Αριθμός 780/2025
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Α3′ Πολιτικό Τμήμα
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μαρία Σιμιτσή-Βετούλα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρήστο Κατσιάνη, Χρυσούλα Πλατιά, Ηλία Γιαρένη και Ιωάννα Στρατσιάνη-Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 11 Νοεμβρίου 2024, με την παρουσία και της Γραμματέως Μ. Σ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:
Του αναιρεσείοντος: Ν. Λ. του Κ., κατοίκου … Παραστάθηκε μετά της πληρεξουσίας δικηγόρου Ευδοξίας Παραθύρα και κατέθεσε προτάσεις.
Της αναιρεσίβλητης: Α. Τ. του Ε., κατοίκου …, ατομικώς και ως ασκούσης τη γονική μέριμνα και την επιμέλεια του προσώπου της ανήλικης θυγατέρας της Ι.-Μ. Λ. Παραστάθηκε μετά της πληρεξουσίας δικηγόρου Θεοδώρας Μαζαράκη και κατέθεσε προτάσεις.
Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από: α)17.11.2020 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης και β)04.01.2021 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος που κατατέθηκαν και συνεκδικάσθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιά.
Εκδόθηκε η 2971/2021 οριστική απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου την αναίρεση της οποίας ζητεί ο αναιρεσείων με την από 31.10.2023 αίτησή του.
Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξουσία δικηγόρος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, η πληρεξουσία δικηγόρος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Ι. Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα, κατά την ειδική διαδικασία των άρθρων 592 επ. ΚΠολΔ περί διαφορών από την οικογένεια, τον γάμο και την ελεύθερη συμβίωση, υπ’ αριθμ. 2971/2021 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιά, το οποίο, αφού συνεκδίκασε: ι) την από 17.11.2020 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης κατά του εναγομένου και ήδη αναιρεσείοντα, με την οποία ζητούσε: α)να της ανατεθεί η γονική μέριμνα, άλλως η επιμέλεια της ανήλικης θυγατέρας που έχει αποκτήσει εκτός γάμου από τον αναιρεσείοντα, ο οποίος και την έχει νόμιμα αναγνωρίσει και β) να καθορισθεί το ύψος της μηνιαίας διατροφή αυτής και ιι) την αντίθετη, από 4.1.2021 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντα κατά της εναγομένης και ήδη αναιρεσίβλητης, με την οποία ζητούσε: α)να του ανατεθεί, από κοινού με την εναγομένη η γονική μέριμνα της ως άνω θυγατέρας τους και β)να ρυθμιστεί το δικαίωμα επικοινωνίας του με αυτήν, απέρριψε το πρώτο αίτημα της από 17.11.2020 αγωγής ως μη νόμιμο, καθώς και το πρώτο αίτημα της από 4.1.2021 αγωγής ως ουσιαστικά αβάσιμο, έκανε δε δεκτά τα δεύτερα σωρευόμενα αιτήματα των ανωτέρω αγωγών, καθόρισε σε βάρος του εναγόμενου της πρώτης αγωγής ήδη αναιρεσείοντα, το ύψος της μηνιαίας διατροφής της ανήλικης θυγατέρα των διαδίκων και καθόρισε το δικαίωμα επικοινωνίας αυτού. Την απόφαση αυτή πλήττει ο αναιρεσείων, ενάγων της από 4.1.2021 αγωγής, κατά το μέρος που αφορά την απόρριψη του κυρίου αιτήματος της αγωγής του σχετικά, δηλαδή, με την ανάθεση σε αυτόν της γονικής μέριμνας του ανηλίκου τέκνου του από κοινού με την εναγομένη μητέρα αυτού, ήδη αναιρεσίβλητη.
ΙΙ. Κατά το άρθρο 47 εδ. α’ του ν. 2447/1996, το οποίο και δεν τροποποιήθηκε με τον νόμο 4800/2021 ”Μεταρρυθμίσεις αναφορικά με τις σχέσεις γονέων και τέκνων, άλλα ζητήματα οικογενειακού δικαίου και λοιπές επείγουσες διατάξεις” το ένδικο μέσο της έφεσης δεν επιτρέπεται στις αναφερόμενες στο άρθρο αυτό περιπτώσεις, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και αυτή του άρθρου 1515 ΑΚ για τέκνα χωρίς γάμο των γονέων τους . Η τελευταία αυτή διάταξη, που καθιστά ανέκκλητη την απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, η οποία αφορά τη γονική μέριμνα του ανηλίκου τέκνου, που γεννήθηκε και παραμένει χωρίς γάμο των γονέων του, δεν αντίκειται στο άρθρο 20 ή σε άλλη διάταξη του Συντάγματος, ούτε στο άρθρο 6 της Σύμβασης της Ρώμης για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες (Ν.Δ. 53/1974). Τούτο δε διότι οι διατάξεις αυτές διασφαλίζουν τη δυνατότητα προσφυγής σε δικαστήριο όχι όμως και το δικαίωμα σε ένδικο μέσο κατά της απόφασης που θα εκδοθεί, η δε προϊσχύουσα ειδική διαδικασία του άρθρου 681 Β` σε συνδυασμό με το άρθρο 681 Γ` του ΚΠολΔ και ήδη, μετά τις τροποποιήσεις με το ν. 4335/2015, η ειδική διαδικασία των οικογενειακών διαφορών του άρθρου 592 επ. σε συνδυασμό με άρθρο 591 του ΚΠολΔ, κατά την οποία εκδίδεται η σχετική απόφαση για την αγωγή του άρθρου 1515 του ΑΚ, διασφαλίζει πλήρως τα δικαιώματα απόδειξης των ισχυρισμών των διαδίκων και συνεπώς πληροί τους όρους διεξαγωγής δίκαιης δίκης (ΑΠ96/2021,ΑΠ 664/2018, ΑΠ 1286/2018, ΑΠ 126/2018, ΑΠ 1111/2002).
Συνεπώς η κρινομένη αίτηση αναίρεσης κατά της 2971/2021 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιά ασκήθηκε νομότυπα. Επίσης, ασκήθηκε εμπρόθεσμα, καθόσον η προσβαλλομένη και μη επιδοθείσα απόφαση δημοσιεύθηκε την 15.12.2021 και η αίτηση αναίρεσης κατατέθηκε την 1.11.2023 (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 παρ.3, 566 παρ.1ΚΠολΔ). Είναι, συνεπώς, παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 του ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 αριθμ. 3ΚΠολΔ). Επισημαίνεται ότι για το παραδεκτό της κρινομένης αίτησης αναίρεσηςδεν απαιτείται καταβολή του παραβόλου του άρθρου 495 § 3 Ββ ΚΠολΔ, λόγω του ότι οι διαφορές του άρθρ. 592 § 3 ΚΠολΔ,, όπως είναι η προκειμένη, εξαιρούνται της καταβολής παραβόλου για την άσκηση ενδίκων μέσων (άρθ. 495 § 3Γβ εδ.τελευτ. ΚΠολΔ) και εφόσον τούτο καταβλήθηκε, πρέπει να αποδοθεί στον καταθέσαντα αναιρεσείοντα.
Ο αναιρετικός έλεγχος νομιμότητας της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης γίνεται με βάση το νόμο που όφειλε να εφαρμόσει το ουσιαστικό δικαστήριο, η απόφαση του οποίου προσβάλλεται (ΑΠ 1278/2023). Ειδικότερα, εάν μετά τη συζήτηση της υπόθεσης στο δικαστήριο της ουσίας και μέχρι την δημοσίευση της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης εκδοθεί νόμος, στον οποίο προσδόθηκε αναδρομική δύναμη και ο οποίος περιέχει ρητή και ειδική διάταξη, σύμφωνα με την οποία εφαρμόζεται και στις εκκρεμείς υποθέσεις επί των οποίων δεν έχει εκδοθεί μέχρι την έναρξη ισχύος του αμετάκλητη δικαστική απόφαση, το δικαστήριο της ουσίας οφείλει να εφαρμόσει τον έχοντα αναδρομική ισχύ μετεγενέστερο νόμο, με την προϋπόθεση ότι η διάταξη για αναδρομική ισχύ δεν προσκρούει στο Σύνταγμα ή στις Διεθνείς Συμβάσεις (ΟλΑΠ 3/1998, ΑΠ 683/2007).
Περαιτέρω, με το ν. 4800/2021 “Μεταρρυθμίσεις αναφορικά με τις σχέσεις γονέων και τέκνων, άλλα ζητήματα οικογενειακού δικαίου και λοιπές επείγουσες διατάξεις” επήλθαν σημαντικές τροποποιήσεις στη ρύθμιση των σχέσεων γονέων και τέκνων, μετά την διακοπή της συμβίωσης των γονέων τους ή το διαζύγιο ή την ακύρωση του γάμου τους, με σκοπό, όπως αναφέρεται και στη σχετική εισηγητική έκθεση, την ενίσχυση της ενεργού παρουσίας και των δύο γονέων στην ανατροφή του τέκνου με βάση την αρχή της ισότητας των γονέων στις ευθύνες και τα δικαιώματά τους έναντι του τέκνου και με γνώμονα αποκλειστικά και μόνο το συμφέρον του. Ειδικότερα, στις διατάξεις των άρθρων 1510, 1511, 1512, 1513, 1514, 1515 ΑΚ, όπως αυτές ισχύουν μετά την αντικατάστασή τους, αντίστοιχα, με τα άρθρα 7 παρ. 1, 5, 6, 7 παρ. 2, 8 και 9, του ν. 4800/2021, και οι οποίες, δυνάμει του άρθρου 18 του ίδιου νόμου, εφαρμόζονται και στις εκκρεμείς υποθέσεις, επί των οποίων δεν έχει εκδοθεί, μέχρι την έναρξη ισχύος αυτού (16.09.2021) αμετάκλητη δικαστική απόφαση, όπως στην προκειμένη υπόθεση, ορίζονται τα εξής: Στο άρθρο 1510 παρ.1 ορίζεται ότι: “Η μέριμνα για το ανήλικο τέκνο είναι καθήκον και δικαίωμα των γονέων (γονική μέριμνα), οι οποίοι την ασκούν από κοινού και εξίσου. Η γονική μέριμνα περιλαμβάνει την επιμέλεια του προσώπου, τη διοίκηση της περιουσίας και την εκπροσώπηση του τέκνου σε κάθε υπόθεση ή δικαιοπραξία ή δίκη, που αφορούν το πρόσωπο ή την περιουσία του. Σε περίπτωση όπου η γονική μέριμνα παύει λόγω θανάτου, κήρυξης σε αφάνεια ή έκπτωσης του ενός γονέα, η γονική μέριμνα ανήκει αποκλειστικά στον άλλο. Αν ο ένας από τους γονείς αδυνατεί να ασκήσει τη γονική μέριμνα για πραγματικούς λόγους ή γιατί είναι ανίκανος ή περιορισμένα ικανός για δικαιοπραξία, την ασκεί μόνος ο άλλος γονέας. Η επιμέλεια όμως του προσώπου του τέκνου ασκείται και από τον ανήλικο γονέα”. Στο άρθρο 1511 ΑΚ ορίζεται ότι: “1. Κάθε απόφαση των γονέων σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας πρέπει να αποβλέπει στο βέλτιστο συμφέρον του τέκνου. 2. Στο βέλτιστο συμφέρον του τέκνου, που εξυπηρετείται ιδίως από την ουσιαστική συμμετοχή και των δύο γονέων στην ανατροφή και φροντίδα του, καθώς επίσης και από την αποτροπή διάρρηξης των σχέσεών του με καθένα από αυτούς, πρέπει να αποβλέπει και η απόφαση του δικαστηρίου, όταν αποφασίζει σχετικά με την ανάθεση της γονικής μέριμνας ή με τον τρόπο άσκησής της…. 3. Η απόφαση του δικαστηρίου πρέπει επίσης να σέβεται την ισότητα μεταξύ των γονέων και να μην κάνει διακρίσεις εξαιτίας ιδίως του φύλου, του σεξουαλικού προσανατολισμού, της φυλής, της γλώσσας, της θρησκείας, των πολιτικών ή όποιων άλλων πεποιθήσεων, της ιθαγένειας, της εθνικής ή κοινωνικής προέλευσης ή της περιουσίας. 4….”. Στο άρθρο 1512 ΑΚ ορίζεται ότι: “Κατά την άσκηση της γονικής μέριμνας οι γονείς καταβάλλουν προσπάθεια για την εξεύρεση κοινά αποδεκτών λύσεων. Αν διαφωνούν, αποφασίζει το δικαστήριο”. Στο άρθρο 1513 ΑΚ ορίζεται ότι: “Στις περιπτώσεις διαζυγίου ή ακύρωσης του γάμου ή λύσης ή ακύρωσης του συμφώνου συμβίωσης ή διακοπής της συμβίωσης των συζύγων ή των μερών του συμφώνου συμβίωσης και εφόσον ζουν και οι δύο γονείς, εξακολουθούν να ασκούν από κοινού και εξίσου τη γονική μέριμνα….”. Στο άρθρο 1514 ΑΚ ορίζεται ότι “1. Κατά παρέκκλιση του άρθρου 1513, οι γονείς μπορούν με έγγραφο βεβαίας χρονολογίας να ρυθμίζουν διαφορετικά την κατανομή της γονικής μέριμνας, ιδίως να αναθέτουν την άσκησή της στον έναν από αυτούς, και να καθορίζουν τον τόπο κατοικίας του τέκνου τους, τον γονέα με τον οποίο θα διαμένει, καθώς και τον τρόπο επικοινωνίας του με τον άλλο γονέα….. 2. Αν δεν είναι δυνατή η από κοινού άσκηση της γονικής μέριμνας, εξαιτίας διαφωνίας των γονέων και ιδίως αν ο ένας γονέας αδιαφορεί ή δεν συμπράττει σε αυτήν ή δεν τηρεί την τυχόν υπάρχουσα συμφωνία για την άσκηση ή τον τρόπο άσκησης της γονικής μέριμνας ή αν η συμφωνία αυτή είναι αντίθετη προς το συμφέρον του τέκνου ή αν η γονική μέριμνα ασκείται αντίθετα προς το συμφέρον του τέκνου, καθένας από τους γονείς προσφεύγει σε διαμεσολάβηση, εξαιρουμένων των περιπτώσεων ενδοοικογενειακής βίας, όπως ο νόμος ορίζει. Αν διαφωνούν, αποφασίζει το δικαστήριο. 3. Το δικαστήριο μπορεί ανάλογα με την περίπτωση: α) να κατανείμει την άσκηση της γονικής μέριμνας μεταξύ των γονέων, να εξειδικεύσει τον τρόπο άσκησής της στα κατ` ιδίαν θέματα ή να αναθέσει την άσκηση της γονικής μέριμνας στον ένα γονέα ή σε τρίτο, β)…, γ)…. Για τη λήψη της απόφασής του το δικαστήριο λαμβάνει υπόψη τους έως τότε δεσμούς του τέκνου με τους γονείς και τους αδελφούς του, καθώς και τις τυχόν συμφωνίες που έκαναν οι γονείς του τέκνου για στην άσκηση της γονικής μέριμνας”. Τέλος, στο άρθρο 1515 ΑΚ, υπό τον τίτλο “Τέκνα χωρίς γάμο των γονέων τους”, το οποίο κατά τη μεταβατική διάταξη του άρθρου 19 εδαφ. α του ν. 4800/2021 εφαρμόζεται και σε τέκνα που αναγνωρίστηκαν πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος, ορίζεται ότι “Η γονική μέριμνα του ανηλίκου τέκνου που γεννήθηκε και παραμένει χωρίς γάμο των γονέων του ανήκει στη μητέρα του. Όταν το τέκνο αναγνωρίζεται εκούσια ή δικαστικά με αγωγή που άσκησε ο πατέρας, αποκτά γονική μέριμνα και ο πατέρας, την οποία ασκεί από κοινού με τη μητέρα. Αν οι γονείς δεν ζουν μαζί, εφαρμόζονται αναλόγως τα άρθρα 1513 και 1514….”, Σύμφωνα με τις παραπάνω διατάξεις, τη γονική μέριμνα οι γονείς δεν την ασκούν μόνο από κοινού αλλά και “εξίσου” (άρθρο 1510), κάθε απόφαση των γονέων ή του δικαστηρίου σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας πρέπει να αποβλέπει στο βέλτιστο συμφέρον του τέκνου (άρθρο 1511), στις περιπτώσεις διαζυγίου ή ακύρωσης του γάμου ή λύσης ή ακύρωσης του συμφώνου συμβίωσης ή διακοπής της συμβίωσης, οι δύο γονείς εξακολουθούν να ασκούν από κοινού και εξίσου την γονική μέριμνα του τέκνου (άρθρο 1513), κατά παρέκκλιση της διάταξης αυτής του άρθρου 1513, που ορίζει την από κοινού και εξίσου άσκηση της γονικής μέριμνας, καθορίζονται οι προϋποθέσεις ρύθμισης με διαφορετικό τρόπο της γονικής μέριμνας με έγγραφο βεβαίας χρονολογίας των γονέων, με προσφυγή από τον ένα γονέα στην διαδικασία της διαμεσολάβησης, εάν δεν καταστεί δυνατή τέτοια συμφωνία και, τελικά, με απόφαση του αρμόδιου δικαστηρίου, το οποίο μπορεί, ανάλογα με την περίπτωση, να κατανείμει την άσκηση της γονικής μέριμνας μεταξύ των γονέων, να εξειδικεύσει τον τρόπο άσκησής της στα κατ` ιδίαν θέματα ή να αναθέσει την άσκηση της γονικής μέριμνας στον ένα γονέα ή σε τρίτο, για την λήψη της οποίας απόφασης ρητά ορίζεται ότι λαμβάνονται υπόψη οι έως τότε δεσμοί του τέκνου με τους γονείς και τους αδελφούς του, καθώς και οι τυχόν συμφωνίες, που έκαναν οι γονείς για την άσκηση της γονικής μέριμνας (άρθρο 1514). Ειδικότερα, το νέο άρθρο 1515 ΑΚ, σε αντίθεση με τη ρύθμιση του προϊσχύσαντος δικαίου, που έθετε τον πατέρα του παιδιού που γεννήθηκε χωρίς γάμο και αναγνωρίστηκε, είτε εκούσια είτε μετά από αγωγή που άσκησε ο ίδιος, σε θέση σαφώς δυσμενέστερη από κάθε άλλον πατέρα, εισάγει ουσιωδώς διαφορετική ρύθμιση, αφού, μετά την αναγνώριση του τέκνου από τον βιολογικό του πατέρα, η γονική μέριμνα ασκείται από κοινού σύμφωνα με το άρθρο 1510 παρ. 1 του ΑΚ και εάν οι γονείς δεν ζουν μαζί, εφαρμόζονται αναλογικά τα άρθρα 1513 και 1514 του ΑΚ. Δηλαδή, εφόσον το τέκνο αναγνωρισθεί εκουσίως ή μετά από αγωγή του πατέρα, το τέκνο εξομοιώνεται και ως προς τη γονική μέριμνα με τέκνο που γεννήθηκε σε γάμο. Αυτό σημαίνει ότι ο πατέρας και αποκτά και ασκεί γονική μέριμνα από κοινού με τη μητέρα, όπως εάν υπήρχε γάμος (ΑΠ 119/2023).
Εξάλλου, οι διατάξεις των άρθρων 18 εδαφ. α και 19 εδαφ. ατου ν. 4800/2021, με τις οποίες δόθηκε αναδρομική ισχύ στη νέα ρύθμιση του άρθρου 1515 ΑΚ, σε συνδυασμό με εκτεθέν περιεχόμενο του άρθρου αυτού, σύμφωνα με το οποίο, μετά την αναγνώριση του παιδιού από το βιολογικό του πατέρα, η γονική μέριμνα ασκείται από κοινού και από τους δύο γονείς, δεν αντίκεινται σε συνταγματικές διατάξεις ή σε διατάξεις διεθνών συμβάσεων που έχουν αυξημένη ισχύ κατά το άρθρο 28 του Συντάγματος.
IV. Στη προκειμένη περίπτωση με τον μοναδικό λόγο αναίρεσης ο αναιρεσείων προσάπτει στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιά την πλημμέλεια από τον αρ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι εσφαλμένα δεν εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 1510, 1511, 1512, 1513, 1514 και1515 ΑΚ, όπως αυτές αντικαταστάθηκανμε τα άρθρα 7 παρ. 1, 5, 6, 7 παρ.2, 8 και 9 του ν. 4800/2021, οι οποίες είναι εφαρμοστέες στην ένδικη υπόθεση, καθότι ισχύουν από τις 16.9.2021, ήταν δηλαδή σε ισχύ κατά το χρόνο δημοσίευσης της προσβαλλόμενης απόφασης (δηλαδή στις 15.12.2021) και κατά τις ρητές διατάξεις των άρθρων 18 και 19 του ν. 4800/2021 καταλαμβάνουν και την ένδικη εκκρεμή υπόθεση, που συζητήθηκε στις 12.5.2021, αλλά η επ’ αυτής προσβαλλόμενη απόφαση δημοσιεύθηκε στις 15.12.2021..
Από την κατά το άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι το Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς, απέρριψε ως μη νόμιμο το αίτημα της από 17.11.2020 αγωγής της ενάγουσας και ήδη αναιρεσίβλητης με το οποίο αυτή ζητούσε να ανατεθεί μόνον σε εκείνη η γονική μέριμνα του ανηλίκου τέκνου, το οποίο απέκτησε εκτός γάμου με τον εναγόμενο και ήδη αναιρεσίβλητο, με την αιτιολογία, ότι κατά το άρθρο 1515 ΑΚ αυτή ασκεί αποκλειστικά εκ του νόμου τη γονική μέριμνα τούτου. Στη συνέχεια, το Δικαστήριο της ουσίας, μετά από εκτίμηση των με επίκληση από τους διαδίκους αποδεικτικών μέσων, δέχθηκε κατά λέξη τα ακόλουθα ουσιώδη ως προς την έρευνα του ως άνω, από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ αναιρετικού λόγου πραγματικά περιστατικά: ”Από την εκτός γάμου τους σαρκική συνάφεια οι διάδικοι απέκτησαν ένα τέκνο την Ι. Μ. που γεννήθηκε την ….2017 και το οποίο αναγνώρισε ο εναγόμενος – ενάγων Ν. Λ. ως γνήσιο τέκνο του με την με αριθμό ….2017 συμβολαιογραφική πράξη εκούσιας αναγνώρισης τέκνου της συμβολαιογράφου Νίκαιας Κ. Π., στην οποία αναγνώριση συνήνεσε και η μητέρα του. Το τέκνο αυτό έχει όλα τα δικαιώματα (και της διατροφής) απέναντι και στους δυο γονείς του, όπως και τα τέκνα που γεννήθηκαν εντός γάμου, ενώ δυνάμει του άρθρου 1515 παρ. 1ΑΚ η μητέρα ασκεί τη γονική μέριμνα και κατ’ επέκταση την επιμέλεια που αποτελεί τμήμα της γονικής μέριμνας του ανηλίκου τέκνου , που νομίμως ως κε τούτου εκπροσωπείται την παρούσα δίκη από την μητέρα του.
Περαιτέρω, οι διάδικοι συμβίωναν ως το Μάιο του έτους 2020, οπότε και διαταράχθηκαν οριστικά οι σχέσεις τους και επέστρεψαν αμφότεροι στις πατρικές τους οικίες, η δε ενάγουσα-εναγόμενη μητέρα μαζί με το ανήλικο τέκνο της, του οποίου ασκεί έκτοτε την επιμέλεια. Ο εναγόμενος-ενάγων έχει αποκτήσει, λόγω της εκούσιας αναγνώρισης του τέκνου του την γονική του μέριμνα, η οποία είναι αδρανής, εφόσον ασκείται αποκλειστικώς από τη μητέρα αυτού. Ωστόσο, από τα προσκομισθέντα αποδεικτικά στοιχεία δεν αποδείχθηκε ότι συντρέχει συγκεκριμένος λόγος περί ανάθεσης της άσκησης της γονικής μέριμνας του τέκνου του και σε εκείνον, ήτοι από κοινού με την εναγομένη, και ιδίως για λόγους που να επιβάλλονται από το συμφέρον του τέκνου του αυτού, όπως αυτό καθορίζεται από τις ψυχικές, σωματικές και πνευματικές του ανάγκες. Αντιθέτως, λαμβανομένου υπόψη της ηλικίας, του φύλου του και του τρόπου της ζωής του, όπως έχει διαμορφωθεί μέχρι σήμερα, που η μητέρα είναι εκείνη που βρίσκεται σε συνεχή και σταθερό δεσμό με αυτό, με το οποίο συνοικεί από τη γέννησή του, κρίνεται ότι πρέπει μόνο η μητέρα να εξακολουθήσει να ασκεί τη γονική του μέριμνα, εφόσον δεν είναι ακατάλληλη να την ασκεί για νομικούς, είτε πραγματικούς λόγους, το τέκνο δε των διαδίκων εξελίσσεται φυσιολογικά έως σήμερα, χωρίς να αναφέρονται ειδικότερα προβλήματα αυτού από τον εναγόμενο-ενάγοντα. Επομένως πρέπει η υπό στοιχ. Β’ αγωγή να απορριφθεί ως προς το αίτημα περί της ανάθεσης στον πατέρα από κοινού με την αντίδικό της γονικής μέριμνας του ανηλίκου τέκνου τους”. Η ως άνω κρίση του δικαστηρίου ως προς την άσκηση της γονικής μέριμνας του ανηλίκου τέκνου των διαδίκων, που γεννήθηκε και παραμένει χωρίς γάμο των γονέων ότι: α) κατά το άρθρο 1515 ΑΚ η γονική μέριμνα ανήκει στη μητέρα του και β) στην προκειμένη περίπτωση που υπάρχει εκούσια αναγνώριση του τέκνου από τον αναιρεσείοντα -βιολογικό του πατέρα, ο τελευταίος δεν αποκτά γονική μέριμνα, διότι η μητέρα δεν αδυνατεί να την ασκήσει για νομικούς ή πραγματικούς λόγους, ενέχει την από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ αναιρετική πλημμέλεια. Τούτο διότι, σύμφωνα με την προηγηθείσα νομική σκέψη, στην ένδικη υπόθεση κατά την οποία ο αναιρεσείων είχε εκουσίως αναγνωρίζει ως γνήσιο τέκνο του την ανήλικη θυγατέρα των διαδίκων πριν από την έναρξη ισχύος του ν. 4800/2021, ήταν εφαρμοστέα η διάταξη του άρθρου 1515 ΑΚ όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 9 του ν. 4800/2011, η οποία ισχύει από 16.9.2021 (δηλαδή πριν από την 15.12.2021 που δημοσιεύθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση), εφαρμόζεται και σε τέκνα που αναγνωρίσθηκαν πριν την έναρξη ισχύος του ν. 4800/2021 (δηλαδή πριν την 16.9.2021 κατά το άρθρο 19 εδαφ. α του ν. 4800/2021) και εφαρμόζεται και στις εκκρεμείς υποθέσεις (όπως η προκειμένη) επί των οποίων δεν έχει εκδοθεί μέχρι την έναρξη ισχύος του ν. 4800/2021 αμετάκλητη δικαστική απόφαση (άρθρο 18 εδαφ. α του ν. 4800/2021). Ενόψει αυτών, ο ως άνω μοναδικός, από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, με τον οποίο υποστηρίζονται τα ίδια, είναι βάσιμος. Κατά συνέπεια, γενομένου δεκτού του μοναδικού αναιρετικού λόγου πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το κεφάλαιό της, με το οποίο απέρριψε το κύριο αίτημα της από 3.1.2021 αγωγής του ενάγοντος και ήδη αναιρεσείοντος, με το οποίο ζητείται να ανατεθεί η γονική μέριμνα της ανήλικης θυγατέρας των διαδίκων Ι. – Μ. Λ., που γεννήθηκε στις ….2017, από κοινού στον ενάγοντα και ήδη αναιρεσείοντα πατέρα της και στην εναγομένη και ήδη αναιρεσίβλητη μητέρα της.
Περαιτέρω, ενόψει του ότι η υπόθεση χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση, πρέπει να παραπεμφθεί αυτή προς εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, το οποίο θα τη δικάσει με άλλο δικαστή, εκτός από αυτόν που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ. 3 του ΚΠολΔ).Τα δικαστικά έξοδα της αναιρετικής δίκης πρέπει να συμψηφιστούν στο σύνολό τους μεταξύ των διαδίκων, καθόσον η ερμηνεία των ως άνω κανόνων δικαίου, που εφαρμόστηκαν, ήταν ιδιαίτερα δυσχερής (άρθρο 179 ΚΠολΔ).
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Αναιρεί τη με αριθμό 2971/2021 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιά, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό της παρούσας απόφασης κεφάλαιό της, δηλαδή κατά το κεφάλαιό της με το οποίο προέβη σε εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή του άρθρου 1515 ΑΚ, όπως αυτό έχει αντικατασταθεί με το άρθρο 9 του ν. 4800/2021 και σύμφωνα με τα άρθρα 18 εδαφ. α και 19 εδαφ. α του ν. 4800/2021 ισχύει από 16.9.2021, εφαρμόζεται και στις εκκρεμείς υποθέσεις επί των οποίων δεν έχει εκδοθεί μέχρι την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού αμετάκλητη δικαστική απόφαση και εφαρμόζεται και σε τέκνα που αναγνωρίστηκαν πριν από την έναρξη ισχύος του ίδιου ν. 4800/2021.
Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω συζήτηση, κατά το κεφάλαιό της αυτό, στο ίδιο Δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλο Δικαστή εκτός από αυτόν που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση.
Διατάσσει την επιστροφή στον αναιρεσείοντα του παραβόλου των 300 ευρώ, το οποίο αυτός κατέθεσε για την άσκηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης.
Συμψηφίζει στο σύνολό τους μεταξύ των διαδίκων τα δικαστικά έξοδα της αναιρετικής δίκης.
ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 17 Μαρτίου 2025.
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 6 Μαΐου 2025.
Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
Πηγή :
