Το πλαίσιο για τον διορισμό στο Δημόσιο και τους ΟΤΑ, έγινε σαφώς αυστηρότερο με τον νόμο 5225 του 2025 καθώς διευρύνθηκαν τόσο τα ποινικά όσο και τα πειθαρχικά κωλύματα που μπορούν να αποκλείσουν έναν υποψήφιο από πρόσληψη. Οι νέες ρυθμίσεις καλύπτουν πλέον περισσότερα αδικήματα, ακόμη και περιπτώσεις απόπειρας ή συμμετοχής, ενώ προβλέπουν δεκαετή αποκλεισμό από νέο διορισμό για όσους έχουν απολυθεί από φορείς του δημόσιου τομέα με οριστική παύση ή για σπουδαίο λόγο που οφείλεται σε υπαιτιότητά τους.
Αναλυτικά τα κωλύματα
Α.1. ΠΟΙΝΙΚΗ ΚΑΤΑΔΙΚΗ, ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΑΣΗ, ΑΝΑΚΛΗΣΗ ΔΙΟΡΙΣΜΟΥ
Συγκεκριμένα, δεν διορίζονται υπάλληλοι όσοι καταδικάσθηκαν για κακούργημα και σε οποιαδήποτε ποινή για
- κλοπή,
- υπεξαίρεση,
- απάτη,
- απάτη με υπολογιστή,
- εκβίαση,
- πλαστογραφία,
- πλαστογραφία πιστοποιητικών,
- απιστία δικηγόρου,
- απιστία,
- δωροληψία,
- δωροδοκία,
- παράνομη βεβαίωση ή είσπραξη δικαιωμάτων του Δημοσίου,
- παράβαση καθήκοντος,
- ψευδή βεβαίωση,
- υφαρπαγή ψευδούς βεβαίωσης,
- υπεξαγωγή εγγράφων,
- οποιοδήποτε άλλο έγκλημα σχετικά με την υπηρεσία,
- οποιοδήποτε έγκλημα κατά της γενετήσιας ελευθερίας και της οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής,
- οποιοδήποτε έγκλημα του Τέταρτου και Πέμπτου Κεφαλαίου του Δεύτερου Βιβλίου του Ποινικού Κώδικα (ν. 4619/2019, Α’ 95), περί εγκλημάτων κατά των πολιτειακών και πολιτικών οργάνων, κατά του Προέδρου της Δημοκρατίας, της Βουλής, της Κυβέρνησης και οργάνων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, και περί προσβολών κατά της πολιτειακής εξουσίας, αντίστοιχα,
- οποιοδήποτε έγκλημα ενδοοικογενειακής βίας,
- νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες,
- εγκληματική οργάνωση,
- τρομοκρατικές πράξεις – τρομοκρατική οργάνωση,
- αξιόποινη υποστήριξη,
- παραβίαση της νομοθεσίας περί ναρκωτικών,
- λαθρεμπορίας,
- όπλων, πυρομαχικών και τυχερών παιχνιδιών,
- τουλάχιστον δύο (2) φορές για συκοφαντική δυσφήμηση ή τουλάχιστον δύο (2) φορές για ψευδή καταμήνυση.
* Ειδικότερα, σε αυτά τα κεφάλαια περιλαμβάνονται πλημμελήματα χαμηλής ποινικής απαξίας, όπως η «διατάραξη λειτουργίας υπηρεσίας» (αρ. 168 παρ. 5 ΠΚ) και η «απείθεια» (αρ. 169 ΠΚ), αλλά και άλλα, όπως η «παραβίαση σφραγίδων» (αρ. 178 ΠΚ), η «παραβίαση φύλαξης της αρχής» (αρ. 179 ΠΚ), η «βλάβη επίσημων κοινοποιήσεων» (αρ. 180 ΠΚ), η «μη ανακοίνωση ανεύρεσης νεκρού» (αρ. 181 ΠΚ) κλπ.
Διευκρινίζεται ότι η καταδικαστική απόφαση οποιουδήποτε βαθμού αποτελεί κώλυμα διορισμού για τα προαναφερθέντα ποινικά αδικήματα.
Ακόμη, κώλυμα διορισμού αποτελεί η παραπομπή και με απευθείας κλήση στο ακροατήριο για κακούργημα αλλά και η παραπομπή με τελεσίδικο βούλευμα τόσο για κακούργημα όσο και για τα πλημμελήματα που προαναφέρθηκαν, έστω και αν το αδίκημα έχει παραγραφεί,
Κώλυμα αποτελεί, επίσης, η προβλεπόμενη στον νέο Ποινικό Κώδικα, παρεπόμενη ποινή της αποστέρησης δημόσιας θέσης ή δημόσιου ή αυτοδιοικητικού αξιώματος, ενώ δεν διορίζεται αν δεν παρέλθει δεκαετία από την ανάκληση, εκείνος, του οποίου έχει ανακληθεί ο διορισμός, εφόσον προκλήθηκε με δόλο ή παρανομία από τον ίδιο.
Προκειμένου να διαπιστωθεί η ύπαρξη ή ανυπαρξία του κωλύματος αυτού, ο ενδιαφερόμενος προς διορισμό οφείλει να υποβάλει υπεύθυνη δήλωση, η οποία ελέγχεται αυτεπάγγελτα από την αρμόδια υπηρεσία διορισμού με βάση τα στοιχεία που τηρούνται στο Σύστημα Διαχείρισης Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιας Διοίκησης. Για τον έλεγχο του εν λόγω κωλύματος διορισμού σχετική είναι η αριθ. ΔΙΠΑΑΔ/Φ.81/763/ οικ.43036/12-12-2019 εγκύκλιος (ΑΔΑ: ΨΣΙ446ΜΤΛ6-Ε7Λ).
Προβλέπεται πλέον ρητώς ότι το κώλυμα διορισμού αφορά και σε περιπτώσεις καταδίκης ή παραπομπής όχι μόνο για τετελεσμένα εγκλήματα αλλά και για την απόπειρα τέλεσής τους, καθώς και όχι μόνο για τη φυσική αυτουργία αλλά και για κάθε μορφή συμμετοχής στην τέλεση των εγκλημάτων (συναυτουργία, ηθική αυτουργία, συνέργεια), με τους όρους του Ποινικού Κώδικα (ν. 4619/2019).
Α.2. ΑΠΟΛΥΣΗ ΑΠΟ ΑΛΛΗ ΘΕΣΗ ΓΙΑ ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ Ή ΛΟΓΩ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΣΠΟΥΔΑΙΟ ΛΟΓΟ
Κώλυμα διορισμού υφίσταται, επίσης, λόγω απόλυσης από άλλη θέση για πειθαρχικούς λόγους ή λόγω καταγγελίας της σύμβασης από την υπηρεσία για σπουδαίο λόγο οφειλόμενο σε υπαιτιότητα του εργαζόμενου.
Ειδικότερα:
α) Το κώλυμα διευρύνεται και αφορά όσους απολύθηκαν από θέση δημόσιας υπηρεσίας ή Ο.Τ.Α. ή άλλου νομικού προσώπου του δημόσιου τομέα, όπως αυτός οριοθετείται στην περ. α΄ της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α΄ 143), ήτοι από θέση στη Γενική κυβέρνηση ή νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου του δημόσιου τομέα που δεν περιλαμβάνεται στη Γενική Κυβέρνηση, (π.χ. σε ΔΕΥΑ) όπως αυτή ορίζεται στο ανωτέρω άρθρο, λόγω επιβολής της πειθαρχικής ποινής της οριστικής παύσης ή λόγω καταγγελίας της σύμβασης εργασίας για σπουδαίο λόγο που οφείλεται σε υπαιτιότητα του εργαζόμενου.
β) Αυξάνεται το χρονικό διάστημα ισχύος του κωλύματος από τα πέντε (5) στα δέκα (10) έτη.
γ) Το κώλυμα νέου διορισμού καταλαμβάνει ρητώς και όσους υπαλλήλους δεν απολύθηκαν μεν λόγω επιβολής και εκτέλεσης της πειθαρχικής ποινής της οριστικής παύσης αλλά απώλεσαν την υπαλληλική τους ιδιότητα (π.χ. με παραίτηση) και ακολούθως τους επιβλήθηκε αμετάκλητα η πειθαρχική ποινή της οριστικής παύσης λόγω συνέχισης της πειθαρχικής διαδικασίας μετά τη λύση της υπαλληλικής τους σχέσης.
Για τον έλεγχο του κωλύματος αυτού, απαιτείται ομοίως η υποβολή υπεύθυνης δήλωσης του υποψηφίου προς διορισμού, το αληθές περιεχόμενο της οποίας ελέγχεται και διασταυρώνεται με τα στοιχεία που τηρούνται στο Σύστημα Διαχείρισης Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιας Διοίκησης.
