Σε ισχύ το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας – Οι νέοι κανόνες για τη χωροθέτηση αιολικών και φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων
Νέο πλαίσιο για τη χωροθέτηση των εγκαταστάσεων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας θεσπίζεται με την απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΝΕΠ/89998/3072, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Δ’ 694/19.08.2026.
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ (ΕΧΠ-ΑΠΕ) καθορίζει κανόνες, περιοχές καταλληλότητας και προτεραιότητας, αλλά και ζώνες αποκλεισμού, με στόχο να οργανωθεί η ανάπτυξη των ΑΠΕ και ταυτόχρονα να προστατευθούν το φυσικό περιβάλλον, το τοπίο, η πολιτιστική κληρονομιά και οι ευαίσθητες περιοχές.
Τι αλλάζει με το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ
Βασικός στόχος του νέου πλαισίου είναι η αναθεώρηση των περιοχών αποκλεισμού και ο εντοπισμός ευρύτερων περιοχών καταλληλότητας και προτεραιότητας για την εγκατάσταση διαφορετικών μορφών ΑΠΕ.
Παράλληλα, επικαιροποιούνται οι κανόνες και τα κριτήρια χωροθέτησης, ώστε οι εγκαταστάσεις να μπορούν να αναπτύσσονται με τρόπο συμβατό με το φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον.
Το ΕΧΠ-ΑΠΕ προβλέπει επίσης μηχανισμό παρακολούθησης και ελέγχου της χωρικής ανάπτυξης των έργων, ώστε να αξιολογούνται οι σωρευτικές και συνεργιστικές επιπτώσεις τους, ιδίως στις προστατευόμενες περιοχές.
Πού επιτρέπονται κατ’ αρχήν οι ΑΠΕ
Το νέο πλαίσιο εισάγει την έννοια των περιοχών καταλληλότητας και των περιοχών προτεραιότητας.
Οι περιοχές καταλληλότητας αφορούν, μεταξύ άλλων, περιοχές με σημαντικό αιολικό δυναμικό, στις οποίες κατ’ αρχήν επιτρέπεται η χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων.
Οι περιοχές προτεραιότητας είναι συγκεκριμένες περιοχές στην ξηρά ή στη θάλασσα που θεωρούνται ιδιαίτερα πρόσφορες για εγκαταστάσεις ΑΠΕ. Προβλέπονται ακόμη περιοχές επιτάχυνσης ΑΠΕ, δηλαδή περιοχές που χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα κατάλληλες για την εγκατάσταση σταθμών παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ.
Η ένταξη μιας περιοχής σε περιοχή καταλληλότητας ή προτεραιότητας δεν σημαίνει, πάντως, ότι κάθε έργο μπορεί να εγκατασταθεί αυτομάτως. Εφαρμόζονται οι ειδικότεροι κανόνες χωροθέτησης, οι περιβαλλοντικές απαιτήσεις και τα τυχόν ειδικά καθεστώτα προστασίας.
Πού αποκλείεται η χωροθέτηση
Το ΕΧΠ-ΑΠΕ προβλέπει συγκεκριμένες κατηγορίες περιοχών στις οποίες αποκλείεται η χωροθέτηση εγκαταστάσεων ΑΠΕ ή εφαρμόζονται ειδικοί περιορισμοί.
Στο καθεστώς αυξημένης προστασίας περιλαμβάνονται πυρήνες εθνικών δρυμών, κηρυγμένα μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση, οικότοποι προτεραιότητας των Ειδικών Ζωνών Διατήρησης του Δικτύου Natura 2000, περιοχές άνευ δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, καθώς και περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους.
Περιορισμοί προβλέπονται επίσης για παραδοσιακούς οικισμούς και ιστορικά κέντρα ή τμήματα πόλεων. Οι απαγορεύσεις και οι περιορισμοί συνδέονται με την προστασία της βιοποικιλότητας, του τοπίου και της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Τα ειδικά προεδρικά διατάγματα προστασίας ή εξειδίκευσης χρήσεων γης κατισχύουν του ΕΧΠ-ΑΠΕ. Παράλληλα, οι κατευθύνσεις του ΕΧΠ πρέπει να είναι συμβατές με τα μέτρα διατήρησης των εγκεκριμένων Εθνικών Σχεδίων Δράσης για είδη και οικοτόπους.
Τι ισχύει για τις ανεμογεννήτριες
Για τα αιολικά έργα η χωροθέτηση συνδέεται με το διαθέσιμο αιολικό δυναμικό, τη φέρουσα ικανότητα της περιοχής, την προστασία του τοπίου και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Στις περιοχές καταλληλότητας η εγκατάσταση αιολικών εγκαταστάσεων επιτρέπεται κατ’ αρχήν, με την επιφύλαξη των ειδικότερων περιορισμών που προβλέπει το ΕΧΠ-ΑΠΕ.
Για τα αιολικά έργα προβλέπεται επίσης ειδική αντιμετώπιση του τοπίου. Κατά την περιβαλλοντική αδειοδότηση απαιτείται ειδική μελέτη τοπίου σύμφωνα με τις προδιαγραφές του Παραρτήματος III της απόφασης.
Υπεράκτια αιολικά πάρκα
Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν τα υπεράκτια αιολικά πάρκα.
Στον θαλάσσιο χώρο αποκλείεται η χωροθέτηση σε θεσμοθετημένα θαλάσσια και υποθαλάσσια πάρκα, σε κηρυγμένους ενάλιους αρχαιολογικούς χώρους και περιοχές με ενάλιες αρχαιότητες, σε περιοχές ανάπτυξης υδατοκαλλιεργειών, με τις ειδικές εξαιρέσεις που προβλέπονται για τις ΠΟΑΥ, καθώς και σε κύριους διαδρόμους ναυσιπλοΐας.
Περιορισμοί ισχύουν ακόμη σε καταδυτικά πάρκα και επισκέψιμους ενάλιους αρχαιολογικούς χώρους, περιοχές αγκυροβολίας, περιοχές απαγόρευσης για λόγους εθνικής ασφάλειας, Απάτητες Παραλίες και θαλάσσιες ζώνες λιμένα.
Τι ισχύει για τα φωτοβολταϊκά
Για τα φωτοβολταϊκά το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ προβλέπει, πέρα από τις ζώνες αποκλεισμού, επιπλέον κριτήρια χωροθέτησης, λόγω της μεγάλης ανάπτυξης των συγκεκριμένων εγκαταστάσεων.
Κεντρικό στοιχείο αποτελεί η φέρουσα ικανότητα των περιοχών εγκατάστασης φωτοβολταϊκών. Ως φέρουσα ικανότητα ορίζεται το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό εδαφικής κάλυψης από φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις, ανά Περιφερειακή Ενότητα.
Έτσι, η δυνατότητα εγκατάστασης φωτοβολταϊκού σταθμού δεν κρίνεται μόνο από το εάν το συγκεκριμένο ακίνητο βρίσκεται εκτός ζώνης αποκλεισμού, αλλά και από τα ειδικότερα χωροταξικά και περιβαλλοντικά κριτήρια που εφαρμόζονται στην περιοχή.
Το πλαίσιο λαμβάνει υπόψη τη γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας, τις δασικές περιοχές, τον ορεινό και νησιωτικό χώρο, τις προστατευόμενες περιοχές και τον δομημένο χώρο.
Θαλάσσια πλωτά φωτοβολταϊκά
Για τους θαλάσσιους πλωτούς φωτοβολταϊκούς σταθμούς προβλέπεται ότι η χωροθέτηση επιτρέπεται στις θαλάσσιες περιοχές της χώρας, εφόσον αυτές δεν υπάγονται σε ειδικό καθεστώς ρητής απαγόρευσης και δεν αποτελούν ζώνες αποκλεισμού.
Στις ζώνες αποκλεισμού περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, θεσμοθετημένα θαλάσσια και υποθαλάσσια πάρκα και περιοχές ανάπτυξης υδατοκαλλιεργειών, με ειδική πρόβλεψη για τις ΠΟΑΥ και τη συναίνεση του φορέα εκμετάλλευσης.
Προστασία γεωργικής γης, δασών και τοπίου
Το νέο πλαίσιο δεν αντιμετωπίζει όλες τις εκτάσεις με τον ίδιο τρόπο. Η χωροθέτηση των ΑΠΕ συνδέεται με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας, στις δασικές εκτάσεις, στον ορεινό και νησιωτικό χώρο, αλλά και στις προστατευόμενες ζώνες φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος.
Παράλληλα, λαμβάνονται υπόψη οι κλιματικοί κίνδυνοι, όπως οι πλημμύρες, οι δασικές πυρκαγιές και η άνοδος της στάθμης της θάλασσας. Κατά τη χωροθέτηση σταθμών ΑΠΕ και των συνοδών έργων τους συνεκτιμώνται τα διαθέσιμα επίσημα στοιχεία κλιματικής επικινδυνότητας.
Τι σημαίνει για τους επενδυτές
Το ΕΧΠ-ΑΠΕ επιχειρεί να δημιουργήσει ένα πιο σαφές και προβλέψιμο χωροταξικό πλαίσιο για τις επενδύσεις στις ΑΠΕ.
Στόχος είναι οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις να μπορούν να προσανατολίζονται σε κατ’ αρχήν κατάλληλες περιοχές και να περιορίζονται οι αβεβαιότητες που δημιουργούνται κατά την ανάπτυξη των έργων. Παράλληλα, επιδιώκεται μεγαλύτερη επενδυτική ασφάλεια και ενίσχυση της αποδοχής των έργων από τις τοπικές κοινωνίες.
Ωστόσο, η ένταξη μιας περιοχής στις ζώνες καταλληλότητας ή προτεραιότητας δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάθε έργο μπορεί να εγκατασταθεί χωρίς περαιτέρω έλεγχο. Εφαρμόζονται οι ειδικοί κανόνες χωροθέτησης, οι περιβαλλοντικές απαιτήσεις και οι περιορισμοί που απορρέουν από ειδικότερα καθεστώτα προστασίας.
Τα Περιφερειακά και Θαλάσσια Χωροταξικά Πλαίσια
Τα Περιφερειακά και Θαλάσσια Χωροταξικά Πλαίσια μπορούν να εξειδικεύουν τις κατευθύνσεις του ΕΧΠ-ΑΠΕ και να υποδεικνύουν με μεγαλύτερη λεπτομέρεια περιοχές για την εγκατάσταση ΑΠΕ.
Δεν μπορούν όμως να τροποποιούν τις περιοχές αποκλεισμού που καθορίζονται από το ΕΧΠ-ΑΠΕ.
Το βασικό συμπέρασμα
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ δεν θεσπίζει μια γενική δυνατότητα εγκατάστασης φωτοβολταϊκών και ανεμογεννητριών σε οποιαδήποτε περιοχή.
Δημιουργεί ένα σύστημα περιοχών καταλληλότητας και προτεραιότητας, ζωνών αποκλεισμού και ειδικών κριτηρίων χωροθέτησης, με διαφορετικούς κανόνες ανάλογα με το είδος της εγκατάστασης.
Για κάθε επένδυση, επομένως, κρίσιμο είναι να εξετάζεται σωρευτικά η κατηγορία της περιοχής, το ειδικό καθεστώς προστασίας, οι χρήσεις γης, η φέρουσα ικανότητα, οι περιβαλλοντικοί περιορισμοί και οι ειδικοί κανόνες για τη συγκεκριμένη μορφή ΑΠΕ.
ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΦΕΚ Δ΄ 694/2026 ΕΔΩ
