Αλέξιος Ηλιάδης
Η παράλληλη απασχόληση δημοσίων και δημοτικών υπαλλήλων στον ιδιωτικό τομέα επιτρέπεται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, με τη νομοθεσία να προβλέπει διαδικασία χορήγησης άδειας, περιορισμούς ως προς το είδος της εργασίας, αλλά και πειθαρχικές συνέπειες για όσους ασκούν αμειβόμενη δραστηριότητα χωρίς την απαιτούμενη έγκριση.
Το βασικό νομοθετικό πλαίσιο περιλαμβάνεται στο άρθρο 31 του ν. 3528/2007 (Υπαλληλικός Κώδικας), ενώ ειδικά για τους δημοτικούς και κοινοτικούς υπαλλήλους εφαρμόζεται το άρθρο 38 του ν. 3584/2007.
Κεντρική προϋπόθεση είναι η πρόσθετη εργασία να συμβιβάζεται με τα υπηρεσιακά καθήκοντα και να μην επηρεάζει την ομαλή λειτουργία της υπηρεσίας. Παράλληλα, απαιτείται προηγούμενη έγκριση από το αρμόδιο όργανο, ύστερα από γνωμοδότηση του υπηρεσιακού συμβουλίου.
Πότε επιτρέπεται η δεύτερη εργασία στο Δημόσιο
Σύμφωνα με το άρθρο 31 του Υπαλληλικού Κώδικα, ο δημόσιος υπάλληλος μπορεί να αναλάβει ιδιωτικό έργο ή εργασία έναντι αμοιβής, εφόσον προηγουμένως εξασφαλίσει την προβλεπόμενη άδεια.
Η δυνατότητα αυτή δεν είναι απεριόριστη. Για να εγκριθεί η παράλληλη απασχόληση, πρέπει να πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις που αφορούν τόσο το αντικείμενο της πρόσθετης εργασίας όσο και τις επιπτώσεις της στην υπηρεσιακή δραστηριότητα του εργαζομένου.
Ειδικότερα, εξετάζεται εάν το ιδιωτικό έργο είναι συμβατό με τα καθήκοντα της δημόσιας θέσης, εάν δημιουργείται σύγκρουση ανάμεσα στα ιδιωτικά συμφέροντα του υπαλλήλου και στα συμφέροντα της υπηρεσίας, καθώς και εάν η πρόσθετη απασχόληση μπορεί να επηρεάσει την απόδοσή του. Η άδεια στους υπαλλήλους του Δημοσίου χορηγείται από τον οικείο υπουργό και στους υπαλλήλους των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου από το ανώτατο μονομελές όργανο διοίκησης και αν δεν υπάρχει τέτοιο όργανο, από τον πρόεδρο του συλλογικού οργάνου διοίκησης.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν ο χρόνος εργασίας, η διάρκειά της και η συχνότητα με την οποία παρέχεται. Ακόμη και όταν η δεύτερη δραστηριότητα πραγματοποιείται εκτός του υπηρεσιακού ωραρίου, εξετάζεται εάν ο επιπλέον φόρτος μπορεί να προκαλέσει κόπωση και να δυσχεράνει την άσκηση των βασικών καθηκόντων.
Τι ισχύει ειδικά για τους δημοτικούς υπαλλήλους
Για τους εργαζομένους στους δήμους, το άρθρο 38 του Κώδικα Κατάστασης Δημοτικών και Κοινοτικών Υπαλλήλων προβλέπει ως γενικό κανόνα την απαγόρευση άσκησης ιδιωτικού έργου ή εργασίας με αμοιβή.
Ωστόσο, προβλέπεται εξαίρεση, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις. Συγκεκριμένα, μπορεί να επιτραπεί η παράλληλη απασχόληση, όταν αυτή συμβιβάζεται με τα καθήκοντα της θέσης και δεν εμποδίζει την ομαλή εκτέλεση της υπηρεσίας.
Η σχετική άδεια χορηγείται με απόφαση του αρμόδιου προς διορισμό οργάνου, ύστερα από σύμφωνη γνωμοδότηση του υπηρεσιακού συμβουλίου. Αφορά συγκεκριμένη εργασία ή έργο και μπορεί να ανακληθεί με την ίδια διαδικασία.
Η άδεια που απαιτείται για την άσκηση έργου ή εργασίας από υπάλληλο του Δημοσίου ή ν.π.δ.δ. αποσκοπεί, προεχόντως στη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας των δημοσίων υπηρεσιών και στην αποφυγή επιδείξεως παραμελήσεως των κυρίων καθηκόντων του υπαλλήλου του φορέα προέλευσής του, χάριν του δημοσίου συμφέροντος, στον οποίο μάλιστα φορέα παρέχεται η δυνατότητα να κινήσει, υπό τις προϋποθέσεις του νόμου, ακόμα και την πειθαρχική δίωξη κατά του υπαλλήλου που παρέχει επ’ αμοιβή έργο ή εργασία χωρίς να έχει τύχει της σχετικής αδείας.
Χρειάζεται άδεια ακόμη και για περιστασιακή εργασία;
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αντιμετώπιση της περιστασιακής ή ευκαιριακής απασχόλησης.
Στη νομική ερμηνεία του άρθρου 31 έχει διατυπωθεί η άποψη ότι η μεμονωμένη ή τυχαία παροχή εργασίας δεν συνιστά άσκηση ιδιωτικού έργου που απαιτεί άδεια, καθώς δεν χαρακτηρίζεται από σταθερότητα και συστηματικότητα.
Ωστόσο, η γνωμοδότηση 81/2021 του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους δέχεται ότι απαιτείται άδεια από το αρμόδιο όργανο ακόμη και όταν πρόκειται για εργασία που παρέχεται μία φορά ή περιστασιακά έναντι αμοιβής.
Τι ισχύει για ΙΔΟΧ και ΙΔΑΧ
Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 2, 31 Υ.Κ και 14 του π.δ. 410/1988 προκύπτει ότι δεν υφίσταται νομικό πλαίσιο που να επιβάλλει υποχρέωση προηγούμενης άδειας της υπηρεσίας για την άσκηση ιδιωτικού έργου με αμοιβή από εργαζόμενο με σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου. Ωστόσο, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 89 του π.δ. 410/1988 και 652 Α.Κ ο εργαζόμενος αυτός βαρύνεται με την υποχρέωση πίστης στον εργοδότη- δημόσιο, δηλαδή υποχρεούται να αποφεύγει κάθε ενέργεια, η οποία μπορεί να βλάψει τα συμφέροντα της υπηρεσίας του ή να κλονίσει την εμπιστοσύνη του κοινού προς αυτήν.). Η τυχόν παραβίαση της υποχρέωσης αυτής μπορεί να θεμελιώσει λόγο καταγγελίας της εργασιακής του σύμβασης.
Σύμφωνα με το άρθρο 14 παρ 1 του ΠΔ. 410/1988, στο ρυθμιστικό πεδίο της διάταξης του άρθρου 31 εμπίπτουν και οι απασχολούμενοι με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου.
Τι απαγορεύεται – Οι περιορισμοί στην εμπορική δραστηριότητα
Η νομοθεσία διαχωρίζει την επιτρεπόμενη ιδιωτική εργασία από την κατ’ επάγγελμα άσκηση εμπορίας, η οποία απαγορεύεται στους δημοσίους και δημοτικούς υπαλλήλους.
Η απαγόρευση αφορά τη συστηματική άσκηση εμπορικών δραστηριοτήτων με σκοπό το κέρδος. Αντίθετα, μεμονωμένες εμπορικές πράξεις που δεν συνιστούν κατ’ επάγγελμα άσκηση εμπορίας αντιμετωπίζονται διαφορετικά.
Συμμετοχή σε εταιρείες
Περιορισμοί προβλέπονται επίσης για τη συμμετοχή δημοσίων υπαλλήλων σε εμπορικές εταιρείες και την ανάληψη συγκεκριμένων διοικητικών ή διαχειριστικών θέσεων.
Δείτε έναν συνοπτικό πίνακα από το kstlaw.gr:

