ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Ακυρωτικές διαφορές – Διεθνής προστασία – Απόρριψη ενδικοφανούς προσφυγής ως εκπρόθεσμης – Κοινοποίηση απορριπτικής απόφασης επί αιτήσεως διεθνούς προστασίας και τεκμήριο επίδοσής της στην αιτούσα, μετά την παρέλευση 48 ωρών από την αποστολή της σ’ αυτήν με μήνυμα απλού ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, χωρίς την πρόβλεψη συστήματος εξακρίβωσης του ακριβούς χρόνου παραλαβής και πρόσβασης στο περιεχόμενο του ηλεκτρονικώς κοινοποιούμενου εγγράφου (άρθρ. 87 παρ. 3 ν. 4939/2022) – Συμβατότητα ή μη με το αρθρ. 47 ΧΘΔΕ και 46 της Οδ. 2013/32/ΕΕ – Αρχή της ισοδυναμίας – Για τις ηλεκτρονικές κοινοποιήσεις κατά τον ΚΦΔ προβλέπεται τέτοιο σύστημα, ενώ στην περίπτωση αποστολής συστημένης επιστολής, όταν αμφισβητείται η λήψη της δεν εφαρμόζεται το τεκμήριο – Κρισιμότητα της ρητής συναίνεσης της αιτούσας στην ηλεκτρονική κοινοποίηση – Αρχή της αποτελεσματικότητας -Στέρηση της δυνατότητας της αιτούσας να αποδείξει είτε την μεταγενέστερη του 48ώρου παραλαβή του ηλεκτρονικού μηνύματος είτε την μη πραγματική παραλαβή του για τεχνικούς λόγους – Ασκεί επιρροή ο, ούτως ή άλλως, δυσαπόδεικτος ισχυρισμός περί ταξινόμησης του ηλεκτρονικού μηνύματος στην ανεπιθύμητη αλληλογραφία – Υποβολή προδικαστικών ερωτημάτων στο ΔΕΕ επί των ανωτέρω
ΤΟ
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΤΜΗΜΑ ΙΑ΄ – ΤΡΙΜΕΛΕΣ
(Ακυρωτική Διαδικασία)
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 16 Οκτωβρίου 2025, με την εξής σύνθεση: Στέφανος Ζούκας, Πρόεδρος Πρωτοδικών Δ.Δ., Κασσιανή Μανωλάκογλου και Όλγα Πλαστήρα, Πρωτοδίκες Δ.Δ. Ως γραμματέας συμμετείχε η Ουρανία Λέρα, δικαστική υπάλληλος,
για να δικάσει την αίτηση ακύρωσης με ημερομηνία κατάθεσης και αριθμό καταχώρησης ΑΚΥ…/26.7.2024,
της (όν) … (επ) … του …, πολίτη Κίνας, για την οποία παρέστη, με την από 14.10.2025 δήλωση, η δικηγόρος Άννα Γεωργιάδου, που διορίστηκε με την ΠΡΔ…/26.6.2024 πράξη της Προέδρου του Β΄ Τμήματος του Δικαστηρίου
κατά του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου, ο οποίος δεν παρέστη.
Με την αίτηση αυτή επιδιώκεται η ακύρωση της IP/…/28.5.2024 απόφασης της 14ης Ανεξάρτητης της Αρχής Προσφυγών του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου.
Μετά τη δημόσια συνεδρίαση, κατά την οποία η υπόθεση συζητήθηκε αμέσως μετά την προεκφώνηση, με αναφορά στην έκθεση της Εισηγήτριας Κασσιανής Μανωλάκογλου (άρθρο 33 παρ. 2 του π.δ.18/1989 – Α΄ 8), το Δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη και
Αφού μελέτησε τα σχετικά έγγραφα
Σκέφθηκε σύμφωνα με το Νόμο.
1.Επειδή, για την άσκηση της κρινόμενης αίτησης η αιτούσα απαλλάχθηκε, μεταξύ άλλων, από την υποχρέωση καταβολής παραβόλου (σχ. η ΠΡΔ…/26.6.2024 πράξη της Προέδρου του Β΄ Τμήματος του Δικαστηρίου).
2.Επειδή, με την αίτηση αυτή επιδιώκεται παραδεκτώς η ακύρωση της IP/…/28.5.2024 απόφασης της 14ης Ανεξάρτητης Επιτροπής Προσφυγών της Αρχής Προσφυγών του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, υπό μονομελή σύνθεση, με την οποία απορρίφθηκε ως εκπρόθεσμη η προσφυγή της αιτούσας κατά της IP/…/3.11.2023 απόφασης του Περιφερειακού Γραφείου Ασύλου (ΠΓΑ) Θεσσαλονίκης, με την οποία είχε απορριφθεί ως αβάσιμο το αίτημά της για διεθνή προστασία. Με την απόφαση της Επιτροπής επιβλήθηκε επίσης σε βάρος της αιτούσας το μέτρο της επιστροφής και τάχθηκε προθεσμία 7 ημερών για την οικειοθελή της αναχώρηση από την Ελλάδα.
3.Επειδή, η πρόοδος της δίκης αυτής είχε ανασταλεί με την ΑΔ…/2024 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου (Τμήμα ΙΑ΄ Τριμελές), έως ότου αποφανθεί οριστικώς το Συμβούλιο της Επικρατείας επί του προδικαστικού ερωτήματος που τέθηκε με την ΑΔ…/2022 απόφαση του ίδιου Τμήματος του Δικαστηρίου. Ήδη με την 1150/26.6.2025 απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ κρίθηκε κατά πλειοψηφία ότι το άρθρο 89 παρ. 2 του Συντάγματος δεν επιτρέπει την ανάθεση σε δικαστικό λειτουργό καθηκόντων μονομελούς διοικητικού οργάνου, έστω και αν αυτό ασκεί αρμοδιότητες πειθαρχικού, ελεγκτικού ή δικαιοδοτικού χαρακτήρα. Κατά συνέπεια, η διάταξη του άρθρου 5 παρ. 7 του ν. 4375/2016, όπως το άρθρο αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο 116 παρ. 2 του ν. 4636/2019 και η εν λόγω παράγραφος αναδιατυπώθηκε με το άρθρο 30 παρ. 2 του ν. 4686/2020, αντίκειται στο Σύνταγμα, κατά το μέρος που προβλέπει ότι οι Ανεξάρτητες Επιτροπές Προσφυγών λειτουργούν και υπό μονομελή σύνθεση. Ωστόσο το ΣτΕ αφού συνεκτίμησε α) τον μεγάλο αριθμό των απορριπτικών αποφάσεων επί αιτήσεων διεθνούς προστασίας, οι οποίες έχουν κριθεί από Ανεξάρτητες Επιτροπές Προσφυγών υπό μονομελή σύνθεση και β) τις δυσχέρειες που θα κληθεί να αντιμετωπίσει η Διοίκηση από την πραγματική κατάσταση που θα προκύψει από τον αναδρομικό χαρακτήρα της διαγνωσθείσας αντισυνταγματικότητας, όρισε, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 50 παρ. 3β του π.δ.18/1989 (Α΄8), ότι οι συνέπειες της αντισυνταγματικότητας θα επέλθουν από την προηγούμενη ημέρα της δημοσίευσης της 1150/2025 απόφασης. Με αυτά τα δεδομένα, η προσβαλλόμενη απόφαση, λόγω του περιορισμού του αναδρομικού χαρακτήρα της διαγνωσθείσας αντισυνταγματικότητας, δεν τυγχάνει ακυρωτέα, διότι εκδόθηκε μεν από την 14η Ανεξάρτητη Επιτροπή Προσφυγών υπό μονομελή σύνθεση, πλην όμως προ της δημοσίευσης της ανωτέρω απόφασης της Ολομέλειας του ΣτΕ. Εξάλλου, η υπόθεση συζητήθηκε νομίμως παρά την απουσία του καθ΄ου Υπουργού, ο οποίος κλήθηκε νομοτύπως να παραστεί κατά τη συζήτηση αυτή, μετά την αναστολή της δίκης [σχ. το ΑΕΑ …/18.3.2025 αποδεικτικό επίδοσης του Αρχιφύλακα … σε συνδυασμό με τα από 26.6.2025 πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης του παρόντος Τμήματος].
4.Επειδή, με βάση το στοιχείο δ΄ της παρ. 2 του άρθρου 78 (πρώην άρθρα 63, σημεία 1 και 2, και 64, παράγραφος 2 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας [ΣΕΚ]) του Κεφαλαίου 2 «Πολιτικές σχετικά με τους ελέγχους στα σύνορα, το άσυλο και τη μετανάστευση», του Τίτλου V «Ο Χώρος Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης» της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με το οποίο ορίστηκε ότι η Ένωση αναπτύσσει κοινή πολιτική στους τομείς του ασύλου, της επικουρικής προστασίας και της προσωρινής προστασίας με στόχο να παρέχεται το κατάλληλο καθεστώς σε οποιονδήποτε υπήκοο τρίτης χώρας χρήζει διεθνούς προστασίας και να εξασφαλίζεται η τήρηση της αρχής της μη επαναπροώθησης, εκδόθηκε η Οδηγία 2013/32/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 26ης Ιουνίου 2013 «σχετικά με τις κοινές διαδικασίες για τη χορήγηση και ανάκληση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας (αναδιατύπωση)» (ΕL L 180/60 της 29.6.2013), με την οποία προβλέφθηκαν περαιτέρω, σε σχέση με την προϊσχύσασα Οδηγία 2005/85/ΕΕ (EE L 326), απαιτήσεις για τις διαδικασίες χορήγησης και ανάκλησης διεθνούς προστασίας. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 25 της Οδηγίας 2013/32/ΕΕ «…Επιπλέον, η εξέταση μιας αίτησης διεθνούς προστασίας θα πρέπει κανονικά να δίδει στον αιτούντα τουλάχιστον: … το δικαίωμα κατάλληλης κοινοποίησης της απόφασης και πραγματικό και νομικό σκεπτικό της απόφασης … καθώς και, σε περίπτωση αρνητικής απόφασης, το δικαίωμα ουσιαστικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου». Στα άρθρα 11, 12 και 13 του κεφαλαίου ΙΙ της Οδηγίας, με τον τίτλο «Βασικές Αρχές και Εγγυήσεις», ορίζονται, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: «Άρθρο 11. «Προϋποθέσεις για τη λήψη απόφασης από την αποφαινόμενη αρχή» 1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι αποφάσεις για τις αιτήσεις διεθνούς προστασίας να δίδονται γραπτώς. 2. Τα κράτη μέλη μεριμνούν επίσης ώστε, όταν απορρίπτεται αίτηση όσον αφορά το καθεστώς του πρόσφυγα και/ή το καθεστώς επικουρικής προστασίας, να αναφέρονται στην απόφαση οι πραγματικοί και νομικοί λόγοι και να δίδονται γραπτώς πληροφορίες για τις δυνατότητες προσβολής αρνητικής απόφασης.Τα κράτη μέλη δεν υποχρεούνται να παρέχουν γραπτώς πληροφορίες για τις δυνατότητες προσβολής αρνητικής απόφασης όταν ο αιτών έχει ενημερωθεί σχετικά σε προηγούμενο στάδιο γραπτώς ή με ηλεκτρονικό μέσο στο οποίο ο αιτών έχει πρόσβαση…Άρθρο 12 «Εγγυήσεις για τους αιτούντες» 1. Τα κράτη μέλη, με τις διαδικασίες του κεφαλαίου III, μεριμνούν ώστε να παρέχονται σε όλους τους αιτούντες οι ακόλουθες εγγυήσεις: …ε) να τους κοινοποιείται σε εύλογο χρόνο η απόφαση της αποφαινόμενης αρχής για την αίτηση. Εάν ένας νομικός ή άλλος σύμβουλος εκπροσωπεί νομίμως τον αιτούντα, τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέξουν να κοινοποιήσουν την απόφαση σε αυτόν αντί στον αιτούντα στ) να ενημερώνονται σχετικά με το αποτέλεσμα της απόφασης της αποφαινόμενης αρχής σε γλώσσα που κατανοούν ή ευλόγως θεωρείται ότι κατανοούν εάν δεν τους παρέχει συνδρομή ή εκπροσώπηση νομικός ή άλλος σύμβουλος. Η παρεχόμενη ενημέρωση περιλαμβάνει πληροφορίες για τη δυνατότητα προσβολής αρνητικής απόφασης σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 11 παράγραφος 2…Άρθρο 13 «Υποχρεώσεις των αιτούντων» 1 … Τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλλουν στους αιτούντες άλλες υποχρεώσεις συνεργασίας με τις αρμόδιες αρχές στο μέτρο που οι υποχρεώσεις αυτές είναι αναγκαίες για τη διεκπεραίωση της αίτησης. 2. Τα κράτη μέλη μπορούν, ιδίως, να προβλέπουν ότι: … γ) οι αιτούντες πρέπει να ενημερώνουν τις αρμόδιες αρχές για τον παρόντα τόπο διαμονής ή τη διεύθυνσή τους και να τις ενημερώνουν για την αλλαγή του το συντομότερο δυνατόν. Τα κράτη μέλη δύνανται να προβλέπουν ότι ο αιτών υποχρεούται να δέχεται κάθε γνωστοποίηση στον πιο πρόσφατο τόπο διαμονής ή στη διεύθυνση που έχει δηλώσει κατά τον τρόπο αυτό…». Στο άρθρο 46 του κεφαλαίου V της ίδιας Οδηγίας με τίτλο «Διαδικασίες άσκησης ενδίκου μέσου» της Οδηγίας, προβλέπεται το «δικαίωμα πραγματικής προσφυγής», ως εξής: «1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι αιτούντες να έχουν δικαίωμα πραγματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου κατά των ακόλουθων αποφάσεων: α. απόφαση επί της αιτήσεως διεθνούς προστασίας, περιλαμβανομένων των αποφάσεων: i) με τις οποίες κρίνουν αίτηση ως αβάσιμη όσον αφορά το καθεστώς του πρόσφυγα και/ή το καθεστώς επικουρικής προστασίας … 1…3. Προκειμένου να τηρούν τα προβλεπόμενα στην παράγραφο 1, τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε η πραγματική προσφυγή να εξασφαλίζει πλήρη και ex nunc εξέταση τόσο των πραγματικών όσο και των νομικών ζητημάτων, ιδίως, κατά περίπτωση, εξέταση των αναγκών διεθνούς προστασίας σύμφωνα με την Οδηγία 2011/95/ΕΕ, τουλάχιστον κατά τις διαδικασίες άσκησης ένδικου μέσου ενώπιον πρωτοβάθμιου δικαστηρίου 4.Τα κράτη μέλη ορίζουν εύλογες προθεσμίες και θεσπίζουν τις λοιπές απαιτούμενες διατάξεις για την άσκηση του δικαιώματος πραγματικής προσφυγής από τον αιτούντα σύμφωνα με την παράγραφο 1. Οι προθεσμίες δεν καθιστούν αδύνατη ή υπερβολικά δυσχερή την άσκηση του εν λόγω δικαιώματος …».
5.Επειδή, όπως έχει κριθεί (ΔΕΕ απόφαση της 9.9.2020 στην υπόθεση C 651/19, JP κατά Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides), η κοινοποίηση των αποφάσεων επί των αιτήσεων διεθνούς προστασίας στους ενδιαφερόμενους αιτούντες είναι ουσιώδης για τη διασφάλιση του δικαιώματός τους πραγματικής προσφυγής, καθόσον τους παρέχει τη δυνατότητα να λάβουν γνώση των ως άνω αποφάσεων και, ενδεχομένως, εάν η κοινοποιηθείσα απόφαση είναι αρνητική, να την προσβάλουν δικαστικώς εντός της προβλεπόμενης από το εθνικό δίκαιο προθεσμίας για την άσκηση προσφυγής. Μολονότι η οδηγία 2013/32/ΕΕ αναφέρει, στην αιτιολογική σκέψη 25, ότι στους αιτούντες διεθνή προστασία πρέπει να αναγνωρίζεται το δικαίωμα κατάλληλης κοινοποίησης των αποφάσεων επί των αιτήσεών τους, εντούτοις η οδηγία αυτή δεν προβλέπει συγκεκριμένους τρόπους κοινοποίησης των σχετικών αποφάσεων. Πράγματι, αφενός, στο άρθρο 11, παράγραφοι 1 και 2, η οδηγία 2013/32/ΕΕ αναφέρει απλώς ότι τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι αποφάσεις για τις αιτήσεις διεθνούς προστασίας και οι πληροφορίες για τις δυνατότητες προσβολής αρνητικής απόφασης να δίδονται γραπτώς στους ενδιαφερόμενους αιτούντες. Αφετέρου, μεταξύ των εγγυήσεων που προβλέπει η ίδια οδηγία υπέρ των αιτούντων αναφέρεται μόνον, χωρίς άλλη διευκρίνιση, αντιστοίχως στα στοιχεία εʹ και στʹ του άρθρου 12, πρώτον, ότι τους κοινοποιείται σε εύλογο χρόνο η απόφαση της αποφαινόμενης αρχής για την αίτηση, καθώς και, δεύτερον, ότι οι εν λόγω αιτούντες ενημερώνονται, σε γλώσσα που κατανοούν, σχετικά με το αποτέλεσμα της απόφασης της αποφαινόμενης αρχής και σχετικά με τη δυνατότητα προσβολής αρνητικής απόφασης, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 11, παράγραφος 2, της εν λόγω οδηγίας. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 46, παράγραφος 4, της οδηγίας 2013/32/ΕΕ, στα κράτη μέλη επαφίεται να θεσπίσουν τις απαιτούμενες διατάξεις για την άσκηση του δικαιώματος πραγματικής προσφυγής από τον αιτούντα. Κατά πάγια, πάντως, νομολογία του Δικαστηρίου, ελλείψει σχετικών κανόνων της Ένωσης, εναπόκειται στην εσωτερική έννομη τάξη κάθε κράτους μέλους να θεσπίσει τους σχετικούς με τα ένδικα βοηθήματα δικονομικούς κανόνες που αποσκοπούν στη διασφάλιση των δικαιωμάτων των υποκειμένων δικαίου, δυνάμει της αρχής της δικονομικής αυτονομίας, υπό τον όρο, ωστόσο, ότι οι κανόνες αυτοί δεν είναι λιγότερο ευμενείς από τους διέποντες παρόμοιες καταστάσεις που υπόκεινται στο εσωτερικό δίκαιο (αρχή της ισοδυναμίας) και δεν καθιστούν πρακτικώς αδύνατη ή υπερβολικά δυσχερή την άσκηση των δικαιωμάτων που απονέμει το δίκαιο της Ένωσης (αρχή της αποτελεσματικότητας). Ως εκ τούτου, οι δικονομικοί κανόνες που αφορούν την κοινοποίηση των αποφάσεων επί των αιτήσεων διεθνούς προστασίας εμπίπτουν στην αρχή της δικονομικής αυτονομίας των κρατών μελών, τηρουμένων των αρχών της ισοδυναμίας και της αποτελεσματικότητας. Η αρχή της ισοδυναμίας επιβάλλει την ίση μεταχείριση των ένδικων βοηθημάτων με τα οποία προβάλλεται παραβίαση του εθνικού δικαίου και των παρεμφερών ενδίκων βοηθημάτων με τα οποία προβάλλεται παραβίαση του δικαίου της Ένωσης. Συνεπώς, πρέπει, αφενός, να προσδιοριστούν οι παρεμφερείς διαδικασίες ή τα παρεμφερή ένδικα βοηθήματα και, αφετέρου, να κριθεί αν τα ένδικα βοηθήματα που στηρίζονται στο εθνικό δίκαιο αντιμετωπίζονται πιο ευνοϊκά σε σχέση με τα ένδικα βοηθήματα τα οποία αφορούν την προάσπιση των δικαιωμάτων που αντλούν οι ιδιώτες από το δίκαιο της Ένωσης, ενώ ως προς τον παρεμφερή χαρακτήρα των ενδίκων βοηθημάτων, εναπόκειται στο εθνικό δικαστήριο, το οποίο έχει άμεση γνώση των εφαρμοστέων δικονομικών κανόνων, να ελέγξει την ομοιότητα των σχετικών ενδίκων βοηθημάτων, με γνώμονα το αντικείμενο, την αιτία και τα ουσιώδη στοιχεία τους. Όσον αφορά την παρόμοια αντιμετώπιση των ενδίκων βοηθημάτων, υπενθυμίζεται ότι κάθε περίπτωση στην οποία τίθεται το ζήτημα αν εθνική δικονομική διάταξη σχετική με τα ένδικα βοηθήματα που στηρίζονται στο δίκαιο της Ένωσης είναι λιγότερο ευνοϊκή από εκείνες που αφορούν παρόμοια ένδικα βοηθήματα του εσωτερικού δικαίου πρέπει να αναλύεται από το εθνικό δικαστήριο λαμβανομένων υπόψη της σημασίας της διάταξης αυτής στο πλαίσιο της όλης διαδικασίας, του τρόπου διεξαγωγής της και των ιδιαιτεροτήτων της, ενώπιον των διαφόρων εθνικών δικαστηρίων. Όσον αφορά στην τήρηση της αρχής της αποτελεσματικότητας, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, κάθε περίπτωση στην οποία τίθεται το ζήτημα αν μια εθνική δικονομική διάταξη καθιστά αδύνατη ή υπερβολικά δυσχερή την εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης πρέπει να αναλύεται λαμβανομένης υπόψη της σημασίας της εν λόγω διάταξης στο πλαίσιο της όλης διαδικασίας, καθώς και της διεξαγωγής και των ιδιαιτεροτήτων της διαδικασίας αυτής, ενώπιον των διαφόρων εθνικών δικαιοδοτικών οργάνων. Υπό το πρίσμα αυτό, πρέπει μεταξύ άλλων να λαμβάνονται υπόψη, κατά περίπτωση, η προστασία των δικαιωμάτων άμυνας, η αρχή της ασφάλειας δικαίου και η εύρυθμη διεξαγωγή της διαδικασίας.
6.Επειδή, στο άρθρο 5 του ν.4375/2016 (Α΄51), όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 117 παρ.8 του ν.4636/2019 (Α΄169), το άρθρο 30 του ν. 4686/2020 (Α΄ 96), το άρθρο 27 του ν. 4825/2021 (Α΄ 157) και το άρθρο 47 του ν. 4947/2022 (Α΄124) και ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο, περιλαμβάνονται οι βασικές ρυθμίσεις σχετικά με τη συγκρότηση, τη σύνθεση και τη λειτουργία των Ανεξάρτητων Επιτροπών Προσφυγών, οι οποίες είναι αρμόδιες για την εκδίκαση της προσφυγής του άρθρου 46 της οδηγίας 2013/32/ΕΕ. Στο άρθρο αυτό ορίζονται τα ακόλουθα: «…2.Οι Ανεξάρτητες Επιτροπές Προσφυγών, μονομελείς και τριμελείς, συγκροτούνται με κοινή απόφαση των Υπουργών Μετανάστευσης και Ασύλου, Οικονομικών και Δικαιοσύνης. Οι Επιτροπές αποτελούνται από Δικαστικούς Λειτουργούς των Τακτικών Διοικητικών Δικαστηρίων με βαθμό τουλάχιστον πρωτοδίκη, ο οποίος έχει συμπληρώσει πενταετή υπηρεσία, και υποδεικνύονται κατόπιν σχετικής αίτησής τους από τον Γενικό Επίτροπο της Επικράτειας των Τακτικών Διοικητικών Δικαστηρίων. Για τον ορισμό των Δικαστικών Λειτουργών λαμβάνεται υπόψη και συνεκτιμάται ιδίως η γνώση και η εμπειρία στο προσφυγικό δίκαιο και το δίκαιο των αλλοδαπών, στο δίκαιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή στο διεθνές δίκαιο, καθώς και η καλή γνώση ξένων γλωσσών, ιδίως της αγγλικής. 3. Αναπληρώσεις και συμπληρώσεις συνθέσεων Τριμελών και Μονομελών Επιτροπών δύνανται να πραγματοποιούνται από οποιονδήποτε Πρόεδρο ή μέλος των Επιτροπών, με πράξη του Διευθυντή της Αρχής Προσφυγών. 4. Ως Πρόεδροι των Ανεξάρτητων Επιτροπών Προσφυγών ορίζονται οι αρχαιότεροι των υποδεικνυομένων δικαστικών λειτουργών. Οι Αναπληρωτές Πρόεδροι προεδρεύουν ανεξαρτήτως της αρχαιότητας των Δικαστών ανά Επιτροπή. 5. Η θητεία των μελών των Επιτροπών είναι τριετής και μπορεί να ανανεώνεται άπαξ σύμφωνα με την ανωτέρω διαδικασία. Δεν ορίζεται μέλος ούτε ανανεώνεται η θητεία μέλους το οποίο αποχωρεί υποχρεωτικά από την ενεργό δικαστική υπηρεσία λόγω συμπληρώσεως του ορίου ηλικίας πριν από τη συμπλήρωση πλήρους θητείας. Τα μέλη των Επιτροπών κατά την άσκηση των καθηκόντων τους απολαμβάνουν προσωπικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας. Κάθε άλλο ειδικότερο ζήτημα που αφορά στην εκτέλεση των καθηκόντων των μελών των Ανεξάρτητων Επιτροπών Προσφυγών διέπεται από τον Κανονισμό Λειτουργίας της Αρχής Προσφυγών. 5Α. Η διαδικασία και τα κριτήρια επιλογής και ανανέωσης της θητείας των Μελών δύναται να αναπροσαρμόζονται με κοινή απόφαση των Υπουργών Μετανάστευσης και Ασύλου και Δικαιοσύνης. 6. Τα μέλη των Ανεξάρτητων Επιτροπών Προσφυγών αντικαθίστανται με κοινή απόφαση των Υπουργών Μετανάστευσης και Ασύλου, Δικαιοσύνης και Οικονομικών, με την ίδια διαδικασία του ορισμού τους είτε: α. μετά από αίτησή τους, είτε β. σε περίπτωση σημαντικών και αδικαιολόγητων καθυστερήσεων κατά τη διεκπεραίωση των υποθέσεων αιτούντων διεθνή προστασία, μετά από πρόταση του Διοικητικού Διευθυντή και γνώμη του Γενικού Επιτρόπου της Επικρατείας των Τακτικών Διοικητικών Δικαστηρίων. Προς τούτο ο Διοικητικός Διευθυντής της Αρχής Προσφυγών αποστέλλει την 15η ημέρα των μηνών Φεβρου- αρίου, Ιουνίου, Οκτωβρίου στατιστικά δημοσίευσης των μελών των Ανεξάρτητων Επιτροπών Προσφυγών στον Υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου, τον Υπουργό Δικαιοσύνης και τον Γενικό Επίτροπο της Επικρατείας των Τακτικών Διοικητικών Δικαστηρίων. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Δικαιοσύνης, Μετανάστευσης και Ασύλου και Οικονομικών, μετά από πρόταση του Γενικού Επιτρόπου της Επικρατείας των Τακτικών Διοικητικών Δικαστηρίων, οι Ανεξάρτητες Επιτροπές Προσφυγών μπορούν να επανασυγκροτούνται κάθε φορά που απαιτείται για την εφαρμογή των οριζομένων στις παρ. 3 και 4. 7. Κάθε Ανεξάρτητη Επιτροπή Προσφυγών λειτουργεί υπό μονομελή και τριμελή σύνθεση. Κάθε Επιτροπή συνεδριάζει δύο (2) φορές τον μήνα υπό τριμελή σύνθεση και δύο (2) φορές υπό μονομελή σύνθεση, με την επιφύλαξη των ειδικότερα οριζόμενων στον Κανονισμό Λειτουργίας της Αρχής. Οι προσφυγές εκδικάζονται από την τριμελή σύνθεση. Κατ` εξαίρεση στη μονομελή σύνθεση εκδικάζονται υποχρεωτικά: α. προσφυγές κατά των αποφάσεων που έχουν εκδοθεί με την ταχύρρυθμη διαδικασία της παρ. 9 του άρθρου 88 του ν. 4939/2022 (Α` 111), β. προσφυγές κατά των αποφάσεων που έχουν απορρίψει την αίτηση ως προδήλως αβάσιμη, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 93 του ν. 4939/2022, γ. προσφυγές κατά των αποφάσεων που έχουν απορρίψει την αίτηση ως απαράδεκτη, κατ` εφαρμογή του άρθρου 89 του ν. 4939/2022, δ. προσφυγές κατά των αποφάσεων που έχουν εκδοθεί, σύμφωνα με τη διαδικασία στα σύνορα κατ` εφαρμογή του άρθρου 95 του ν. 4939/2022, καθώς και όταν ο προσφεύγων βρίσκεται σε διαδικασία υποδοχής και ταυτοποίησης ή όταν κρατείται, ε. προσφυγές του άρθρου 113 του ν. 4636/2019, στ. προσφυγές που έχουν κατατεθεί εκπρόθεσμα, ζ. προσφυγές των διαμενόντων στις νήσους Σάμο, Χίο, Λέσβο, Λέρο και Κω. 8. Ο Κανονισμός Λειτουργίας της Αρχής Προσφυγών ορίζει τον τρόπο διενέργειας κλήρωσης για τη σύνθεση των Ανεξάρτητων Επιτροπών Προσφυγών και τον ελάχιστο αριθμό υποθέσεων ανά συνεδρίαση. 9. Η οργάνωση της παροχής εκπαίδευσης και συνεχούς επιμόρφωσης στα μέλη των Ανεξάρτητων Επιτροπών Προσφυγών ανατίθεται: α) στην Υπηρεσία Ασύλου και την Αρχή Προσφυγών, β) στη Γενική Επιτροπεία της Επικρατείας των Τακτικών Διοικητικών Δικαστηρίων, γ) στον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο (EUAA). Για την εκπλήρωση του σκοπού αυτού οι ως άνω αρχές λειτουργούν αυτοτελώς ή και σε συνεργασία μεταξύ τους, δύνανται δε να συνεργάζονται και με την Ύπατη Αρμοστεία του Ο.Η.Ε. για τους πρόσφυγες, καθώς και με διεθνείς, ευρωπαϊκούς και εθνικούς φορείς. 10. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Μετανάστευσης και Ασύλου και Οικονομικών καθορίζεται το ύψος της αποζημίωσης ανά συνεδρίαση για τα μέλη των Ανεξάρτητων Επιτροπών Προσφυγών, σύμφωνα με την παρ. 7 του άρθρου 100 του ν. 4939/2022.
7.Επειδή, όπως έχει κριθεί (ΣτΕ Ολ. 1150/2025) οι Ανεξάρτητες Επιτροπές Προσφυγών των άρθρων 4 και 5 του ν. 4375/2016 ιδρύθηκαν προκειμένου να διασφαλισθεί το κατοχυρούμενο στο άρθρο 46 της οδηγίας 2013/32/ΕΕ, περί διαδικασιών, «δικαίωμα πραγματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου» (ήτοι δικαίωμα αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, κατά το άρθρο 47 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων) . Οι εν λόγω Επιτροπές δεν αποτελούν δικαστήρια, κατά την έννοια του Συντάγματος (ούτε, κατά μείζονα λόγο, ειδικά διοικητικά δικαστήρια ή «δικαστικές επιτροπές», που απαγορεύονται από το Σύνταγμα), αλλά ανεξάρτητες αρχές (εντασσόμενες στην δομή) της εκτελεστικής λειτουργίας του Κράτους, οι οποίες ασκούν αρμοδιότητες «δικαιοδοτικού χαρακτήρα», κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 89 παρ. 2 του Συντάγματος. Και ναι μεν οι Ανεξάρτητες Επιτροπές συγκροτούνται πλέον αποκλειστικά από δικαστές των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων, αλλά τα πρόσωπα αυτά στελεχώνουν τις Επιτροπές και ασκούν τις αρμοδιότητές τους όχι υπό την ιδιότητά των ως δικαστικών λειτουργών, αλλά ως κρατικοί λειτουργοί – μέλη ανεξάρτητων αρχών της εκτελεστικής λειτουργίας Περαιτέρω, ενώ οι Επιτροπές αποφαίνονταν αρχικώς υπό τριμελή σύνθεση, με τον ν. 4636/2019 ορίσθηκε ότι οι Ανεξάρτητες Επιτροπές Προσφυγών επιλαμβάνονται υπό μονομελή και τριμελή σύνθεση. Κατά τα διαλαμβανόμενα στη σχετική έκθεση αξιολόγησης συνεπειών ρυθμίσεων, «Συναφώς, προβλέπονται μονομελείς και τριμελείς συνθέσεις των Ανεξάρτητων Επιτροπών Προσφυγών διότι, ως έχει αποδειχθεί από τα στατιστικά των δικαστηρίων, η μονομελής σύνθεση έχει ταχύτητα στην έκδοση των αποφάσεων. Για τον λόγο αυτόν όλες οι διαδικασίες που προϋποθέτουν ιδιαίτερα μικρές προθεσμίες για την έκδοση της απόφασης εντάσσονται στην αρμοδιότητα της μονομελούς σύνθεσης». Ως προς το ζήτημα αυτό εξάλλου, με την απόφαση της 3.7.2025 του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην υπόθεση c-610/23 [Al Nasiria] κρίθηκε ότι, με την επιφύλαξη της εξακρίβωσης από το εθνικό δικαστήριο, οι Ανεξάρτητες Επιτροπές Προσφυγών, οι οποίες συστάθηκαν με την επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης εθνική νομοθεσία για να εξετάζουν τις ενδικοφανείς προσφυγές των αιτούντων διεθνή προστασία κατά των αποφάσεων που λαμβάνονται εις βάρος τους, πληρούν τις αναγκαίες προϋποθέσεις για να θεωρηθούν ως «δικαστήρια», κατά την έννοια του άρθρου 46 της οδηγίας 2013/32.
8.Επειδή, στον ν. 4939/2022 «Κύρωση Κώδικα Νομοθεσίας για την υποδοχή, τη διεθνή προστασία πολιτών τρίτων χωρών και ανιθαγενών και την προσωρινή προστασία σε περίπτωση μαζικής εισροής εκτοπισθέντων αλλοδαπών» (Α΄ 111) ορίζεται στο άρθρο 87, ότι: «1. Οι αποφάσεις επί της αίτησης διεθνούς προστασίας, συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων μεταφοράς βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 604/2013, επιδίδονται στον αιτούντα με μέριμνα της αρμόδιας Αρχής Παραλαβής, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις επόμενες παραγράφους. 2.Η απόφαση επιδίδεται το αργότερο εντός δέκα (10) ημερών από την έκδοσή της, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις επόμενες παραγράφους… 3. Η επίδοση της απόφασης προς τον αιτούντα διενεργείται (α) … (γ) με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο σε διεύθυνση που έχει δηλώσει ο αιτών στην Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης ή την Υπηρεσία Ασύλου … (δ) σε ηλεκτρονική εφαρμογή που διαχειρίζεται η Υπηρεσία Ασύλου και στην οποία έχει πρόσβαση ο αιτών μέσω λογαριασμού που διατηρεί. Η προς επίδοση απόφαση που έχει διαβιβαστεί με ηλεκτρονικά μέσα στη δηλωθείσα κατά τα ανωτέρω ηλεκτρονική διεύθυνση του αιτούντος, θεωρείται ότι επιδόθηκε μετά την παρέλευση σαράντα οκτώ (48) ωρών από την ηλεκτρονική αποστολή της. Μαζί με την απόφαση, στην περίπτωση που η επίδοση διενεργείται στον αιτούντα σύμφωνα με τα ανωτέρω εδάφια, συνοδευτικό έντυπο σε γλώσσα που κατανοεί ή ευλόγως θεωρείται ότι κατανοεί, και το οποίο εξηγεί με τρόπο απλό και προσιτό το περιεχόμενο του εγγράφου που επιδόθηκε, τις συνέπειές του για τον ίδιο και τις ενέργειες στις οποίες δύναται να προβεί ή εναλλακτικά δίνεται η διεύθυνση (url) σε ιστοσελίδα του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου που περιλαμβάνει όλες αυτές τις πληροφορίες σε γλώσσα που κατανοεί ή ευλόγως θεωρείται ότι κατανοεί ο αιτών … 6. Από την επομένη της επίδοσης κατά τις προηγούμενες παραγράφους, αρχίζει η προθεσμία για την άσκηση της, κατά το άρθρο 97 του παρόντος Κώδικα, προσφυγής … 7. Για την κατά τις προηγούμενες παραγράφους επίδοση, συντάσσεται σχετική πράξη από την αρμόδια Αρχή Παραλαβής, η οποία πρέπει να φέρει: α) χρονολογία και ώρα διενέργειας της παραγγελίας προς επίδοση της πράξης, β) το όνομα και την υπογραφή του υπαλλήλου που προέβη στην παραγγελία προς επίδοση, και τον αριθμό της απόφασης, το διατακτικό της οποίας, μαζί με το σχετικό συνοδευτικό έγγραφο, επιδόθηκε στον αιτούντα. Η πράξη αυτή μαζί με τα σχετικά αποδεικτικά επίδοσης ή αποδείξεις παραλαβής των ΕΛ.ΤΑ., τηρούνται στον φάκελο του αιτούντος ή σε ειδικό βιβλίο. 8. … Στην απορριπτική απόφαση γίνεται μνεία για την προθεσμία προς άσκηση προσφυγής, για το δικαίωμά τους να αιτηθούν την παραμονή τους στη χώρα, για το όργανο ενώπιον του οποίου ασκείται, για τις συνέπειες παρόδου άπρακτης της προθεσμίας αυτής, καθώς και για τη δυνατότητα και τους όρους παροχής δωρεάν νομικής συνδρομής στις διαδικασίες ενώπιον της Αρχής Προσφυγών, σύμφωνα με τις ρυθμίσεις της υπουργικής απόφασης της παρ. 8 του άρθρου 7 του ν. 4375/2016 …», στο άρθρο 97, ότι: «1. Ο αιτών δικαιούται να ασκήσει ενδικοφανή προσφυγή σύμφωνα με τα οριζόμενα στο παρόν άρθρο και στο άρθρο 102 ενώπιον της Αρχής Προσφυγών: α) Κατά της απόφασης που απορρίπτει αίτηση διεθνούς προστασίας ως αβάσιμη με την κανονική διαδικασία …, εντός τριάντα (30) ημερών από την επίδοση της απόφασης ή από τότε που τεκμαίρεται ότι ο προσφεύγων έλαβε γνώση, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 87. β) […]», στο άρθρο 99, ότι: «1. Η προσφυγή κατατίθεται στο Περιφερειακό Γραφείο Ασύλου ή στο Αυτοτελές Κλιμάκιο της Υπηρεσίας Ασύλου, το οποίο εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, και υπογράφεται επί ποινή απαραδέκτου από τον ίδιο τον προσφεύγοντα ή από πληρεξούσιο δικηγόρο. … 3. Για την κατά την προηγούμενη παράγραφο κατάθεση συντάσσεται πράξη, η οποία διαλαμβάνει την χρονολογία της κατάθεσης, το ονοματεπώνυμο του υπαλλήλου που παρέλαβε την προσφυγή, το ονοματεπώνυμο του προσφεύγοντος και την προσβαλλόμενη απόφαση. Αντίγραφο της πράξης κατάθεσης της προσφυγής, επιδίδεται με την κατάθεση της προσφυγής στον προσφεύγοντα. …» και στο άρθρο 100 παρ. 8, ότι: «Προσφυγές που έχουν υποβληθεί μετά την πάροδο των προθεσμιών της παρ. 1 του άρθρου 97 του παρόντος Κώδικα, συζητούνται κατά προτεραιότητα, με πράξη του Διοικητικού Διευθυντή της Αρχής Προσφυγών, …. Εάν ο προσφεύγων αποδείξει με έγγραφα στοιχεία ότι η εκπρόθεσμη άσκηση οφείλεται σε λόγους ανωτέρας βίας, οι προσφυγές κρίνονται στην ουσία, άλλως απορρίπτονται ως απαράδεκτες …».
9.Επειδή, εξάλλου, ο Κώδικας Διοικητικής Δικονομίας (που κυρώθηκε με το πρώτο άρθρο του ν.2717/1999-Α΄97), ο οποίος ρυθμίζει τη διαδικασία για την εκδίκαση των διαφορών ουσίας, ήτοι διαφορών στις οποίες Δικαστήριο πλήρους δικαιοδοσίας ελέγχει την προσβαλλόμενη πράξη κατά το νόμο και την ουσία ήτοι τα όρια της εξουσίας του προσομοιάζουν με αυτά των Ανεξάρτητων Επιτροπών Προσφυγών, ορίζει ότι η εξηκονθήμερη (ή σε περίπτωση φορολογικών διαφορών) τριακονθήμερη προθεσμία για την άσκηση προσφυγής εκκινεί για τον ενδιαφερόμενο από την επίδοση της προσβαλλόμενης πράξης σε αυτόν ή άλλως από την αποδεδειγμένη πλήρη γνώση του (άρθρο 66), χωρίς να ορίζεται από τον Κώδικα αυτό συγκεκριμένος τρόπος επίδοσης, ζήτημα το οποίο ρυθμίζεται από επιμέρους νομοθετήματα που αφορούν της διοικητική διαδικασία. Εξάλλου, το άρθρο 46 του π.δ. 18/1989 (Α΄8) που αφορά το ένδικο βοήθημα της αίτησης ακύρωσης, τάσσει προθεσμία εξήντα ημερών που αρχίζει από την επόμενη της κοινοποίησης της προσβαλλόμενης πράξης ή της δημοσίευσής της, αν την τελευταία επιβάλλει ο νόμος ή, διαφορετικά, από τότε που ο αιτών, έλαβε πλήρη γνώση της πράξης, χωρίς ούτε το άρθρο αυτό να προβλέπει συγκεκριμένους τρόπους κοινοποίησης. Έναρξη της προθεσμίας με την κοινοποίηση στο θιγόμενο ή την πλήρη γνώση του προβλέπει και το άρθρο 41 του π.δ. 18/1989 για τις προσφυγές ουσίας ενώπιον του ΣτΕ.
10.Επειδή, ο ν. 4727/2020 (Α΄ 184) «Ψηφιακή Διακυβέρνηση … Ηλεκτρονικές Επικοινωνίες … και άλλες διατάξεις» ορίζει στο άρθρο 29 με τίτλο «Ηλεκτρονική διακίνηση εγγράφων μεταξύ δημοσίων φορέων και φυσικών ή νομικών προσώπων ή νομικών οντοτήτων», όπως η παρ. 3 του άρθρου αυτού ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο προ της τροποποίησής της από την παρ.1 άρθρου 27 του ν.5142/2024 (Α΄158), ότι: «1. Η διακίνηση δημοσίων ή ιδιωτικών εγγράφων μεταξύ αφενός των φορέων του δημόσιου τομέα και αφετέρου των φυσικών ή νομικών προσώπων ή νομικών οντοτήτων, πραγματοποιείται με χρήση ΤΠΕ, ιδίως μέσω ηλεκτρονικής αλληλογραφίας ή μέσω της εγκεκριμένης ηλεκτρονικής υπηρεσίας συστημένης παράδοσης του άρθρου 51 ή μέσω των θυρίδων που τηρούνται στην ΕΨΠ. 2. … 3. Η αποστολή στον ενδιαφερόμενο με χρήση ΤΠΕ δημοσίου εγγράφου, το οποίο έχει εκδοθεί μετά από αίτησή του, επέχει θέση επίδοσης ή κοινοποίησης. Η αποστολή στον ενδιαφερόμενο με χρήση ΤΠΕ δημοσίου εγγράφου, το οποίο έχει εκδοθεί χωρίς αίτησή του, επέχει θέση επίδοσης ή κοινοποίησης, μόνο όταν ο ενδιαφερόμενος έχει προηγουμένως επιλέξει την ηλεκτρονική επίδοση εγγράφων στο Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας Πολιτών. … 4. Η επίδοση ή κοινοποίηση με χρήση ΤΠΕ δημοσίου εγγράφου στις περιπτώσεις της παρ. 3 διενεργείται μέσω συστήματος, το οποίο επιτρέπει την εξακρίβωση του ακριβούς χρόνου, κατά τον οποίο έλαβε χώρα η αποστολή, παραλαβή και η πρόσβαση στο περιεχόμενο του εν λόγω εγγράφου, η οποία συνεπάγεται έναρξη των έννομων συνεπειών και των προθεσμιών, όπως ιδίως αυτές που αφορούν την άσκηση ενδίκων βοηθημάτων. Τεκμαίρεται ότι το πρόσωπο που είναι αποδέκτης του εγγράφου αποκτά πρόσβαση στο περιεχόμενο του εγγράφου το αργότερο δέκα (10) εργάσιμες ημέρες από την επίδοση ή κοινοποίηση αυτού, εκτός εάν ο αποδέκτης αποδείξει τη συνδρομή λόγων ανωτέρας βίας που δεν επέτρεψαν την πρόσβαση στο περιεχόμενο του εγγράφου ή εφόσον αυτή η αδυναμία οφείλεται σε λόγους που αφορούν στον φορέα του δημόσιου τομέα. 5. …».
11.Επειδή, στο ειδικό πεδίο του φορολογικού δικαίου ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας (ν. 4174/2013, Α΄ 170, μεταγενέστερα ν.4987/2022, Α΄206 και ήδη ν.5104/2024, Α΄58) προβλέπει στο άρθρο 5 (όπως αυτό εξειδικεύεται από τις Υπουργικές Αποφάσεις που εκδόθηκαν προς καθορισμό των λεπτομερειών εφαρμογής του) ότι η ηλεκτρονική κοινοποίηση λαμβάνει χώρα, εφόσον η πράξη κοινοποιηθεί στον λογαριασμό του ενδιαφερόμενου προσώπου ή του νομίμου αντιπροσώπου ή του φορολογικού εκπροσώπου του στο πληροφοριακό σύστημα της Φορολογικής Διοίκησης (TAXISnet) και του αποσταλεί ηλεκτρονική ειδοποίηση στη δηλωθείσα διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του, η δε νόμιμη κοινοποίηση τεκμαίρεται δέκα ημέρες μετά τη διενέργεια και των δύο αυτών ενεργειών, εφόσον δεν προκύπτει προγενέστερος χρόνος παραλαβής της πράξης. Εξάλλου, το σύστημα TAXISnet δημιουργεί ηλεκτρονικό εκτυπώσιμο πιστοποιητικό παραλαβής κάθε πράξης, που φέρει μοναδικό αριθμό και την ημερομηνία και ώρα παραλαβής στον λογαριασμό του φορολογούμενου. Ο τρόπος αυτός κοινοποίησης πράξεων της φορολογικής διοίκησης, με ταυτόχρονη ανάρτηση στον προσωπικό λογαριασμό του φορολογούμενου στο σύστημα TAXISnet (λογαριασμός, η δημιουργία του οποίου είναι υποχρεωτική για κάθε φορολογούμενο) και με αποστολή ηλεκτρονικής ειδοποίησης στη δηλωθείσα από τον φορολογούμενο διεύθυνση του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του, έχει ήδη κριθεί ότι διασφαλίζει την εξακρίβωση του ακριβούς χρόνου, κατά τον οποίο έλαβε χώρα η αποστολή, παραλαβή και πρόσβαση του φορολογουμένου στο περιεχόμενο της πράξης και συνεπώς ικανοποιεί καταρχήν την τήρηση της αρχής της ασφάλειας του δικαίου και του συνταγματικώς κατοχυρωμένου στο άρθρο 5Α του Συντάγματος γενικού δικαιώματος πληροφόρησης του πολίτη (ΣτΕ 157/2023 επτ.). Επιπροσθέτως, σύμφωνα με την τελευταία αυτή απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, αφενός το βάρος απόδειξης της τήρησης των προϋποθέσεων ηλεκτρονικής κοινοποίησης καταλογιστικών πράξεων φέρει αποκλειστικά η φορολογική αρχή, αφετέρου η αποστολή της καταλογιστικής πράξης με απλή επιστολή δεν μπορεί να δημιουργήσει τεκμήριο ασφαλούς γνώσης, προεχόντως διότι η φορολογική αρχή δεν δύναται να αποδείξει ευχερώς ότι η απλή επιστολή περιήλθε, πράγματι, στα χέρια του φορολογούμενου.
12.Επειδή, την κοινοποίηση πράξεων με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο και την εισαγωγή τεκμηρίου νόμιμης κοινοποίησης μετά την πάροδο 48 ωρών προβλέπει και το άρθρο 10 του ν. 4251/2014 «Κώδικας Μετανάστευσης και Κοινωνικής Ένταξης και λοιπές διατάξεις» (Α΄ 80), στην παρ. 3 του οποίου, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 8 του ν. 4825/2021, ορίζεται ότι: «Η επίδοση απορριπτικών αποφάσεων ή αποφάσεων για ανάκληση αδειών διαμονής, με ενσωματωμένες αποφάσεις επιστροφής, ή αποφάσεων επί των αιτήσεων θεραπείας της παρ. 2 του άρθρου 25, διενεργείται από την αρμόδια υπηρεσία της Αποκεντρωμένης Διοίκησης ή την αρμόδια Διεύθυνση του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου. Αντίγραφο της σχετικής απόφασης επιδίδεται το αργότερο εντός δέκα (10) ημερών από την έκδοσή της. Η επίδοση διενεργείται: α) στον αιτούντα ή στον πληρεξούσιό του, με αυτοπρόσωπη παρουσία ή β) με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο σε διεύθυνση που έχει δηλώσει ο αιτών στην αρμόδια υπηρεσία ή σε διεύθυνση που έχει δηλωθεί από τον πληρεξούσιό του ή γ) μέσω ηλεκτρονικής εφαρμογής, προσβάσιμης μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr – ΕΨΠ), που διαχειρίζεται το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου και στην οποία έχει πρόσβαση ο αιτών μέσω του λογαριασμού που διατηρεί ή δ) με συστημένη επιστολή που αποστέλλεται ταχυδρομικώς στη δηλωθείσα διεύθυνση διαμονής, προσωπικώς στον ίδιο ή στον πληρεξούσιό του, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 2 του άρθρου 8, όταν δεν είναι δυνατή η διενέργεια της επίδοσης σύμφωνα με τις περ. α`, β` ή γ`. Η προς επίδοση απόφαση που έχει διαβιβαστεί με χρήση Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (Τ.Π.Ε.) στη δηλωθείσα κατά τα ανωτέρω ηλεκτρονική διεύθυνση του αιτούντος, θεωρείται ότι επιδόθηκε μετά την παρέλευση σαράντα οκτώ (48) ωρών από την ηλεκτρονική αποστολή της»
13.Επειδή, ήδη, ως προς το ζήτημα της συμβατότητας της ανωτέρω διάταξης του Κώδικα Μετανάστευσης με το δικαίωμα δικαστικής προστασίας, όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγματος, έχει υποβληθεί με την ΑΔ18/2024 απόφαση του Β΄ Τριμελούς Τμήματος του Διοικητικού Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης προδικαστικό ερώτημα στο Συμβούλιο της Επικρατείας, καθώς στο Δικαστήριο γεννήθηκε το ερώτημα εάν ο συγκεκριμένος τρόπος πλασματικής επίδοσης απορριπτικής ή ανακλητικής πράξης (τεκμήριο επίδοσής της στον ενδιαφερόμενο πολίτη τρίτης χώρας μετά την παρέλευση 48 ωρών από την αποστολή της σ’ αυτόν με μήνυμα απλού ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που, βάσει των χαρακτηριστικών του, προσομοιάζει με την αποστολή απλής επιστολής) αντίκεινται στο δικαίωμα έννομης προστασίας, όπως αυτό κατοχυρώνεται στο άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγματος, ενόψει του κινδύνου απώλειας δικονομικής προθεσμίας, καθώς από την ανωτέρω διάταξη του Κώδικα Μετανάστευσης δεν προβλέπεται σύστημα, το οποίο να διασφαλίζει τη διαπίστωση του ακριβούς χρόνου κατά τον οποίο έλαβε χώρα η αποστολή, η παραλαβή και η πρόσβαση στο περιεχόμενο του ηλεκτρονικώς κοινοποιούμενου εγγράφου. Ειδικότερα, όπως παρατήρησε το Δικαστήριο, στο πεδίο του μεταναστευτικού δικαίου, σε αντίθεση με ό,τι ισχύει για τις συναλλαγές με τη φορολογική διοίκηση, δεν προβλέπεται η δημιουργία ατομικού Λογαριασμού του πολίτη τρίτης χώρας, στον οποίο παράλληλα με την αποστολή ηλεκτρονικού μηνύματος να αναρτάται η κοινοποιούμενη πράξη, αλλά υφίσταται μόνο η δυνατότητα παρακολούθησης της πορείας του φακέλου του μέσω της δημόσια προσβάσιμης ιστοσελίδας https://pf.emigrants.ypes.gr/pf/, με συμπλήρωση προσωπικών στοιχείων (επώνυμο και αριθμό διαβατηρίου), ενώ επιπροσθέτως, δεν προκύπτει ότι υφίσταται ευχερής δυνατότητα ανατροπής του δημιουργούμενου ως άνω τεκμηρίου επίδοσης σε περιπτώσεις αποτυχίας λήψης του μηνύματος, που οφείλονται σε δυσλειτουργίες της υπηρεσίας ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του πολίτη τρίτης χώρας (όπως είναι η αυτόματη ταξινόμηση του μηνύματος στον φάκελο ανεπιθύμητης αλληλογραφίας).
14.Επειδή, τέλος ως προς το ειδικότερο ζήτημα της εισαγωγής τεκμηρίου κοινοποίησης σε περίπτωση αποστολής πράξης της φορολογικής διοίκησης με συστημένη επιστολή, όπως προβλέπεται από τις διατάξεις της περ. β της παρ. 2 και της παρ. 5 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, η οποία ορίζει «Πράξη που αποστέλλεται με συστημένη επιστολή θεωρείται ότι έχει νομίμως κοινοποιηθεί μετά την παρέλευση δεκαπέντε (15) ημερών από την ημέρα αποστολής, εάν η ταχυδρομική διεύθυνση του παραλήπτη […] βρίσκεται στην Ελλάδα. Σε περίπτωση που η ταχυδρομική διεύθυνση είναι εκτός Ελλάδας, η πράξη θεωρείται ότι έχει κοινοποιηθεί νομίμως μετά την παρέλευση τριάντα (30) ημερών από την ημέρα αποστολής της συστημένης επιστολής. …». Με την 1545/2024 απόφαση του ΣτΕ κρίθηκε ότι εφ’ όσον η επίδοση αμφισβητείται από τον προς ον, εφ’ όσον δηλαδή αυτός αμφισβητεί ότι πράγματι παρέλαβε τη συστημένη επιστολή, τότε κατά την αληθή έννοια της ως άνω διάταξης, ερμηνευόμενης υπό το φως των συνταγματικών αρχών του κράτους δικαίου και της ασφάλειας δικαίου και της παροχής αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, δεν εφαρμόζεται το προαναφερθέν τεκμήριο, αλλά η Φορολογική Διοίκηση οφείλει, πλέον, να αποδείξει, με κάθε πρόσφορο τρόπο, την πραγματική παραλαβή της πράξεως από τον προς ον αυτή αφορά ή την πλήρη γνώση του περιεχομένου της από αυτόν.
15.Επειδή, στην προκειμένη περίπτωση από τα στοιχεία του διοικητικού φακέλου προκύπτουν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Η αιτούσα, πολίτης Κίνας, γεννημένη στις 28.9.1989, υπέβαλε αίτημα διεθνούς προστασίας, το οποίο καταγράφηκε στις 24.2.2023 στο Περιφερειακό Γραφείο Ασύλου Θεσσαλονίκης και δήλωσε ότι εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής της, διωκόμενη από τις αρχές λόγω των θρησκευτικών της πεποιθήσεων. Δήλωσε επίσης ότι φοίτησε 9-12 χρόνια στο σχολείο και ότι στην Κίνα απασχολήθηκε ως διανομέας. Κατά την προσωπική συνέντευξη που διεξήχθη στις 4.8.2023, στις 28.9.2023 και στις 11.10.2023, η αιτούσα διευκρίνισε ότι είχε ασπαστεί το απαγορευμένο χριστιανικό δόγμα του Παντοδύναμου Θεού και κινδύνευε με δίωξη από τις αρχές της χώρας καταγωγής της, την οποία τελικά αναγκάστηκε να εγκαταλείψει στις 23.11.2023. Διευκρίνισε δε, ότι κατόπιν εκλογής, είχε αναλάβει τα καθήκοντα της πνευματικής οδηγού στην εκκλησία της. Κατά το πέρας της συνέντευξής της, της ζητήθηκε να δηλώσει διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, του οικείου λογαριασμού της οποίας να είναι αποκλειστική διαχειρίστρια και στον οποίο να έχει πρόσβαση και ρωτήθηκε εάν συμφωνεί η επικοινωνία της με την Υπηρεσία Ασύλου να διενεργείται μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, με την αποστολή στην δηλωθείσα διεύθυνση εγγράφων, αποφάσεων, προσκλήσεων κ.λ.π. Η αιτούσα έδωσε τη συναίνεσή της, δήλωσε ως διεύθυνση του ηλεκτρονικού της ταχυδρομείου την … και ενημερώθηκε ότι είχε την υποχρέωση να γνωστοποιεί οποιαδήποτε μεταβολή των στοιχείων της στο μέλλον. Με την ΙΡ/…/3.11.2023 απόφαση του Περιφερειακού Γραφείου Ασύλου Θεσσαλονίκης η ανωτέρω αίτηση διεθνούς προστασίας απορρίφθηκε ως αβάσιμη. Σύμφωνα, με την …/16.11.2023 «πράξη επίδοσης απόφασης μέσω διεύθυνσης ηλεκτρονικού ταχυδρομείου» της υπαλλήλου του ως άνω ΠΓΑ …, η απορριπτική απόφαση απεστάλη στην αιτούσα στη δηλωθείσα από την ίδια διεύθυνση του ηλεκτρονικού της ταχυδρομείου …, την Τρίτη 14.11.2023 και ώρα 08:17 π.μ., με συνημμένο το συνοδευτικό της απόφασης έγγραφο, το οποίο εξηγεί σε γλώσσα που κατανοεί το περιεχόμενο της εν λόγω απόφασης, τις συνέπειές της για την αιτούσα και τις ενέργειες στις οποίες η τελευταία δύναται να προβεί. Βεβαιώνεται επίσης, στην ως άνω πράξη, ότι το μήνυμα παρελήφθη από την αιτούσα στις 14.11.2023 και ώρα 08:18 π.μ., σύμφωνα με το σχετικό αποδεικτικό παραλαβής. Εξάλλου, στον διοικητικό φάκελο περιλαμβάνεται αποδεικτικό επίδοσης μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου με τον τίτλο «ΕΠΙΔΟΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΑΥ [αριθμός υπόθεσης] …, με περιεχόμενο στην ελληνική «Αγαπητή, Δείτε συνημμένη την απόφαση επί της αίτησης διεθνούς προστασίας που υποβάλατε στην Υπηρεσία Ασύλου και τα συνοδευτικά αυτής (Σύνολο συνημμένων: 2). 1.Απόφαση Α’ Βαθμού, 2.Ενημερωτικό έντυπο για άσκηση προσφυγής, στοιχεία παραλήπτη … και αποστολέα Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, Περιφερειακό Γραφείο Ασύλου Θεσσαλονίκης «as.rao.thessaloniki@migration.gov.gr», ημερομηνία Δευτέρα 14.11.2023 και ώρα 08:17 π.μ. με 2 συνημμένα αρχεία […_Απορριπτική α΄ (αβάσιμη).pdf, Ενημερωτικό φυλλάδιο για την Άσκηση Προσφυγής κινεζικά (2).doc] και περιεχόμενο στην κινεζική γλώσσα-[βλ. το από 14.11.2023 αποδεικτό μεταβίβασης του ανωτέρω ηλεκτρονικού μηνύματος «No Reply:Decision Notification ΕΠΙΔΟΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΑΥ …», Τρίτη 14/11/2023 08:18 π.μ. Προς: … και τη σημείωση «Η παράδοση σε αυτούς τους παραλήπτες ή σε αυτές τις ομάδες έχει ολοκληρωθεί, αλλά δεν έχει σταλεί καμία ειδοποίηση παράδοσης από τον server προορισμού: …]. Στις 9.2.2024, η αιτούσα παρέδωσε το … δελτίο αιτήσαντος διεθνή προστασία με ημερομηνία έκδοσης 24.2.2023 και ημερομηνία λήξης 23.2.2024 [βλ. σχετικά το ΙΡ/…/…/9.2.2024 αποδεικτικό λήψης εγγράφων της υπαλλήλου του ΠΓΑ Θεσσαλονίκης …] και την ίδια ημέρα υπέβαλε την ΙΡ/…/…/9.2.2024 αίτηση, ζητώντας να της χορηγηθεί αντίγραφο της ως άνω απορριπτικής απόφασης α΄ βαθμού. Την 1.3.2024, η αιτούσα κατέθεσε την …/01.3.2024 προσφυγή της κατά της ΙΡ/…/3.11.2023 απορριπτικής απόφασης και ενημερώθηκε ότι προσφυγή αυτή ασκείται εκπροθέσμως και εάν δεν αποδειχθεί εγγράφως η συνδρομή λόγων ανωτέρας βίας θα απορριφθεί ως απαράδεκτη [βλ. την ΙΡ/…/01.3.2024 πράξη κατάθεσης προσφυγής της υπαλλήλου του ΠΓΑ Θεσσαλονίκης …]. Με την προσφυγή αυτή και το επ΄αυτής υπόμνημα, που υπογράφονται και από τη διορισθείσα δικηγόρο της …, η αιτούσα επανέλαβε ότι στη χώρα της κινδυνεύει με δίωξη λόγω των θρησκευτικών της πεποιθήσεων και εξέθεσε ότι πρώτη φορά έλαβε γνώση της ΙΡ/…/3.11.2023 απορριπτικής απόφασης, στις 9.2.2024, όταν προσήλθε στο ΠΓΑ Θεσσαλονίκης, με σκοπό να ανανεώσει το δελτίο της. Τότε πληροφορήθηκε ότι η αίτησή της είχε απορριφθεί και ότι η απορριπτική απόφαση είχε αποσταλεί με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στη δηλωθείσα από αυτήν διεύθυνση. Όπως υποστήριξε, την ίδια ημέρα έλαβε και αντίγραφο του αποδεικτικού μεταβίβασης του σχετικού ηλεκτρονικού μηνύματος και επιδεικνύοντας τον τηρούμενο από αυτήν λογαριασμό ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, εξήγησε στην υπάλληλο ότι ουδέποτε έλαβε το επίμαχο μήνυμα, καθώς αυτό δεν ανευρέθη ούτε στα εισερχόμενα μηνύματα αλλά ούτε στην ανεπιθύμητη αλληλογραφία. Η αιτούσα, εξέθεσε ότι εικάζει ότι το από 14.11.2023 αποσταλέν μήνυμα ηλεκτρονικής αλληλογραφίας είτε δεν παραδόθηκε, για άγνωστους στην ίδια τεχνικούς λόγους, είτε ταξινομήθηκε από το σύστημα στην ανεπιθύμητη αλληλογραφία και διαγράφηκε αυτομάτως μετά την παρέλευση κάποιων ημερών. Κατ΄επίκληση των ανωτέρω, προέβαλε ότι ενδεχόμενη απόρριψη της προσφυγής της ως εκπρόθεσμης συνιστά παραβίαση των άρθρων 32 και 33 της Σύμβασης της Γενεύης, 13 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), 2.3 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα (ΣΑΠΔ) και 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με την προσβαλλόμενη απόφαση, η από 1.3.2024 ασκηθείσα προσφυγή της αιτούσας απορρίφθηκε ως απαράδεκτη και ειδικότερα ως εκπροθέσμως ασκηθείσα, καθώς ο ισχυρισμός της ότι ουδέποτε έλαβε την ΙΡ/…/3.11.2023 απόφαση στον λογαριασμό του ηλεκτρονικού της ταχυδρομείου κρίθηκε ως αβάσιμος, με το σκεπτικό ότι, σύμφωνα με το οικείο αποδεικτικό επίδοσης, η εν λόγω απόφαση εστάλη σε αυτήν με ηλεκτρονικό μήνυμα στις 14.11.2023. Κατόπιν τούτου, με την ίδια απόφαση επιβλήθηκε σε βάρος της και το μέτρο της επιστροφής και τάχθηκε προθεσμία 7 ημερών για την οικειοθελή της αναχώρηση από την Ελλάδα.
16.Επειδή, με την κρινόμενη αίτηση, όπως αναπτύσσεται με το από 8.10.2024 νομίμως κατατεθέν υπόμνημα, η αιτούσα επαναλαμβάνει όσα εξέθεσε και ενώπιον της Διοίκησης και προβάλλει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση, με την οποία η ασκηθείσα προσφυγή της απορρίφθηκε ως εκπρόθεσμη, αντίκειται στις διατάξεις που αναφέρονται στην προηγούμενη σκέψη, διότι επί της ουσίας της στέρησε το δικαίωμα σε αποτελεσματική προσφυγή κατά της απορριπτικής απόφασης του Περιφερειακού Γραφείου Ασύλου Θεσσαλονίκης, διότι απώλεσε την προθεσμία της προσβολής της απόφασης αυτής, λόγω υπολογισμού της 30ήμερης προθεσμίας με αφετηρία την επομένη της παρέλευσης 48 ωρών από την από 14.11.2023 φερόμενη αποστολή μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου με συνημμένη την εν λόγω απόφαση, το οποίο μήνυμα, όμως, ουδέποτε παρέλαβε. Συναφώς, η αιτούσα υποστηρίζει ότι η επιτάχυνση της διαδικασίας, η οποία επιδιώκεται με τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων επικοινωνίας, δεν επιτρέπεται να καταλήγει στην υπονόμευση των δικαιωμάτων άμυνας, που κατοχυρώνονται, μεταξύ άλλων, από το άρθρο 46 της Οδηγίας 2013/32/ΕΕ και το άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
17.Επειδή, με αυτά τα δεδομένα το Δικαστήριο κρίνει ότι πρέπει να διατυπωθούν στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα: 1.ο προβλεπόμενος στην παρ. 3 του άρθρου 87 του ν.4939/2022 τρόπος επίδοσης της απορριπτικής απόφασης επί αιτήματος διεθνούς προστασίας και το τεκμήριο της επίδοσής της στον αιτούντα, μετά την παρέλευση 48 ωρών από την αποστολή της σ’ αυτόν με μήνυμα απλού ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, χωρίς την πρόβλεψη συστήματος, το οποίο διασφαλίζει την εξακρίβωση του ακριβούς χρόνου κατά τον οποίο έλαβε χώρα η παραλαβή και η πρόσβαση στο περιεχόμενο του ηλεκτρονικώς κοινοποιούμενου εγγράφου, είναι συμβατός με το άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το άρθρο 46 της οδηγίας 2013/32/ΕΕ, καθώς από το χρονικό σημείο της πλασματικής αυτής επίδοσης εκκινεί η προθεσμία για την άσκηση της ενδικοφανούς προσφυγής (προσφυγής του άρθρου 46 της οδηγίας) κατά της εν λόγω απόφασης, 2.συναφώς, παραβιάζεται εν προκειμένω η αρχή της ισοδυναμίας, δεδομένου ότι ειδικά για τις ηλεκτρονικές κοινοποιήσεις που διενεργούνται κατά τον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας προβλέπεται σύστημα εξακρίβωσης των ανωτέρω χρονικών σημείων, ενώ στις περιπτώσεις που αμφισβητείται από το φορολογούμενο η παραλαβή συστημένης επιστολής έχει κριθεί ότι δεν έχει έδαφος εφαρμογής το τεκμήριο νόμιμης επίδοσης που προβλέπεται επίσης στον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, 3.είναι κρίσιμο από την ανωτέρω εξεταζόμενη άποψη, ότι, πάντως, ο αιτών συναίνεσε ρητώς στην κοινοποίηση των εγγράφων της αρχής παραλαβής, μεταξύ των οποίων και η απορριπτική απόφαση επί του αιτήματος διεθνούς προστασίας, με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, δηλώνοντας μάλιστα τη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προς την οποία πραγματοποιήθηκε η αποστολή; 4.εξάλλου, στο βαθμό που η ανωτέρω διάταξη δεν προβλέπει τους τρόπους με τους οποίους δύναται να ανατραπεί το ανωτέρω τεκμήριο, όπως λ.χ. θα μπορούσε να συμβεί εάν το σύστημα εξασφάλιζε την εξακρίβωση του χρονικού σημείου προσπέλασης, ώστε να αποδεικνύεται η προσπέλαση του ηλεκτρονικώς κοινοποιούμενου εγγράφου σε χρονικό σημείο μετά την πάροδο του 48ώρου, το ανωτέρω τεκμήριο καθίσταται, κατά τρόπο αντίθετο προς τα άρθρα 47 του Χάρτη και 46 της οδηγίας 2013/32/ΕΕ και την αρχή της αποτελεσματικότητας, αμάχητο, καθώς ο αιτών δεν είναι σε θέση να αποδείξει ούτε την μεταγενέστερη του 48ώρου παραλαβή και ανάγνωση του ηλεκτρονικού μηνύματος και των συνημμένων σε αυτών εγγράφων αλλά ούτε το αρνητικό γεγονός της μη πραγματικής παραλαβής του για πιθανούς τεχνικούς λόγους, με συνέπεια, σε τέτοια περίπτωση, η ασκηθείσα προσφυγή του να απορρίπτεται ως εκπρόθεσμη κατ΄επίκληση του ανωτέρω τεκμηρίου; 5.πρέπει από την ανωτέρω εξεταζόμενη άποψη να ασκεί επιρροή ο ισχυρισμός του αιτούντος ότι το ηλεκτρονικό μήνυμα ταξινομήθηκε στην ανεπιθύμητη αλληλογραφία, στο βαθμό που αφενός κάτι τέτοιο είναι δυσχερές να αποδειχτεί, δεδομένου ότι η ταξινόμηση αυτή μπορεί να γίνει και με ενέργειες του δικαιούχου του λογαριασμού ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, αφετέρου ο τελευταίος θα μπορούσε να γίνει δεκτό ότι, εφόσον συναίνεσε στον συγκεκριμένο τρόπο κοινοποίησης, είχε υποχρέωση να ελέγχει και την ανεπιθύμητη αλληλογραφία του;
18. Επειδή, με αυτά τα δεδομένα, πρέπει να αναβληθεί η οριστική κρίση της υπόθεσης μέχρις ότου το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφανθεί επί των ανωτέρω προδικαστικών ερωτημάτων.
Διά ταύτα
Αναβάλλει την οριστική κρίση επί της αίτησης.
Διατυπώνει προς το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα εξής προδικαστικά ερωτήματα:
«1.ο προβλεπόμενος στην παρ. 3 του άρθρου 87 του ν.4939/2022 τρόπος επίδοσης της απορριπτικής απόφασης επί αιτήματος διεθνούς προστασίας και το τεκμήριο της επίδοσής της στον αιτούντα, μετά την παρέλευση 48 ωρών από την αποστολή της σ’ αυτόν με μήνυμα απλού ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, χωρίς την πρόβλεψη συστήματος, το οποίο διασφαλίζει την εξακρίβωση του ακριβούς χρόνου κατά τον οποίο έλαβε χώρα η παραλαβή και η πρόσβαση στο περιεχόμενο του ηλεκτρονικώς κοινοποιούμενου εγγράφου, είναι συμβατός με το άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το άρθρο 46 της οδηγίας 2013/32/ΕΕ, καθώς από το χρονικό σημείο της πλασματικής αυτής επίδοσης εκκινεί η προθεσμία για την άσκηση της ενδικοφανούς προσφυγής (προσφυγής του άρθρου 46 της οδηγίας) κατά της εν λόγω απόφασης,
2.συναφώς, παραβιάζεται εν προκειμένω η αρχή της ισοδυναμίας, δεδομένου ότι ειδικά για τις ηλεκτρονικές κοινοποιήσεις που διενεργούνται κατά τον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας προβλέπεται σύστημα εξακρίβωσης των ανωτέρω χρονικών σημείων, ενώ στις περιπτώσεις που αμφισβητείται από το φορολογούμενο η παραλαβή συστημένης επιστολής έχει κριθεί ότι δεν έχει έδαφος εφαρμογής το τεκμήριο νόμιμης επίδοσης που προβλέπεται επίσης στον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας,
3.είναι κρίσιμο από την ανωτέρω εξεταζόμενη άποψη, ότι, πάντως, ο αιτών συναίνεσε ρητώς στην κοινοποίηση των εγγράφων της αρχής παραλαβής, μεταξύ των οποίων και η απορριπτική απόφαση επί του αιτήματος διεθνούς προστασίας, με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, δηλώνοντας μάλιστα τη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προς την οποία πραγματοποιήθηκε η αποστολή;
4.εξάλλου, στο βαθμό που η ανωτέρω διάταξη δεν προβλέπει τους τρόπους με τους οποίους δύναται να ανατραπεί το ανωτέρω τεκμήριο, όπως λ.χ. θα μπορούσε να συμβεί εάν το σύστημα εξασφάλιζε την εξακρίβωση του χρονικού σημείου προσπέλασης, ώστε να αποδεικνύεται η προσπέλαση του ηλεκτρονικώς κοινοποιούμενου εγγράφου σε χρονικό σημείο μετά την πάροδο του 48ώρου, το ανωτέρω τεκμήριο καθίσταται, κατά τρόπο αντίθετο προς τα άρθρα 47 του Χάρτη και 46 της οδηγίας 2013/32/ΕΕ και την αρχή της αποτελεσματικότητας, αμάχητο, καθώς ο αιτών δεν είναι σε θέση να αποδείξει ούτε την μεταγενέστερη του 48ώρου παραλαβή και ανάγνωση του ηλεκτρονικού μηνύματος και των συνημμένων σε αυτών εγγράφων αλλά ούτε το αρνητικό γεγονός της μη πραγματικής παραλαβής του για πιθανούς τεχνικούς λόγους, με συνέπεια, σε τέτοια περίπτωση, η ασκηθείσα προσφυγή του να απορρίπτεται ως εκπρόθεσμη κατ΄επίκληση του ανωτέρω τεκμηρίου;
5.πρέπει από την ανωτέρω εξεταζόμενη άποψη να ασκεί επιρροή ο ισχυρισμός του αιτούντος ότι το ηλεκτρονικό μήνυμα ταξινομήθηκε στην ανεπιθύμητη αλληλογραφία, στο βαθμό που αφενός κάτι τέτοιο είναι δυσχερές να αποδειχτεί, δεδομένου ότι η ταξινόμηση αυτή μπορεί να γίνει και με ενέργειες του δικαιούχου του λογαριασμού ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, αφετέρου ο τελευταίος θα μπορούσε να γίνει δεκτό ότι, εφόσον συναίνεσε στον συγκεκριμένο τρόπο κοινοποίησης, είχε υποχρέωση να ελέγχει και την ανεπιθύμητη αλληλογραφία του;»
Μετά την απάντηση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα οριστεί αρμοδίως νέα δικάσιμος για την οριστική επίλυση της διαφοράς και θα κλητευθούν εκ νέου οι διάδικοι.
Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στη Θεσσαλονίκη, στις 23.4.2026 και δημοσιεύθηκε στον ίδιο τόπο σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του Δικαστηρίου στις 18.6.2026.
Ο Πρόεδρος Η Εισηγήτρια
Η Γραμματέας
