετική άδεια σύμφωνα με τα άρθρα 11, 12, 12Α, 13, 13Α, 14 και 16 θεωρούνται παράνομα και κατεδαφίζονται, ανεξάρτητα από το χρόνο κατασκευής τους ή της χρήσης τους. … Προς τούτο ο Προϊστάμενος της αρμόδιας Κτηματικής Υπηρεσίας εκδίδει πρωτόκολλο κατεδάφισης, το οποίο κοινοποιεί, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 2717/1999 (Α΄ 97), στον φερόμενο κύριο ή νομέα ή κάτοχο ή κατασκευαστή αυτών, ο οποίος οφείλει μέσα σε τριάντα (30) ημέρες από την κοινοποίηση να κατεδαφίσει τα κτίσματα και να άρει τα πάσης φύσεως κατασκευάσματα. Παράλληλα, η αρμόδια Κτηματική Υπηρεσία αποστέλλει το πρωτόκολλο κατεδάφισης στο Γενικό Γραμματέα της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης. …..».
4. Επειδή, κατά την έννοια των ανωτέρω διατάξεων, αυθαίρετα κτίσματα που ανεγείρονται εν μέρει ή εξ ολοκλήρου μέσα στον αιγιαλό ή στη θάλασσα κατεδαφίζονται υποχρεωτικά. Οι διατάξεις αυτές, ειδικές σε σχέση με τις γενικές διατάξεις περί αυθαιρέτων κατασκευών, αποσκοπούν στην άμεση και αποτελεσματική προστασία του αιγιαλού και του θαλασσίου χώρου και επιβάλλουν την αποκατάσταση της μορφής τους, η οποία έχει αλλοιωθεί με την χωρίς άδεια ανέγερση πάσης φύσεως τεχνικού έργου, κτίσματος ή κατασκευάσματος, ώστε να εξακολουθήσουν να επιτελούν τον κατά τα ανωτέρω προορισμό τους ως κοινόχρηστα πράγματα. (ΣτΕ 2448/2017, 3109/2015, 826/2009, 1931/2008 κ.ά.). Επομένως, τέτοια έργα είναι κατεδαφιστέα εάν κατασκευασθούν είτε χωρίς προηγούμενη άδεια των αρμόδιων αρχών κατά τη νομοθεσία περί αιγιαλού (πρβλ. ΣτΕ 4963/2012, 468/2009, 4591/2005) είτε χωρίς οικοδομική άδεια, εάν η έκδοσή της είναι επιβεβλημένη από την πολεοδομική νομοθεσία (πρβλ. ΣτΕ 1529/2008, 2183/2005). Όπως έχει, δε, κριθεί, το μέτρο της κατεδάφισης αυθαιρέτων κατασκευών, που εμπίπτουν εντός των ορίων του αιγιαλού, αποσκοπεί στην προστασία του δημοσίου συμφέροντος και λαμβάνεται κατ’ ενάσκηση δέσμιας αρμοδιότητας από την αρμόδια Κτηματική Υπηρεσία, ανεξαρτήτως της υπαιτιότητας όσων κάνουν χρήση τους (ΣτΕ 867/2020, 2448/2017, 936/2016, 2105/2013, 4476/2011, 2048/2000 κ.ά.). Η εκτέλεση, εξάλλου, τεχνικών έργων επί του αιγιαλού ή της παραλίας επιτρέπεται μόνον εφόσον τηρηθεί η διαδικασία του άρθρου 12 ή του άρθρου 14 του Ν. 2971/2001, αναλόγως της φύσεως του έργου, και με την προϋπόθεση ότι θα τηρηθούν οι όροι προστασίας της ακτής, που αποτελεί ουσιώδες στοιχείο του φυσικού περιβάλλοντος. Εάν η διαδικασία αυτή δεν τηρηθεί, τα επί του αιγιαλού ή εντός της θαλάσσης ανεγερθέντα κτίσματα είναι αυθαίρετα και κατεδαφιστέα (ΣτΕ 2200/2016, 747/2014, 4468/2010, 4467/2010). Η χορήγηση δε αδείας εκτελέσεως τεχνικού έργου απαιτείται σε κάθε περίπτωση, ακόμη και όταν πρόκειται για έργα διαμόρφωσης της ακτής προς αποφυγή προκλήσεως κινδύνου ή ατυχήματος. Επομένως, και τα έργα αυτά, εάν κατασκευασθούν χωρίς προηγούμενη άδεια της αρμόδιας αρχής, είναι κατεδαφιστέα (ΣτΕ 1666/2016, 4790/2013, 4468, 3983/2010, 3587/2007, 4591/2005, πρβλ. ΣτΕ 3461/04).
5. Eπειδή, στην προκείμενη περίπτωση, από τα στοιχεία της δικογραφίας προκύπτουν τα εξής: Ο αιτών Δήμος, με το με αρ. πρωτ. …….. έγγραφό του προς την Κτηματική Υπηρεσία Λάρισας, αιτήθηκε την παραχώρηση χρήσης αιγιαλού για την εκτέλεση του έργου: “…………..”, με την διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 14 του Ν. 2971/2001 (ΦΕΚ 285Α’), συνυπέβαλε δε σχετικά δικαιολογητικά, μεταξύ των οποίων τη σχετική μελέτη της Τεχνικής Υπηρεσίας του. Με την με αρ. πρωτ. ………. Εισήγηση της Προϊσταμένης της Κτηματικής Υπηρεσίας Λάρισας, σύμφωνα με την οποία το επίμαχο έργο ανάπλασης αφορά σε εργασίες κατασκευής πεζοδρόμου, ποδηλατοδρόμου, θέσεις στάθμευσης, δίκτυο όμβριων, φρεάτια, φυτεύσεις καθώς και αποκατάσταση υφιστάμενου οδοστρώματος σε έκταση αιγιαλού εμβαδού 11.474,36 τ.μ. και έκταση παραλίας εμβαδού 17.654,69 τ.μ., συνολικού εμβαδού αιγιαλού- παραλίας 21.129.05 τ.μ., με συνημμένη την από 28-12-2022 Τεχνική Έκθεση Αυτοψίας της ιδίας Κτηματικής Υπηρεσίας, ο φάκελος διαβιβάστηκε στο αρμόδιο Τμήμα του Υπουργείου Οικονομικών, για την έκδοση της ζητούμενης απόφασης παραχώρησης χρήσης αιγιαλού. Κατόπιν υποβολής της από 13-03-2023 καταγγελίας ιδιώτη, διενεργήθηκε αυτοψία στην παραλιακή περιοχή της …….. στις 11-04-2023 από κλιμάκιο της Κτηματικής Υπηρεσίας Λάρισας (σχ. η από 12-04-2023 Τεχνική Έκθεση συνοδευόμενη από τα τοπογραφικά διαγράμματα που είχε υποβάλει ο αιτών με την αίτησή του για το έργο), κατά την οποία διαπιστώθηκε ότι ο αιτών Δήμος προέβη στην υλοποίηση μέρους του έργου της ανάπλασης στην περιοχή …….., σε μία απόσταση κατά προσέγγιση 4 χλμ από τα συνολικά 10 χλμ των οποίων είχε αιτηθεί την παραχώρηση χρήσης, χωρίς να έχει εκδοθεί η κατά τα ανωτέρω απόφαση παραχώρησης της χρήσης της εν λόγω κοινόχρηστης έκτασης του αιγιαλού. Συγκεκριμένα: α) σε μήκος 1.500μ. κατασκεύασε πεζοδρόμια πλάτους 2μ. τα οποία καλύφθηκαν με πλάκες πεζοδρομίου και ποδηλατόδρομο επίσης πλάτους 2μ., περιλαμβάνονται δε στο τμήμα αυτό θέσεις στάθμευσης, φρεάτια και υποδοχές για σωλήνες φωτισμού και β) στο υπόλοιπο τμήμα κατασκεύασε τα πεζοδρόμια μόνο με μπετόν έτοιμα να δεχθούν τις πλάκες πεζοδρομίου. Επί των διαπιστώσεων αυτών, ο αιτών Δήμος, κληθείς σε ακρόαση με το υπ’ αριθ. ……… έγγραφο της Κτηματικής Υπηρεσίας Λάρισας, υπέβαλε τις υπ’ αριθ. ………. απόψεις του, με τις οποίες επικαλέστηκε, μεταξύ άλλων, ότι με απόφαση του Περιφερειάρχη Θεσσαλίας εγκρίθηκε η διάθεση πίστωσης σε βάρος του έργου με τίτλο «ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΕΡΓΑ ΑΜΕΣΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Π.Ε. ΑΑΡΙΣΑΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΟΜΗΝΙΑ ΤΗΣ 15ης έως 26ης ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2018», για τη δημοπράτηση του Υποέργου 3: «……………» με τελικό δικαιούχο τον Δήμο Αγιάς, το οποίο αποτελεί τμήμα του συνολικού έργου “………………” και για την υλοποίηση του οποίου ο ίδιος – κατόπιν των διαδικασιών δημοπράτησης – συνήψε την από 17-02-2022 σύμβαση με ανάδοχο εταιρεία καθώς και ότι λόγω των διαδοχικών θεομηνιών που έπληξαν την επίμαχη περιοχή κατά το χρονικό διάστημα από τις 8.10.2021 έως τις 11.01.2022 κατέστη κατεπείγουσα η παρέμβαση στην επίμαχη περιοχή με εγκατάσταση προστατευτικής λιθορριπής, και με υλοποίηση των δικτύων αποχέτευσης ομβρίων. Κατόπιν των ανωτέρω, εκδόθηκε σε βάρος του αιτούντος, μεταξύ άλλων, το ………. πρωτόκολλο κατεδάφισης, άρσης και απομάκρυνσης κτισμάτων – κατασκευών και έργων σε χώρους αιγιαλού – παραλίας – θάλασσας της Προϊσταμένης της Κτηματικής Υπηρεσίας Λάρισας, με το οποίο κλήθηκε ο αιτών Δήμος να προβεί στην κατεδάφιση των ανωτέρω αυθαίρετων κατασκευών/έργων και στην απομάκρυνση αυτών, από το επίμαχο τμήμα του κοινόχρηστου χώρου και αιγιαλού. Κατόπιν του υπ’ αριθ. ……….. εγγράφου του ………. του Κεντρικού Λιμεναρχείου Βόλου, με αίτημα την ακριβή εμβαδομέτρηση των επίμαχων αυθαίρετων κατασκευών, προκειμένου να λήφθούν τα προβλεπόμενα μέτρα σε βάρος του αιτούντος, κλιμάκιο της ανωτέρω Κτηματικής Υπηρεσίας διενέργησε νέα αυτοψία στην επίμαχη παραλιακή περιοχή της …….., στις 9-6-2023 (σχ. η από 9-6-2023 Τεχνική Έκθεση των αρμοδίων υπαλλήλων της Κτηματικής Υπηρεσίας Λάρισας), κατά την οποία διαπιστώθηκε η εκτέλεση από τον αιτούντα Δήμο έργων εντός του αιγιαλού στην παραλιακή περιοχή της …….. του εν λόγω Δήμου χωρίς να έχει εκδοθεί προηγουμένως η απαιτούμενη απόφαση παραχώρησης. Ειδικότερα, διαπιστώθηκε ότι ο αιτών Δήμος προέβη στην υλοποίηση μέρους του έργου της αιτούμενης εκ μέρους του ανάπλασης στην περιοχή …………., σε μία απόσταση περίπου 2.500 μέτρων από τα συνολικά 10 χιλιόμετρα, των οποίων αιτήθηκε την παραχώρηση χρήσης και συγκεκριμένα ότι: «Σε μήκος 2.500μ. και πλάτος 2μ. παράπλευρα της παραλιακής οδού κατασκεύασε πεζοδρόμια τα οποία καλύφθηκαν με πλάκες πεζοδρομίου και τοποθετήθηκαν κράσπεδα συνολικού εμβαδού 5.000τ.μ. Στο τμήμα αυτό περιλαμβάνονται θέσεις στάθμευσης, φρεάτια και υποδοχές για σωλήνες φωτισμού. Σε μήκος 1.300μ. και πλάτος 2,45μ. έχει κατασκευαστεί ποδηλατόδρομος συνολικής επιφάνειας 3.185τ.μ. Μεταξύ του πεζοδρομίου και του ποδηλατοδρόμου υπάρχει μία λωρίδα πλάτους 0,70μ. όπου σε μήκος 1.300μ. έχουν τοποθετηθεί ανά διαστήματα καθίσματα τύπου παγκάκια και παρτέρια τσιμεντένια για την υποδοχή φυτών συνολικού εμβαδού 910τ.μ. Σε μήκος 1.200μ και πλάτος 3,15μ έχει δημιουργηθεί η υπόβαση για την κατασκευή του ποδηλατοδρόμου και την κατασκευή τσιμεντένιων παρτεριών και καθισμάτων τύπου παγκακιού συνολικού εμβαδού 3.780τ.μ.». Κατόπιν των ανωτέρω και αφού με την υπ’ αριθμ. ……. απόφαση του Αναπληρωτή Προϊσταμένου της Κτηματικής Υπηρεσίας Λάρισας ακυρώθηκε το ως άνω εκδοθέν ……… Πρωτόκολλο, εκδόθηκε το υπ’ αριθ. …….. Πρωτόκολλο Κατεδάφισης Άρσης και Απομάκρυνσης Κτισμάτων Κατασκευών και Έργων σε Χώρους Αιγιαλού – Παραλίας – Θάλασσας του Αναπληρωτή Προϊσταμένου της Κτηματικής Υπηρεσίας Λάρισας, με το οποίο κλήθηκε ο αιτών Δήμος να προβεί, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 27 του ν. 2971/2001 «περί αιγιαλού και παραλίας» (ΦΕΚ 285 Α΄), εντός προθεσμίας τριάντα (30) ημερών από την κοινοποίησή του, στην κατεδάφιση των ανωτέρω περιγραφόμενων αυθαίρετων κατασκευών/έργων και στην απομάκρυνση αυτών, από το παραπάνω τμήμα του κοινόχρηστου χώρου και αιγιαλού. Με την κρινόμενη αίτηση, όπως η λόγοι αυτής αναπτύσσονται με το νομίμως κατατεθέν υπόμνημα, ο αιτών επιδιώκει την ακύρωση του υπ’ αριθ. ……… πρωτοκόλλου κατεδάφισης, άρσης και απομάκρυνσης κτισμάτων – κατασκευών και έργων σε χώρους αιγιαλού – παραλίας – θάλασσας. Αντιθέτως, το καθ’ ου η αίτηση με την ……… έκθεση απόψεών του, υπεραμύνεται της νομιμότητάς του και ζητά την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης.
6. Επειδή, με την κρινόμενη αίτηση, ο αιτών προβάλλει, κατά πρώτο λόγο, ότι το προσβαλλόμενο πρωτόκολλο κατεδάφισης είναι ακυρωτέο, διότι εκδόθηκε κατά παράβαση του προβλεπόμενου στα άρθρα 20 παρ.2 του Συντάγματος και 6 του Κώδικα Διοικητικής διαδικασίας ουσιώδους τύπου της διαδικασίας, αφού δεν κλήθηκε σε προηγούμενη ακρόαση πριν από την έκδοσή του. Ωστόσο, ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, προεχόντως διότι, σύμφωνα με όσα έγιναν ερμηνευτικώς δεκτά στην 4η σκέψη, το μέτρο της κατεδάφισης αυθαιρέτων κατασκευών, που εμπίπτουν εντός των ορίων του αιγιαλού, αποσκοπεί στην προστασία του δημοσίου συμφέροντος και λαμβάνεται κατ’ ενάσκηση δέσμιας αρμοδιότητας από την αρμόδια Κτηματική Υπηρεσία, με βάση αντικειμενικά δεδομένα, στην προκείμενη δε περίπτωση η έκδοση του προσβαλλόμενου πρωτοκόλλου στηρίζεται στη διαπίστωση της υλοποίησης των επίμαχων κατασκευών στον προαναφερόμενο κοινόχρηστο χώρο του αιγιαλού στην περιοχή «……..» χωρίς την έκδοση πράξης παραχώρησης χρήσης και δεν συνδέεται με την υποκειμενική συμπεριφορά του αιτούντος, ως εκ τούτου, δε, δεν ήταν απαραίτητη η κλήση του σε ακρόαση πριν από την έκδοσή του (πρβλ. ΣτΕ 443/2023 2449/2017, 2188/2016). Πέραν δε τούτου, ο αιτών Δήμος κλήθηκε να εκθέσει τις απόψεις του με το υπ’ αριθ. …….. έγγραφο της Κτηματικής Υπηρεσίας Λάρισας, για τις αυθαίρετες κατασκευές για τις οποίες είχε εκδοθεί σε βάρος του το προγενέστερο πρωτόκολλο κατεδάφισης (…….), οι οποίες (κατασκευές) συνδέονται με αυτές του προσβαλλόμενου πρωτοκόλλου, καθώς ευρίσκονται στην ίδια θέση και υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του ίδιου έργου για το οποίο ο αιτών είχε αιτηθεί την παραχώρηση της χρήσης του αιγιαλού.
7. Επειδή, περαιτέρω, ο αιτών προβάλλει ότι οι επίμαχες κατασκευές που υλοποιήθηκαν εντός του αιγιαλού δεν είναι αυθαίρετες και εξυπηρετούν επιτακτικούς λόγους δημοσίου συμφέροντος, επαναφέροντας τους ισχυρισμούς που είχε προβάλει με τις υπ’ αριθ. ……… απόψεις του (κατόπιν της ως άνω κλήσης του σε ακρόαση) περί του ότι το επίμαχο έργο εντάσσεται στο Υποέργο 3 «…………..» με τελικό δικαιούχο τον Δήμο Αγιάς, για το οποίο εκδόθηκε η από 03-12-2020 απόφαση του Περιφερειάρχη Θεσσαλίας που ενέκρινε τη διάθεση πίστωσης σε βάρος του έργου με τίτλο «ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΕΡΓΑ ΑΜΕΣΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Π.Ε. ΑΑΡΙΣΑΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΟΜΗΝΙΑ ΤΗΣ 15ης έως 26ης ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2018», και περί του ότι η άμεση υλοποίηση των επίμαχων κατασκευών κατέστη κατεπείγουσα λόγω των διαδοχικών θεομηνιών που έπληξαν την επίμαχη περιοχή κατά το χρονικό διάστημα από τις 8.10.2021 έως τις 11.01.2022. Προς απόδειξη δε των ισχυρισμών του, μεταξύ άλλων, προσκομίζει: α) Την από τον Σεπτέμβριο του 2017 οριστική μελέτη της αρμόδιας υπηρεσίας του για το έργο «………….» προϋπολογισμού 4.150.000,00 ευρώ μετά του Φ.Π.Α μετά των συνοδεύοντων αυτή σχεδίων και οριζοντιογραφιών, β) το από 21-09-2018 με αριθ. πρωτ/λου ………. απευθυνόμενο έγγραφο, της αρμόδιας διεύθυνσης Υδάτων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης προς τον αιτούντα, με το οποίο αιτείται συμπληρωματικό τεχνικό υπόμνημα επί της μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων (Μ.Π.Ε.), γ) την υπ. αρ. πρωτ. ………. απόφαση του Προϊσταμένου της Γενικής Διεύθυνσης Χωροταξικής Περιβαλλοντικής & Αγροτικής Πολιτικής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Θεσσαλίας – Στερεός Ελλάδας για την Έγκριση Περιβαλλοντικών Όρων του ανωτέρω έργου, δ) το με αρ. πρωτ. ……… έγγραφο του αιτούντος προς την κτηματική υπηρεσία Λάρισας με το οποίο αιτήθηκε την παραχώρηση χρήσης του δημόσιου κοινόχρηστου χώρου αιγιαλού για την υλοποίηση του ίδιου έργου, δ) τη με αρ. πρωτ. ………. Εισήγηση της Προϊσταμένης της Κτηματικής Υπηρεσίας Λάρισας, για τη χορήγηση της ζητούμενης άδειας παραχώρησης χρήσης, ε) την από 12/12/2020 τεχνική περιγραφή του έργου «…………..» μετά των αναλυτικών προμετρήσεων αυτού και του προϋπολογισμού του, στ) την υπ’ αριθ. ………… απόφαση του Περιφερειάρχη Θεσσαλίας, ζ) τη με αρ. πρωτ. ……….. σύμβαση συνολικού ποσού ………….€ (με Φ.Π.Α. 24%) που συνήψε ο αιτών Δήμος με την εταιρία «………….» για την υλοποίηση του υποέργου 3 «………….», η) το με αριθ. Πρωτ. ………. έγγραφο της Τεχνικής Υπηρεσίας του αιτούντος για την έγκριση πρόσθετων επειγουσών εργασιών σύμφωνα με το άρθρο 155 του Ν. 4412/16 του ανωτέρω έργου «………………………………..», θ) φωτογραφίες που φέρονται ότι αποτυπώνουν τις προκληθείσες φθορές και εκτεταμένες ζημίες στο συγκεκριμένο παραλιακό μέτωπο εκ των ακραίων καιρικών φαινομένων, την κατάσταση της παραλίας μετά την κατασκευή και θεμελίωση της λιθορριπής και τα εκτελεσθέντα έργα ανάπλασης δηλαδή τα πεζοδρόμια και χώρους στάθμευσης, ι) την από 2-12-2025 ένορκη βεβαίωση της Προϊσταμένης της Διεύθυνσης Προγραμματισμού Τεχνικών Υπηρεσιών και Πολεοδομίας του αιτούντος, ……….. (για την οποία τηρήθηκε η νόμιμη προδικασία – σχ. η υπ’ αριθ. ……….. έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας στο Εφετείο Αθηνών με έδρα το ομώνυμο Πρωτοδικείο …………… και η με αριθμό ………. έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας του Εφετείου Λάρισας, με έδρα το Πρωτοδικείο Λάρισας ……….), με την οποία αυτή επιβεβαιώνει τους ισχυρισμούς του αιτούντος και ια) απόσπασμα της με αριθμό …….. απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Κακουργημάτων, από το οποίο προκύπτει ότι δεν καταλογίζονται στον ……….. (υπό την ιδιότητα του ………) οι πράξεις : i. παράβαση του άρθρου 29 παρ. 1 του ν. 2971/2001 και ii. παράβαση του άρθρου 23 παρ. 1 του αν.ν. 1539/1938 που τελέστηκαν τον Ιανουάριο του έτους 2023. Ωστόσο, ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος προεχόντως ως αλυσιτελής, καθόσον σύμφωνα με όσα έγιναν ερμηνευτικώς δεκτά στην 4η σκέψη η εκτέλεση τεχνικών έργων επί του αιγιαλού ή της παραλίας επιτρέπεται μόνον εφόσον τηρηθεί η διαδικασία του άρθρου 14 του Ν. 2971/2001, η δε χορήγηση άδειας εκτέλεσης τεχνικού έργου απαιτείται σε κάθε περίπτωση, ακόμη και όταν πρόκειται για έργα διαμόρφωσης της ακτής προς αποφυγή πρόκλησης κινδύνου ή ατυχήματος, στην προκείμενη δε περίπτωση, όπως διαπιστώθηκε κατά τη διενέργεια της αυτοψίας και δεν αμφισβητείται από τον αιτούντα, ο τελευταίος προέβη, δια των αρμοδίων οργάνων του, στην υλοποίηση των επίμαχων κατασκευών χωρίς να έχει εκδοθεί προς τούτο άδεια παραχώρησης χρήσης της συγκεκριμένης κοινόχρηστης έκτασης του αιγιαλού. Τούτο δε, ανεξαρτήτως περαιτέρω του ότι ο ανωτέρω ισχυρισμός του αιτούντος δεν αποδεικνύεται αφού οι επίμαχες αυθαίρετες κατασκευές, όπως περιγράφονται αναλυτικώς στην οικεία έκθεση αυτοψίας, δεν προκύπτει ότι αφορούν στην υλοποίηση των επικαλούμενων από αυτόν εγκαταστάσεων προς αποκατάσταση του επίμαχου τμήματος της παραλιακής οδού από θεομηνίες και προς προστασία από αυτές. Για τον ίδιο λόγο δεν αποδεικνύουν τους ισχυρισμούς του, ούτε τα επικαλούμενα από αυτόν έγγραφα, ούτε συγκεκριμένα η απόφαση του αρμοδίου ποινικού δικαστηρίου (περί μη καταλογισμού σε βάρος του εκπροσώπου του των αποδιδόμενων παραβάσεων που αφορούν σε κατάληψη έκτασης αιγιαλού), η οποία (απόφαση) δεν ασκεί επιρροή, εκτός των άλλων, διότι το αντικείμενο της παρούσας διοικητικής δίκης είναι πραγματοπαγές και δεν αφορά σε υπόθεση «ποινικής φύσεως» κατά την ΕΣΔΑ (ΣτΕ 2119/2023, 411/2021, 2420/2019, 951/2018 7μ. κ.ά.).
8. Επειδή, εξάλλου, ο αιτών προβάλλει ότι η προσβαλλόμενη πράξη είναι ακυρωτέα διότι εκδόθηκε κατά παράβαση της αρχής της χρηστής διοίκησης και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του διοικουμένου. Τούτο δε διότι ο ίδιος, δια των αρμοδίων οργάνων του, προέβη σε κάθε νόμιμη ενέργεια για την παραχώρηση της χρήσης του αιγιαλού προς εκτέλεση των επίμαχων έργων, η υλοποίηση των οποίων ήταν επιτακτική, και έλαβε προς τούτο όλες τις θετικές εισηγήσεις και γνωμοδοτήσεις των αρμόδιων οργάνων, η δε καθυστέρηση στην έκδοση της σχετικής απόφασης ουδόλως δύναται να αποδοθεί σε παράλειψή του αλλά ανάγεται σε αδικαιολόγητη κωλυσιεργία των αρμόδιων οργάνων του καθ’ ου η αίτηση. Ωστόσο, ο λόγος αυτός ακυρώσεως είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, διότι, κατά τα εκτιθέμενα στην τέταρτη σκέψη, αποτελεί υποχρέωση της Διοίκησης να επιβάλει την κατεδάφιση αυθαίρετων κατασκευών ανεγειρόμενων εντός αιγιαλού, με την έκδοση πρωτοκόλλου κατεδάφισης, ανεξαρτήτως της υπαιτιότητας ή μη όσων κάνουν χρήση τους, ενώ, κατά τα λοιπά, η αρχή της χρηστής διοίκησης δεν έχει, κατά τα παγίως κριθέντα, πεδίο εφαρμογής προκειμένου περί διοικητικών πράξεων εκδιδομένων κατά δέσμια αρμοδιότητα, όπως είναι το προσβαλλόμενο με την κρινόμενη αίτηση πρωτόκολλο κατεδάφισης (βλ. ΣτΕ 936/2016, πρβλ. ΣτΕ 4470/2010). Τούτο δε ανεξαρτήτως περαιτέρω του ότι ο κατά τα ανωτέρω ισχυρισμός προβάλλεται αλυσιτελώς, αφού, και αληθής υποτιθέμενος, δεν αίρει την υποχρέωση του αιτούντος να τηρήσει την προβλεπόμενη από τις διατάξεις του άρθρου 14 του ν. του Ν. 2971/2001 διαδικασία για τη χορήγηση αδείας εκτελέσεως του επίμαχου τεχνικού έργου πριν την εκτέλεση του τελευταίου.
9. Επειδή, κατόπιν των ανωτέρω, η κρινόμενη αίτηση είναι απορριπτέα στο σύνολό της. Περαιτέρω ο αιτών πρέπει να καταδικαστεί στη δικαστική δαπάνη του Ελληνικού Δημοσίου ύψους 256 ευρώ [άρθρο 275 παρ. 1 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (ν. 2717/1999, Α΄ 97), σε συνδυασμό με το άρθρο 4 παρ. 1 περ. στ΄ του ν. 702/1977 (Α΄ 268)].
ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ
Απορρίπτει την αίτηση ακύρωσης.
Καταδικάζει τον αιτούντα στη δικαστική δαπάνη του καθ’ ου Υπουργού ανερχόμενη σε διακόσια πενήντα έξι (256) ευρώ.
Η διάσκεψη έγινε με ηλεκτρονικά μέσα στις 12-6-2026 και η απόφαση δημοσιεύθηκε στην ίδια πόλη, στο ακροατήριο του δικαστηρίου, σε έκτακτη δημόσια συνεδρίαση στις 17-6-2026.
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
Θεωρήθηκε στις…..
Η ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ
ΠΗΓΗ adjustice.gr
