Εγκλωβισμένοι μη μισθωτοί με χρέη στον e-ΕΦΚΑ δεν μπορούν να πάρουν σύνταξη – Τα όρια, οι προϋποθέσεις και η ρύθμιση
Περίπου 30.000 ελεύθεροι επαγγελματίες, σύμφωνα με το υπουργείο εργασίας, και περίπου 300.000 συνολικά, ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες, σύμφωνα με την ΕΝΥΠΕΚΚ του Αλέξη Μητρόπουλου και το δίκτυο συνταξιούχων, δε μπορούν να πάρουν σύνταξη λόγω υψηλών χρεών προς τον e-ΕΦΚΑ, αν δεν εξοφλήσουν το σύνολο της οφειλής τους ή αν δεν ενταχθούν σε σχετική ρύθμιση.
Ειδικότερα, κατά 640 εκατ. € (πάνω από μισό δις €) αυξήθηκαν τα χρέη των αγροτών-ελεύθερων επαγγελματιών μέσα σε ένα τρίμηνο προς το ΚΕΑΟ. Συνολικά, στα 52.426.469.266 € (1/4 του ελληνικού ΑΕΠ) εκτοξεύτηκαν οι οφειλές στο ΚΕΑΟ/ΕΦΚΑ το β’ τρίμηνο του 2026, από 51.786.380.783 € που ήταν το α’ τρίμηνο 2026.
Η ρύθμιση που είναι σε εφαρμογή εδώ και δύο χρόνια
Η ρύθμιση που είναι σε εφαρμογή εδώ και δύο χρόνια και διευκολύνει το δρόμο προς τη συνταξιοδότηση έχει πολύ περιορισμένη συμμετοχή. Υπολογίζεται από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Φορέα πως μόλις που υπερβαίνουν τα 7.700 τα αιτήματα που έχουν υποβληθεί, με τα 4.160 εξ αυτών να έχουν εγκριθεί.
Βασικός όρος εφαρμογής της ρύθμισης είναι ο ασφαλισμένος – οφειλέτης – επίδοξος συνταξιούχος να μην χρωστάει, από μη καταβολή ασφαλιστικών εισφορών, περισσότερα από 30.000 ευρώ αν είναι ελεύθερος επαγγελματίας, ή 10.000 ευρώ αν είναι αγρότης. Σε αντίθετη περίπτωση, το υπερβαίνων ποσό πρέπει να το εξοφλήσει άπαξ, εντός διμήνου από την υποβολή αίτησης ένταξης στη ρύθμιση.
Ακόμα όμως και στο ενδεχόμενο που πληροί το ανωτέρω όριο χρέους, υπάρχουν και άλλοι όροι που καθιστούν ακόμα δυσκολότερη την απόφαση για να επιλεχθεί η ρύθμιση ως λύση συνταξιοδότησης. Αυτοί είναι:
- Άρση του τραπεζικού απορρήτου: Θα πρέπει ο οφειλέτης να συναινέσει ώστε να πραγματοποιηθεί η διαδικασία, για να μπορούν να διαπιστώσουν οι αρμόδιες υπηρεσίες του Φορέα τη συνολική οικονομική του κατάσταση.
- Τραπεζικές καταθέσεις έως 12.000 ευρώ: Σε περίπτωση που βρεθεί ότι είναι μεγαλύτερα τα ποσά που βρίσκονται στη διάθεση του οφειλέτη, τότε τυχόν αίτημα για ρύθμιση χρεών προς τον e-ΕΦΚΑ απορρίπτεται. Το ίδιο συμβαίνει αν διαπιστωθεί ότι ο οφειλέτης – υποψήφιος συνταξιούχος είναι συνδικαιούχος και το άθροισμα των τραπεζικών λογαριασμών είναι υψηλότερο του ανωτέρω ποσού.
- Δόση στο 60% της καταβαλλόμενης σύνταξης (όριο τα 330 ευρώ): Η συγκεκριμένη δέσμευση ισχύει μέχρι να περιοριστεί το χρέος από τα 30.000 στα 20.000 ευρώ, αν ο οφειλέτης είναι ελεύθερος επαγγελματίας, ή από τα 10.000 ευρώ στα 6.000 ευρώ, αν ο οφειλέτης είναι αγρότης.
- Εξόφληση του υπόλοιπου ποσού σε δόσεις: Όταν επιτευχθεί η παραπάνω μείωση χρέους, τότε ο οφειλέτης θα αποπληρώσει το υπόλοιπο της οφειλής του σε έως 60 μηνιαίες δόσεις, με κατώτατο ποσό τα 50 ευρώ.
- Ηλικιακό όριο: Απαραίτητη προϋπόθεση για να ενταχθεί κάποιος οφειλέτης στη ρύθμιση είναι ή να έχει συμπληρώσει το 67ο έτος της ηλικίας του, ή το 62ο με 40 χρόνια προϋπηρεσίας, ή να έχει καλύψει τουλάχιστον 20 έτη ασφάλισης (6.000 ένσημα).
Ωστόσο ακόμα και εκείνοι που καταβάλλουν εισφορές επιλέγουν τις χαμηλότερες κατηγορίες
Ωστόσο ακόμα και εκείνοι που καταβάλλου εισφορές επιλέγουν τις χαμηλότερες κατηγορίες. Συγκεκριμένα, περισσότεροι από 800.000 ασφαλισμένοι καταβάλλουν εισφορές στις δύο πρώτες κατηγορίες, γεγονός που επηρεάζει άμεσα το ανταποδοτικό σκέλος της μελλοντικής τους συνταξιοδοτικής παροχής.
Οι ασφαλισμένοι επιλέγουν τις χαμηλές κατηγορίες λόγω περιορισμένων οικονομικών δυνατοτήτων, αλλά και δυσπιστίας προς το ασφαλιστικό σύστημα μετά τις περικοπές της οικονομικής κρίσης.
Μεγαλύτερες προσδοκίες για υψηλότερη σύνταξη μπορεί να έχουν οι μη μισθωτοί (ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι) αν βεβαίως καταβάλλουν μεγαλύτερες μηνιαίες εισφορές. Οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς χαμηλές εισφορές οδηγούν σε σημαντικά χαμηλές συντάξεις, κάτι που αναμένεται να διαπιστώσουν στο μέλλον χιλιάδες ασφαλισμένοι, που επιλέγουν για καταβολή εισφορών τη χαμηλή ασφαλιστική κατηγορία για πολλά χρόνια και μόνο όταν πλησιάζει η ηλικία συνταξιοδότησης ανεβαίνουν κλίμακα, χωρίς αυτό βέβαια να επηρεάζει ιδιαίτερα το ύψος της σύνταξης. Μόνο αν διανυθεί στις υψηλότερες κατηγορίες ασφαλιστικός χρόνος τουλάχιστον 15 ετών, θα αναμένονται θετικά αποτελέσματα. Άλλωστε, με βάση αυτά που ισχύουν σήμερα, η σύνταξη που θα λάβει κάποιος μετά από 40 έτη ασφάλισης, έχοντας επιλέξει τα περισσότερα χρόνια ασφάλισής του την πρώτη, χαμηλή ασφαλιστική κατηγορία, δεν θα ξεπερνά τα 860 ευρώ. Μια καλή επιλογή είναι η Τρίτη και η τέταρτη ασφαλιστική κατηγορία για να προσδοκά ένας ελεύθερος επαγγελματίας σύνταξη άνω των 1.100 ευρώ.
