ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Κρατική φορολογία- Φ.Μ.Α.- Προσφυγή- Απόρριψη ενδικοφανούς προσφυγής του προσφεύγοντος κατά πράξης διοικητικού προσδιορισμού Φ.Μ.Α., η οποία δεν έκανε δεκτή την εφαρμογή μειωτικού συντελεστή 0,60 για τη δασική έκταση ιδιοκτησίας, λόγω μη προσκόμισης βεβαίωσης της αρμόδιας υπηρεσίας για την απόδειξη του δασικού χαρακτήρα της έκτασης- Για τη μεταβίβαση δασικής έκτασης απαιτείται πιστοποιητικό της αρμόδιας υπηρεσίας της Διεύθυνσης Δασών μόνο σε περίπτωση που έχει προηγηθεί η κύρωση του οικείου δασικού χάρτη- Σε αντίθετη περίπτωση ο δασικός χαρακτήρας βεβαιώνεται με ΥΔ του άρ. 8 του ν. 1599/1986 επί του τοπογραφικού διαγράμματος, που συνοδεύει τη συμβολαιογραφική πράξη – Κατά τον κρίσιμο χρόνο της μεταβίβασης, η επίδικη έκταση περιλαμβανόταν ως δασική στον αναρτημένο (μη κυρωμένο) οικείο δασικό χάρτη – Στο οικείο συμβόλαιο επισυνάπτεται τοπογραφικό διάγραμμα, επί του οποίου έχει τεθεί ΥΔ – Εφαρμοστέος ο μειωτικός συντελεστής χρήσης 0,60 κατ’ άρ. 41 του ν. 1249/1982- Δεν εφαρμόζεται το άρθρο 6 του ν. 998/1979 ως προς τον προσδιορισμό της αξίας του επίμαχου ακινήτου, λόγω της φορολογικής φύσης της διαφοράς- Δεκτή η προσφυγή.
ΤΟ
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΤΜΗΜΑ ΙΒ΄
ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 18 Φεβρουαρίου 2025, με δικαστή τον Στέφανο Κρεμέτη, Πρωτοδίκη Δ.Δ., και γραμματέα την Αφροδίτη Βαγενά, δικαστική υπάλληλο,
για να κρίνει την προσφυγή με αριθμό και ημερομηνία κατάθεσης …/17.1.2022 και τους επ’ αυτής κατατεθέντες (με αριθμό και ημερομηνία κατάθεσης …/22.3.2024) προσθέτους λόγους,
του … του …, κατοίκου Αθηνών (οδός … αρ. ..), ο οποίος παραστάθηκε αυτοπροσώπως υπό την ιδιότητά του ως δικηγόρου, με την από 17.2.2025 δήλωση του άρθρου 133 παρ. 2 του Κ.Δ.Δ.,
κατά του Ελληνικού Δημοσίου, νομίμως εκπροσωπούμενου από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, η οποία εκπροσωπείται εν προκειμένω από τον Προϊστάμενο της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών της αρχής αυτής, ο οποίος δεν παραστάθηκε.
Η κρίση του είναι η εξής:
1. Επειδή, η κρινόμενη προσφυγή νομίμως εισάγεται προς συζήτηση μετά τη δημοσίευση της 4299/2024 μη οριστικής απόφασης του Δικαστηρίου αυτού, με την οποία διατάχθηκε ο χωρισμός του αρχικού δικογράφου της προσφυγής και των προσθέτων λόγων, ενώ αναβλήθηκε η έκδοση οριστικής απόφασης ως προς τον προσφεύγοντα. Με την προσφυγή αυτή και τους επ’ αυτής κατατεθέντες προσθέτους λόγους ζητείται, κατ’ εκτίμηση των δικογράφων, η ακύρωση της …/25.10.2021 απόφασης του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (Δ.Ε.Δ.) της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.), κατά το μέρος με το οποίο απορρίφθηκε η …/27.1.2021 ενδικοφανής προσφυγή που άσκησε ο προσφεύγων κατά της από 29.12.2020 πράξης διοικητικού προσδιορισμού φόρου μεταβίβασης ακινήτων (Φ.Μ.Α.) του Προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. Πολυγύρου, που εκδόθηκε επί της …/29.12.2020 δήλωσης του προσφεύγοντος, με την οποία προσδιορίστηκε φόρος ύψους 11.334,33 ευρώ (αντί του υπολογισθέντος από τον ίδιο ποσού των 8.352,41 ευρώ). Περαιτέρω, ο προσφεύγων ζητεί να του επιστραφεί νομιμοτόκως το ποσό του ένδικου φόρου που καταβλήθηκε από αυτόν αχρεώστητα.
2. Επειδή, για την άσκηση της κρινόμενης προσφυγής έχει καταβληθεί παράβολο συνολικού ποσού 90,36 ευρώ (βλ. τα …/13.1.2022 και …/13.1.2022 διπλότυπα είσπραξης της Δ΄ Δ.Ο.Υ. Αθηνών, καθώς και τα με κωδικούς πληρωμής … και … δεσμευμένα ηλεκτρονικά παράβολα). Ωστόσο, από το συνολικό αυτό ποσό του καταβληθέντος παραβόλου, το νόμιμο παράβολο που αναλογεί στην υπό κρίση διαφορά, κατόπιν χωρισμού του αρχικού δικογράφου της κρινόμενης προσφυγής δυνάμει της ως άνω μη οριστικής απόφασης, ανέρχεται στο ποσό των 29,82 ευρώ [(11.334,33 – 8.352,31=) 2.981,92 Χ 1%], όπως προκύπτει και από το …/10.1.2022 σημείωμα υπολογισμού παραβόλου του Προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. Πολυγύρου, ενώ το υπόλοιπο ποσό των 60,54 ευρώ πρέπει να επιστραφεί στον προσφεύγοντα ως αχρεωστήτως καταβληθέν, ανεξαρτήτως της έκβασης της παρούσας δίκης.
3. Επειδή, νομίμως εχώρησε η συζήτηση της υπόθεσης, παρά την απουσία του καθ’ ου, το οποίο κλητεύθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα για να παρασταθεί κατά την αναγραφόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο (βλ. το από 17.9.2024 αποδεικτικό του επιμελητή δικαστηρίων Σωκράτη Παντελίδη για την επίδοση της προαναφερθείσας 4299/2024 απόφασης). Περαιτέρω, η υπό κρίση προσφυγή έχει ασκηθεί παραδεκτώς και πρέπει να εξεταστεί ως προς την ουσία της.
4. Επειδή, ο ν. 1587/1950 «Περί κυρώσεως τροποποιήσεως και συμπληρώσεως του υπ’ αριθ. 1521/1950 Αναγκ. Νόμου “περί φόρου μεταβιβάσεως ακινήτων”» (Α΄ 294) ορίζει, στο άρθρο 1, ότι: «1. Εφ’ εκάστης εξ’ επαχθούς αιτίας μεταβιβάσεως ακινήτου ή πραγματικού επί ακινήτου δικαιώματος ως και επί μεταβιβάσεως πλοίου υπό ελληνικήν σημαίαν επιβάλλεται φόρος επί αξίας αυτών. 2. …», στο άρθρο 3, ότι: «Δια τον καθορισμό της αξίας του ακινήτου ή του πραγματικού δικαιώματος επί του ακινήτου ή του πλοίου λαμβάνεται υπ’ όψει: α) … ε) ημέρα της υπογραφής του οριστικού συμβολαίου εις τας λοιπάς περιπτώσεις. 2. Δια τον προσδιορισμό της αξίας του ακινήτου ή του πραγματικού επί του ακινήτου δικαιώματος ή του πλοίου λαμβάνονται υπ’ όψει και συνεκτιμώνται τα στοιχεία μεταβιβάσεων παρομοίων περουσιακών στοιχείων τα οποία προκύπτουν εξ’ ετέρων συμβολαίων ή εξ’ εκτιμήσεως γενομένης δια την επιβολήν του φόρου κληρονομιών δωρεών και προικών ή εξ’ άλλων εκτιμήσεων. Εν περιπτώσει καθ’ ην ελλείπουν τα στοιχεία ταύτα ή κατά την κρίσιν του Οικ. Εφόρου τα υπάρχοντα είναι ανεπαρκή ή απρόσφορα ενεργείται υπό τούτου προσδιορισμός της αξίας δια χρήσεως παντός άλλου μέσου. 3. … 5. Επί μεταβιβάσεως ιδανικού μεριδίου ακινήτου δια τον υπολογισμόν του φόρου λαμβάνεται υπ’ όψιν η αναλογούσα αξία του μεταβιβαζομένου μεριδίου του ακινήτου δικαιώματος. …», στο άρθρο 5, ότι: «1. Ο φόρος μεταβίβασης που αναλογεί στο τίμημα μεταβίβασης που αναγράφεται στο συμβόλαιο, βαρύνει τον αγοραστή. …» και, στο άρθρο 7, ότι: «1. Πριν από κάθε μεταβίβαση με επαχθή αιτία οι συμβαλλόμενοι υποχρεούνται να υποβάλουν κοινή δήλωση φόρου μεταβίβασης στη Φορολογική Διοίκηση. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες συντάσσεται συμβολαιογραφικό έγγραφο, η δήλωση συμπληρώνεται από τον συμβολαιογράφο που θα καταρτίσει τη συμβολαιογραφική πράξη. Οι συμβαλλόμενοι υποχρεούνται να προσκομίσουν στο συμβολαιογράφο όλα τα αναγκαία στοιχεία που απαιτούνται για την ορθή σύνταξη της δήλωσης από αυτόν και στην αρμόδια υπηρεσία της Φορολογικής Διοίκησης τα νόμιμα δικαιολογητικά. 2. …».
5. Επειδή, στο άρθρο 20 του ν. 3889/2010 (Α΄ 182), όπως ίσχυε μετά την τροποποίησή του με το άρθρο 142 του ν. 4483/2017 (Α΄ 107) και το άρθρο 48 του ν. 4685/2020 (Α΄ 92), προβλέπεται ότι: «1. … 4. Μετά την κύρωση του δασικού χάρτη κάθε μεταβίβαση, σύσταση, αλλοίωση και γενικά κάθε μεταβολή των εμπραγμάτων δικαιωμάτων, στις δασικές εν γένει εκτάσεις της παραγράφου 1 του άρθρου 13, που περιλαμβάνονται σε αυτόν, είναι άκυρη και ανίσχυρη, αν δεν συνοδεύεται από σχετικό πιστοποιητικό της αρμόδιας υπηρεσίας της οικείας Διεύθυνσης Δασών, με το οποίο βεβαιώνεται ο χαρακτήρας της έκτασης. Το ανωτέρω πιστοποιητικό δεν εκδίδεται για περιοχές του δασικού χάρτη που δεν περιλαμβάνονται στις δασικές εν γένει εκτάσεις. Ειδικά για εκτάσεις που έχουν περιληφθεί στην ανάρτηση, για τις οποίες έχουν γίνει δεκτές αντιρρήσεις των ενδιαφερομένων, αντί για το ανωτέρω πιστοποιητικό στο σχετικό συμβόλαιο προσαρτάται αντίγραφο της απόφασης αυτής με τον αριθμό διαδικτυακής ανάρτησης (Α.Δ.Α.) και με επισυναπτόμενο τοπογραφικό διάγραμμα εξαρτημένων συντεταγμένων Ε.Γ.Σ.Α., επί του οποίου ο συντάκτης βεβαιώνει ότι το ακίνητο είναι αυτό, ως προς το οποίο έχουν γίνει δεκτές οι υποβληθείσες αντιρρήσεις. … Στις πράξεις που συντάσσουν οι συμβολαιογράφοι, που αφορούν στις δασικές εν γένει εκτάσεις που περιλαμβάνονται στον κυρωμένο δασικό χάρτη, υποχρεούνται να επισυνάπτουν τα πιστοποιητικά τής προηγουμένης παραγράφου και να μνημονεύουν το περιεχόμενό τους. Για περιοχές που δεν περιλαμβάνονται στον δασικό χάρτη επειδή δεν αποτελούν δασικές εν γένει εκτάσεις της παραγράφου 1 του άρθρου 13, το πιστοποιητικό της προηγούμενης παραγράφου αντικαθίσταται από υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 8 του ν. 1599/1986 (A` 75) επί του τοπογραφικού διαγράμματος, που συνοδεύει τη σχετική πράξη του συμβολαιογράφου ή, αν δεν υφίσταται υποχρέωση εκπόνησης τοπογραφικού διαγράμματος, επί αποσπάσματος του δασικού χάρτη όπου απεικονίζεται το ακίνητο στο οποίο αφορά η συμβολαιογραφική πράξη και όπου εμφαίνονται οι συντεταγμένες των κορυφών του ακινήτου, με την οποία δηλώνεται υπευθύνως από τον συντάκτη του ότι το συγκεκριμένο ακίνητο δεν εμπίπτει στις προστατευτικές διατάξεις της δασικής νομοθεσίας. Η συγκεκριμένη υπεύθυνη δήλωση πρέπει να μνημονεύεται στις πράξεις που συντάσσονται από τους συμβολαιογράφους. … 6. Δυνατότητα χρήσης των στοιχείων του δασικού χάρτη είτε είναι αναρτημένος είτε κυρωμένος μερικά ή ολικά, παρέχεται σε κάθε δημόσια αρχή μέσω του ειδικού διαδικτυακού τόπου της παραγράφου 11 του άρθρου 13. Αν απαιτείται από κείμενες διατάξεις, εξαιρουμένης της διάταξης της παραγράφου 4, η βεβαίωση του δασικού εν γένει ή μη χαρακτήρα έκτασης ενώπιον του Δημοσίου, των ΟΤΑ α` και β` βαθμού και των υπηρεσιών και φορέων του ευρύτερου δημόσιου τομέα της παρ. 6 του άρθρου 1 του ν. 1256/1982 (Α` 65), όπως εκάστοτε ισχύει, αυτή πραγματοποιείται με υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 8 του ν. 1599/1986 (A` 75) επί του τοπογραφικού διαγράμματος, που αφορά το συγκεκριμένο ακίνητο από τον συντάκτη του. Στη δήλωση αναφέρεται υποχρεωτικά αν ο χαρακτηρισμός της έκτασης ως δασικής ή μη έχει προσωρινή ή οριστική ισχύ, ανάλογα με το στάδιο στο οποίο βρίσκεται ο δασικός χάρτης.».
6. Επειδή, περαιτέρω, στο άρθρο 41 του ν. 1249/1982 (Α΄ 43) προβλέπεται ότι: «1. [(όπως η παράγραφος αυτή αντικαταστάθηκε με το άρθρο 51 παρ. 1 του ν. 4646/2019 (Α΄ 201)] Για τον προσδιορισμό της φορολογητέας αξίας των ακινήτων που μεταβιβάζονται ή αποκτώνται με οποιαδήποτε αιτία, λαμβάνονται υπόψη οι τιμές εκκίνησης, που είναι καθορισμένες εκ των προτέρων κατά ζώνες ή οικοδομικά τετράγωνα και κατ` είδος ακινήτου, όπως αστικό ακίνητο, αγροτικό ακίνητο και άλλα. Οι τιμές εκκίνησης αυξάνονται ή μειώνονται ποσοστιαία ανάλογα με τους παράγοντες που επηρεάζουν αυξητικά ή μειωτικά την αξία των ακινήτων, όπως ποιότητα κατασκευής, παλαιότητα, θέση στο οικοδομικό τετράγωνο ή στον όροφο, της πολυκατοικίας για τα διαμερίσματα, εμπορικότητα δρόμου, ύπαρξη παταριού ή υπογείου για τα καταστήματα, καλλιεργητική αξία, τουριστική ή παραθεριστική σημασία για τα αγροτεμάχια και άλλα. 1Α. … 2. Με αποφάσεις του Υπουργού των Οικονομικών καθορίζονται: α) η καταχώρηση των τιμών εκκίνησης και των συντελεστών αυξομείωσής τους σε πίνακες και η συσχέτισή τους με διαγράμματα που καταρτίζονται με βάση χάρτες, β) κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια σχετική με την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος άρθρου. Με αποφάσεις του Υπουργού των Οικονομικών καθορίζεται ο χρόνος έναρξης ισχύος των διατάξεων του παρόντος άρθρου σε ολόκληρη τη χώρα ή σε ορισμένες περιοχές αυτής ή πόλεις και για όλα τα ακίνητα ή για ορισμένη κατηγορία τούτων. γ) Η εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος άρθρου και για τον προσδιορισμό της φορολογητέας αξίας των μεταβιβαζόμενων εκτός σχεδίου ακινήτων. 3. … 6. Σε περίπτωση μεταβίβασης ακινήτων με αντάλλαγμα ή αιτία θανάτου, δωρεάς, γονικής παροχής ή προίκας, ο φορολογούμενος αναγράφει στην οικεία φορολογική δήλωση την κατά τις παραγράφους 1 και 2 του παρόντος άρθρου οριζόμενη αξία τους, με βάση την οποία βεβαιώνεται ο φόρος που αναλογεί. …». Εξάλλου, στην – εκδοθείσα κατ’ εξουσιοδότηση των διατάξεων των άρθρων 41 του ν. 1249/1982 και 10 του ν. 2386/1996 (Α΄ 43) – 1144814/26361/ΠΟΛ.1310/30.12.1998 «Προσδιορισμός της αξίας γης εκτός σχεδίου πόλης και οικισμών που δεν έχουν ειδικούς όρους δόμησης με το σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού» απόφαση του Υπουργού Οικονομικών (Β΄ 1328), όπως αυτή τροποποιήθηκε, μεταξύ άλλων, με τις 1059122/2815/ΔΟΟΤ.Υ./ΠΟΛ.1135/15.6.1999 (Β΄ 1321) και 1020567/ 488/00ΤΥ/Δ/2007/ΠΟΛ.1035/27.2.2007 (Β΄ 270) αποφάσεις του ίδιου Υπουργού, ορίζεται, στο άρθρο 2 [“Γενικές έννοιες”], ότι: «1. Για τον προσδιορισμό της αντικειμενικής αξίας της γης που βρίσκεται εκτός σχεδίου πόλης και οικισμών και δεν έχει ειδικούς όρους δόμησης, συμπληρώνεται ειδικό έντυπο ΑΑ-ΓΗΣ. Με το έντυπο αυτό υπολογίζεται η Συνολική Αντικειμενική Αξία της Γης ως άθροισμα τριών συστατικών: Α) Της Βασικής Αξίας Γης (Β.Α.) … Β) Της Οικοπεδικής Αξίας Γης (Α.Οικ.) … και Γ) Της Αξίας Δυνατότητας περαιτέρω αξιοποίησης (ΑΔ) … Το παραπάνω άθροισμα πολλαπλασιάζεται επί ορισμένους αυξομειωτικούς συντελεστές, σε περίπτωση που συντρέχει κάποιος από τους παρακάτω παράγοντες: … 9. [Η παράγραφος αυτή, ως είχε προστεθεί με την ΠΟΛ. 1035/2007, όριζε ότι «Δασική εδαφική έκταση χαρακτηρίζεται το τμήμα δάσους ή η δασική έκταση που διατίθεται για οικοδομική ή άλλη εκμετάλλευση πλην της δασοπονικής (σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρ. 6 Ν. 998/79 (ΦΕΚ: 289/Α΄) “Περί προστασίας των δασών και των δασικών εν γένει εκτάσεων της Χώρας”». Ωστόσο, μετά την κατάργηση του άρθρου 6 παρ. 2 του ν. 998/1979 (βλ. κατωτέρω, σκέψη 7) με το άρθρο 32 παρ. 6 του ν. 4280/2014 (Α΄ 159) – βλ. και το άρθρο 53 παρ. 1 περ. ιθ) του τελευταίου αυτού νόμου – θεωρείται καταργηθείσα και η εν λόγω παράγραφος]» και, στο άρθρο 3 [Βασική Αξία (Β.Α.)], ότι: «1. Υπολογισμός. Η Βασική Αξία προκύπτει ως γινόμενο της Αρχικής Βασικής Αξίας Γης (Α.Β.Α.) ή της Ειδικής Βασικής Αξίας Γης (Ε.Β.Α.) επί την επιφάνεια της εδαφικής έκτασης και επί διάφορους συντελεστές ανάλογα με τη χρήση της. 2. … 5. Συντελεστής χρήσης. Ανάλογα με τη χρήση της εδαφικής έκτασης εφαρμόζεται αντίστοιχος συντελεστής. Έτσι, αν η χρήση είναι: Α. … Γ. Δασική, κατά την έννοια της παραγράφου 9 του άρθρου 2, εφαρμόζεται συντελεστής 0,60. Ο χαρακτηρισμός της έκτασης ως δασικής αποδεικνύεται από βεβαίωση της αρμόδιας Υπηρεσίας του Υπουργείου Γεωργίας. Δ. …».
7. Επειδή, εξάλλου, το άρθρο 6 «Υπολογισμός αξίας δασών και δασικών εκτάσεων» του ν. 998/1979, όπως αυτό ίσχυε προ της τροποποιήσεώς του με το άρθρο 32 παρ. 5 και 6 του ν. 4280/2014 «Περιβαλλοντική αναβάθμιση και ιδιωτική πολεοδόμηση – Βιώσιμη ανάπτυξη οικισμών Ρυθμίσεις δασικής νομοθεσίας και άλλες διατάξεις», όριζε τα εξής: «1. Εις ας περιπτώσεις είναι απαραίτητον όπως προσδιορισθή η αξία δάσους ή δασικής εκτάσεως δι’ οιανδήποτε αιτίαν, ο προσδιορισμός ούτος ενεργείται επί τη βάσει της θέσεως, της μορφής και της συστάσεως ως και της τυχόν εις δασικά προϊόντα αποδόσεως του δάσους ή της δασικής εκτάσεως, της ιδιοσυστασίας του εδάφους και των λοιπών φυσικών χαρακτηριστικών αυτού, λαμβανομένης υπ’ όψιν της, κατά νόμον, αδυναμίας χρησιμοποιήσεώς του προς οικιστικούς σκοπούς ή άλλην εκμετάλλευσιν ξένην προς τον προσδιορισμόν αυτού. Δια τον εν λόγω προσδιορισμόν δεν δύναται να ληφθούν υπ’ όψιν συγκριτικά στοιχεία αναφερόμενα εις γειτονικάς οικοπεδικάς εκτάσεις ή έτερα στοιχεία εμφανίζοντα τα δάσος ή την δασικήν έκτασιν, ως έχοντα οικοπεδικήν αξίαν. 2. Εφ’ όσον, κατ’ εφαρμογήν των διατάξεων του παρόντος νόμου, τμήματα δάσους ή δασικής εκτάσεως ήθελον διατεθή προς οικοδομικήν ή άλλην, πλην της δασοπονικής φύσεως εκμετάλλευσιν και παρίσταται ανάγκη προσδιορισμού της αξίας αυτών, ταύτα εκτιμώνται ως έχοντα οικοπεδικήν αξίαν, βάσει της θέσεως εις ην ευρίσκονται και των λοιπών προσδιοριστικών της αξίας αυτών στοιχείων, μεταξύ των οποίων και τα κατά το τελευταίον εδάφιον της προηγουμένης παραγράφου». Ακολούθως, η μεν διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 6 του ν. 998/1979 τροποποιήθηκε με την προαναφερθείσα διάταξη της παρ. 5 του άρθρου 32 του ν. 4280/2014 ως εξής: «Σε κάθε περίπτωση που είναι απαραίτητο να προσδιορισθεί η αξία δάσους, δασικής έκτασης ή των εκτάσεων των περιπτώσεων α΄ και β΄ της παραγράφου 5 του άρθρου 3 του παρόντος για οποιαδήποτε αιτία, ο προσδιορισμός αυτός ενεργείται με βάση τη θέση τους, τις παραγωγικές, προστατευτικές, υδρονομικές, αισθητικές και λοιπές λειτουργίες τους, λαμβανομένης υπ’ όψιν, προκειμένου περί δάσους ή δασικής έκτασης, της, κατά νόμο, αδυναμίας χρησιμοποιήσεως τους για οικιστικούς σκοπούς ή άλλη εκμετάλλευση ξένη προς τον προορισμός τους. Για τον εν λόγω προσδιορισμό δεν δύναται να ληφθούν υπ’ όψιν συγκριτικά στοιχεία αναφερόμενα σε γειτονικές οικοπεδικές εκτάσεις ή έτερα στοιχεία εμφανίζοντα το δάσος ή τη δασική έκταση ή τις εκτάσεις των περιπτώσεων α΄ και β΄ της παραγράφου 5 του άρθρου 3 του παρόντος, ως έχοντα οικοπεδική αξία.», η δε διάταξη της παρ. 2 του ίδιου πιο πάνω άρθρου του ν. 998/1979 [στην οποία, κατά τα ανωτέρω, παραπέμπει και το άρθρο 2 παρ. 9 της ΠΟΛ. 1310/1998] καταργήθηκε με τη διάταξη της παρ. 6 του άρθρου 32 του ν. 4280/2014. Περαιτέρω, ο αυτός ν. 4280/2014, στο άρθρο 52 παρ. 1, ορίζει ότι: «Η διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 6 του ν. 998/1979, όπως αντικαθίσταται με την παράγραφο 5 του άρθρου 32 του παρόντος νόμου, καταλαμβάνει και όσες υποθέσεις δεν ολοκληρώθηκαν, κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου, ανεξαρτήτως του σταδίου στο οποίο βρίσκονται, με εξαίρεση όσων διαθέτουν κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος αποδεικτικό καταβολής τιμήματος εξαγοράς δικαιωμάτων διακατεχόμενης δασικής έκτασης για τις οποίες θα εκδίδεται απευθείας απόφαση του αρμόδιου Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής κατά το άρθρο 50 του ν. 998/1979, όπως αυτό ισχύει μετά την αντικατάσταση του με το άρθρο 36 του παρόντος», στο άρθρο 53 παρ. 1, ότι: «Από την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου καταργούνται: α) … ιθ) Κάθε άλλη γενική ή ειδική διάταξη που αντίκειται στις διατάξεις του παρόντος νόμου ή ανάγεται σε θέματα που ρυθμίζονται από αυτόν» και, στο άρθρο 64, ότι: «Η ισχύς του παρόντος αρχίζει από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως εκτός αν από ειδικότερες διατάξεις ορίζεται διαφορετικά». Ωστόσο, όπως συνάγεται από τις ανωτέρω διατάξεις του ν. 4280/2014, εν συνδυασμώ και με τα αναφερόμενα στην εισηγητική έκθεση τόσο επί του άρθρου 32 όσο και επί του άρθρου 52 αυτού [κατά τα οποία «Με τις παραγράφους 5 και 6 του άρθρου 32 αντικαθίσταται το άρθρο 6 του ν. 998/1979 … Συγκεκριμένα καθορίζεται νέος τρόπος υπολογισμού της αξίας των δασών, των δασικών εκτάσεων και χορτολιβαδικών και βραχωδών εκτάσεων με βάση τη θέση, τις παραγωγικές, προστατευτικές, αισθητικές και λοιπές λειτουργίες τους και όχι μόνο την παραγωγή ξύλου και βοσκήσιμης ύλης, όπως μέχρι σήμερα προβλέπονταν για τα δάση, με αποτέλεσμα την υποτίμηση της αξίας και την απώλεια εσόδων για το δημόσιο, κατά την παραχώρηση – κατ’ εφαρμογή της δασικής νομοθεσίας – δικαιωμάτων του δημοσίου επί δασών και δασικών εκτάσεων» και «Στο άρθρο 52 περιλαμβάνονται οι μεταβατικές διατάξεις του νόμου, με τις οποίες λύνονται χρόνια προβλήματα όπως μεταβατική διάταξη, σύμφωνα με την οποία η διάταξη του άρθρου 6 του ν. 998/1979 για τον υπολογισμό της αξίας των δασών, δασικών και χορτολιβαδικών και βραχωδών εκτάσεων, όπως αντικαθίσταται με τον παρόντα νόμο, καταλαμβάνει και όσες υποθέσεις δεν ολοκληρώθηκαν κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου, ανεξαρτήτως του σταδίου στο οποίο βρίσκονται. Μεταξύ των ανωτέρω υποθέσεων που εκκρεμούν υπάγονται και οι υποθέσεις υπολογισμού της αξίας διακατεχομένων δασών, όπου το δημόσιο παραχωρεί στους διακατόχους το δικαίωμα κυριότητάς του»] – και επιφυλασσομένης τυχόν αντίθετης (φορολογικής) ρύθμισης – οι διατάξεις αυτές δεν σκοπούν στην εφαρμογή τους επί φορολογικών υποθέσεων και, συνεπώς, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι κατισχύουν των ως άνω προγενέστερων και, πάντως, ειδικών διατάξεων του άρθρου 41 του ν. 1249/1982 (πρβλ. ΣτΕ 7μ. 780/2022 σκ. 13, 2810/2017 σκ. 20, ΔΕφΠειρ 154/2024 σκ. 16, ΔΕφΑθ 4054/2015).
8. Επειδή, στην προκείμενη περίπτωση, από τα στοιχεία της δικογραφίας προκύπτουν τα εξής: Ο προσφεύγων υπέβαλε τη …/29.12.2020 δήλωση Φ.Μ.Α. για τη μεταβίβαση (αγορά) έναντι καταβληθέντος τιμήματος 140.250 ευρώ, κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή, ποσοστού 16,50% ενός αγροτεμαχίου συνολικής έκτασης 29.303,97 τ.μ. (εκ των οποίων έκταση 27.419,29 τ.μ. χαρακτηρίζεται σύμφωνα με τον αναρτημένο δασικό χάρτη της περιοχής ως Δ.Α. και υπάγεται στις δασικές εκτάσεις), που βρίσκεται στην περιοχή του … του Δήμου … της Π.Ε. Χαλκιδικής, μονοετούς καλλιέργειας, μη αρδευόμενο, με πρόσοψη στον αγροτικό δρόμο και στον αιγιαλό. Το παραπάνω ακίνητο λειτουργεί ως κάμπινγκ και υπάρχουν εντός αυτού κτίσματα (οικίες και αποθήκες), έτους κατασκευής 1953, συνολικού εμβαδού 223 τ.μ. Για τη μεταβίβαση του ακινήτου συντάχθηκε το …/29.1.2021 συμβόλαιο αγοραπωλησίας του Συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Παρασκευά Κυριακίδη. Βάσει της δήλωσης του προσφεύγοντος, η αντικειμενική αξία του μεταβιβαζόμενου σε αυτόν ποσοστού επί του ακινήτου υπολογίστηκε σε 270.304,66 ευρώ και ο συνολικός αναλογούν φόρος σε 8.352,41 ευρώ. Ωστόσο, με την ένδικη πράξη διοικητικού προσδιορισμού Φ.Μ.Α. του Προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. Πολυγύρου, δεν έγινε δεκτή η εφαρμογή του μειωτικού συντελεστή 0,60 για την ανωτέρω δασική έκταση, επειδή για την απόδειξη του δασικού της χαρακτήρα απαιτείτο βεβαίωση της αρμόδιας Υπηρεσίας (του Δασαρχείου Πολυγύρου), με αποτέλεσμα η αντικειμενική αξία να προσδιοριστεί σε 366.806,63 ευρώ και ο αναλογούν φόρος σε 11.334,33 ευρώ. Κατά της ως άνω πράξης, ο προσφεύγων άσκησε τη …/27.1.2021 ενδικοφανή προσφυγή, προβάλλοντας ότι στο τοπογραφικό διάγραμμα του μεταβιβαζόμενου ακινήτου, το οποίο υπεβλήθη στη Δ.Ο.Υ. Πολυγύρου μαζί με τη σχετική δήλωση φόρου μεταβίβασης, υπήρχε η – προβλεπόμενη στην παράγραφο 6 του άρθρου 20 του ν. 3889/2010 – υπεύθυνη δήλωση του Δασολόγου – Περιβαλλοντολόγου Μηχανικού … περί του δασικού χαρακτήρα της παραπάνω έκτασης, ως εκ τούτου, εσφαλμένα η φορολογική αρχή δεν εφάρμοσε συντελεστή χρήσης 0,60 γι’ αυτήν κατά τον υπολογισμό της αντικειμενικής αξίας του επίμαχου ακινήτου. Η ενδικοφανής προσφυγή απορρίφθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση του Προϊσταμένου της Δ.Ε.Δ. της Α.Α.Δ.Ε., με την αιτιολογία ότι για τη μεταβίβαση, σύσταση, αλλοίωση και γενικά κάθε μεταβολή εμπραγμάτων δικαιωμάτων στις δασικές εν γένει εκτάσεις απαιτείται η προσκόμιση σχετικού πιστοποιητικού της αρμόδιας υπηρεσίας της οικείας Διεύθυνσης Δασών, σύμφωνα με την παράγραφο 4 του άρθρου 20 του ν. 3889/2010.
9. Επειδή, με την κρινόμενη προσφυγή, όπως αναπτύσσεται με τα από 16.4.2024 και 17.2.2025 νομίμως κατατεθέντα υπομνήματα, ο προσφεύγων, επαναλαμβάνοντας όσα προέβαλε με την ενδικοφανή προσφυγή του, ζητεί την ακύρωση της ως άνω απορριπτικής απόφασης. Περαιτέρω, με το δικόγραφο προσθέτων λόγων, επικαλούμενος τη 215/2017 γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, προβάλλει ότι ο υπολογισμός της φορολογητέας αξίας του επίδικου ακινήτου δεν πρέπει να πραγματοποιηθεί βάσει του συστήματος αντικειμενικού προσδιορισμού του ν. 1249/1982 (δηλαδή με την εφαρμογή συντελεστή 0,6 επί της αξίας της ανωτέρω δασικής έκτασης), αλλά σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 6 παρ. 1 του ν. 998/1979. Προς απόδειξη των ισχυρισμών του, ο προσφεύγων επικαλείται και προσκομίζει σε φωτοαντίγραφα, μεταξύ άλλων, τα εξής: α) απόσπασμα του …/29.1.2021 συμβολαίου του Συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Παρασκευά Κυριακίδη, που αφορά στην επίδικη μεταβίβαση, το οποίο αναφέρεται, μεταξύ άλλων, σε τοπογραφικό διάγραμμα του πολιτικού μηχανικού …, επί του οποίου είναι γραμμένη «η από Ιουνίου 2018 υπεύθυνη δήλωση, του δασολόγου περιβαλλοντολόγου μηχανικού …, σύμφωνα με την παράγραφο 6 του άρθρου 20 του Ν. 3889/2010, όπως τροποποιήθηκε με την παρ. 4 του άρθρου 142 του Ν. 4483/2017, με την οποία αυτός δηλώνει υπεύθυνα (άρθρο 8 Ν. 1559/1986), ότι το γήπεδο εμβαδού 29303,97 τ.μ. … στον Αναρτημένο δασικό χάρτη Χαλκιδικής χαρακτηρίζεται: – Το τμήμα 1 με εμβαδόν 1.884,68 τ.μ. με κωδικό ΑΑ, άλλη χρήση κατά το έτος αναφοράς 1945 και σήμερα και δεν υπάγεται στις δασικές διατάξεις. – Το τμήμα 2 με εμβαδόν 27.419,29 τ.μ. με τον κωδικό ΔΑ, δάσος κατά το έτος αναφοράς 1945, άλλη χρήση σήμερα και υπάγεται στις δασικές διατάξεις. Ο δασικός χαρακτήρας έχει προσωρινή ισχύ, μέχρι την οριστική κύρωση του δασικού χάρτη. Για την ανωτέρω έκταση με εμβαδόν 27.419,29 τ.μ. (τμήμα 2) έχει ασκηθεί η υπ’ αριθμόν …/18-09-2017 αντίρρηση κατά του Αναρτημένου Δασικού Χάρτη Χαλκιδικής. …», β) τοπογραφικό διάγραμμα του επίδικου ακινήτου Ιουνίου 2019, επί του οποίου υφίσταται η από Μάϊου 2019 – ομοίου περιεχομένου με την ανωτέρω – υπεύθυνη δήλωση (του άρθρου 8 του ν. 1559/1986) του δασολόγου περιβαλλοντολόγου μηχανικού …, γ) το …/17.8.2018 έγγραφο της Διεύθυνσης Δασών Νομού Χαλκιδικής, σύμφωνα με το οποίο δεν δύναται να εκδοθεί πιστοποιητικό του άρθρου 20 του ν. 3889/2010, διότι δεν πληρούνται οι τρεις σωρευτικές προϋποθέσεις, ήτοι: «Ι. Να υφίσταται μερική ή ολική κύρωση του δασικού χάρτη, ΙΙ. Να εντοπίζεται δασικού εν γένει χαρακτήρας στην εξεταζόμενη έκταση, και ΙΙΙ. Να επιθυμείτε την έκδοση σχετικής βεβαίωσης για κάθε μεταβίβαση, σύσταση, αλλοίωση και γενικά κάθε μεταβολή των εμπραγμάτων δικαιωμάτων», δ) το …/21.12.2020 έγγραφο της Διεύθυνσης Δασών Νομού Χαλκιδικής, στο οποίο αναφέρεται ότι ισχύει το ως άνω υπό στοιχείο γ΄ έγγραφο της ίδιας Υπηρεσίας και δεν είναι δυνατό να εκδοθεί πιστοποιητικό δασικού εν γένει χαρακτήρα, διότι η έκταση για την οποία αυτό ζητείται βρίσκεται εκτός κύρωσης του δασικού χάρτη, ε) το …/29.8.2018 πιστοποιητικό ακαΐας του Δασαρχείου Πολυγύρου, από το οποίο προκύπτει ότι το επίδικο τμήμα εμβαδού 27.419,29 τ.μ. «που φέρει στον αναρτημένο δασικό χάρτη το χαρακτηρισμό ΔΑ … δεν συμπεριλαμβάνεται στον μερικώς κυρωμένο δασικό χάρτη επειδή υπάρχει αντίρρηση.», στ) το …/29.1.2021 έγγραφο του Δασαρχείου Πολυγύρου, σύμφωνα με το οποίο τα αναφερόμενα στο ως άνω υπό στοιχείο ε΄ πιστοποιητικό εξακολουθούσαν να ισχύουν κατά τον χρόνο έκδοσης του εν λόγω εγγράφου και ζ) το από 11.2.2025 πιστοποιητικό ΕΝ.Φ.Ι.Α. του προσφεύγοντος, από το οποίο προκύπτει ότι δηλώνει την επίδικη έκταση εμβαδού 27.419,29 τ.μ. ως δασική. Αντιθέτως, το καθ’ ου Ελληνικό Δημόσιο, με την κατατεθείσα στις 11.4.2024 έκθεση απόψεών του, ζητεί την απόρριψη της υπό κρίση προσφυγής.
10. Επειδή, σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 20 του ν. 3889/2010, για τη μεταβίβαση δασικής εν γένει έκτασης απαιτείται πιστοποιητικό της αρμόδιας υπηρεσίας της Διεύθυνσης Δασών, που να βεβαιώνει τον χαρακτήρα της έκτασης, μόνο σε περίπτωση που έχει προηγηθεί η κύρωση του οικείου δασικού χάρτη. Όπως προκύπτει από τη συνδυαστική ερμηνεία της ανωτέρω διάταξης με την παράγραφο 6 του ίδιου άρθρου, σε περίπτωση κατά την οποία ο δασικός χάρτης είναι μεν αναρτημένος, αλλά δεν έχει κυρωθεί, η βεβαίωση του δασικού χαρακτήρα της μεταβιβαζόμενης έκτασης πραγματοποιείται με υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 8 του ν. 1599/1986 επί του τοπογραφικού διαγράμματος, που συνοδεύει τη σχετική πράξη του συμβολαιογράφου, από τον συντάκτη του. Εν προκειμένω, κατά τον χρόνο μεταβίβασης του επίμαχου ακινήτου με το …/29.1.2021 συμβόλαιο του Συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Παρασκευά Κυριακίδη, ο οποίος είναι και ο κρίσιμος χρόνος για τον υπολογισμό της φορολογητέας αξίας, η επίδικη έκταση εμβαδού 27.419,29 τ.μ. περιλαμβανόταν ως δασική στον αναρτημένο (μη κυρωμένο) οικείο δασικό χάρτη, ενώ εκκρεμούσε και σχετική αντίρρηση αναφορικά με τον δασικό της χαρακτήρα. Περαιτέρω, το οικείο συμβόλαιο συνοδεύεται από τοπογραφικό διάγραμμα, επί του οποίου υφίσταται υπεύθυνη δήλωση δασολόγου – περιβαλλοντολόγου μηχανικού, που βεβαιώνει τα ανωτέρω αναφορικά με την επίδικη έκταση. Ενόψει τούτων, το Δικαστήριο κρίνει ότι, κατά τον υπολογισμό της αξίας του μεταβιβαζόμενου ακινήτου, έπρεπε να γίνει δεκτός ο δασικός χαρακτήρας της ανωτέρω έκτασης και να εφαρμοστεί συντελεστής χρήσης 0,60 βάσει των προβλέψεων του άρθρου 41 του ν. 1249/1982 και της 1144814/26361/ΠΟΛ.1310/30.12.1998 απόφασης του Υπουργού Οικονομικών, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα με την κρινόμενη προσφυγή. Είναι, δε, διάφορο και εκφεύγει του αντικειμένου της παρούσας δίκης, το ζήτημα εάν, ενόψει του ότι ο χαρακτηρισμός της επίδικης έκτασης ως δασικής έχει προσωρινό χαρακτήρα, θα μπορούσε η φορολογική αρχή, σε περίπτωση αποδοχής της υποβληθείσας αντίρρησης, να επανέλθει, καταλογίζοντας στον προσφεύγοντα τη διαφορά του αναλογούντος ποσού φόρου. Εξάλλου, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην έβδομη σκέψη της παρούσας απόφασης, ως προς τον προσδιορισμό της αξίας του επίμαχου ακινήτου δεν τυγχάνουν εφαρμογής οι διατάξεις του άρθρου 6 του ν. 998/1979, διότι δεν εφαρμόζονται σε φορολογικές διαφορές, απορριπτομένων ως αβασίμων των προβαλλομένων με τους προσθέτους λόγους ισχυρισμών, ανεξαρτήτως της παραδεκτής – ή μη – προβολής αυτών.
11. Επειδή, κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να γίνει δεκτή η προσφυγή και να ακυρωθεί η …/25.10.2021 απόφαση του Προϊσταμένου της Δ.Ε.Δ. της Α.Α.Δ.Ε., κατά το μέρος με το οποίο απορρίφθηκε η …/27.1.2021 ενδικοφανής προσφυγή που άσκησε ο προσφεύγων κατά της από 29.12.2020 πράξης διοικητικού προσδιορισμού Φ.Μ.Α. του Προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. Πολυγύρου, που εκδόθηκε επί της …/2020 δήλωσης του προσφεύγοντος, με την οποία δεν έγινε δεκτή η εφαρμογή μειωτικού συντελεστή 0,60 κατά τον υπολογισμό της αξίας έκτασης δασικού χαρακτήρα εμβαδού 27.419,29 τ.μ., η οποία περιλαμβάνεται στο μεταβιβασθέν ακίνητο. Περαιτέρω, πρέπει να επιστραφεί στον προσφεύγοντα το αχρεωστήτως καταβληθέν ποσό φόρου, νομιμοτόκως από την άσκηση της ενδικοφανούς προσφυγής (στην οποία περιελήφθη σχετικό αίτημα) στις 27.1.2021, με το επιτόκιο που ορίζεται στην, εκδοθείσα κατ’ εξουσιοδότηση της παρ. 4 του άρθρου 53 του ν. 4174/2013 (Α΄ 170), ΔΠΕΙΣ 1198598ΕΞ2013 απόφαση του Υπουργού Οικονομικών (Β΄ 19/2014). Τέλος, πρέπει να αποδοθεί το καταβληθέν παράβολο στον προσφεύγοντα (άρθρο 277 παρ. 9 εδ. α΄ του Κ.Δ.Δ.), ενώ, κατ’ εκτίμηση των περιστάσεων, πρέπει να απαλλαγεί το καθ’ ου από τα δικαστικά έξοδα αυτού (άρθρο 275 παρ. 1 εδ. ε΄ του ίδιου Κώδικα).
ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ
Δέχεται την προσφυγή.
Ακυρώνει τη …/25.10.2021 απόφαση του Προϊσταμένου της Δ.Ε.Δ. της Α.Α.Δ.Ε., κατά το μέρος με το οποίο απορρίφθηκε η …/27.1.2021 ενδικοφανής προσφυγή που άσκησε ο προσφεύγων κατά της από 29.12.2020 πράξης διοικητικού προσδιορισμού Φ.Μ.Α. του Προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. Πολυγύρου.
Διατάσσει τον Προϊστάμενο της αρμόδιας φορολογικής αρχής να προβεί σε νέα εκκαθάριση του οφειλόμενου φόρου βάσει της …/2020 δήλωσης του προσφεύγοντος, εφαρμόζοντας συντελεστή χρήσης 0,60 κατά τον υπολογισμό της αξίας της δασικού χαρακτήρα έκτασης εμβαδού 27.419,29 τ.μ. που περιλαμβάνεται στο μεταβιβασθέν ακίνητο.
Διατάσσει την επιστροφή στον προσφεύγοντα του αχρεωστήτως καταβληθέντος ποσού φόρου, νομιμοτόκως από την άσκηση της ενδικοφανούς προσφυγής στις 27.1.2021, με το επιτόκιο που ορίζεται στην, εκδοθείσα κατ’ εξουσιοδότηση της παρ. 4 του άρθρου 53 του ν. 4174/2013, ΔΠΕΙΣ 1198598ΕΞ2013 απόφαση του Υπουργού Οικονομικών.
Διατάσσει την επιστροφή στον προσφεύγοντα του υπερβάλλοντος ποσού παραβόλου, εξήντα ευρώ και πενήντα τεσσάρων λεπτών (60,54 ευρώ) και την απόδοση σε αυτόν του καταβληθέντος παραβόλου ποσού είκοσι εννέα ευρώ και ογδόντα δύο λεπτών (29,82 ευρώ).
Απαλλάσσει το καθού η προσφυγή Ελληνικό Δημόσιο από τα δικαστικά έξοδα.
Η απόφαση δημοσιεύθηκε στη Θεσσαλονίκη στις 22.9.2025, σε έκτακτη, δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του Δικαστηρίου αυτού.
Ο ΔΙΚΑΣΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
