Σύνοψη Διαμεσολάβησης
Μεταβολή επωνύμου ανήλικου τέκνου με στοιχεία αλλοδαπότητας
Ο Συνήγορος του Πολίτη έλαβε αναφορά από μητέρα παιδιού που γεννήθηκε στην αλλοδαπή, όπου έλαβε το επώνυμο του πατέρα, ενώ στην ελληνική ληξιαρχική πράξη γέννησής του καταχωρήθηκε ως επώνυμό του εκείνο της μητέρας, σε εφαρμογή του κανόνα του άρ.1505 παρ.2 ΑΚ., σύμφωνα με τον οποίο το επώνυμο (πρέπει να) είναι κοινό για όλα τα τέκνα έγγαμου ζεύγους.
Η Ελληνίδα μητέρα και ο Ινδός πατέρας, είχαν δηλώσει στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου κατοικούν και γεννήθηκαν τα τέκνα, ως επώνυμο των δύο πρώτων τέκνων (κοριτσιών) εκείνο της μητέρας και του τρίτου (αγοριού) εκείνο του πατέρα, διότι αυτό είναι συνεπές με τη θρησκεία του σιχισμού, στην οποία όλη η οικογένεια ανήκει. Σύμφωνα με τους θρησκευτικούς και πολιτισμικούς κανόνες, που ακολουθούν οι Σιχ, όλοι οι άνδρες λαμβάνουν το επώνυμο Σ* και όλες οι γυναίκες το επώνυμο Κ*.
Η μητέρα επιδίωξε να διορθώσει το πρόβλημα, αιτούμενη την μεταβολή επωνύμου με την διοικητική διαδικασία του ν.δ.2573/1953 από τον αρμόδιο Δήμαρχο. Η αίτησή της, όμως, απορρίφθηκε με επίκληση της πιο πάνω διάταξης του ΑΚ, αφενός, και χαρακτηρισμό των προβαλλόμενων λόγων μεταβολής ως μη σοβαρών, αφετέρου. Η απόφαση Δημάρχου προσβλήθηκε ενώπιον της Επιτροπής του άρ.152 ν.3463/2006 Πειραιώς, Νήσων και Ανατολικής Αττικής της Περιφέρειας Αττικής.
Ο Συνήγορος ενημέρωσε την Επιτροπή για τις απόψεις του, και συγκεκριμένα επισήμανε ότι α) ήταν εσφαλμένη η εφαρμογή του ελληνικού δικαίου, δηλαδή του άρ.1505 παρ.2 ΑΚ, από την Ελληνική Πρεσβεία, που μετέβαλε το επώνυμο του ανήλικου κατά τη μεταγραφή της αλλοδαπής πράξης γέννησης, διότι κατ’άρ.18 ΑΚ ελλείψει κοινής ιθαγένειας γονέων και τέκνων, οι μεταξύ τους σχέσεις ρυθμίζονται από το δίκαιο της τελευταίας κοινής συνήθους διαμονής, εν προκειμένω του Η.Β., όπου ο προσδιορισμός επωνύμου του τέκνου γίνεται από τους γονείς ελεύθερα (επομένως και χωρίς να είναι κοινό για όλα τα τέκνα του ίδιου ζεύγους),
β) και αν ακόμη καλούνταν σε εφαρμογή το ελληνικό δίκαιο, η απόφαση του Δημάρχου δεν έλαβε υπόψη την ύπαρξη του άρ.34 Ν.4674/2020, σύμφωνα με το οποίο η διάταξη του άρθρου 1505 ΑΚ δεν εμποδίζει τη μεταβολή του επωνύμου του τέκνου με τη διοικητική διαδικασία, εφόσον συντρέχουν σοβαροί επιγενόμενοι λόγοι,
γ) η ανάγκη σεβασμού δημιουργημένων καταστάσεων στο εξωτερικό πάγια αναγνωρίζεται ως σοβαρός λόγος μεταβολής επωνύμου από τα δικαστήρια, η θυμηδία (η οποία μπορεί να προκληθεί από τη χρήση επωνύμου που συνάδει άτομο άλλου φύλου μεταξύ ανηλίκων) ρητά χαρακτηρίζεται ως σοβαρός λόγος στη σχετική Εγκύκλιο Υπουργείου Εσωτερικών, ενώ η προσβολή της θρησκευτικής ελευθερίας και τα προβλήματα κατά τη διαμόρφωση της ταυτότητας φύλου του παιδιού από τη χρήση επωνύμου που δεν συνάδει με τους θρησκευτικούς και κοινωνικούς κανόνες της πολιτισμικής ομάδας στην οποία ανήκει το τέκνο, επιτείνουν τη σοβαρότητα των λόγων που δικαιολογούν τη μεταβολή του επωνύμου.
Η Επιτροπή συντάχθηκε με τις απόψεις του Συνηγόρου και αποκαταστάθηκε η προσβολή που είχε υποστεί το δικαίωμα του παιδιού στην ταυτότητά του.
Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ισαβέλλα Πικρού
Ειδική επιστήμονας: Μαρία Μπλιάτη
