ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Προσφυγή- Πράξη επιβολής προστίμου της Επιθεώρησης Εργασίας για την αποδιδόμενη στην προσφεύγουσα παράβαση των διατάξεων σχετικά με την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία- Διαπίστωση ύπαρξης ακάλυπτων κινούμενων στοιχείων σε μηχάνημα στην έδρα της προσφεύγουσας – Κίνδυνος εγκλωβισμού ανθρώπινων μελών- Διαπίστωση της τέλεσης της παράβασης ανεξαρτήτως του ότι το μηχάνημα δεν βρισκόταν κατά το χρόνο ελέγχου σε παραγωγική λειτουργία αλλά σε φάση συντήρησης, καθόσον στη χρησιμοποίηση του εξοπλισμού εργασίας περιλαμβάνεται και η συντήρησή του- Επιβολή του προστίμου με μόνη τη διαπίστωση της παράβασης της εργατικής νομοθεσίας, ανεξαρτήτως υπαιτιότητας- Η χορήγηση εύλογης προθεσμίας προς συμμόρφωση αποτελεί απλώς ευχέρεια και όχι υποχρέωση της ελεγκτικής αρχής- Παράθεση του συνόλου των κριτηρίων που ελήφθησαν υπόψη για τον καθορισμό του ύψους του προστίμου- Το επιβληθέν πρόστιμο παρίσταται εύλογο και προσήκον υπολογισθέν με βάση τα προβλεπόμενα στο νόμο κριτήρια, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη έτερα στοιχεία ή ειδικές περιστάσεις- Απορρίπτει την προσφυγή.
ΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΤΜΗΜΑ ΣΤ’
ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 6 Νοεμβρίου 2024, με δικαστή τη Θεοπούλα Θεοδωρίδου, Πρωτοδίκη Δ.Δ., και γραμματέα τη Σοφία Ορφανίδου, δικαστική υπάλληλο,
για να δικάσει την προσφυγή με αριθμό καταχώρισης …/18-1-2024 και εθνικό αριθμό υπόθεσης (Ε.Α.Υ.) …,
της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία « … Α.Ε.» και τον διακριτικό τίτλο «…», που εδρεύει στη ΒΙ.ΠΑ. … (οδός …) και εκπροσωπείται νομίμως, για την οποία παραστάθηκε, με την, κατατεθείσα στις 5-11-2024, έγγραφη δήλωση, κατ’ άρθρο 133 παρ. 2 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, η πληρεξούσια δικηγόρος Ελένη Πάντζου,
κατά του Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται εν προκειμένω νομίμως από τον Διευθυντή της Περιφερειακής Διεύθυνσης Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Μακεδονίας-Θράκης της ανεξάρτητης αρχής «Επιθεώρηση Εργασίας», ο οποίος κατάθεσε, στις 14-10-2024, έγγραφη δήλωση περί μη εμφάνισής του στο ακροατήριο, κατ’ επίκληση του άρθρου 133 παρ. 2 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας.
Μετά τη συνεδρίαση, το Δικαστήριο μελέτησε τη δικογραφία σύμφωνα με τον Νόμο.
Η κρίση του είναι η εξής:
1. Επειδή, με την κρινόμενη προσφυγή, για την άσκηση της οποίας καταβλήθηκε το νόμιμο παράβολο (βλ. το ήδη δεσμευμένο ηλεκτρονικό παράβολο με κωδικό …), ζητείται, παραδεκτώς, η ακύρωση, άλλως η μεταρρύθμιση, της …/22-11-2023 πράξης επιβολής προστίμου του Τμήματος Συντονισμού Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία (ΤΣΕΑΥΕ) Μακεδονίας-Θράκης της Περιφερειακής Διεύθυνσης Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία (ΠΔΕΑΥΕ) Κεντρικής Μακεδονίας της ανεξάρτητης αρχής «Επιθεώρηση Εργασίας», με την οποία επιβλήθηκε σε βάρος της προσφεύγουσας πρόστιμο, ύψους 5.100 ευρώ, για την αποδιδόμενη σε αυτήν παράβαση των διατάξεων σχετικά με την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία.
2. Επειδή, στον ν. 3850/2010 (Α’ 84), με το άρθρο πρώτο του οποίου κυρώθηκε ο Κώδικας νόμων για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων, ορίζεται στο άρθρο 1: «Ο παρών κώδικας έχει ως αντικείμενο την εφαρμογή μέτρων για την προαγωγή της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων κατά την εργασία. […]», στο άρθρο 2 παρ. 1: «Οι διατάξεις του κώδικα εφαρμόζονται, εφόσον δεν ορίζεται αλλιώς, σε όλες τις επιχειρήσεις, εκμεταλλεύσεις και εργασίες του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα», στο άρθρο 3: «1. Για την εφαρμογή του παρόντος, νοείται ως: […] ε) Τόπος εργασίας: κάθε χώρος όπου βρίσκονται ή μεταβαίνουν οι εργαζόμενοι εξαιτίας της εργασίας του και που είναι κάτω από τον έλεγχο του εργοδότη. […]», στο άρθρο 35: «1. Μηχανές, συσκευές και εργαλεία με την έννοια του παρόντος είναι τα αντικείμενα που χρησιμοποιούνται στους τόπους εργασίας και που κινούνται με οποιαδήποτε άλλη ενέργεια, εκτός από την ανθρώπινη. 2. Οι μηχανές, συσκευές και εργαλεία πρέπει να έχουν κατασκευασθεί έτσι, ώστε με την ορθή τοποθέτηση και χρήση τους να μη δημιουργούν κινδύνους για τους εργαζομένους. 3. Οι μηχανές, συσκευές και εργαλεία πρέπει να είναι κατασκευασμένα έτσι, ώστε τα κινούμενα στοιχεία τους, που είναι δυνατό να δημιουργήσουν κινδύνους για τους εργαζομένους, να μην είναι προσιτά ή να αποκλείεται τυχαία επαφή μαζί τους στο μέτρο που αυτό δεν παρακωλύει τη λειτουργία και χρήση τους. 4. Αν δεν είναι δυνατό να αποτραπεί η ύπαρξη εξωτερικών και προσιτών στους εργαζομένους περιστρεφόμενων στοιχείων ή στοιχείων μετάδοσης της κίνησης, πρέπει να λαμβάνονται ιδιαίτερα μέτρα προστασίας των εργαζομένων από αυτά. 5. […]» και στο άρθρο 42: «1. Ο εργοδότης υποχρεούται να εξασφαλίζει την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων ως προς όλες τις πτυχές της εργασίες και να λαμβάνει μέτρα που να εξασφαλίζουν την υγεία και ασφάλεια των τρίτων. 2. […] 5. Στο πλαίσιο των ευθυνών του ο εργοδότης λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα για την προστασία της υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων πρόληψης των επαγγελματικών κινδύνων, ενημέρωσης και κατάρτισης, καθώς και της δημιουργίας της απαραίτητης οργάνωσης και της παροχής των αναγκαίων μέσων. 6. Ο εργοδότης υποχρεούται: α) να φροντίζει ώστε να προσαρμόζονται τα μέτρα της προηγούμενης παραγράφου ανάλογα με τις μεταβολές των περιστάσεων και να επιδιώκει τη βελτίωση των υφιστάμενων καταστάσεων, β) […], γ) να επιβλέπει την ορθή εφαρμογή των μέτρων υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων, δ) να γνωστοποιεί στους εργαζόμενους τον επαγγελματικό κίνδυνο από την εργασία τους, ε) […], στ) να εξασφαλίζει τη συντήρηση και την παρακολούθηση της ασφαλούς λειτουργίας μέσων και εγκαταστάσεων, ζ) […]. 7. Ο εργοδότης εφαρμόζει τα μέτρα που προβλέπονται στην παράγραφο 5, βάσει των ακόλουθων γενικών αρχών πρόληψης: α) αποφυγή των κινδύνων, β) εκτίμηση των κινδύνων που δεν μπορούν να αποφευχθούν, γ) προσαρμογή της εργασίας στον άνθρωπο, ειδικά όσον αφορά τη διαμόρφωση των θέσεων εργασίας, καθώς και την επιλογή των εξοπλισμών εργασίας και των μεθόδων εργασίας και παραγωγής […], δ) […]. 8. Με την επιφύλαξη των άλλων διατάξεων του παρόντος κώδικα, ο εργοδότης οφείλει, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση των δραστηριοτήτων της επιχείρησης: α) Να εκτιμά τους κινδύνους για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων, μεταξύ άλλων κατά την επιλογή των εξοπλισμών εργασίας […], καθώς και τους κινδύνους τους συναφείς με την παραγωγική διαδικασία. […]».
3. Επειδή, ακόμα, στο π.δ. 395/1994 (Α’ 220) «Ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας για τη χρησιμοποίηση εξοπλισμού εργασίας από τους εργαζόμενους κατά την εργασία τους σε συμμόρφωση με την οδηγία 89/655/ΕΟΚ» ορίζεται στο άρθρο 1: «1. Το παρόν προεδρικό διάταγμα καθορίζει τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας για τη χρησιμοποίηση εξοπλισμού εργασίας από τους εργαζόμενους κατά την εργασία τους, όπως αυτός ορίζεται στο άρθρο 2. Οι διατάξεις του εφαρμόζονται επιπλέον των γενικών διατάξεων για την υγιεινή και την ασφάλεια της εργασίας που ισχύουν κάθε φορά. 2. Οι διατάξεις του παρόντος εφαρμόζονται σε όλες τις επιχειρήσεις, εκμεταλλεύσεις και εργασίες του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα, ανεξαρτήτως κλάδου οικονομικής δραστηριότητας στον οποίο εντάσσονται. 3. […]», στο άρθρο 2: «Για τους σκοπούς του παρόντος νοείται ως: 1. Εξοπλισμός εργασίας: Κάθε μηχανή, συσκευή, εργαλείο ή εγκατάσταση που χρησιμοποιείται κατά την εργασία. 2. Χρησιμοποίηση εξοπλισμού εργασίας: Κάθε δραστηριότητα σχετική με τον εξοπλισμό εργασίας, όπως η θέση σε λειτουργία ή εκτός λειτουργίας, η χρήση, η μεταφορά, η επισκευή, η μετατροπή, ο προληπτικός έλεγχος και η συντήρηση, συμπεριλαμβανομένου και του καθαρισμού. […]» και στο άρθρο 3: «1. Ο εργοδότης λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα ώστε ο εξοπλισμός εργασίας που τίθεται στη διάθεση των εργαζομένων μέσα στην επιχείρηση ή/και την εγκατάσταση να είναι κατάλληλος για την προς εκτέλεση εργασία ή κατάλληλα προσαρμοσμένος για τον σκοπό αυτό, ούτως ώστε να διασφαλίζεται η ασφάλεια και η υγεία των εργαζομένων κατά τη χρησιμοποίησή του. 2. […] 3. Όταν δεν είναι δυνατό να εξασφαλιστεί πλήρως, κατά τον τρόπο αυτό, η ασφάλεια και η υγεία των εργαζομένων κατά τη χρησιμοποίηση του εξοπλισμού εργασίας, ο εργοδότης λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα, ώστε να περιορίσει τους κινδύνους στο ελάχιστο». Εξάλλου, στο Παράρτημα Ι που προσαρτάται στο άρθρο 9 του εν λόγω π.δ. ορίζεται: «[…] Γενικές ελάχιστες προδιαγραφές που ισχύουν για τον εξοπλισμό εργασίας. […] 2.13. Εάν υπάρχουν κίνδυνοι λόγω επαφής με κινούμενα μηχανικά στοιχεία του εξοπλισμού εργασίας που μπορεί να προκαλέσουν ατυχήματα, πρέπει αυτά να είναι εφοδιασμένα με προφυλακτήρες ή με συστήματα που να εμποδίζουν την πρόσβαση στις επικίνδυνες ζώνες ή να σταματούν την κίνηση των επικίνδυνων στοιχείων πριν την πρόσβαση στις επικίνδυνες ζώνες. 2.14. Οι προφυλακτήρες και τα συστήματα προστασίας: 2.14.1. Πρέπει να είναι ανθεκτικής κατασκευής. 2.14.2. Δεν πρέπει να προκαλούν πρόσθετους κινδύνους. 2.14.3. Δεν πρέπει να μπορούν να παρακαμφθούν ή να αχρηστευθούν εύκολα. 2.14.4. Πρέπει να βρίσκονται σε επαρκή απόσταση από την επικίνδυνη ζώνη. 2.14.5. Πρέπει να παρακωλύουν στο ελάχιστο την παρακολούθηση των φάσεων εργασίας. 2.14.6. Πρέπει να επιτρέπουν τις απαραίτητες επεμβάσεις για την τοποθέτηση ή/και την αντικατάσταση των στοιχείων του εξοπλισμού εργασίας καθώς και την εκτέλεση των εργασιών συντήρησης. Στην περίπτωση αυτή πρέπει να επιτρέπουν την πρόσβαση μόνο στον τομέα όπου θα εκτελεστεί η εργασία και, αν είναι δυνατόν, χωρίς να χρειαστεί αποσυναρμολόγηση του προφυλακτήρα ή του συστήματος προστασίας. […]».
4. Επειδή, περαιτέρω, ο ν. 3996/2011 «Αναμόρφωση του Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας, ρυθμίσεις θεμάτων Κοινωνικής Ασφάλισης και άλλες διατάξεις» (Α’ 170) ορίζει στο άρθρο 23: «Στο πλαίσιο της κατασταλτικής δράσης του το Σ.Ε.Π.Ε.: 1. Αν διαπιστώσει παραβίαση των διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας […] το Σ.Ε.Π.Ε. είτε χορηγεί κατά την κρίση του εύλογη προθεσμία για συμμόρφωση προς τις εν λόγω διατάξεις είτε λαμβάνει άμεσα διοικητικά μέτρα και επιβάλλει τις προβλεπόμενες διοικητικές κυρώσεις […]» και στο άρθρο 24: «1. Στον εργοδότη που παραβαίνει τις διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας επιβάλλεται ύστερα από προηγούμενη πρόσκληση για παροχή εξηγήσεων: Α. Πρόστιμο για καθεμία παράβαση από τριακόσια (300) ευρώ μέχρι πενήντα χιλιάδες (50.000) ευρώ με αιτιολογημένη πράξη είτε του αρμόδιου Προϊσταμένου Τμήματος Επιθεώρησης κατόπιν σχετικής εισήγησης του Επιθεωρητή Εργασίας που διενήργησε τον έλεγχο είτε του αρμόδιου Προϊσταμένου Περιφερειακής Διεύθυνσης Επιθεώρησης κατόπιν σχετικής εισήγησης του αντίστοιχου Προϊσταμένου Τμήματος Επιθεώρησης είτε του Ειδικού Επιθεωρητή Εργασίας που διενήργησε τον έλεγχο. […] 2. Για την επιβολή των παραπάνω διοικητικών κυρώσεων συνεκτιμώνται τα εξής κριτήρια: η σοβαρότητα της παράβασης, η τυχόν επαναλαμβανόμενη μη συμμόρφωση στις υποδείξεις των αρμόδιων οργάνων, οι παρόμοιες παραβάσεις για τις οποίες έχουν επιβληθεί κυρώσεις στο παρελθόν, ο βαθμός υπαιτιότητας, ο αριθμός των εργαζομένων, το μέγεθος της επιχείρησης, το καθεστώς απασχόλησης, ο αριθμός των εργαζομένων που θίγονται και η υπαγωγή της επιχείρησης σε μία από τις κατηγορίες του άρθρου 10 του ν. 3850/2010 (Α’ 84). Με απόφαση του Υπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης κατηγοριοποιούνται οι παραβάσεις, εξειδικεύονται τα κριτήρια, καθορίζεται η μέθοδος υπολογισμού του ύψους του προστίμου και προβλέπονται περιπτώσεις στις οποίες το ύψος του προστίμου μπορεί να αναπροσαρμόζεται. […]». Κατ’ εξουσιοδότηση των παραπάνω διατάξεων του άρθρου 24 παρ. 2 του ν. 3996/2011, εκδόθηκε η 29164/755/2019 απόφαση της Υπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (Β’ 2686), η οποία ίσχυε κατά τον κρίσιμο, εν προκειμένω, χρόνο για τον καθορισμό του ύψους του επιβλητέου προστίμου (πρβλ. ΣτΕ 2514/2009, 1748/2001 σκ. 5), μετά τη μερική κατάργησή της, ως προς το Κεφάλαιο Α’ του άρθρου 1 και τα σχετικά με αυτό ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ Ι και ΙΙ, με το άρθρο 4 της 60201/Δ7.1422/2019 απόφασης του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων (Β’ 4997), -θεωρούμενης, περαιτέρω, κατηργημένης κάθε αντίθετης διάταξης που ρυθμίζει κατά τρόπο διάφορο το ύψος του προβλεπόμενου προστίμου. Με την εν λόγω υπουργική απόφαση κατηγοριοποιήθηκαν οι παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας και καθορίσθηκαν μέθοδοι υπολογισμού των επιβαλλομένων προστίμων που επιβάλλονται από τους επιθεωρητές ασφάλειας και υγείας στην εργασία, με τη συνεκτίμηση των προβλεπομένων στην απόφαση αυτή κριτηρίων και υπο-κριτηρίων. Ειδικότερα, στο Κεφάλαιο Β’ του άρθρου 1 της εν λόγω απόφασης, με τίτλο «Μέθοδος υπολογισμού των προστίμων που επιβάλλονται από τους Επιθεωρητές Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία», ορίζεται: «[…] 1. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟ-ΚΡΙΤΗΡΙΑ Τα πρόστιμα επιβάλλονται με τη συνεκτίμηση τεσσάρων (4) βασικών μεταβλητών-κριτηρίων και ενός (1) υπο-κριτηρίου. Τα βασικά κριτήρια είναι τα εξής: i) Αριθμός εργαζομένων (ΑΕ). ii) Σοβαρότητα των συνεπειών της παράβασης και έκτασης του κινδύνου (Σ). iii) Κατηγορία επιχείρησης (Κ), με βάση το άρθρο 10 του ν. 3850/2010 (ΦΕΚ 84/τ.Α’/2-6-2010) “Κύρωση του Κώδικα νόμων για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων” και iv) Υποτροπή της επιχείρησης (Υ). […] Η έλλειψη συνδρομής της υπό στοιχείο iv μεταβλητής -κριτηρίου δεν επηρεάζει την επιβολή του προστίμου όταν συντρέχουν οι προϋποθέσεις των λοιπών μεταβλητών – κριτηρίων. Το υπο-κριτήριο είναι ο Βαθμός Συνεργασίας (ΒΣ): Για το χαρακτηρισμό του βαθμού συνεργασίας συνεκτιμώνται ιδίως: α) η τυχόν επαναλαμβανόμενη μη συμμόρφωση σε υποδείξεις – συστάσεις, β) ο βαθμός υπαιτιότητας (βαθμός ευθύνης) του εργοδότη και γ) η παρεμπόδιση του έργου του επιθεωρητή κατά την διενέργεια του ελέγχου, η μη χορήγηση στοιχείων κατά τη διάρκεια της έρευνας, κ.τ.λ. Αρχικώς καθορίζεται ένα βασικό ποσό προστίμου (ΒΠ) το οποίο μπορεί να αναπροσαρμόζεται προς τα πάνω όταν συντρέχουν ειδικοί λόγοι. Κάθε μία από τις τρεις (3) μεταβλητές – κριτήρια (ΑΕ, Σ και Κ) λαμβάνει πέντε (5) διακριτές τιμές σύμφωνα με τους ακόλουθους πίνακες: ΠΙΝΑΚΑΣ 1: ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ (ΑΕ) ΑΕ = Δείκτης μεταβολής αριθμού εργαζομένων ΔΕΙΚΤΕΣ […] 5 […] ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ από 21 έως 50 […] ΠΙΝΑΚΑΣ 2: ΣΟΒΑΡΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΣΥΝΕΠΕΙΩΝ ΤΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (Σ) Σ= Δείκτης σοβαρότητας των συνεπειών της παράβασης και έκτασης κινδύνου ΔΕΙΚΤΕΣ 1 ΣΟΒΑΡΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΣΥΝΕΠΕΙΩΝ ΤΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΤΑΣΗΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΧΑΜΗΛΗ {ενδεικτικά αναφέρονται διατάξεις σχετικά με θέματα διαχείρισης Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας (ΥΑΕ), όπως ημερολόγιο μέτρων ασφαλείας, βιβλίο υποδείξεων Τεχνικού Ασφαλείας και Γιατρού Εργασίας, γραπτή εκτίμηση των υφιστάμενων κατά την εργασία κινδύνων, η εκ των προτέρων γνωστοποίηση οικοδομικού έργου, σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας και φάκελος Ασφάλειας και Υγείας, ειδικό βιβλίο ατυχημάτων, τέλη κυκλοφορίας σε μηχάνημα έργου (ΜΕ), πινακίδες ΜΕ, στοιχεία ασφάλισης ΜΕ} [ΔΕΙΚΤΕΣ] 2 [ΣΟΒΑΡΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΣΥΝΕΠΕΙΩΝ ΤΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΤΑΣΗΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ] ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ […] Όταν η παράβαση δεν αφορά θέματα διαχείρισης Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας (ΥΑΕ), το Σ λαμβάνει πάντα τιμές μεγαλύτερες της μονάδας (Σ>1): Ενδεικτικός κατάλογος παραβάσεων που δεν αφορούν θέματα διαχείρισης ΥΑΕ (Σ>1) […] β Έλλειψη ή μη λειτουργία διατάξεων ασφαλείας εξοπλισμού εργασίας […] ΠΙΝΑΚΑΣ 3: ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΩΝ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 10 ΤΟΥ ν. 3850/2010 (Κ) Κ = Δείκτης Κατηγορίας επιχείρησης Α, Β ή Γ με βάση το άρθρο 10 του ν. 3850/2010 ΔΕΙΚΤΕΣ […] 4 […] ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ […] Κατηγορία Β […] Η επιλογή των αριθμοδεικτών 1, 2 (κατηγορία Γ) και 3, 4 (κατηγορία Β) επαφίεται στην κρίση των αρμοδίων, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, οργάνων λαμβάνοντας υπόψη τη συνολική εικόνα της επιχείρησης σχετικά με την ασφάλεια και την υγεία. 2. ΒΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΕΠΙΒΑΛΛΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΣΤΙΜΟΥ Η εκτίμηση προστίμου είναι το γινόμενο των ακόλουθων τριών (3) μεταβλητών – κριτηρίων: ΕΠ=ΑΕ*Σ*Κ (μαθηματικός τύπος) Γινόμενο ΕΠ: ανάλογα με την υποτροπή της επιχείρησης (Υ) το ποσό του προστίμου καθορίζεται, κατά την κρίση των αρμοδίων, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, οργάνων, στις αμέσως επόμενες κλίμακες (Xi+1) ή (Xi+2) του τελευταίου πίνακα υπολογισμού, λαμβάνοντας υπόψη το Βαθμό Συνεργασίας (ΒΣ). Βήμα 1: Μαθηματικός τύπος υπολογισμού εύρους εκτιμώμενου προστίμου (πέντε βαθμίδες) […] Βήμα 2: Κλίμακες προσδιορισμού του ύψους των προστίμων (έξι κλίμακες) Κλίμακες Xi […] 3η κλίμακα […] ΟΡΙΑ ΓΙΝΟΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ (ΕΠ) […] Από 23 έως και 45 […] ΕΥΡΟΣ ΠΡΟΣΤΙΜΩΝ […] ΕΛΑΧΙΣΤΟ 5.0001,00 € […] ΜΕΓΙΣΤΟ […] 10.400,00 € […] ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΠΡΟΣΤΙΜΩΝ […] Μεσαίο […] Βήμα 4 Μετά τον υπολογισμό του αρχικού εύρους αναφοράς και για τον ακριβή προσδιορισμό του βασικού ποσού του προστίμου (ΒΠ), λαμβάνεται υπ` όψιν ο Βαθμός Συνεργασίας (ΒΣ), χωρίς γραμμική παρεμβολή ανάμεσα στην αρχική και τελική τιμή της εκάστοτε κλίμακας (Xi). 3. ΑΝΑΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΒΑΣΙΚΟΥ ΠΟΣΟΥ Όταν συντρέχουν ειδικοί λόγοι, μπορεί να αναπροσαρμοσθεί το βασικό ποσό προστίμου προς τα πάνω […]».
5. Επειδή, στην προκείμενη περίπτωση, από τα στοιχεία της δικογραφίας προκύπτουν τα εξής: Η προσφεύγουσα εταιρία, με έδρα στη Βιομηχανική Περιοχή …, δραστηριοποιείται στην επεξεργασία, τυποποίηση και εμπορία αγροτικών προϊόντων. Σε επιτόπιο έλεγχο που διενεργήθηκε στις 3-11-2023 και ώρα 10.05π.μ., από τους αρμόδιους επιθεωρητές του ΤΣΕΑΥΕ Μακεδονίας-Θράκης διαπιστώθηκε, μεταξύ άλλων, ότι σε μηχάνημα (φούρνο) που βρισκόταν στον χώρο ψησίματος των πιπεριών υπήρχαν ακάλυπτα κινούμενα στοιχεία (γρανάζια και αλυσίδες), κατά παράβαση των διατάξεων του π.δ. 395/1994 (εδάφια 2.13 και 2.14 του Παραρτήματος Ι του άρθρου 9. Σχετικώς συντάχθηκαν τα …/3-11-2023 (χειρόγραφα) δελτία ελέγχου, με τα οποία, επιπλέον, η προσφεύγουσα κλήθηκε να εκθέσει τις απόψεις της για την παραπάνω παράβαση εντός προθεσμίας επτά ημερών. Ανταποκρινόμενη στην εν λόγω πρόσκληση, με τις με αριθ. πρωτ. …/10-11-2023 και …/20-11-2023 εξηγήσεις που υπέβαλε ηλεκτρονικώς, υποστήριξε, αναφορικά με την προαναφερόμενη παράβαση, ότι, κατά τον χρόνο του επιτόπιου ελέγχου, το συγκεκριμένο τμήμα της επιχείρησης (που αφορά το ψήσιμο των φρέσκων κόκκινων πιπεριών) ήταν κλειστό λόγω πέρατος της εποχικής του λειτουργίας και ο ευρισκόμενος εκεί εξοπλισμός βρισκόταν σε διαδικασία συντήρησης, για τον λόγο δε αυτόν δεν υπήρχε τοποθετημένο προστατευτικό καπάκι, ενώ συνυπέβαλε, μεταξύ άλλων, και φωτογραφία στην οποία εμφαινόταν, κατά τους ισχυρισμούς της, η (μεταγενέστερη)τοποθέτηση προστατευτικού καπακιού στο επίμαχο μηχάνημα. Ωστόσο, οι παραπάνω εξηγήσεις δεν κρίθηκαν ικανοποιητικές και, με την …/22-11-2023 πράξη επιβολής προστίμου του ΤΣΕΑΥΕ Μακεδονίας-Θράκης, κατόπιν της …/22-11-2023 εισήγησης του αρμόδιου Επιθεωρητή του ίδιου Τμήματος, επιβλήθηκε σε βάρος της προσφεύγουσας πρόστιμο, ύψους 5.100 ευρώ, για την παραπάνω παράβαση, η οποία, κατά τα αναφερόμενα στην πράξη επιβολής προστίμου, ενείχε τον κίνδυνο εγκλωβισμού ανθρώπινων μελών. Σύμφωνα με το φύλλο υπολογισμού ύψους προστίμου, που περιλαμβάνεται στην προαναφερόμενη εισήγηση, για τον υπολογισμό του προστίμου λήφθηκαν υπόψη ο χαρακτηρισμός της παράβασης (σημαντική), η σοβαρότητα αυτής (Σ=2), το απασχολούμενο προσωπικό της επιχείρησης (22 άτομα), τα μόρια μεταβολής αριθμού εργαζομένων (ΑΕ=5), η κατηγορία της επιχείρησης (Κ = 4 κατηγορία Β) και το ότι η επιχείρηση δεν ήταν υπότροπος. Από την εφαρμογή δε του μαθηματικού τύπου ΕΠ=ΑΕ*Σ*Κ προέκυψε το αρχικό εύρος του προστίμου (μεσαίο, από 5.001 ευρώ έως 10.400 ευρώ) και προτάθηκε η επιβολή προστίμου, ύψους 5.100 ευρώ, ενώ κρίθηκε ότι δεν συνέτρεχε περίπτωση αναπροσαρμογής του ποσού αυτού.
6. Επειδή, με την κρινόμενη προσφυγή, όπως αναπτύσσεται με το πααραδεκτώς κατατεθέν …/5-11-2024 υπόμνημα, η προσφεύγουσα ζητεί την ακύρωση, άλλως τη μεταρρύθμιση της παραπάνω πράξης επιβολής προστίμου, ισχυριζόμενη, αρχικώς, ότι μη νομίμως και κατά κακή εκτίμηση των αποδείξεων τής επιβλήθηκε το ένδικο πρόστιμο, διότι δεν υπέπεσε στην αποδιδόμενη σε αυτήν παράβαση. Ειδικότερα, προβάλλει ότι η προστατευτική διάταξη (καπάκι) του επίμαχου μηχανήματος είχε αφαιρεθεί, ώστε να διευκολυνθούν οι εργασίες συντήρησης αυτού, δεδομένου ότι η γραμμή επεξεργασίας κόκκινης ψητής πιπεριάς ήταν εκτός λειτουργίας και σε διαδικασία συντήρησης από 23-10-2023 έως 5-11-2023 (συνεπώς, και κατά τον χρόνο του επιτόπιου ελέγχου), καθώς είχε παρέλθει ο χρόνος της εποχικής της λειτουργίας. Για τον λόγο αυτό, εξάλλου, στη συγκεκριμένη μονάδα δεν απασχολούνταν κανένας εργαζόμενος, καθότι το σύνολο του (εποχικού) προσωπικού που είχε προσληφθεί, προκειμένου να απασχοληθεί σε αυτήν, είχε διακόψει την απασχόλησή του, ενώ θα απασχολούνταν ξανά προσωπικό τον Οκτώβριο του έτους 2024. Εξ αυτού προκύπτει, κατά τα προβαλλόμενα, ότι δεν υφίστατο ο, αναφερόμενος στην προβαλλόμενη πράξη επιβολής προστίμου, κίνδυνος εγκλωβισμού ανθρώπινων μελών στο συγκεκριμένο μηχάνημα. Περαιτέρω, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι κατά κακή χρήση της διακριτικής ευχέρειας της Διοίκησης δεν της χορηγήθηκε προθεσμία συμμόρφωσης αντί της επιβολής του ένδικου προστίμου, παρότι αυτό θα ήταν εύλογο και αναμενόμενο, λόγω του ότι δεν προέκυπτε άμεσος κίνδυνος για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων, ούτε, όμως, λήφθηκε υπόψη η εκούσια συμμόρφωσή της, αποδεικνυόμενη από σχετικό φωτογραφικό υλικό που συνυπέβαλε μαζί με τις απόψεις της. Ακόμα, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι κατά την επιμέτρηση του ένδικου προστίμου, το οποίο είναι δυσανάλογο της αποδιδόμενης παράβασης, δεν συνεκτιμήθηκαν τα, προβλεπόμενα από την 29164/755/2019 υπουργική απόφαση, κριτήρια της βαρύτητας της παράβασης, της ενδεχόμενης επαναλαμβανόμενης μη συμμόρφωσής της στις υποδείξεις των αρμόδιων οργάνων, της ενδεχόμενης υποτροπής της και του βαθμού υπαιτιότητας του εκπροσώπου της. Σε κάθε περίπτωση, όπως προβάλλεται, τα χαρακτηριστικά της ένδικης περίπτωσης υπήχθησαν εσφαλμένως στα κριτήρια της προαναφερόμενης υπουργικής απόφασης, και συγκεκριμένα, δεν ελήφθη υπόψη ότι ο εξοπλισμός ήταν εκτός λειτουργίας και σε φάση συντήρησης, ότι στη συγκεκριμένη μονάδα δεν απασχολούνταν προσωπικό και, συνακόλουθα, δεν προέκυπτε άμεσος κίνδυνος για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων, ότι η επιχείρηση ανήκει στην κατηγορία Β του άρθρου 10 του ν. 3850/2010, ότι ουδέποτε της έχει επιβληθεί πρόστιμο για παράβαση των διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας, καθώς και ότι συμμορφώθηκε άμεσα. Εάν είχαν συνεκτιμηθεί τα ως άνω στοιχεία, το επιβληθέν πρόστιμο θα ανερχόταν στο ελάχιστο ποσό των 300 ευρώ, στο ποσό δε αυτό ζητείται, επικουρικώς, να περιοριστεί το ένδικο πρόστιμο, μεταρρυθμιζόμενης αναλόγως της προσβαλλόμενης πράξης. Προς απόδειξη των παραπάνω, η προσφεύγουσα επικαλείται και προσκομίζει, μεταξύ άλλων: α) το (εσωτερικό) έντυπο «Καρτέλες συντήρησης μηχανήματος» για το μηχάνημα «Γραμμή επεξεργασίας κόκκινης ψητής πιπεριάς», όπου αναφέρεται ότι διενεργήθηκε προληπτική συντήρηση κατά το χρονικό διάστημα από 23-10-2023 έως 5-11-2023, οπότε πραγματοποιήθηκαν οι εργασίες που αναλυτικά αναφέρονται σε αυτό, και β) την από 30-10-2024 ένορκη βεβαίωση ενώπιον της δικηγόρου Θεσσαλονίκης …, ληφθείσα κατόπιν τήρησης της διαδικασίας του άρθρου 185 του Κ.Δ.Δ. [όπως το άρθρο αυτό τροποποιήθηκε με το άρθρο 15 του ν. 5094/2024 (Α’ 40) – σχετ. η …/16-10-2024 έκθεση του δικαστικού επιμελητή του Εφετείου Θεσσαλονίκης … περί επίδοσης κλήσης προς το καθ’ ου και η ΔΣΘ_ΕΒ_0011734_2024/30-10-2024 απόδειξη του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης περί κατάθεσης της ένορκης βεβαίωσης). Σε αυτήν, η … του …, σύζυγος του νόμιμου εκπροσώπου της προσφεύγουσας και εργαζόμενη αυτής, βεβαιώνει, μεταξύ άλλων, ότι ήταν παρούσα κατά τον ένδικο έλεγχο και ότι το καπάκι του επίμαχου μηχανήματος είχε ανοιχτεί προκειμένου να γίνουν οι εργασίες συντήρησης.
7. Επειδή, αντιθέτως, το καθ’ ου, με την από 9-10-2024 έκθεση απόψεων του ΤΣΕΑΥΕ Μακεδονίας-Θράκης, υπεραμύνεται της ορθότητας και νομιμότητας της προσβαλλόμενης πράξης επιβολής προστίμου και ζητεί την απόρριψη της κρινόμενης προσφυγής, προβάλλοντας, μεταξύ άλλων, ότι, πράγματι, το επίμαχο μηχάνημα, κατά τον χρόνο του επιτόπιου ελέγχου, δεν ήταν σε παραγωγική λειτουργία αλλά σε συντήρηση, σύμφωνα, όμως, με την παραδοχή της συζύγου του ιδιοκτήτη της προσφεύγουσας, που συνόδευε το ελεγκτικό κλιμάκιο, η ίδια κατάσταση επικρατούσε και κατά τη λειτουργία του. Εξάλλου, η επιχείρηση δεν συμμορφώθηκε στις συγκεκριμένες υποδείξεις των ελεγκτικών οργάνων, καθώς τοποθετήθηκε προφυλακτήρας σε κάποιο σημείο ενός άλλου μηχανήματος και όχι στα σημεία του φούρνου όπου βρέθηκαν τα ακάλυπτα γρανάζια.
8. Επειδή, με τα παραπάνω δεδομένα, λαμβάνοντας υπόψη ότι, όπως προκύπτει από τα …/3-11-2023 (χειρόγραφα) δελτία ελέγχου των αρμόδιων Επιθεωρητών του ΤΣΕΑΥΕ Μακεδονίας-Θράκης, κατά τον επιτόπιο έλεγχο που διενεργήθηκε στην έδρα της προσφεύγουσας, στις 3-11-2023, διαπιστώθηκε ότι σε μηχάνημα (φούρνο) που βρισκόταν στον χώρο ψησίματος των πιπεριών υπήρχαν ακάλυπτα κινούμενα στοιχεία (γρανάζια και αλυσίδες), τα οποία δεν έφεραν κάποια προστατευτική διάταξη (καπάκι) προς αποφυγή του κινδύνου επαφής με αυτά κατά τη χρήση του μηχανήματος, το Δικαστήριο κρίνει ότι η προσφεύγουσα υπέπεσε, πράγματι, στην αποδιδόμενη σε αυτήν παράβαση των άρθρων 35 παρ. 3 και 4 του ν. 3850/2020 και στα εδάφια 2.13 και 2.14 του Παραρτήματος Ι του άρθρου 9 του π.δ. 395/1994. Τούτο δε ανεξαρτήτως του ότι το εν λόγω μηχάνημα δεν βρισκόταν, κατά τον χρόνο του ελέγχου, σε παραγωγική λειτουργία αλλά σε φάση συντήρησης, καθόσον, κατ’ άρθρο 2 του π.δ. 395/1994, στη χρησιμοποίηση του εξοπλισμού εργασίας περιλαμβάνεται και η συντήρησή του. Εξάλλου, παρότι η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι στα συγκεκριμένα σημεία του επίμαχου μηχανήματος υπήρχε, γενικώς, καπάκι, το οποίο αφαιρέθηκε προκειμένου να διενεργηθούν οι διαδικασίες συντήρησης (τέτοιες εργασίες, πάντως, δεν προκύπτει ότι διενεργούνταν κατά τον ακριβή χρόνο του ένδικου ελέγχου), δεν προσκόμισε κανένα στοιχείο προς απόδειξη των ισχυρισμών της, ενώ τούτο έρχεται σε αντίθεση και με τα όσα δήλωσε, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην έκθεση απόψεων του καθ’ ου, ενώπιον των αρμόδιων Επιθεωρητών η σύζυγος του ιδιοκτήτη της προσφεύγουσας που τους συνόδευε, ότι δηλαδή η κατάσταση του μηχανήματος είναι ίδια (χωρίς προστατευτική διάταξη) και όταν βρίσκεται σε παραγωγική λειτουργία, τα οποία η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί ειδικώς. Ως εκ τούτου, ορθώς και νομίμως επιβλήθηκε σε βάρος της το ένδικο πρόστιμο, το οποίο καταλογίζεται από τα ελεγκτικά όργανα κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 24 του ν. 3996/2011, με μόνη τη διαπίστωση της παράβασης της εργατικής νομοθεσίας και ανεξαρτήτως υπαιτιότητας, ενώ η εύλογη προθεσμία προς συμμόρφωση που η προσφεύγουσα επικαλείται ότι θα έπρεπε να της χορηγηθεί εν προκειμένω αντί της επιβολής προστίμου, αποτελεί απλώς, κατ’ άρθρο 23 του ν. 3996/2011, ευχέρεια και όχι υποχρέωση της ελεγκτικής αρχής. Στην προκείμενη περίπτωση, δε, δεν προκύπτει ζήτημα υπέρβασης των άκρων ορίων αυτής της διακριτικής ευχέρειας, ούτε εκ του ότι δεν λήφθηκε υπόψη από τη Διοίκηση η συμμόρφωση της προσφεύγουσας στις σχετικές υποδείξεις ως προς το επίμαχο μηχάνημα, αληθούς υποτιθέμενου ότι τέτοια συμμόρφωση πράγματι υπήρξε . Είναι, συνεπώς, απορριπτέα τα όσα αντίθετα προβάλλονται. Περαιτέρω, σχετικά με το ύψος του ένδικου προστίμου, λαμβάνοντας υπόψη τις διατάξεις της εφαρμοστέας 29164/755/2019 υπουργικής απόφασης και, αφ’ ενός, τα κριτήρια: α) της σοβαρότητας της παράβασης, η οποία -δεδομένου ότι δεν αφορά θέματα διαχείρισης υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας, κατά την έννοια των διατάξεων του Κεφαλαίου Β’ της εν λόγω υπουργικής απόφασης και, συνεπώς, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως «χαμηλή»,- χαρακτηρίζεται ως «σημαντική» (τιμή δείκτη 2), β) του απασχολούμενου προσωπικού της επιχείρησης (22 άτομα – τιμή δείκτη 5), γ) της κατηγορίας της επιχείρησης, σύμφωνα με το άρθρο 10 του ν. 3850/2010 (κατηγορία Β’ – τιμή δείκτη 4, κατά την κρίση των αρμόδιων οργάνων, την οποία η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί ειδικώς), δ) της έλλειψης υποτροπής της επιχείρησης και ε) του υπολογισμού του εύρους του εκτιμώμενου προστίμου βάσει του γινομένου των τιμών των τριών μεταβλητών-κριτηρίων, δηλαδή του αριθμού εργαζομένων, της σοβαρότητας της παράβασης και της κατηγορίας της επιχείρησης (ΕΠ = ΑΕ*Σ*Κ = 5*2*4 =40), και την κατάταξή του στην 3η κλίμακα [εύρος προστίμου από 5.001 ευρώ έως 10.400 ευρώ (μεσαίο)], καθώς και, αφ’ ετέρου, του υπο-κριτηρίου του βαθμού συνεργασίας της επιχείρησης, που από το σύνολο των εγγράφων της δικογραφίας προκύπτει ως ικανοποιητικός, ενώ, δεν συντρέχουν ιδιαίτερες περιστάσεις αναπροσαρμογής του προστίμου προς τα πάνω, το Δικαστήριο κρίνει ότι το εν προκειμένω επιβληθέν πρόστιμο, ύψους 5.100 ευρώ, που βρίσκεται στα κατώτατα όρια της κλίμακας στην οποία κατατάσσεται, παρίσταται εύλογο και προσήκον. Εξάλλου, πέραν των ανωτέρω κριτηρίων και του υπο-κριτηρίου ουδέν άλλο κριτήριο ή ουδεμία άλλη περίσταση λαμβάνονται υπόψη και, κατά συνέπεια, ορθώς δεν λήφθηκαν υπόψη, κατά την επιμέτρηση του ένδικου προστίμου, οι αναφερόμενες από την προσφεύγουσα περιστάσεις, απορριπτομένων των όσων αντίθετων προβάλλονται.
9. Επειδή, κατ’ ακολουθίαν, η κρινόμενη προσφυγή πρέπει να απορριφθεί και να καταπέσει το καταβληθέν παράβολο υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου (άρθρο 277 παρ. 9 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας), ενώ, κατ’ εκτίμηση των περιστάσεων, πρέπει να απαλλαγεί η προσφεύγουσα από τα δικαστικά έξοδα του καθ’ ου (άρθρο 275 παρ. 1 εδ. τελ. του ίδιου Κώδικα).
ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ
Απορρίπτει την προσφυγή.
Διατάσσει την κατάπτωση του καταβληθέντος παραβόλου υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου.
Απαλλάσσει την προσφεύγουσα από τα δικαστικά έξοδα του καθ’ ου.
Η απόφαση δημοσιεύτηκε σε έκτακτη δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του Δικαστηρίου αυτού, στις 30-12-2025.
Η ΔΙΚΑΣΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
