Σαράντα έξι εργαζόμενοι του νοσοκομείου Κιλκίς φέρνουν την υπόθεση στην Ευρώπη: Θα κριθεί αν δικαιολογείται η παράταση των περικοπών εκτός μνημονιακής περιόδου
Της Γιώτας Τέσση
Στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης μεταφέρεται η δικαστική μάχη για τα «παγωμένα» δώρα Χριστουγέννων, Πάσχα και το επίδομα αδείας στον δημόσιο τομέα. Με μια κρίσιμη απόφαση το Μονομελές Πρωτοδικείο Κιλκίς ανέβαλε την οριστική του απόφαση και απηύθυνε σχετικό ερώτημα στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, θέτοντας επί τάπητος το εάν η παράταση των μνημονιακών περικοπών παραβιάζει το ενωσιακό δίκαιο εν μέσω της σημερινής δημοσιονομικής πραγματικότητας.
Η υπόθεση άνοιξε έπειτα από ομαδική προσφυγή 46 εργαζομένων στο Γενικό Νοσοκομείο Κιλκίς. Οι εργαζόμενοι αυτοί, με δικηγόρους τους τον Μανώλη Κουτλή και τον Γεώργιο Κωφόπουλο, επέλεξαν να κινηθούν μέσω των πολιτικών δικαστηρίων. Αυτή η λεπτομέρεια είναι το «κλειδί» της υπόθεσης: σε αντίθεση με τους μόνιμους δημοσίους υπαλλήλους και την ΑΔΕΔΥ που προσέφευγαν στα διοικητικά δικαστήρια (και έπεφταν πάνω στις απορριπτικές αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας), οι συγκεκριμένοι εργαζόμενοι απασχολούνται με σχέση ιδιωτικού δικαίου. Επειδή ακριβώς έχουν αυτή τη νομική ιδιότητα, μπόρεσαν να ανοίξουν μια εντελώς διαφορετική δικαστική οδό. Με την αγωγή τους διεκδικούν την επαναφορά και αναδρομική καταβολή των επιδομάτων για τα έτη 2023, 2024 και 2025.
Παράλληλα, ζήτησαν να τους καταβληθεί ποσό 500 ευρώ ο καθένας για ηθική βλάβη, ωστόσο το Πρωτοδικείο Κιλκίς απέρριψε αυτό το σκέλος, κρίνοντας ότι η καθυστέρηση ή η μη καταβολή των αποδοχών δεν συνιστά από μόνη της παράνομη πράξη (αδικοπραξία) που να δικαιώνει ξεχωριστή αποζημίωση.
Η μεταβολή της οικονομικής πραγματικότητας
Το Πρωτοδικείο Κιλκίς, υπό την προεδρία του Γεωργίου Δαλακλή, σημειώνει στην απόφασισή του ότι, αν και η Πολιτεία είχε αρχικά τη δυνατότητα να επιβάλει μέτρα λιτότητας προς αντιμετώπιση μιας επείγουσας κρίσης, τα δεδομένα έχουν πλέον αλλάξει ριζικά. Η έξοδος της Ελλάδας από τα προγράμματα δημοσιονομικής προσαρμογής το 2018, η πρόωρη αποπληρωμή των δανείων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και η απεμπλοκή από το καθεστώς ενισχυμένης εποπτείας συνιστούν σαφή βελτίωση της δημοσιονομικής κατάστασης.
Υπό αυτό το πρίσμα, η απόφαση υπογραμμίζει ότι «δεν είναι επιτρεπτό η επιβάρυνση, από τα μέτρα που λαμβάνονται προς αντιμετώπιση της δυσμενούς και παρατεταμένης οικονομικής συγκυρίας, να κατανέμεται πάντοτε σε συγκεκριμένες κατηγορίες πολιτών», οι οποίοι είναι απολύτως συνεπείς στις υποχρεώσεις τους. Παράλληλα, υπενθυμίζει τη θεμελιώδη αρχή της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, σύμφωνα με την οποία «περιουσία αποτελεί και η αξίωση για καταβολή προβλεπόμενων από τη νομοθεσία του συμβαλλόμενου κράτους αποδοχών», δείχνοντας ότι η διαρκής αφαίρεση των δώρων θίγει ευθέως τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα των εργαζομένων.
Το προδικαστικό ερώτημα για τα «δώρα» στο Δημόσιο
Το ερώτημα που απευθύνθηκε στο Δικαστήριο της Ε.Ε., το οποίο έχει ήδη καταχωριστεί με αριθμό C-599/26, ζητά να διευκρινιστεί αν οι ελληνικές διατάξεις που αποκλείουν τους εργαζομένους στους δημόσιους οργανισμούς (ΝΠΔΔ), στους δήμους και τις περιφέρειες (ΟΤΑ) και γενικότερα στον δημόσιο τομέα από την καταβολή των δύο επιπλέον μισθών αντίκεινται στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στις διατάξεις της Οδηγίας για επαρκείς κατώτατους μισθούς.
Η κεντρική αιχμή του ερωτήματος εστιάζει στο γεγονός ότι οι σχετικές εξαιρέσεις διατηρούνται «χωρίς ειδική αιτιολογία, ιδίως ενόψει της βελτίωσης της δημοσιονομικής κατάστασης της Ελλάδας», με αποτέλεσμα οι ετήσιες αποδοχές των εργαζομένων στο Δημόσιο να υπολείπονται αισθητά των αντίστοιχων κατώτατων νόμιμων ορίων που διαμορφώνονται στον ιδιωτικό τομέα με βάση τους 14 μισθούς.
Οι ευρύτερες προεκτάσεις
Εάν η τελική απόφαση δικαιώσει τους εργαζομένους και οι εθνικές δικαστικές αρχές ευθυγραμμιστούν με αυτήν, η υπόθεση αναμένεται να προκαλέσει ντόμινο εξελίξεων. Δεδομένης της αντίθετης πάγιας νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας, το ζήτημα είναι εξαιρετικά πιθανό να οδηγηθεί τελικά ενώπιον του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου, ανοίγοντας εκ νέου τον δρόμο για τις μισθολογικές διεκδικήσεις χιλιάδων εργαζομένων στον δημόσιο, τον ευρύτερο δημόσιο τομέα, τα ΝΠΔΔ και την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
