Παγίδες για εκατοντάδες χιλιάδες φορολογούμενους με ατομικές επιχειρήσεις κρύβει και φέτος η διαδικασία συμπλήρωσης και υποβολής των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων.
Πολλοί από τους φορολογούμενους αυτούς καλούνται να πληρώσουν φέτος, για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, αυξημένους φόρους εισοδήματος λόγω του προσδιορισμού των καθαρών φορολογητέων εισοδημάτων τους όχι με βάση τα ποσά που προκύπτουν από τα τηρούμενα βιβλία τους (μετά την αφαίρεση των εκπιπτόμενων δαπανών από τα δηλωθέντα ακαθάριστα έσοδά τους), αλλά με βάση υψηλότερα ποσά φορολογητέου εισοδήματος, τα οποία προσδιορίζονται με βάση το σύστημα των τεκμηρίων φορολόγησης που προβλέπει το άρθρο 28Α του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ΚΦΕ). Για τους φορολογούμενους αυτούς, τα τεκμαρτά ποσά εισοδήματος βάσει του άρθρου 28Α είναι υψηλότερα και από τα τεκμαρτά ποσά που προέκυψαν γι’ αυτούς πέρυσι. Αιτία το γεγονός ότι ο αυξημένος από τα 830 στα 880 ευρώ κατώτατος μισθός του ιδιωτικού τομέα, που τέθηκε σε ισχύ την 1η Απριλίου του 2025, λαμβάνεται υπόψη για τον τεκμαρτό προσδιορισμό των φορολογητέων εισοδημάτων των εν λόγω φορολογουμένων κατά την εκκαθάριση των φετινών φορολογικών τους δηλώσεων, ανεβάζοντας σε υψηλότερα επίπεδα σε σχέση με πέρυσι τα ελάχιστα ποσά τεκμαρτού εισοδήματος με βάση τα οποία φορολογούνται φέτος.
Οι φορολογούμενοι που επιβαρύνονται ξανά φέτος, για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, με επιπλέον φόρους εισοδήματος είναι κυρίως εμποροβιοτέχνες, επιτηδευματίες και ελεύθεροι επαγγελματίες που ασκούν ατομικά τις δραστηριότητές τους για 6 ή περισσότερα έτη και δηλώνουν πάντοτε καθαρά φορολογητέα εισοδήματα χαμηλότερα αυτών που προκύπτουν με βάση τα τεκμήρια του άρθρου 28Α του ΚΦΕ, οπότε αναγκαστικά φορολογούνται κάθε χρόνο όχι με βάση τα δηλωθέντα εισοδήματά τους, αλλά με βάση τα πολύ πιο υψηλά τεκμαρτά φορολογητέα εισοδήματα που προκύπτουν από τα τεκμήρια.
Για τον τρόπο συμπλήρωσης και υποβολής των φετινών δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος και τους κανόνες υπολογισμού του φόρου που καλούνται να πληρώσουν, οι αυτοαπαχολούμενοι πρέπει να προσέξουν ιδιαίτερα τα παρακάτω σημεία από την εκδοθείσα απόφαση της Διοίκησης της Α.Α.Δ.Ε. (υπ’ αριθμόν Α. 1062/2026) για τον τύπο και το περιεχόμενο του φετινού εντύπου Ε1:
1) Το καθαρό εισόδημα (κέρδη) από επιχειρηματική δραστηριότητα ανεξάρτητα της τήρησης απλογραφικών ή διπλογραφικών βιβλίων προκύπτει με λογιστικό προσδιορισμό, με βάση τα τηρούμενα βιβλία απεικόνισης των συναλλαγών της περιόδου κατά την οποία πραγματοποιούνται και αποδεικνύονται με τα κατάλληλα δικαιολογητικά και αποτυπώνονται στο έντυπο Ε3.
2) Το καθαρό εισόδημα (κέρδη) από επιχειρηματική δραστηριότητα τεκμαίρεται ότι δεν υπολείπεται του ελάχιστου ποσού καθαρού εισοδήματος από την άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας, το οποίο προκύπτει με βάση τον τεκμαρτό προσδιορισμό που προβλέπουν τα άρθρα 28Α-28Δ του ΚΦΕ.
3) Τα κέρδη από επιχειρηματική δραστηριότητα φορολογούνται με την κλίμακα της παρ. 1 του άρθρου 15 του ΚΦΕ, αφού προστεθούν σε τυχόν εισοδήματα από μισθούς και συντάξεις. Για τα κέρδη από επιχειρηματική δραστηριότητα δεν εφαρμόζονται οι μειώσεις του άρθρου 16 του ΚΦΕ.
4) Εάν δηλώνεται εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα και από μισθωτή εργασία/συντάξεις, η προκαταβολή φόρου υπολογίζεται στον φόρο κλίμακας που προκύπτει μόνο από το εισόδημα της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Η προκαταβολή φόρου υπολογίζεται χωριστά για την επιχειρηματική δραστηριότητα και χωριστά για την αγροτική επιχειρηματική δραστηριότητα, ενώ υπολογίζεται προκαταβολή και όταν η προστιθέμενη διαφορά αντικειμενικών δαπανών εντάσσεται στην κατηγορία του εισοδήματος της επιχειρηματικής ή της αγροτικής επιχειρηματικής δραστηριότητας.
5) Στον υποπίνακα 4Γ2 του εντύπου Ε1 δηλώνονται τα ακαθάριστα έσοδα (κωδ.425-426), τα ποσά των καθαρών κερδών ή των ζημιών (κωδ. 401-402, 413-414), μεταφερόμενα από το έντυπο Ε3, οι παρακρατηθέντες (κωδ.605-606) και οι προκαταβλητέοι φόροι (κωδ. 601-602) των εισοδημάτων από επιχειρηματική δραστηριότητα για τα φυσικά πρόσωπα με έναρξη δραστηριότητας είτε τηρούν βιβλία, είτε είναι απαλλασσόμενα από την ενημέρωση βιβλίων.
Στους υπόχρεους δήλωσης εισοδημάτων απο επιχειρηματικές δραστηριότητες περιλαμβάνονται και οι πρώην ελεύθεροι επαγγελματίες (πρώην Ζ’ πηγή άρθρου του ν. 2238/1994), οι οποίοι θεωρούνται ασκούντες επιχειρηματική δραστηριότητα, αλλά μη έχοντες την εμπορική ιδιότητα.
6) Το ελάχιστο ποσό καθαρού εισοδήματος από την άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας, το οποίο προκύπτει από τα τεκμήρια φορολόγησης, βάσει των άρθρων 28Α-28Δ του ΚΦΕ, προσυμπληρώνεται από τη Φορολογική Διοίκηση στους κωδικούς 405-406 του πίνακα 4Γ2. Σε εσωτερικό υποπίνακα που αναδύεται, εφόσον ο φορολογούμενους «κλικάρει» πάνω στους κωδικούς αυτούς, εμφανίζονται αναλυτικά οι υπολογισμοί της Φορολογικής Διοίκησης ως προς τον προσδιορισμό του ελάχιστου τεκμαρτού ποσού καθαρού εισοδήματος.
7) Στην περίπτωση αμφισβήτησης του ελάχιστου τεκμαρτού ποσού καθαρού φορολογητέου εισοδήματος που προσδιορίζει το σύστημα των τεκμηρίων φορολόγησης του άρθρου 28Α του ΚΦΕ – όχι για αντικειμενικούς λόγους αλλά – επειδή ο φορολογούμενος θεωρεί ότι το πραγματικό του εισόδημα ήταν μικρότερο του τεκμαρτού, παρέχεται σ’ αυτόν η δυνατότητα να ζητήσει τη διενέργεια φορολογικού ελέγχου, επιλέγοντας τους κωδικούς 443-444 του υποπίνακα 4Γ2. Στην περίπτωση αυτή, μετά την υποβολή της δήλωσης, εκδίδεται κανονικά το εκκαθαριστικό σημείωμα (η πράξη διοικητικού προσδιορισμού του φόρου) και ο φορολογούμενος υποχρεούται το αργότερο εντός προθεσμίας εξήντα (60) ημερών από τη λήξη της προθεσμίας για την υποβολή της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος, δηλαδή μέχρι τις 15 Σεπτεμβρίου 2026, να συμπληρώσει ειδικό ερωτηματολόγιο μέσω του οποίου οφείλει να δώσει στην Φορολογική Διοίκηση αναλυτικά στοιχεία για την οικογενειακή, οικονομική και περιουσιακή του κατάσταση καθώς και για τις δαπάνες διαβίωσής του.
8) Το ελάχιστο τεκμαρτό ποσό καθαρού εισοδήματος, το οποίο προσδιορίζεται με βάση τον ετήσιο κατώτατο μισθό του ιδιωτικού τομέα, όπως αυτός ίσχυε στις 31-12-2025, δηλαδή με βάση το ποσό των 12.320 ευρώ (880 ευρώ Χ 14), προσαυξάνεται κατά ποσοστό 10% και διαμορφώνεται σε 13.552 ευρώ, για την πρώτη τριετία λειτουργίας της επιχείρησης μετά τη συμπλήρωση 6 ετών λειτουργίας, δηλαδή για κάθε ατομική επιχείρηση με 7 έως 9 έτη λειτουργίας. Εφόσον έχουν συμπληρωθεί 9 έτη λειτουργίας, εντός της επόμενης τριετίας, επιβάλλεται περαιτέρω προσαύξηση 10% και το ποσό διαμορφώνεται σε 14.907 ευρώ, ενώ εφόσον έχουν συμπληρωθεί 12 έτη λειτουργίας επιβάλλεται περαιτέρω προσαύξηση 10% και το ποσό ανεβαίνει στα 16.398 ευρώ.
9) Για τον υπολογισμό της προσαύξησης με βάση τα έτη λειτουργίας δεν προσμετρώνται τα διαστήματα διακοπής της επιχειρηματικής δραστηριότητας, ενώ για την ένταξη σε συγκεκριμένη τριετία απαιτείται συμπληρωμένο έτος.
10) Για να υπολογιστεί η προσαύξηση του ελαχίστου τεκμαρτού καθαρού εισοδήματος κατά ποσοστό 5% επί τυχόν υπερβάλλουσας διαφοράς μεταξύ του μέσου όρου ετήσιου κύκλου εργασιών φορολογικού έτους 2024 του ΚΑΔ της κύριας δραστηριότητας της επιχείρησης και του ετήσιου κύκλου εργασιών της επιχείρησης για το 2025 – σύμφωνα με την περ. γ’ της παρ. 2 του άρθρου 28Α – λαμβάνονται υπόψη τα στοιχεία των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων φορολογικού έτους 2024 που υποβλήθηκαν μέχρι και 21.07.2025.
11) Από το φορολογικό έτος 2025 και εφεξής η προσαύξηση λόγω υπερβάλλοντος ετησίου κύκλου εργασιών δεν εφαρμόζεται στους υπόχρεους, τα υψηλότερα έσοδα των οποίων πραγματοποιούνται στους Κ.Α.Δ. «εκμετάλλευση καταστήματος ψιλικών ειδών γενικά (47.19.10.01)», «εκμετάλλευση περιπτέρου (47.19.10.02)» και «λιανικό εμπόριο προϊόντων καπνού σε εξειδικευμένα καταστήματα (47.26)».
12) Το ελάχιστο τεκμαρτό ποσό καθαρού φορολογητέου εισοδήματος του άρθρου 28Α του ΚΦΕ μειώνεται κατά 50% για υπόχρεους αυτοαπασχολούμενους, οι οποίοι:
– είναι πολύτεκνοι,
– παρουσιάζουν αναπηρία ίση ή μεγαλύτερη του 67%,
– είναι γονείς μονογονεϊκής οικογένειας με ανήλικα τέκνα,
– είναι γονείς με τέκνα με ποσοστό νοητικής ή σωματικής αναπηρίας τουλάχιστον 67%, εφόσον είναι άγαμα, διαζευγμένα ή σε χηρεία που θεωρούνται εξαρτώμενα,
– είναι εκμεταλλευτές Επιβατηγών Δημόσιας Χρήσης οχημάτων (ΤΑΞΙ) με ποσοστό ιδιοκτησίας επί του οχήματος που δεν υπερβαίνει το 25%,
– είναι εκμεταλλευτές σχολικών κυλικείων
– ασκούν τη δραστηριότητά τους και έχουν την κύρια κατοικία τους σε δημοτικές κοινότητες ή οικισμούς με πληθυσμό μικρότερο των 500 κατοίκων ή σε δημοτικές κοινότητες ή οικισμούς με πληθυσμό από 500 έως 1.500 κατοίκους, εξαιρουμένων όσων βρίσκονται στην Περιφέρεια Αττικής (πλην της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων) ή σε νησιά με πληθυσμό μικρότερο των 3.100 κατοίκων
– ασκούν τη δραστηριότητά τους και έχουν την κύρια κατοικία τους σε δημοτικές κοινότητες ή οικισμούς με πληθυσμό από 500 έως 1.700 κατοίκους σε νομούς που εφάπτονται των συνόρων της χώρας και βρίσκονται στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και στην Περιφέρεια Ηπείρου
Η μείωση του εισοδήματος κατά 50% λαμβάνεται μόνο μία φορά ακόμα και εάν ισχύουν ταυτόχρονα περισσότερες από τις ανωτέρω αναφερόμενες συνθήκες.
Ειδικά, ως προς την προβλεπόμενη μείωση κατά 50% στους Εκμεταλλευτές Επιβατηγών Δημόσιας Χρήσης οχημάτων (ΤΑΞΙ), στις περιπτώσεις ύπαρξης περισσοτέρων του ενός οχημάτων, η μείωση χορηγείται εφόσον αθροιστικά τα ποσοστά κατοχής επί των οχημάτων δεν υπερβαίνουν το 25%. Η μείωση εφαρμόζεται αναλογικά για το χρονικό διάστημα του έτους που πληρούται η πιο πάνω προϋπόθεση.
13) Από το ελάχιστο τεκμαρτό καθαρό φορολογητέο εισόδημα του άρθρου 28Α του ΚΦΕ αφαιρούνται όλα τα εισοδήματα, φορολογητέα και απαλλασσόμενα, από μισθωτή εργασία και συντάξεις και από αγροτική επιχειρηματική δραστηριότητα.
14) Το σύστημα τεκμαρτής φορολόγησης που προβλέπει το άρθρο 28Α του ΚΦΕ δεν εφαρμόζεται για τα τρία (3) πρώτα έτη από την πρώτη έναρξη της άσκησης της επαγγελματικής δραστηριότητας μιας ατομικής επιχείρησης. Για το τέταρτο έτος από την πρώτη έναρξη της άσκησης της επαγγελματικής δραστηριότητας, το ελάχιστο τεκμαρτό ποσό καθαρού εισοδήματος μειώνεται κατά δύο τρίτα (2/3) ή κατά 67%. Για το πέμπτο έτος από την πρώτη έναρξη της άσκησης της επαγγελματικής δραστηριότητας το ελάχιστο τεκμαρτό ποσό καθαρού εισοδήματος μειώνεται κατά ένα τρίτο (1/3) ή κατά 33%.
Για την εξεύρεση των παραπάνω χρονικών διαστημάτων λαμβάνεται υπόψη η πρώτη έναρξη, ανεξαρτήτως δραστηριότητας και δεν προσμετρώνται τα διαστήματα διακοπής.
15) Η αναλογική μείωση του τεκμαρτού εισοδήματος στην περίπτωση άσκησης επιχειρηματικής δραστηριότητας για περιορισμένο χρονικό διάστημα βάσει νομοθετικής ή κανονιστικής ρύθμισης εφαρμόζεται όταν δεν ασκείται παράλληλα και άλλη δραστηριότητα για την οποία δεν υφίσταται χρονικός περιορισμός στην άσκησή της.
16) Περιπτώσεις ατομικών επιχειρήσεων με δηλωθείσα αδράνεια στο μητρώο αντιμετωπίζονται όπως οι επιχειρήσεις που έχουν προβεί σε διακοπή εργασιών.
17) Προκειμένου να διαπιστωθεί από τη Φορολογική Διοίκηση ότι τα δηλωθέντα εισοδήματα δεν υπολείπονται του ελάχιστου τεκμαρτού καθαρού ποσού εισοδήματος, όπως έχει διαμορφωθεί σύμφωνα με τα ανωτέρω στην περίπτωση 8, γίνεται σύγκριση μεταξύ των εισοδημάτων από επιχειρηματική δραστηριότητα είτε αυτά φορολογούνται σύμφωνα με την φορολογική κλίμακα είτε απαλλάσσονται του φόρου είτε φορολογούνται αυτοτελώς και του ελάχιστου τεκμαρτού ποσού καθαρού εισοδήματος. Εφόσον το τεκμαρτό εισόδημα υπερβαίνει το ποσό των καθαρών κερδών από την άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας, ο φόρος, κατά την έκδοση της πράξης προσδιορισμού φόρου, υπολογίζεται με βάση το τεκμαρτό αυτό ποσό κατόπιν μείωσής του κατά το ποσό τυχόν απαλλασσόμενου ή/και αυτοτελώς φορολογούμενου εισοδήματος επιχειρηματικής δραστηριότητας (κωδ. 659-660, 619-620 ή 441-442 αντίστοιχα).
18) Στους κωδικούς 601-602 καθώς και στους κωδικούς 605-606 του πίνακα 4Γ2 δηλώνονται και οι προκαταβλητέοι και οι παρακρατηθέντες φόροι των εισοδημάτων από επιχειρηματική δραστηριότητα για εργαζόμενους με «μπλοκάκι», που έχουν αναγραφεί στους κωδ. 307-308 του πίνακα 4Α. Επιπλέον, στους κωδικούς 605-606 δηλώνονται και οι παρακρατηθέντες φόροι από την προμήθεια που λαμβάνουν οι πλανόδιοι λαχειοπώλες.
19) Όταν συμπληρώνονται εισοδήματα από συντάξεις (κωδ. 303-304, 321-322) και ο φορολογούμενος παράλληλα αποκτά και εισόδημα από την άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας ως εργαζόμενος με «μπλοκάκι», τότε το εισόδημα που αποκτά από την άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας φορολογείται ως εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες.
20) Όταν ο φορολογούμενος αποκτά εισόδημα από την άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας ως εργαζόμενος με «μπλοκάκι» και παράλληλα αποκτά και εισόδημα από παροχή σε είδος, τότε το εισόδημα που προέρχεται από την άσκηση της επιχειρηματικής δραστηριότητας εντάσσεται για τη φορολόγησή του στο εισόδημα από μισθωτή εργασία και συντάξεις.
