Η απουσία ληξιπρόθεσμων οφειλών προς την εφορία δεν εξασφαλίζει αυτομάτως τη χορήγηση φορολογικής ενημερότητας. Ακόμη και φορολογούμενοι που δεν χρωστούν ούτε ένα ευρώ στην ΑΑΔΕ μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με εμπόδια στην έκδοση του πιστοποιητικού, εξαιτίας εκκρεμών δηλώσεων, οφειλών προς άλλους δημόσιους φορείς ή ειδικών δεσμεύσεων.
Πότε μπλοκάρει η φορολογική ενημερότητα
Ένας από τους βασικότερους λόγους απόρριψης αφορά τη μη υποβολή φορολογικών δηλώσεων κατά την τελευταία πενταετία. Η ΑΑΔΕ εξετάζει όχι μόνο την ύπαρξη ανεξόφλητων φόρων αλλά και τη συμμόρφωση με τις δηλωτικές υποχρεώσεις, κυρίως στον φόρο εισοδήματος και στον ΦΠΑ.
Προβλήματα ενδέχεται επίσης να προκύψουν από εκκρεμότητες σχετικές με ακίνητα, όπως δηλώσεις Ε9, ανάλογα με την περίπτωση και τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Εμπόδιο μπορούν να αποτελέσουν και χρέη προς δήμους ή άλλους δημόσιους φορείς. Προϋπόθεση είναι οι συγκεκριμένες οφειλές να έχουν γνωστοποιηθεί στην ΑΑΔΕ μέσω των προβλεπόμενων διαδικασιών διαλειτουργικότητας και να συντρέχουν οι νόμιμοι όροι δέσμευσης της ενημερότητας.
Παράλληλα, σύμφωνα με το άρθρο 12 του νόμου 5104/2024, η φορολογική ενημερότητα μπορεί να μη χορηγηθεί για λόγους προστασίας σοβαρών συμφερόντων του Δημοσίου, καθώς και σε υποθέσεις που συνδέονται με οικονομικό έγκλημα ή μεγάλης έκτασης φοροδιαφυγή.
Ωστόσο, η αδυναμία ηλεκτρονικής έκδοσης δεν συνεπάγεται απαραίτητα οριστική απόρριψη. Σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται πρόσθετος έλεγχος από την αρμόδια φορολογική υπηρεσία, προσκόμιση δικαιολογητικών ή υποβολή ειδικού αιτήματος.
Η εναλλακτική της βεβαίωσης οφειλής
Για συναλλαγές που δεν μπορούν να ολοκληρωθούν με φορολογική ενημερότητα, η νομοθεσία προβλέπει, υπό προϋποθέσεις, τη δυνατότητα έκδοσης βεβαίωσης οφειλής.
Το συγκεκριμένο έγγραφο χρησιμοποιείται σε ορισμένες περιπτώσεις μεταβίβασης ακινήτων ή είσπραξης χρημάτων από το Δημόσιο, επιτρέποντας την ολοκλήρωση της συναλλαγής με απόδοση ποσών για την εξόφληση χρεών.
Η βεβαίωση οφειλής, πάντως, δεν υποκαθιστά γενικά τη φορολογική ενημερότητα. Η χρήση της εξαρτάται από το είδος της συναλλαγής, την ύπαρξη τιμήματος, το ύψος των οφειλών και τους ειδικούς κανόνες παρακράτησης.
Για τον λόγο αυτό, οι φορολογούμενοι καλούνται να ελέγχουν εγκαίρως όχι μόνο τις οφειλές τους αλλά και τυχόν εκκρεμείς δηλώσεις ή δεσμεύσεις, ιδιαίτερα πριν από μεταβιβάσεις ακινήτων και εισπράξεις χρημάτων, ώστε να αποφεύγονται καθυστερήσεις και εμπλοκές στις συναλλαγές τους.
