Το Υπουργείο Εσωτερικών έθεσε σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση το σχέδιο νόμου για τον νέο «Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης», από τις 20 Μαΐου έως τις 4 Ιουνίου 2026.
Το Κεφάλαιο Ε΄ ρυθμίζει το τέλος χρήσης κοινόχρηστων χώρων των δήμων, όπως πεζοδρόμια, πλατείες και οδοί, καθώς και τη διαδικασία παραχώρησης, πληρωμής και τις κυρώσεις σε περίπτωση αυθαίρετης χρήσης. Οι δήμοι καθορίζουν ποιοι χώροι μπορούν να παραχωρούνται και επιβάλλουν τέλος στους χρήστες τους, το οποίο υπολογίζεται ανά τετραγωνικό μέτρο και μπορεί να διαφοροποιείται ανά περιοχή, χρονική περίοδο ή κατηγορία καταστήματος. Για οικοδομικές ή τεχνικές εργασίες το τέλος υπολογίζεται μηνιαία. Το τέλος καταβάλλεται πριν από τη χορήγηση της άδειας, ενώ προβλέπεται δυνατότητα εξόφλησης σε δόσεις ή με προκαταβολή και μεταγενέστερη εξόφληση μέσα στο ίδιο έτος. Η μη εμπρόθεσμη πληρωμή οδηγεί σε αυτόματη ανάκληση της άδειας.
Παράλληλα, προβλέπονται αυστηρές κυρώσεις για αυθαίρετη χρήση κοινόχρηστων χώρων ή για παραβίαση των όρων της άδειας. Επιβάλλονται υψηλά πρόστιμα, ιδιαίτερα όταν παρακωλύεται η διέλευση πεζών ή ατόμων με αναπηρία, ενώ ο δήμος μπορεί να διατάξει την απομάκρυνση αντικειμένων από τον χώρο. Σε περίπτωση υποτροπής αφαιρείται η άδεια χρήσης, ενώ για καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος μπορεί να επιβληθεί και προσωρινή σφράγιση ή ακόμη και οριστική αφαίρεση της άδειας λειτουργίας. Τα σχετικά τέλη και πρόστιμα επιβάλλονται με απόφαση του δημάρχου.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄
ΤΕΛΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΩΝ ΧΩΡΩΝ
Άρθρο 397
Βάση επιβολής και υπόχρεοι καταβολής τέλους χρήσης κοινόχρηστων χώρων
Οι κοινόχρηστοι χώροι ή τα τμήματα αυτών των οποίων επιτρέπεται η παραχώρηση χρήσης, καθορίζονται με την απόφαση της παρ. 2 του άρθρου 577, περί παραχώρησης χρήσης κοινόχρηστων χώρων. Για την πρόσκαιρη ή διαρκή χρήση αυτών επιβάλλεται τέλος χρήσης κοινόχρηστων χώρων σε βάρος των χρηστών.
Άρθρο 398
Συντελεστής τέλους χρήσης κοινόχρηστων χώρων
1. Με την απόφαση του άρθρου 397, περί βάσης επιβολής και υπόχρεων καταβολής του τέλους χρήσης κοινόχρηστων χώρων, ή με όμοια απόφαση καθορίζεται το ύψος του τέλους χρήσης κοινόχρηστων χώρων ανά τετραγωνικό μέτρο (τ.μ.) διατιθέμενης προς χρήση επιφάνειας, το οποίο ορίζεται ετήσιο ανεξάρτητα από τη διάρκεια της άδειας που προβλέπεται στο άρθρο 577, περί παραχώρησης χρήσης κοινόχρηστων χώρων και δύναται να διαφοροποιείται:
α) κατά χρονικές περιόδους που προσδιορίζονται επακριβώς,
β) κατά οικιστικές περιοχές που οριοθετούνται σαφώς με την εν λόγω απόφαση και
γ) κατά κατηγορίες καταστημάτων.
2. Ειδικά για περιπτώσεις κατάληψης πεζοδρομίου ή οδού για εκτέλεση οποιασδήποτε φύσης τεχνικοοικοδομικών εργασιών, το τέλος ορίζεται μηνιαίο, κατά ζώνες και κατά τετραγωνικά μέτρα κατειλημμένου χώρου. Για την πληρωμή του τέλους της παρούσας ευθύνονται από κοινού και εις ολόκληρο και εκείνος που πήρε την άδεια οικοδομής και ο ιδιοκτήτης του ακινήτου.
3. Δεν υπόκεινται στο τέλος χρήσης κοινόχρηστων χώρων, οι χρησιμοποιούντες κοινοχρήστους χώρους δήμων ή το υπέδαφος αυτών δυνάμει ειδικής διάταξης νόμου ή σύμβασης με το δημόσιο η οποία κυρώθηκε με νόμο, σε εκτέλεση των οποίων γίνεται χρήση των ως άνω δημοτικών χώρων εφόσον από τις διατάξεις αυτές προβλέπεται απαλλαγή από το τέλος.
Άρθρο 399
Διαδικασία είσπραξης τέλους χρήστης κοινόχρηστων χώρων
1. Το τέλος χρήσης κοινόχρηστων χώρων καταβάλλεται στον οικείο δήμο, πριν από την παράδοση της άδειας που προβλέπεται στο άρθρο 577, περί παραχώρησης χρήσης κοινόχρηστων χώρων. Η είσπραξη πραγματοποιείται κατόπιν σχετικού βεβαιωτικού σημειώματος του δικαιούχου δήμου και ο αριθμός του σχετικού γραμματίου είσπραξης αναγράφεται επί της άδειας. Με την απόφαση του δημοτικού συμβουλίου της παρ. 1 του άρθρου 398, περί συντελεστή του τέλους χρήσης κοινοχρήστων χώρων, για την επιβολή του τέλους, δύναται:
α) να προβλέπεται η καταβολή του τέλους εντός του έτους σε ισόποσες δόσεις, χωρίς να απαιτείται η κατάθεση εγγυητικής επιστολής, εφόσον πριν από την παράδοση της άδειας καταβληθεί από τον υπόχρεο, ποσοστό του τέλους. Το ποσοστό του προηγούμενου εδαφίου, το οποίο δεν δύναται να είναι μικρότερο του τριάντα τοις εκατό (30%) της οφειλής, καθώς και ο αριθμός των δόσεων για την εξόφληση του υπολειπόμενου ποσού καθορίζονται με την ίδια απόφαση. Η άδεια χορηγείται υπό την αίρεση εξόφλησης όλων των δόσεων εντός των τασσόμενων προθεσμιών, και στο σώμα αυτής αναγράφονται τα στοιχεία του γραμματίου είσπραξης που αντιστοιχεί στο ποσό που καταβλήθηκε πριν από τη χορήγησή της, ο αριθμός των δόσεων που απομένουν προς εξόφληση και οι προθεσμίες καταβολής τους. Η εκπρόθεσμη καταβολή ή μη καταβολή έστω και μίας (1) δόσης συνεπάγεται αυτοδίκαια την ανάκληση της άδειας και την αυθαίρετη χρήση του κοινόχρηστου χώρου εκ μέρους του υπόχρεου. Ήδη καταβληθείσες δόσεις δεν επιστρέφονται. Η καταβολή των δόσεων αποδεικνύεται με την αναγραφή των στοιχείων των σχετικών γραμματίων είσπραξης, στο σώμα της άδειας, που θεωρείται από τον δήμο, ή
β) να προβλέπονται η προκαταβολή ποσοστού είκοσι τοις εκατό (20%) της οφειλής έως την 31η Μαρτίου και η εξόφληση του υπόλοιπου ποσού έως την 31η Οκτωβρίου του έτους χρήσης. Οι καταβολές αποδεικνύονται με την αναγραφή των στοιχείων των σχετικών γραμματίων είσπραξης, στο σώμα της άδειας. Από την ημερομηνία κατάθεσης της προκαταβολής της περ. α) ή της προκαταβολής της περ. β) και έως την 31η Δεκεμβρίου του έτους χρήσης, η χρήση του κοινόχρηστου χώρου θεωρείται νόμιμη.
2. Σε περίπτωση ανανέωσης της άδειας, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 577 και εφόσον η απόφαση της παρ. 1 του άρθρου 398 έχει τροποποιηθεί, το ποσό του τέλους αναπροσαρμόζεται.
3. Η χορηγηθείσα άδεια ανακαλείται υποχρεωτικά από τον δήμαρχο εντός δέκα (10) ημερών από την έγγραφη ειδοποίησή του από την αστυνομική αρχή, ότι συντρέχουν λόγοι ασφαλείας της κυκλοφορίας πεζών ή οχημάτων ή λόγω μέτρων που λαμβάνονται από δημόσια ή δημοτική ή περιφερειακή αρχή ή κατόπιν δικαστικής απόφασης. Η ανάκληση συνεπάγεται επιστροφή μόνον του καταβληθέντος ποσού τέλους, το οποίο καθορίζεται με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου και αντιστοιχεί στη χρονική περίοδο για την οποία ανακλήθηκε η χορηγηθείσα άδεια.
Άρθρο 400
Κυρώσεις αυθαίρετης χρήσης κοινόχρηστων χώρων
1. Σε περίπτωση παράβασης των όρων χορηγηθείσας άδειας χρήσης κοινόχρηστων χώρων επιβάλλεται σε βάρος του παραβάτη εκτός από το αναλογούν τέλος, και χρηματικό πρόστιμο τριπλάσιο αυτού.
2. Σε περίπτωση χρήσης κοινόχρηστου χώρου άνευ άδειας, επιβάλλεται σε βάρος του παραβάτη πρόστιμο, ίσο με το τριπλάσιο του μεγαλύτερου κατά τετραγωνικό μέτρο ποσού που καθορίσθηκε με την απόφαση της παρ. 1 του άρθρου 398, περί συντελεστή του τέλους χρήσης κοινοχρήστων χώρων, για τους χώρους για τους οποίους έχει επιτραπεί η παραχώρηση όμοιας χρήσης. Αν η αυθαίρετη χρήση χώρου του προηγούμενου εδαφίου αφορά οδεύσεις τυφλών ή ελεύθερη ζώνη πλάτους τριών κόμμα πέντε (3,5) μέτρων σε πεζόδρομο, επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με το τετραπλάσιο του μεγαλύτερου κατά τετραγωνικό μέτρο ποσού που καθορίσθηκε με την απόφαση της παρ. 1 του άρθρου 398 για τους χώρους για τους οποίους έχει επιτραπεί η παραχώρηση όμοιας χρήσης.
3. Η χρήση κοινόχρηστου χώρου άνευ άδειας διαπιστώνεται από τις υπηρεσίες του δήμου ή την οικεία υπηρεσία δημοτικής αστυνομίας ή την οικεία αστυνομική αρχή, μετά από διενέργεια αυτοψίας. Στην οικεία έκθεση περιγράφονται αναλυτικά:
α) η κατάσταση του χώρου,
β) οι επεμβάσεις που έχουν γίνει σε αυτόν,
γ) το είδος της χρήσης και
δ) τα αντικείμενα που έχουν τοποθετηθεί.
Επισυνάπτεται δε σχετικό σχεδιάγραμμα και, αν απαιτείται, φωτογραφίες, ή ηλεκτρονικό αρχείο τους. Αντίγραφο της έκθεσης παραδίδεται στον ενεργούντα την αυθαίρετη χρήση του χώρου αυτού ή θυροκολλείται στο κατάστημα σε κάθε άλλη περίπτωση. Παράλληλα, επιδίδεται σύμφωνα με τα άρθρα 742, περί ηλεκτρονικών επιδόσεων και κοινοποιήσεων και 743, περί εξαιρέσεων από τις ηλεκτρονικές επιδόσεις και κοινοποιήσεις, στον παραβάτη εντολή να άρει την αυθαίρετη κατάληψη του κοινόχρηστου χώρου, αφαιρώντας τα κάθε είδους αντικείμενα που έχουν τοποθετηθεί σε αυτόν μέσα σε επτά (7) ημέρες από την επομένη της επίδοσης. Αν ο παραβάτης δεν συμμορφωθεί, τα εν λόγω αντικείμενα απομακρύνονται άμεσα από συνεργείο του δήμου, ο οποίος δύναται να ζητήσει, την άμεση συνδρομή των Αστυνομικών Αρχών.
Τα αντικείμενα που αφαιρούνται καταγράφονται σε ειδική έκθεση, η οποία υπογράφεται από τον επικεφαλής του συνεργείου του δήμου που τα απομακρύνει και δεν επιστρέφονται αν προηγουμένως δεν καταβληθεί ειδικό πρόστιμο για τα έξοδα μεταφοράς και αποθήκευσης αυτών, το οποίο καθορίζεται με την απόφαση του δημοτικού συμβουλίου της παρ. 1 του άρθρου 398, περί συντελεστή τέλους χρήσης κοινόχρηστων χώρων. Αν το ανωτέρω ειδικό πρόστιμο δεν εξοφληθεί εντός τριών (3) μηνών από την ημερομηνία της αφαίρεσης, τα αφαιρεθέντα αντικείμενα κατάσχονται άμεσα και δύναται να διατίθενται, να εκποιούνται ή να καταστρέφονται από τον δήμο, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του Κεφαλαίου Δ΄ του Μέρους Ε΄ του παρόντος Βιβλίου.
4. Αν, μετά την παρέλευση επτά (7) ημερών από την επομένη της επίδοσης της εντολής άρσης της αυθαίρετης κατάληψης, και εντός του έτους, ανεξάρτητα αν έχουν απομακρυνθεί ή όχι από τον δήμο τα εν λόγω αντικείμενα, διαπιστωθεί δεύτερη παράβαση, αφαιρείται η άδεια χρήσης κοινόχρηστου χώρου για χρονικό διάστημα έξι (6) μηνών. Ειδικά στην περίπτωση των καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος, επιπλέον της αφαίρεσης της άδειας χρήσης για έξι (6) μήνες, επιβάλλεται είτε το διπλάσιο του προστίμου της παρ. 1 ή της παρ. 2 κατά περίπτωση ή σφράγιση από μία (1) έως δέκα (10) ημέρες. Σε περίπτωση παραβίασης της σφράγισης του καταστήματος, σύμφωνα με το προηγούμενο εδάφιο, και θέσης του σε λειτουργία, αφαιρείται οριστικά η άδεια λειτουργίας του καταστήματος ή εφόσον λειτουργεί με γνωστοποίηση αυτό σφραγίζεται για τριάντα (30) έως ενενήντα (90) ημέρες, χρονικό διάστημα κατά το οποίο ο χώρος του καταστήματος δεν μπορεί να τεθεί σε γνωστοποίηση. Για κάθε επόμενη παράβαση, οι κυρώσεις επιβάλλονται εκ νέου. Αν το ανωτέρω χρονικό διάστημα των έξι (6) μηνών δεν συμπληρώνεται εντός του ημερολογιακού έτους που αφορά η άδεια χρήσης κοινόχρηστου χώρου, δεν χορηγείται στον παραβάτη νέα αντίστοιχη άδεια στο επόμενο ημερολογιακό έτος μέχρι συμπλήρωσης του χρονικού διαστήματος αυτού.
5. Το τέλος και τα πρόστιμα του παρόντος επιβάλλονται με απόφαση του δημάρχου.
