Τμήμα 29ο (Τριμελές)
Πρόεδρος: Μαριλένα Ειρηνάκη, Πρόεδρος Πρωτοδικών Δ.Δ.
Εισηγήτρια: Χριστίνα Θεοδωρακοπούλου, Πρωτοδίκης Δ.Δ.
Αστική ευθύνη Ο.Τ.Α. από παράνομη παράλειψη συντήρησης πεζοδρομίου –Αυτοτελής αξίωση για αποζημίωση του άρθρου 931 ΑΚ – άρθρα 105-106 ΕισΝΑΚ, 931, 932 ΑΚ.
24/07/2026
… στο άρθρο 931 του Α.Κ. ορίζεται ότι: «Η αναπηρία ή η παραμόρφωση που προξενήθηκε στον παθόντα λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη κατά την επιδίκαση της αποζημίωσης, αν επιδρά στο μέλλον του». Από τη διάταξη αυτή, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 298 και 299 του Α.Κ. και 105 του Εισ.Ν.Α.Κ., συνάγεται ότι η αναπηρία ή η παραμόρφωση που προξενείται στον παθόντα, ανεξάρτητα από το φύλο του, εκτός από την επίδραση που μπορεί να ασκήσει στην παροχή που προβλέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 932 του Α.Κ., είναι δυνατόν να θεμελιώσει και αυτοτελή αξίωση για αποζημίωση, σύμφωνα με το άρθρο 931 του Α.Κ., αν επιδρά στο μέλλον του, δηλαδή στην επαγγελματική, οικονομική και κοινωνική εξέλιξη του προσώπου. Ως «αναπηρία» θεωρείται κάποια έλλειψη της σωματικής, νοητικής ή ψυχικής ακεραιότητας του προσώπου, ενώ ως «παραμόρφωση» νοείται κάθε ουσιώδης αλλοίωση της εξωτερικής εμφάνισης. (βλ. ΑΠ 398/2020, 215/2017, ΑΠ 405/2015, ΑΠ 150/2015). Δεν απαιτείται βεβαιότητα δυσμενούς επιρροής στο μέλλον του προσώπου, αλλά αρκεί και απλή δυνατότητα κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων. Η διατύπωση της διάταξης του άρθρου 931 του Α.Κ. παρέχει βάση για τέτοια αξίωση, αν και εφόσον η αναπηρία ή η παραμόρφωση επιδρά στο μέλλον (οικονομικό, επαγγελματικό, κοινωνικό) του παθόντος και η βλάβη που υφίσταται από αυτήν δεν μπορεί να καλυφθεί εντελώς με τις παροχές από τις διατάξεις των άρθρων 929 και 932 του Α.Κ. Επομένως, για τη θεμελίωση της αυτοτελούς αυτής αξίωσης απαιτείται να συντρέξουν περιστατικά πέρα από εκείνα που απαιτούνται για τη θεμελίωση αξιώσεων με βάση τα άρθρα 929 και 932 του Α.Κ., τα οποία συνθέτουν την έννοια της επίδρασης της αναπηρίας ή της παραμόρφωσης στο μέλλον του παθόντος, δηλαδή να συντρέξουν ιδιάζοντα περιστατικά, εκτός και πέραν εκείνων που χρειάζονται για τη στοιχειοθέτηση αξιώσεων κατά τα άρθρα 929 και 932 του Α.Κ. (βλ. ΣτΕ 1636/2017, 2775/2016, 877/2013), ήτοι περιστατικά από τα οποία θα πρέπει να προκύπτουν οι ιδιαίτεροι λόγοι, εξαιτίας των οποίων επέρχονται δυσμενείς συνέπειες στην οικονομική, επαγγελματική, κοινωνική πλευρά της μελλοντικής ζωής του.
… σύμφωνα με τις εφαρμοζόμενες διατάξεις, το Δικαστήριο λαμβάνει, κατ’ αρχάς, υπόψη ότι οι Δήμοι, στο πλαίσιο της αποκλειστικής αρμοδιότητάς τους να διασφαλίζουν την απρόσκοπτη και ασφαλή κυκλοφορία των πολιτών που κάνουν χρήση των ευρισκόμενων εντός των ορίων της εδαφικής τους περιφέρειας κοινόχρηστων πραγμάτων, υποχρεούνται να ελέγχουν την κατάσταση των πεζοδρομίων και να προβαίνουν στην επισκευή και συντήρηση αυτών, ακόμα και αν οι ιδιοκτήτες των παρόδιων ακινήτων αδρανούν, ενώ, περαιτέρω, είναι αρμόδιοι και για την εγκατάσταση και συντήρηση της κάθετης σήμανσης (πινακίδων) των δημοτικών οδών που βρίσκονται στα διοικητικά τους όρια, η δε παράλειψη λήψης των κατάλληλων μέτρων συντήρησης τόσο των πεζοδρομίων όσο και της κάθετης σήμανσης, γεννά, κατ’ αρχήν, για τον ζημιωθέντα αγώγιμη απαίτηση έναντι του οικείου Ο.Τ.Α. για αποζημίωση, κατά τα άρθρα 105 – 106 του Εισ.Ν.Α.Κ., εφόσον βέβαια συντρέχουν και οι λοιπές προς τούτο νόμιμες προϋποθέσεις.
Στην υπό κρίση περίπτωση, από τις μαρτυρικές καταθέσεις […] σε συνδυασμό με τα προσκομισθέντα από την ενάγουσα έγγραφα, προκύπτει ότι στις 04.03.2020 και περί ώρα 17:55 μ.μ., η ενάγουσα βαδίζοντας στο πεζοδρόμιο της οδού […] , στο ύψος του αριθμού […] , έχασε την ισορροπία της και έπεσε απότομα στο έδαφος, καθώς το δεξί της πόδι προσέκρουσε σε ένα υπόλειμμα μεταλλικού στύλου πινακίδας σήμανσης της κυκλοφορίας. Το ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ παρέλαβε την ενάγουσα από το εν λόγω σημείο, και την μετέφερε στο Γενικό Νοσοκομείο […] , όπου και νοσηλεύθηκε έως τις 11.03.2020, […]
… Με τα δεδομένα αυτά, το Δικαστήριο κρίνει ότι το ένδικο ατύχημα οφείλεται αποκλειστικά στην παράνομη παράλειψη των οργάνων του εναγόμενου Δήμου να λάβουν όλα τα ενδεικνυόμενα από τις περιστάσεις μέτρα, αφενός για να επισκευασθεί το πεζοδρόμιο στο επίδικο σημείο της οδού […], η οποία εμπίπτει στα όρια της εδαφικής του περιφέρειας, και να αφαιρεθεί το υπόλειμμα του μεταλλικού στύλου στήριξης της ένδικης πινακίδας σήμανσης, αφετέρου για να τοποθετηθεί, έγκαιρα, νέα πινακίδα σήμανσης. Εξάλλου, η τυχόν μη όχληση του εναγόμενου Δήμου αναφορικά με την επίμαχη φθορά της πινακίδας κυκλοφορίας, δεν αποτελεί παράγοντα άρσης των προεκτεθεισών κατά νόμο υποχρεώσεών του. Οι ανωτέρω παραλείψεις των οργάνων του Δήμου … ήταν, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, ικανές και πρόσφορες να προκαλέσουν, κατά την συνήθη πορεία των πραγμάτων, το επελθόν ζημιογόνο αποτέλεσμα, ήτοι την πτώση της ενάγουσας, ηλικίας 47 ετών κατά τον κρίσιμο χρόνο, και τον συνεπεία της πτώσης αυτής τραυματισμό της, ενώ, από κανένα στοιχείο της δικογραφίας δεν προκύπτει ότι η ενάγουσα προ της πτώσης της δεν επέδειξε την απαιτούμενη επιμέλεια ή ότι συνετέλεσε, καθ’ οιονδήποτε τρόπο, στην πρόκληση του επίδικου ατυχήματος. Κατόπιν αυτών, το Δικαστήριο κρίνει ότι συντρέχει, κατ’ αρχήν, αποζημιωτική ευθύνη του εναγόμενου Δήμου, σύμφωνα με τα άρθρα 105 και 106 του Εισ.Ν.Α.Κ. απορριπτομένων ως αβάσιμων όλων των περί του αντιθέτου προβαλλόμενων από τον εναγόμενο.
… το άρθρο 931 Α.Κ. παρέχει αυτοτελή αξίωση για αποζημίωση, εφόσον η αναπηρία ή η παραμόρφωση που προξενείται στον παθόντα, επιδρά στο μέλλον του, δηλαδή στην επαγγελματική, οικονομική και κοινωνική του εξέλιξη. Με τα ως άνω δεδομένα και συνεκτιμώντας το σύνολο των προσκομισθέντων στοιχείων, ιδίως, δε, τη … γνωστοποίηση αποτελέσματος πιστοποίησης αναπηρίας του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Ιατρικής Αξιολόγησης του … Ε.Φ.Κ.Α., με την οποία αποδόθηκε στην ενάγουσα συνολικό ποσοστό αναπηρίας 68%, κατά ιατρική πρόβλεψη, από 02.02.2021 έως 28.02.2023 και, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία αυτής, κατά τον χρόνο επέλευσης του ζημιογόνου γεγονότος, τις δυσκολίες που προκλήθηκαν στην καθημερινότητά της τόσο σε επαγγελματικό, όσο και σε προσωπικό επίπεδο από την προκληθείσα βλάβη, αλλά και το γεγονός ότι πρόκειται για μία βλάβη που δυσχεραίνει την ενάγουσα σε βασικές λειτουργίες της καθημερινότητας, με άμεση επίδραση στην κοινωνική της ζωή, χωρίς δυνατότητα η υγεία της να επανέλθει στην προτέρα κατάσταση, το Δικαστήριο κρίνει ότι πρέπει να της επιδικαστεί το ποσό των 15.000,00 ευρώ ως αποζημίωση, κατ’ άρθρο 931 Α.Κ., το οποίο θεωρείται εύλογο και προσήκον. […] Δέχεται εν μέρει την αγωγή.
