ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Δημόσιες συμβάσεις. Ο ν. 4412/2016 (Α΄ 147/8-8-2016), Διόρθωση σφαλμάτων (Α΄ 200/24-10-2016) υπό τον τίτλο «Δημόσιες Συμβάσεις Έργων, Προμηθειών και Υπηρεσιών (προσαρμογή στις Οδηγίες 2014/24/ ΕΕ και 2014/25/ΕΕ)», κατ’ άρθρο 376, εφαρμόζεται σε όλες τις δημόσιες συμβάσεις η έναρξη της διαδικασίας σύναψης των οποίων λαμβάνει χώρα μετά την έναρξη ισχύος του, ενώ συμβάσεις οι οποίες έχουν συναφθεί πριν την ημερομηνία έναρξης ισχύος του, εκτελούνται, σύμφωνα με το καθεστώς που ίσχυε κατά το χρόνο της σύναψης τους. Εν προκειμένω οι συμβάσεις έργων χρονικού διαστήματος από 1-1-2015 έως και 4 Αυγούστου 2016, διέπονται από τις διατάξεις του π.δ. 28/1980 και των συναφών με αυτές διατάξεων, ενώ οι συμβάσεις χρονικού διαστήματος από 8 Αυγούστου 2016 έως και 31-12-2019 διέπονται από τις διατάξεις του ν. 4412/2016. Χωρισμός δικογράφου. Κατ’ άρθρο 130 του ν. 4270/2014 για το κύρος σύμβασης του Δημοσίου με αντικείμενο αξίας μεγαλύτερης των δύο χιλιάδων πεντακοσίων (2.500) ευρώ απαιτείται η κατάρτισή της να γίνει με ιδιωτικό τουλάχιστον έγγραφο. Από τη διάταξη αυτή, που εφαρμόζεται αναλόγως στους Ο.Τ.Α. και τις δημοτικές επιχειρήσεις, εφόσον οι ως προς αυτούς προστατευτικές διατάξεις δεν είναι ευνοϊκότερες, συνάγεται ότι ο τύπος του ιδιωτικού εγγράφου που απαιτείται για τις καταρτιζόμενες για λογαριασμό του Δημοσίου ή αναλόγως Ο.Τ.Α. ως άνω συμβάσεις, είναι συστατικός και όχι αποδεικτικός, γι’ αυτό και η έλλειψή του καθιστά άκυρη τη σύμβαση, κατά τα άρθρα 158 και 159 παρ. 1 Α.Κ. και όπως ρητώς ορίζεται στο άρθρο 135 του προαναφερόμενου ν. 4270/2014, με συνέπεια αυτή να θεωρείται ως μη γενόμενη (άρθρο 180 ΑΚ). Κρίση ως προς την κύρια βάση της αγωγής για τις συμφωνίες για τις οποίες δεν απαιτείται έγγραφος τύπος. Κρίση ως προς την επικουρική βάση της αγωγής (αδικαιολόγητος πλουτισμός) για τις συμφωνίες που πάσχουν ακυρότητα λόγω έλλειψης έγγραφου τύπου (αναγκαίου λόγω ποσού). Βάρος απόδειξης. Νόμιμα αποδεικτικά μέσα. Απόρριψη αγωγής στο σύνολό της.
ΤΟ
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΕΦΕΤΕΙΟ ΛΑΡΙΣΑΣ
ΤΜΗΜΑ Α΄
ΤΡΙΜΕΛΕΣ
(Διαδικασία διοικητικών διαφορών ουσίας)
Σ υ ν ε δ ρ ί α σ ε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 23 Σεπτεμβρίου 2025, με δικαστές τους: Ευστράτιο Βαρβαρίδη, Πρόεδρο Εφετών Δ.Δ., Ανδρέα Ταγαράκη, και Ιωάννα Τσιάκα (Εισηγήτρια), Εφέτες Δ.Δ. και με γραμματέα τη Μαρία Κασσωτάκη, δικαστική υπάλληλο,
γ ι α ν α δικάσει τη με αριθ. Καταχ. …… αγωγή,
τ η ς ομόρρυθμης εταιρείας με την επωνυμία «……..», που εδρεύει ……., όπως εκπροσωπείται νόμιμα, για την οποία παραστάθηκε με την από 19-9-2025 δήλωση, κατ’ άρθρο 133 παρ. 2 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, η πληρεξούσια δικηγόρος Βόλου Αικατερίνη – Μαρία Μπακαλοπούλου,
κ α τ ά του νομικού προσώπου με την επωνυμία «ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ …….», που εδρεύει …….., νομίμως εκπροσωπουμένης από τον Πρόεδρό της, για τον οποίο παραστάθηκε, με την από 8-9-2025 δήλωση, κατ’ άρθρο 133 παρ. 2 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, ο πληρεξούσιος δικηγόρος Βόλου Στέφανος Καραγεώργος.
Μετά τη συνεδρίαση το Δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη.
Αφού μελέτησε τα σχετικά έγγραφα.
Σκέφθηκε κατά το Νόμο.
Η κρίση του είναι η εξής:
1. Επειδή, με την κρινόμενη αγωγή, η οποία νομίμως εισάγεται προς συζήτηση κατά την παρούσα δικάσιμο μετά τη ματαίωση της κατ’ άρθρο 126Β του Κ.Δ.Δ. ενδοδικαστικής συμβιβαστικής επίλυσης της διαφοράς, η ενάγουσα εταιρεία, μετά τη νόμιμη τροπή του αιτήματος της αγωγής από καταψηφιστικό σε αναγνωριστικό με το νομίμως κατατεθέν στις 10-3-2025 υπόμνημα, ζητεί να αναγνωριστεί η υποχρέωση της εναγόμενης επιχείρησης να της καταβάλει το ποσό των 160.650,27 ευρώ ως συμβατικό αντάλλαγμα από την εκτέλεση προφορικών συμβάσεων εκτέλεσης χωματουργικών εργασιών σε περιοχές του Δήμου ……. κατά τα έτη 2015, 2016, 2017, 2018 και 2019. Περαιτέρω, η ενάγουσα ζητά να αναγνωριστεί η υποχρέωση της εναγομένης να της καταβάλει το ποσό των 38.556,06 ευρώ, που αντιστοιχεί στον φόρο προστιθέμενης αξίας (φ.π.α.) της απαίτησής της, κατά τον χρόνο που θα εκδοθούν και θα εξοφληθούν τα αντίστοιχα φορολογικά στοιχεία, υπολογιζόμενο με ποσοστό 24%. Ακόμη, η ενάγουσα ζητεί να της καταβληθούν τα παραπάνω ποσά νομιμοτόκως, από 1-12-2020, ημερομηνία επίδοσης προηγούμενης αγωγής που είχε ασκήσει ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βόλου και η οποία απορρίφθηκε λόγω έλλειψης δικαιοδοσίας των πολιτικών δικαστηρίων, άλλως από την επίδοση της κρινόμενης αγωγής έως την εξόφληση. Επικουρικώς, η ενάγουσα ζητεί να αναγνωριστεί η υποχρέωση καταβολής των παραπάνω ποσών σύμφωνα με τις διατάξεις του αδικαιολόγητου πλουτισμού κατ’ άρθρα 904 επ. του Αστικού Κώδικα.
2. Επειδή, ο ν. 3463/2006 («Κύρωση του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων», Α΄ 114), ορίζει στο άρθρο 252 ότι: «1. Οι Δήμοι και οι Κοινότητες μπορούν να συνιστούν ή να συμμετέχουν σε επιχειρήσεις, οι οποίες καλούνται επιχειρήσεις Ο.Τ.Α., σύμφωνα με τις παρακάτω ειδικότερες ρυθμίσεις. Οι επιτρεπόμενες μορφές των επιχειρήσεων αυτών είναι οι εξής: α. Δημοτικές ή κοινοτικές κοινωφελείς επιχειρήσεις … 5. Οι επιχειρήσεις των προηγούμενων παραγράφων αποτελούν νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου …». Περαιτέρω, ο ν. 1069/1980 («Περί κινήτρων δια την Ίδρυσιν Επιχειρήσεων Υδρεύσεως και Αποχετεύσεως», Α΄ 191) ορίζει στο άρθρο 1, όπως ίσχυε πριν από την αντικατάστασή του με το άρθρο 1 του ν. 4483/2017 (Α΄ 107), ότι: «1. Δια την άσκησιν των πάσης φύσεως δραστηριοτήτων του κυκλώματος υδρεύσεως και αποχετεύσεως οικιστικών κέντρων της Χώρας, εξαιρέσει των πόλεων Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Βόλου και των μειζόνων αυτών περιοχών, δύναται να συνιστώνται κατά την παράγραφον 3 του παρόντος άρθρου εις εκάστον Δήμον ή Κοινότητα της Χώρας ή υπό πλειόνων Δήμων ή Κοινοτήτων ή Δήμων και Κοινοτήτων ενιαίαι επιχειρήσεις υδρεύσεως και αποχετεύσεως. Αι ανωτέρω Επιχειρήσεις αποτελούν ίδια Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου κοινωφελούς χαρακτήρος, διεπόμενα υπό των κανόνων της Ιδιωτικής οικονομίας, εφ` όσον δεν ορίζεται άλλως υπό νόμου. ……….. Αι επιχειρήσεις υδρεύσεως και αποχετεύσεως λειτουργούν υπό μορφήν Δημοτικής ή Κοινοτικής επιχειρήσεως και διέπονται ως προς την διοίκησιν, οργάνωσιν, εκτέλεσιν, λειτουργίαν, συντήρησιν των έργων της αρμοδιότητός των καθώς και τας πηγάς της χρηματοδοτήσεώς των υπό των διατάξεων του παρόντος νόμου, εφαρμοζομένων κατά τα λοιπά των σχετικών διατάξεων του “Δημοτικού και Κοινοτικού Κώδικος”……».
3. Επειδή, περαιτέρω, ο προαναφερόμενος Ν. 3463/2006 «Κύρωση του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων» στο άρθρο 209, όπως ίσχυε πριν οι παράγραφοι 1 έως 3 και το πρώτο εδάφιο της παραγράφου 9 καταργηθούν με το άρθρο 377 παρ. 1 περ. 38 του Ν. 4412/2016 (ΦΕΚ Α` 147), όριζε ότι: «1. Οι προμήθειες των Δήμων […] διενεργούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του Ενιαίου Κανονισμού Προμηθειών των Ο.Τ.Α. (Ε.Κ.Π.Ο.Τ.Α), όπως ισχύει […] 2. Η παροχή των κάθε είδους υπηρεσιών προς τους φορείς της προηγούμενης παραγράφου, πλην αυτών που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ν. 3316/2005 (ΦΕΚ 42 Α΄), ρυθμίζεται με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται ύστερα από πρόταση των Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης και Οικονομίας και Οικονομικών. 3. […] 9. Οι Δήμοι […] δύνανται να αναθέτουν απευθείας ή με συνοπτική διαδικασία (πρόχειρο διαγωνισμό) παροχή υπηρεσιών, που δεν υπάγονται στις διατάξεις του ν. 3316/2005 (ΦΕΚ 42 Α), σύμφωνα με τις προβλέψεις του άρθρου 83 του ν. 2362/1995 (ΦΕΚ 247 Α), ως προς τα επιτρεπτά χρηματικά όρια, όπως αυτά καθορίζονται με τις εκάστοτε εκδιδόμενες αποφάσεις του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών. Για την απευθείας ανάθεση απαιτείται απόφαση Δημάρχου […] χωρίς προηγούμενη απόφαση του συμβουλίου. Στην περίπτωση αυτή τα συντασσόμενα τεύχη εγκρίνονται από τον Δήμαρχο […] και στο άρθρο 273 παρ.1 ότι: «Μέχρι την έκδοση του προεδρικού διατάγματος της παραγράφου 2 του άρθρου 209 οι κάθε είδους υπηρεσίες, εκτός από τις υπηρεσίες που παρέχονται σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 3316/2005 (ΦΕΚ 42 Α΄), διενεργούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του π.δ. 28/1980 (ΦΕΚ 11 Α΄), με την επιφύλαξη των ειδικών ρυθμίσεων του π.δ. 346/1998 (ΦΕΚ 230 Α΄), ως ισχύει». Εξ άλλου, το Π.Δ. 28/1980 «Περί εκτελέσεως έργων και προμηθειών Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοικήσεως» (ΦΕΚ Α΄ 11), στο άρθρο 11 παρ. 1., πριν καταργηθεί δυνάμει των διατάξεων της περ.68 παρ.1 του άρθρου 377 του Ν. 4412/2016 (ΦΕΚ Α` 147) και του άρθρου 18 του Ν. 4469/2017 (ΦΕΚ Α` 62), όριζε ότι: « 1. Η εκτέλεσις δημοτικών και κοινοτικών έργων και προμηθειών διέπεται υπό των διατάξεων του Δημοτικού και Κοινοτικού Κώδικος και των διατάξεων του παρόντος Διατάγματος και ενεργείται επί τη βάσει της μελέτης και της συμβάσεως, συναπτομένης κατόπιν τακτικής δημοπρασίας, πλην των περιπτώσεων, όπου, κατά νόμον, δεν απαιτείται αύτη», στο άρθρο 59, ότι: «1. Αι πληρωμαί των, κατά το παρόν διάταγμα, εκτελουμένων έργων και προμηθειών ενεργούνται παρά του οικείου ταμείου δι` ενταλμάτων, εκδιδομένων επ’ ονόματι των δικαιούχων και απ` ευθείας προς αυτούς. […] 2. … 3. …. 4. .. […]», στην παράγραφο 1 του άρθρου 63, ότι: «Αι επιτροπαί παραλαβής οφείλουν να προβούν εις την ανατιθεμένην παραλαβήν εντός τριμήνου από της ημερομηνίας της αποφάσεως περί της συγκροτήσεως αυτών. …», στην παρ. 1 του άρθρου 66, ότι: «Μετά την πάροδον του εν τω προηγουμένω άρθρω οριζομένου χρόνου εγγυήσεως διενεργείται ή οριστική παραλαβή του έργου των επιτροπών συνιστωμένων κατά τα εις το άρθρον 63 του παρόντος καθοριζόμενα, κατόπιν αναφοράς του προϊσταμένου της υπηρεσίας επιβλέψεως προς τον Νομάρχην, υποβαλλομένης είκοσιν ημέρας προ της λήξεως του χρόνου εγγυήσεως. …» και στο άρθρο 67, ότι : «1. Η παραλαβή εκάστης δημοτικής προμηθείας εκτελείται υπό επιτροπής αποτελουμένης εκ δύο υπαλλήλων του δήμου…4. Δια πάσαν γενομένην προμήθειαν συντάσσεται πρωτόκολλον παραλαβής εις τριπλούν τουλάχιστον υπογραφόμενον υπό των μελών της κατά τα ανωτέρω επιτροπής παραλαβής το γνήσιον των υπογραφών των οποίων βεβαιούται εν αυτώ υπό του δημάρχου ή προέδρου της κοινότητος. […]».
4. Επειδή, περαιτέρω, στο ν. 3669/2008 «Κύρωση της κωδικοποίησης της νομοθεσίας κατασκευής δημόσιων έργων» (Α΄ 116) ορίζεται, στο άρθρο 52 ότι: «1. Κατά τη διάρκεια της κατασκευής του έργου λαμβάνονται όλα τα αναγκαία στοιχεία για την επιμέτρηση των ποσοτήτων των εκτελούμενων εργασιών. Τα επιμετρητικά στοιχεία λαμβάνονται από κοινού από τον επιβλέποντα και τον εκπρόσωπο του αναδόχου…… . 2. Στο τέλος κάθε μήνα ο ανάδοχος συντάσσει επιμετρήσεις κατά διακριτά μέρη του έργου για τις εργασίες που εκτελέσθηκαν τον προηγούμενο μήνα.. . . 3 … 5. Δύο (2) μήνες το αργότερο μετά τη βεβαιωμένη περάτωση του έργου ο ανάδοχος είναι υποχρεωμένος να υποβάλει στη διευθύνουσα υπηρεσία τυχόν επί μέρους Επιμετρήσεις που λείπουν και την “τελική επιμέτρηση”, δηλαδή τελικό συνοπτικό πίνακα που ανακεφαλαιώνει τις ποσότητες όλων των τμηματικών επιμετρήσεων και των πρωτοκόλλων της παραγράφου 3. (. . .). Η τελική επιμέτρηση υπογράφεται από τον ανάδοχο με την ένδειξη “όπως συντάχθηκε από τον ανάδοχο”. Η διευθύνουσα υπηρεσία έχει υποχρέωση να προβεί στον έλεγχο της τελικής επιμέτρησης, μέσα σε δύο (2) μήνες από την υποβολή της και να κοινοποιήσει στον ανάδοχο την ελεγμένη και τυχόν διορθωμένη επιμέτρηση. (. . .). 7. Μαζί με την τελική επιμέτρηση ο ανάδοχος μπορεί να υποβάλει και κάθε άλλο αίτημα του που σχετίζεται με δικαίωμα του από την εκτέλεση της σύμβασης, αν αυτό δεν έχει αποσβεστεί και η σχετική αξίωση παραγραφεί, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 75Α ή αν το σχετικό δικαίωμα δεν έχει αποσβεστεί ή χαθεί από κάποια άλλη αιτία. . . ». Εξάλλου, στο άρθρο 47 του ανωτέρω νόμου ορίζεται ότι: «1.Για κάθε εργολαβία, με μέριμνα του αναδόχου τηρείται ημερολόγιο σε βιβλιοδετημένα διπλότυπα αριθμημένα φύλλα. Το ημερολόγιο συμπληρώνεται καθημερινά και αναγράφονται, με συνοπτικό τρόπο, σε αυτό (. . .) αριθμητικά στοιχεία για το απασχολούμενο προσωπικό κατά κατηγορίες, τα χρησιμοποιούμενα μηχανήματα, τα προσκομιζόμενα υλικά, τις εκτελούμενες εργασίες (. . .) τις εντολές και παρατηρήσεις των οργάνων επίβλεψης, τυχόν έκτακτα περιστατικά και κάθε άλλο σχετικό με το έργο σημαντικό πληροφοριακό στοιχείο. 2. Το ημερολόγιο υπογράφεται από εντεταλμένο όργανο της επίβλεψης και τον εκπρόσωπο του αναδόχου. (. . .)» και στο άρθρο 37, προβλέπονται οι γενικές υποχρεώσεις του αναδόχου και ορίζεται ειδικότερα, ότι: «1. Ο ανάδοχος είναι υποχρεωμένος να κατασκευάσει το έργο κατά τους όρους της σύμβασης και τις σύμφωνες προς αυτή και το νόμο έγγραφες εντολές του φορέα κατασκευής του έργου. 2. Ο ανάδοχος έχει την υποχρέωση να τηρεί με ακρίβεια τη διάταξη και τις διαστάσεις των διαφόρων μερών του έργου, όπως προκύπτουν από τα εγκεκριμένα σχέδια ή άλλα στοιχεία της μελέτης. 3. (. . .)».
5. Επειδή, στο άρθρο 130 του ν. 4270/2014 «Αρχές δημοσιονομικής διαχείρισης και εποπτείας (ενσωμάτωση της Οδηγίας 2011/85 ΕΕ) – δημόσιο λογιστικό και άλλες διατάξεις» (Α΄ 143) ορίζεται ότι: «Για το κύρος σύμβασης του Δημοσίου με αντικείμενο αξίας μεγαλύτερης των δύο χιλιάδων πεντακοσίων (2.500) ευρώ ή που γεννά διαρκή υποχρέωση αυτού, απαιτείται η κατάρτισή της να γίνει με ιδιωτικό τουλάχιστον έγγραφο.… Επί σύμβασης, η αποδοχή της πρότασης δύναται να γίνει και με χωριστό έγγραφο, η από τον αντισυμβαλλόμενο όμως του Δημοσίου εκπλήρωση της παροχής του αίρει την εκ της έλλειψης του γραπτού τύπου της αποδοχής ακυρότητα της σύμβασης». Από τη διάταξη αυτή, που εφαρμόζεται αναλόγως στους Ο.Τ.Α. και τις δημοτικές επιχειρήσεις, εφόσον οι ως προς αυτούς προστατευτικές διατάξεις δεν είναι ευνοϊκότερες [άρθρα 3 του ν.δ. 31/1968 «Περί προστασίας της περιουσίας των οργανισμών τοπικής αυτοδιοικήσεως …» (Α’ 281 ) και 276 του ν. 3463/2006 Κύρωση Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (Α 114)] (βλ. ΑΠ 284/2011), συνάγεται ότι ο τύπος του ιδιωτικού εγγράφου που απαιτείται για τις καταρτιζόμενες για λογαριασμό του Δημοσίου ή αναλόγως Ο.Τ.Α. ως άνω συμβάσεις, είναι συστατικός και όχι αποδεικτικός, γι’ αυτό και η έλλειψή του καθιστά άκυρη τη σύμβαση, κατά τα άρθρα 158 και 159 παρ. 1 Α.Κ. και όπως ρητώς ορίζεται στο άρθρο 135 του προαναφερόμενου ν. 4270/2014, με συνέπεια αυτή να θεωρείται ως μη γενόμενη (άρθρο 180 ΑΚ). Η ακυρότητα αυτή αίρεται σε περίπτωση εκτέλεσης της σύμβασης, μόνον όταν για τη σύμβαση προηγήθηκε χωριστή έγγραφη πρόταση, χωρίς να επακολουθήσει και έγγραφη αποδοχή, όχι όμως και όταν δεν τηρήθηκε καθόλου ο έγγραφος τύπος για την πρόταση και την αποδοχή (βλ. ΑΠ 1308/2021, 1382/2017, 430/2015, 766/2014, 1462/2012, 62/1984 Ολ.). Η ακυρότητα από την έλλειψη του τύπου λαμβάνεται υπόψη (και) αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο, γιατί οι διατάξεις περί τύπου είναι δημόσιας τάξης (πρβλ. ΑΠ 703/2020).
6. Επειδή, εξάλλου, στο άρθρο 904 του Αστικού Κώδικα (π.δ. 456/1984, Φ 164 Α’), ορίζεται ότι: «Όποιος έγινε πλουσιότερος χωρίς νόμιμη αιτία από την περιουσία ή με ζημία άλλου έχει υποχρέωση να αποδώσει την ωφέλεια. Η υποχρέωση αυτή γεννιέται ιδίως σε περίπτωση παροχής αχρεώστητης ή παροχής για αιτία που δεν επακολούθησε ή έληξε ή αιτία παράνομη ή ανήθικη. Με παροχή εξομοιώνεται και η συμβατική αναγνώριση ότι υπάρχει ή δεν υπάρχει χρέος». Κατά τη διάταξη αυτή, προϋποθέσεις αξίωσης αδικαιολόγητου πλουτισμού είναι: α) ο πλουτισμός του υπόχρεου, β) η επέλευση του πλουτισμού από την περιουσία ή με ζημία του άλλου, γ) αιτιώδης συνάφεια μεταξύ πλουτισμού και ζημίας και δ) έλλειψη νόμιμης αιτίας (ΣτΕ 651/2018, 528/2014). Ειδικότερα, για να θεμελιωθεί απαίτηση με βάση τον αδικαιολόγητο πλουτισμό, θα πρέπει η άμεση περιουσιακή μετακίνηση προς τον λαβόντα να επήλθε χωρίς νόμιμη αιτία, δηλαδή αιτία, που δεν έχει πηγή σύμβαση ή το νόμο, είτε για νόμιμη αιτία που δεν επακολούθησε ή έληξε ή είναι παράνομη ή ανήθικη (ΑΕΔ 3/2010). Έτσι, σε περίπτωση που εκτελείται και παραδίδεται έργο ή παρέχονται υπηρεσίες με άκυρη σύμβαση, «ο αντισυμβαλλόμενος» του παρέχοντος που δέχεται το έργο ή τις υπηρεσίες στο πλαίσιο της άκυρης σύμβασης, η οποία συνιστά απλώς τη βασική προϋπόθεση της έλλειψης νόμιμης αιτίας, υποχρεούται να αποδώσει την ωφέλεια που απέκτησε χωρίς νόμιμη αιτία και που συνίσταται, σε περίπτωση αδυναμίας αυτούσιας απόδοσης της παροχής που έλαβε χώρα χωρίς νόμιμη αιτία, στη χρηματική αποτίμηση του εκτελεσθέντος έργου ή της παρασχεθείσας υπηρεσίας και στη δαπάνη που εξοικονόμησε, στην οποία θα υποβαλλόταν εάν την εκτέλεση του ίδιου έργου ή της υπηρεσίας ανέθετε, με έγκυρη σύμβαση, σε άλλο πρόσωπο, το οποίο θα διέθετε τα ίδια επαγγελματικά προσόντα και ικανότητες (ΑΠ 250/2020, 3/2020, 347/2017, 1358/2015, 1490/2008, 1225/2008 κ.ά.). Σε κάθε περίπτωση, το βάρος της απόδειξης για την ύπαρξη και την έκταση του πλουτισμού το φέρει ο ενάγων (ΣτΕ 2170/2015 σκ. 3).
7. Επειδή άλλωστε, ο ν. 4412/2016 (Α΄ 147/8-8-2016), Διόρθωση σφαλμάτων (Α΄ 200/24-10-2016) υπό τον τίτλο «Δημόσιες Συμβάσεις Έργων, Προμηθειών και Υπηρεσιών (προσαρμογή στις Οδηγίες 2014/24/ ΕΕ και 2014/25/ΕΕ)», ορίζει στο άρθρο 376, όπως αυτό ισχύει μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 22 περ. 64 του ν. 4441/2016 (Α΄ 227/6.12.2016) και την προσθήκη των παραγράφων 14, 15 και 16 με το άρθρο 23 του ν. 4491/2017 ( Α΄ 152/13.10.2017) ότι «1. Οι διατάξεις του παρόντος νόμου εφαρμόζονται σε όλες τις δημόσιες συμβάσεις…… η έναρξη της διαδικασίας σύναψης των οποίων, σύμφωνα με τα άρθρα 61, 120, 290 και 330 αντίστοιχα, λαμβάνει χώρα μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου….2…… Συμβάσεις της παρ. 1, οι οποίες έχουν συναφθεί πριν την ημερομηνία έναρξης ισχύος του παρόντος, εκτελούνται, σύμφωνα με το καθεστώς που ίσχυε κατά το χρόνο της σύναψης τους…..14. …» και στο άρθρο 379 παρ. 1 ότι : «Η ισχύς των διατάξεων του παρόντος νόμου αρχίζει από τη δημοσίευση του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως».
8. Επειδή, τέλος, στον Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (ν.2717/99, Α’97), ορίζεται στο άρθρο 146 ότι, «Η απόδειξη στηρίζεται στα στοιχεία του, κατά το άρθρο 149, διοικητικού φακέλου, καθώς και σε εκείνα που προέκυψαν από την ενώπιον του δικαστηρίου διαδικασία», στο άρθρο 147 ότι, «1.Αποδεικτικά μέσα είναι: α)η αυτοψία, β)η πραγματογνωμοσύνη, γ)τα έγγραφα, δ)η ομολογία του ιδιώτη διαδίκου, ε)οι εξηγήσεις των διαδίκων, στ)οι μάρτυρες και ζ)τα δικαστικά τεκμήρια. 2…3…», στο άρθρο 148 ότι, «Το δικαστήριο χρησιμοποιεί τα αποδεικτικά μέσα κατά την κρίση του και τα εκτιμά ελευθέρως, αυτοτελώς ή σε συνδυασμό μεταξύ τους, εκτός αν ειδική διάταξη νόμου ορίζει διαφορετικά». Εξάλλου, στα άρθρα 182 έως 185 του ως άνω Κώδικα περιέχονται διατάξεις που αφορούν τη διεξαγωγή της μαρτυρικής απόδειξης, οι οποίες ορίζουν ότι η απόδειξη αυτή ενεργείται ενώπιον του δικαστηρίου που δικάζει την υπόθεση ή του εισηγητή-δικαστή, κατά δε την προδικασία ενώπιον ειρηνοδίκη ή συμβολαιογράφου της έδρας του δικαστηρίου ή της κατοικίας του μάρτυρα, μετά από την τήρηση συγκεκριμένων διαδικαστικών διατυπώσεων και εγγυήσεων που ορίζονται στις διατάξεις αυτές.
9. Επειδή, από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι μόνον οι μαρτυρίες που λαμβάνονται κατά τους ορισμούς των άρθρων 182 επ. αποτελούν νόμιμα αποδεικτικά μέσα κατά τη διαδικασία ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων. Τα δικαστήρια αυτά δεν μπορούν να λάβουν υπόψη μαρτυρίες που δεν πληρούν τους όρους των ανωτέρω διατάξεων, ούτε με βάση τη θεσπιζόμενη από το άρθρο 148 Κ.Δ.Δ. αρχή της ελεύθερης εκτίμησης των αποδεικτικών μέσων από το δικαστή, διότι η αρχή αυτή προϋποθέτει χρήση αποδεικτικών μέσων που επιτρέπει ο νόμος. Συνεπώς, μαρτυρίες που δεν λαμβάνονται κατά τη διαδικασία των άρθρων 182 επ. του Κ.Δ.Δ., όπως αυτές που λαμβάνονται στα πλαίσια ποινικής ή πολιτικής δίκης, δεν αποτελούν νόμιμα αποδεικτικά μέσα και δεν επιτρέπεται να ληφθούν νομίμως υπόψη ούτε ως δικαστικά τεκμήρια. Επίσης, όπως έχει κριθεί, μαρτυρικές καταθέσεις που δεν έχουν ληφθεί κατά τη διαδικασία των άρθρων 179 και 185 του Κ.Δ.Δ. (απόφαση του δικαστηρίου περί εξετάσεως μάρτυρα, ένορκες μαρτυρικές καταθέσεις ενώπιον ειρηνοδίκη ή συμβολαιογράφου), αλλά ενώπιον του συμβολαιογράφου κατά τη διαδικασία των πολιτικών δικαστηρίων, δεν αποτελούν νόμιμα αποδεικτικά μέσα και δεν επιτρέπεται να ληφθούν νομίμως υπόψη από τα διοικητικά δικαστήρια ούτε προς συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων (βλ. ΣτΕ 1797/2017 σκ.5, ΣτΕ 2034/2018 σκ.24, 4348/2015, 4389/2012, κ.α.). Εξάλλου, οι προσκομιζόμενες από τους διαδίκους εξώδικες δηλώσεις, επιστολές ή βεβαιώσεις τρίτων προσώπων που έχουν ειδικές γνώσεις ή εμπειρία επί ορισμένου αντικειμένου, δεν είναι νόμιμα αποδεικτικά μέσα και δεν επιτρέπεται να ληφθούν νομίμως υπόψη, γιατί αποτελούν εκθέσεις πραγματογνωμοσύνης ή μαρτυρίες, για τις οποίες δεν τηρήθηκαν οι νόμιμες διατυπώσεις για την εγκυρότητά τους. Αποτελούν όμως οι εν λόγω δηλώσεις ή βεβαιώσεις νόμιμα αποδεικτικά μέσα, αν είναι προγενέστερες της προσφυγής ή της αγωγής (πρβλ. ΣτΕ 3035/2014, σκ. 4) και δεν έχουν συνταχθεί ενόψει ή επ’ ευκαιρία της διοικητικής δίκης ή με σκοπό να χρησιμοποιηθούν στο πλαίσιο της δίκης αυτής (ΣτΕ 3535, 1255/1991, 3042/2004, 1580/2018, 618/2019)
10. Επειδή, στην προκείμενη περίπτωση, η ενάγουσα ιστορεί ότι αντικείμενο της δραστηριότητάς της είναι, μεταξύ άλλων, η εκτέλεση πάσης φύσεως χωματουργικών και οικοδομικών εργασιών, δραστηριοποιούμενη στη ………, ειδικότερα δε εκθέτει ότι αναλαμβάνει από την εναγομένη την εκτέλεση διαφόρων χωματουργικών εργασιών, για την αποκατάσταση ζημιών-βλαβών στο δίκτυο ύδρευσης και αποχέτευσης, με εκσκαφή ορυγμάτων για επέμβαση στα δίκτυά της, από τους υδραυλικούς της εναγομένης, με αποξήλωση και αντικατάσταση των αγωγών ύδρευσης και αποχέτευσης και εν συνεχεία τον εγκιβωτισμό των διορθωμένων αγωγών ή την τοποθέτηση νέων, την εκτέλεση μικρών έργων επέκτασης δικτύου ύδρευσης και αποχέτευσης, τις περισσότερες δε φορές, οι αναθέσεις αυτές είναι προφορικές, ανατεθείσες δια του προέδρου και του διευθυντή της, λόγω του έκτακτου και επείγοντος χαρακτήρα που φέρουν οι βλάβες ύδρευσης και αποχέτευσης. Για το διάστημα δε από το 2015 έως και τον χρόνο άσκησης της αγωγής, εκτέλεσε αυτού του είδους τις εργασίες, οι οποίες είναι πλήρως ορισμένες, κατά θέση, χρονολογία, είδος εργασίας, ποσότητες και αξία αυτών, και ανταποκρίνονται στις καθορισμένες τιμές που εφαρμόζει η εναγόμενη επιχείρηση, δυνάμει αποφάσεως του Διοικητικού Συμβουλίου της Επιχείρησης, το οποίο, όμοιο, περιγραφικό τιμολόγιο, χρησιμοποιεί και ο Δήμος …….. που της αναθέτει κατά καιρούς όμοιες εργασίες, με τη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης που ισχύει για όλες τις συναφείς και όμοιες με αυτή επιχειρήσεις που μισθώνουν χωματουργικά μηχανήματα και ειδικότερα δια της υπ’αριθμ. …… απόφασης «περί έγκρισης καταλόγου μίσθωσης ιδιωτικών μηχανημάτων έργων για τη διαχείριση έκτακτων αναγκών». Οι δε τιμές ωριαίας απασχόλησης μίσθωσης μηχανήματος ανά είδος και ισχύος αυτών, έχουν διαμορφωθεί δια του τιμολογίου της εναγομένης και της προσυμφωνημένης μεταξύ τους τιμής, ως ακολούθως: 1. Εκσκαφέας-φορτωτής με ισχύ από 56HP-100HP, με τιμή μονάδος, 35€/h, 2. Φορτωτής με ισχύ από 56HP -100PH, τύπου …….. 57PH, με τιμή μονάδος 35/h, 3. Φορτηγό ανατρεπόμενο με ωφέλιμο φορτίο άνω των 6-17 τόνων, με τιμή μονάδος 35€/h, 4. Μηχανικός εκσκαφέας με ισχύ μέχρι 55HP, τύπου ……..-τσαπάκι, με τιμή μονάδος 30€/h, 5. Τιμή άμμου και αδρανών υλικών παραδοτέα επί τόπου του έργου εκ 30€/ κυβικό μέτρο, 6. Δρομολόγιο μπάζα: φορτηγό 5 κυβικών εκ 50€/δρομολόγιο. Εκθέτει περαιτέρω ότι μηχανήματά της, που χρησιμοποιήθηκαν για την εκτέλεση των περιγραφομένων στην αγωγή εργασιών, είναι τα ακόλουθα: 1) Ο με αριθμό άδειας κυκλοφορίας ……. ΙΧ φορτωτής, εργοστασίου κατασκευής …….., τύπου ……., έτους κατασκευής 2007, με ισχύ ιπποδύναμης 57PS, με τιμή ανά ώρα εργασίας 35€/h. 2) Ο με αριθμό άδειας κυκλοφορίας …… ΙΧ εκσκαφέας-φορτωτής, εργοστασίου κατασκευής ….., τύπου ……., έτους κατασκευής 2000, με ισχύ ιπποδύναμης 85HP, με τιμή ανά ώρα εργασίας 35€/h. 3) Ο με αριθμό άδειας κυκλοφορίας …… ΙΧ εκσκαφέας, εργοστασίου κατασκευής ……, τύπου …….., έτους κατασκευής 2001, με ισχύ ιπποδύναμης 40HP, με τιμή ανά ώρα εργασίας 30€/h. 4) To με αριθμό κυκλοφορίας …….. φορτηγό, ανατρεπόμενο και ανοικτό, εργοστασίου κατασκευής ……., τύπου κατασκευής …….., μικτού φορτίου 11000 κιλών και ωφέλιμου 6360 κιλών, με τιμή ανά ώρα εργασίας 35€/h. Περαιτέρω εκθέτει ότι εκτέλεσε όλες τις αναφερόμενες στην αγωγή της εργασίες επιμελώς και προσηκόντως. Προς απόδειξη τούτου και για το ορισμένο της ιστορικής βάσης και το ουσία βάσιμο της αγωγής της, όπως εκθέτει (σ. 14 του δικογράφου της αγωγής), υπέβαλε προς την εναγομένη τη με αριθμ.πρωτ. …… αίτησή της, με την οποία ζητούσε να της χορηγηθεί αντίγραφο του ημερολογίου της επιχείρησης, στο οποίο να εμφαίνεται ο χρόνος, τόπος και οι ώρες εργασίας, εκάστης εξ αυτών ή άλλως έγγραφη ενημέρωση, για τα χρονικά διαστήματα για τα οποία εκτέλεσε εργασίες άνευ γραπτών συμβάσεων από το 2015 έως και την ημέρα άσκησης της αγωγής, προκειμένου να γίνει ταυτοποίηση και αντιστοίχιση αυτών με το δικό της ημερολόγιο. Σε απάντηση αυτής έλαβε το υπ’αριθμ.πρωτ. ……. έγγραφο υπογραφόμενο από τον Ν. Π., Μηχ. Τεχνολογιών Αντιρρύπανσης της εναγομένης, στον οποίο αναφέρεται ότι εκτελέσθηκαν από την εταιρεία της εργασίες συντήρησης, βελτίωσης και αποκατάστασης στο δίκτυο ύδρευσης και αποχετεύσεως, με τη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης μίσθωσης μηχανημάτων, λόγω του κατεπείγοντος χαρακτήρα, εν γνώσει των αρμοδίων αιρετών οργάνων, αλλά εκτός συναφθεισών συμβάσεων, προκειμένου να διασφαλιστεί η δημόσια υγεία, καθώς η επιχείρηση δεν διαθέτει το αναλογούν προσωπικό και τα τεχνικά μέσα για την υλοποίηση των εν λόγω εργασιών, επισυνάπτεται δε επ’ αυτού αναλυτικός πίνακας των εργασιών και περιγράφονται, κατά θέση, είδος και χρόνο υλοποίησης. Περαιτέρω επισημαίνεται ότι δεν είναι δυνατή η πληρωμή των εργασιών με την έκδοση των αναλογούντων φορολογικών παραστατικών λόγω μη ύπαρξης αντίστοιχων συμβάσεων. Το έγγραφο δε αυτό συνιστά κατά τους ισχυρισμούς της πλήρη ομολογία από πλευράς της εναγομένης των δικών της ισχυρισμών. Κατόπιν αυτών, η ενάγουσα ζητεί να αναγνωριστεί η υποχρέωση της εναγομένης να της καταβάλει το ποσό των 160.650,27 ευρώ ως συμβατικό αντάλλαγμα από την εκτέλεση των προαναφερόμενων προφορικών συμβάσεων εκτέλεσης χωματουργικών εργασιών και συγκεκριμένα για το έτος 2015 ποσό 9.900€, για το έτος 2016 ποσό 41.635€, για το έτος 2017 ποσό 41.265€, για το έτος 2018 ποσό 32.236,10€ και για το έτος 2019 ποσό 35.614,17€. Περαιτέρω, ζητά να αναγνωριστεί η υποχρέωση της εναγομένης να της καταβάλει το ποσό των 38.556,06 ευρώ, που αντιστοιχεί στον φόρο προστιθέμενης αξίας (φ.π.α., υπολογιζόμενο με ποσοστό 24%) της απαίτησής της, κατά τον χρόνο που θα εκδοθούν και θα εξοφληθούν και τα αντίστοιχα φορολογικά παραστατικά στοιχεία. Τα ποσά, δε, αυτά ζητά να της καταβληθούν νομιμοτόκως από 1-12-2020, ημερομηνία επίδοσης της προηγούμενης αγωγής που είχε ασκήσει ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βόλου. Επικουρικώς, ζητεί τα παραπάνω ποσά σύμφωνα με τις διατάξεις του αδικαιολόγητου πλουτισμού κατ’ άρθρο 904 επ. του Αστικού Κώδικα.
11. Επειδή, στην προκείμενη περίπτωση, οι ένδικες αξιώσεις της ενάγουσας απορρέουν αφενός από προφορικές συμφωνίες ανάθεσης έργων αναγόμενων στο χρονικό διάστημα από 1-1-2015 έως 4 Αυγούστου 2016, αφετέρου από 8 Αυγούστου 2016 έως και 31-12-2019. Οι ως άνω συμφωνίες όμως, διέπονται από διαφορετικό νομικό καθεστώς. Ειδικότερα, οι προτασσόμενες στο δικόγραφο προφορικές συμβάσεις έργων χρονικού διαστήματος από 1-1-2015 έως και 4 Αυγούστου 2016, διέπονται από τις διατάξεις του π.δ. 28/1980 και των συναφών με αυτές διατάξεων, κατά τα εκτιθέμενα στη μείζονα σκέψη ˙ αντιθέτως, οι προφορικές συμφωνίες χρονικού διαστήματος από 8 Αυγούστου 2016 έως και 31-12-2019 διέπονται από τις διατάξεις του ν. 4412/2016, κατά τα εκτιθέμενα στην 7η σκέψη. Επομένως, η κρινόμενη αγωγή πρέπει να κρατηθεί και να δικασθεί μόνο ως προς τις αξιώσεις που απορρέουν από τις προτασσόμενες στο δικόγραφο προφορικές συμβάσεις έργων χρονικού διαστήματος από 1-1-2015 έως και 4 Αυγούστου 2016, περαιτέρω δε να αναβληθεί η εκδίκαση της αγωγής και να διαταχθεί ο χωρισμός του δικογράφου, ως προς τις λοιπές αξιώσεις της ενάγουσας που απορρέουν από τις λοιπές (συναφείς μεταξύ τους) προφορικές συμφωνίες ανάθεσης έργων, για τις οποίες πρέπει να κατατεθεί νομοτύπως αυτοτελές δικόγραφο, μέσα σε προθεσμία τριάντα (30) ημερών από την επίδοση της απόφασης αυτής στην ενάγουσα και να ορισθεί νέα δικάσιμος.
12. Επειδή, ειδικότερα, τα έργα που εκτέλεσε η ενάγουσα κατά το παραπάνω κρίσιμο χρονικό διάστημα, όπως εκθέτει στην αγωγή της, είναι τα εξής: Α) Για το έτος 2015 : …………. Β) Για το έτος 2016 έως και 1-8-2016: ………….
13. Επειδή, η ενάγουσα, προς απόδειξη των ισχυρισμών της προσκομίζει τα εξής: 1) Την …….. αίτησή της προς την εναγόμενη δημοτική επιχείρηση, με αίτημα τη χορήγηση αντιγράφου του ημερολογίου της επιχείρησης, στο οποίο να εμφαίνεται ο χρόνος, τόπος και οι ώρες εργασίας, για τα κρίσιμα χρονικά διαστήματα. 2) Το υπ’ αριθμ. Πρωτ. …….. έγγραφο υπογραφόμενο από τον Ν. Π., Μηχ. Τεχνολογιών Αντιρρύπανσης της εναγομένης, χωρίς σφραγίδα της εναγομένης, εις απάντηση του ανωτέρω αιτήματος, με το αναφερόμενο στην έβδομη σκέψη περιεχόμενο και συνημμένο αναλυτικό πίνακα των εργασιών, ο οποίος επιγράφεται «ημερολόγιο εργασιών», και περιλαμβάνει καταγραφή εργασιών που περιγράφονται, κατά θέση, είδος και χρόνο υλοποίησης, ο οποίος φέρει την υπογραφή του ανωτέρω μηχανικού. 3) Την υπ’ αριθμ. …… απόφαση του Δ.Σ. της εναγομένης, με την οποία ανατέθηκαν στο Ν. Π. καθήκοντα προϊστάμενου της Τεχνικής Υπηρεσίας. 4) Τις με αριθμούς ……./11-04-2024, ……/11-4-2024 και ……/12-4-2024 ένορκες βεβαιώσεις, ενώπιον της Συμβολαιογράφου …….., …….. ……., νομοτύπως ληφθείσες κατ’ άρθρο 185 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, των Ε. Τ., …… συμβούλου του Δήμου ……… και Αντιπροέδρου της εναγομένης κατά το χρονικό διάστημα από 1-1-2015 έως 31-8-2019, Κ. Τ., τεχνίτη και εργάτη γενικών καθηκόντων της εναγομένης, τοποθετημένου από το έτος 2010 στις εγκαταστάσεις του Βιολογικού καθαρισμού και Α. Ν. αντίστοιχα, δημοτικής συμβούλου του Δήμου …….. κατά το χρονικό διάστημα από 1-1-2015 έως 31-8-2019 και Αντιδημάρχου κατά το χρονικό διάστημα από 17-8-2017 έως 31-8-2019, οι οποίοι επιβεβαιώνουν τους αγωγικούς ισχυρισμούς. 5) Τα ιδιωτικά έγγραφα – δηλώσεις, με αναγραφόμενη ημερομηνία 15-7-2019, των Ν. Π., Ε. Σ., Σ. Σ. και Σ Κ., με τις οποίες οι ανωτέρω δηλώνουν ότι με την ιδιότητά τους ως υπαλλήλων της εναγομένης βεβαιώνουν ότι οι αναφερόμενες στην αγωγή εργασίες κατά τα έτη 2015 έως και 2018 (που περιλαμβάνει το κρίσιμο εν προκειμένω χρονικό διάστημα) , εκτελέστηκαν από την ενάγουσα, ύστερα από προφορικές εντολές της διοίκησης της ….., καθώς επίσης βεβαιώνουν την καλή εκτέλεση των εργασιών. 6) την υπ’ αριθ. …… απόφαση του Ειρηνοδικείου ……. και την υπ’ αριθμ. …….. απόφαση του 5μελούς Εφετείου ……., που εκδόθηκαν επί αγωγών που άσκησε για την καταβολή όμοιων αξιώσεων παλαιότερων ετών και 7) Τη με αριθμό ……… ένορκη βεβαίωση των Ε. Τ. και Σ. Σ. ενώπιον της Συμβολαιογράφου …….., ………, η οποία ελήφθη και προσκομίστηκε ως αποδεικτικό έγγραφο στο πλαίσιο της πολιτικής δίκης.
14. Επειδή, η εναγόμενη δημοτική επιχείρηση, με την …….. έκθεση απόψεών της και το παραδεκτώς κατατεθέν υπόμνημά της αρνείται την αγωγή στο σύνολό της. Συγκεκριμένα προβάλλει ότι αυτή είναι αναπόδεικτη, καθώς δεν προκύπτει από τα προσκομιζόμενα έγγραφα η ανάθεση των επίμαχων εργασιών ούτε, σε κάθε περίπτωση, η καλή εκτέλεσή τους, ενώ επισημαίνει ειδικότερα ότι δεν αποδεικνύεται πότε, ποιο όργανο και για ποια αιτία έδωσε την εντολή για την εκτέλεση των επίμαχων εργασιών καθώς και ότι η επιχείρηση δεν τηρεί εγκεκριμένο ημερολόγιο εργασιών (σχ. προσκομίζει την ……. βεβαίωση του Προέδρου της) και ότι το προσκομιζόμενο ……. έγγραφο υπογραφόμενο από τον Ν. Π. δεν παράγει έννομες συνέπειες ως εκδοθέν από αναρμόδιο όργανο στο οποίο δεν είχε δοθεί σχετική εξουσιοδότηση (σχ. προσκομίζει την …….. βεβαίωση του Προέδρου της). Προς αντίκρουση των ανωτέρω, η ενάγουσα, με την από 26-9-2025 προσθήκη – αντίκρουσή της, προβάλλει ότι η άρνηση της αγωγής από την εναγομένη είναι γενικόλογη και αόριστη, χωρίς η τελευταία να αποδεικνύει με ποιο τρόπο εκτελέστηκαν οι επίμαχες εργασίες, ενώ δεν διαθέτει την απαιτούμενη υποδομή και ότι το προαναφερόμενο έγγραφο επάγεται τις επικαλούμενες από την ίδια συνέπειες λόγω της ιδιότητας του ανωτέρω ως προϊσταμένου της Τεχνικής Υπηρεσίας.
15. Επειδή, για την κατάρτιση των προαναφερθεισών συμβάσεων παροχής υπηρεσιών της ενάγουσας εταιρείας με την εναγομένη [πλην α) της σύμβασης χρονικού διαστήματος από 3-3-2016 έως 7-3-2016, στην περιοχή ……. με την απομάκρυνση των υλικών επίχωσης και εκσκαφή ορύγματος για την αποκάλυψη του αγωγού και εν συνεχεία επίχωσή του με αμμοχαλικώδη υλικά (24 κ.μ.) με τη χρήση μηχανημάτων τύπου τσαπάκι, φορτωτή και φορτηγού οχήματος, με απασχόληση εκάστου μηχανήματος για 7 ώρες ημερησίως, συνολικού ποσού 6.795,20 ευρώ (ήτοι, καθαρή αξία 5.480 ευρώ + ΦΠΑ 24% 1.315,20 ευρώ) και β) της σύμβασης χρονικών διαστημάτων: α. 3,4,5,6,9,10,11,16,17,18,19,22,23,24,25,26,29,30,31,/Αυγούστου/2016, β. 1,2,5,7,8,12,13,14,15,21,23,26,27,28,29,30/Σεπτεμβρίου /2016 και γ. 3,4,5,6,7/Οκτωβρίου /2016, εντός του χώρου των εγκαταστάσεων της Μονάδας Επεξεργασίας Λυμάτων, για εργασία, με χρήση ενός μηχανήματος jcb, φόρτωσης σε σάκους λυματολάσπης και μεταφοράς εντός του χώρου της μονάδας με, διάρκεια εργασίας του μηχανήματος έξι (6) ωρών ημερησίως, η οποία υπερβαίνει το συνολικό ποσό των 2.500 ευρώ] δεν είναι αναγκαία, σύμφωνα με τις διατάξεις που παρατέθηκαν στη μείζονα σκέψη, η τήρηση του έγγραφου τύπου λόγω των συμφωνηθέντων ποσών της εργολαβικής αμοιβής της ενάγουσας (τα οποία δεν υπερβαίνουν το ποσό των 2.500 ευρώ, πλέον ΦΠΑ 24%). Ως εκ τούτου, ως προς την κύρια βάση της αγωγής για τις παραπάνω συμφωνίες, το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη ότι σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην έκτη σκέψη, νόμιμα αποδεικτικά μέσα που μπορούν να εκτιμηθούν από το Δικαστήριο αποτελούν οι από 11-04-2024 και 12-4-2024 μαρτυρικές καταθέσεις των Ε. Τ., Κ. Τ. και Α. Ν., οι οποίες ελήφθησαν σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας. Αντιθέτως, οι από 8-12-2020 μαρτυρικές καταθέσεις των Ε. Τ. και Σ. Σ., οι οποίες ελήφθησαν στο πλαίσιο της πολιτικής δίκης δεν αποτελούν νόμιμα αποδεικτικά μέσα και δεν επιτρέπεται να ληφθούν νομίμως υπόψη ούτε προς συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων. Περαιτέρω, ενόψει όσων αναφέρθηκαν στην παραπάνω σκέψη, τα ιδιωτικά έγγραφα – δηλώσεις, με αναγραφόμενη ημερομηνία 15-7-2019, των Ν. Π., Ε. Σ., Σ. Σ. και Σ. Κ., τα οποία δεν έχουν συνταχθεί ως δημόσια έγγραφα, αποτελούν εξώδικες δηλώσεις που δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη ως μαρτυρίες για τις οποίες δε τηρήθηκαν οι διατυπώσεις του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, εφόσον δεν φέρουν βέβαιη ημερομηνία και δεν προκύπτει ότι δεν συντάχθηκαν ενόψει καταθέσεως αγωγής, ήτοι ενόψει της δίκης αυτής. Εξάλλου, το υπ’ αριθμ. Πρωτ. …….. έγγραφο υπογραφόμενο από τον Ν. Π., Μηχ. Τεχνολογιών Αντιρρύπανσης της εναγομένης, το οποίο ομοίως δεν έχει συνταχθεί ως δημόσιο έγγραφο, αποτελεί εξώδικη δήλωση που δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη ως μαρτυρία χωρίς την τήρηση των διατυπώσεων του Κ.Δ.Δ, καθόσον συντάχθηκε ενόψει καταθέσεως της κρινόμενης αγωγής, αφού συντάχθηκε σε απάντηση της με αριθμ.πρωτ. ……. αίτησης της ενάγουσας, την οποία αυτή υπέβαλε προς την εναγομένη, με αίτημα τη χορήγηση του ημερολογίου εργασιών, προς απόδειξη και για το ορισμένο της ιστορικής βάσης και το ουσία βάσιμο της αγωγής, κατά τα εκτιθέμενα στην 9η σκέψη. Για τον ίδιο λόγο δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη ούτε ο συνημμένος στο ανωτέρω έγγραφο πίνακας εργασιών, που επιγράφεται ως «ημερολόγιο εργασιών» και φέρει μόνο τη μονογραφή του ανωτέρω υπαλλήλου της εναγομένης.
16. Επειδή, κατόπιν των ανωτέρω, εν προκειμένω κρίνεται ότι η ενάγουσα, η οποία φέρει το βάρος απόδειξης των ισχυρισμών της, δεν προσκομίζει έγγραφα στοιχεία από τα οποία να αποδεικνύεται ότι πράγματι της ανατέθηκε προφορικά η εκτέλεση των ένδικων χωματουργικών εργασιών κατά το ένδικο χρονικό διάστημα, ούτε ότι αυτή εκτέλεσε πράγματι και δη προσηκόντως τις εργασίες αυτές, ειδικότερα, δε, δεν προσκομίζεται οποιοδήποτε έγγραφο συνταχθέν από αρμόδιο όργανο του εναγόμενου με το οποίο να βεβαιώνεται η παροχή των ένδικων χωματουργικών υπηρεσιών κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα. Τέτοια απόδειξη δεν παρέχουν μόνες οι προαναφερόμενες μαρτυρικές καταθέσεις για το πλήθος αυτών των εργασιών σε διάφορα χρονικά διαστήματα χωρίς να επικουρούνται από κανένα έγγραφο στοιχείο, από το οποίο να προκύπτει κατά πρώτο λόγο η ανάθεση των εργασιών αυτών στην ενάγουσα και σε κάθε περίπτωση η καλή εκτέλεση αυτών από την τελευταίο. Εξάλλου, το προσκομιζόμενο «ημερολόγιο εργασιών» (χρονικού διαστήματος από 1-1-2015 έως 19-8-2019) ακόμη και εάν ήθελε ληφθεί υπόψη ως εξώδικη δήλωση ελεύθερα εκτιμώμενη, σε κάθε περίπτωση δεν αποδεικνύει την καλή εκτέλεση των επίμαχων εργασιών κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα Ούτε συνιστούν απόδειξη για τα ανωτέρω οι δικαστικές αποφάσεις που εκδόθηκαν και αφορούν σε αγωγικές αξιώσεις της ενάγουσας κατά της εναγομένης και ανάγονται σε παρελθόντα έτη, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα από την εναγομένη με την έκθεση απόψεών της που αρνείται την αγωγή, ενόψει και της φύσης της εναγομένης ως νομικού προσώπου υπαγόμενου σε νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου και της υποχρέωσής της εξ αυτού του λόγου να τηρεί έγγραφες διαδικασίες για την εκταμίευση δημοσίου χρήματος. Κατόπιν τούτων η κρινόμενη αγωγή κατά το μέρος που αφορά στις παραπάνω ένδικες αξιώσεις είναι απορριπτέα ως προς την κύρια βάση της. Δοθέντος, εξάλλου, ότι οι ένδικες απαιτήσεις για τις παραπάνω εργασίες δεν έχουν ως πηγή άκυρες διοικητικές συμβάσεις, η κρινόμενη αγωγή, ως προς τις εν λόγω αξιώσεις, είναι αβάσιμη και απορριπτέα και κατά την επικουρική βάση της που στηρίζεται στα άρθρα 904 επ. του Α.Κ. (πρβλ. ΣτΕ 2852/2020, 2642/2018, 2425/2017, 61/2016, 350/2014 κ.α.).
17. Επειδή, αντιθέτως, για τη σύμβαση χρονικού διαστήματος από 3-3-2016 έως 7-3-2016, στην περιοχή …… και για τη σύμβαση χρονικών διαστημάτων: α. 3,4,5,6,9,10,11,16,17,18,19,22,23,24,25,26,29,30,31, Αυγούστου/2016, β. 1,2,5,7,8,12,13,14,15,21,23,26,27,28,29,30/Σεπτεμβρίου /2016 και γ. 3,4,5,6,7/Οκτωβρίου /2016, εντός του χώρου των εγκαταστάσεων της Μονάδας Επεξεργασίας Λυμάτων, η αγωγή αυτή, ελλείψει έγκυρης σύμβασης, ασκείται νομίμως κατά το μέρος που στηρίζεται στις διατάξεις περί αδικαιολόγητου πλουτισμού (ΣτΕ 839/2012, 3710/2010 κ.ά.) και πρέπει να εξετασθεί περαιτέρω. Προκειμένου, δε, να αποδειχθεί ο αδικαιολόγητος πλουτισμός της εναγομένης σε βάρος της περιουσίας της ενάγουσας πρέπει να προκύπτει ότι εκτελέστηκαν οι συγκεκριμένες τεχνικές εργασίες κατ’ είδος και αξία που περιγράφονται στην αγωγή, ότι ήταν αναγκαία η εκτέλεσή τους και ότι η εναγομένη τις παρέλαβε προς χρήση και επ’ωφελεία της και θα την ανέθετε οπωσδήποτε σε άλλη επιχείρηση, τη δαπάνη της οποίας εξοικονόμησε. Τέτοια απόδειξη δεν παρέχουν μόνες οι προαναφερόμενες μαρτυρικές καταθέσεις για τις εργασίες αυτές χωρίς να επικουρούνται από κανένα έγγραφο στοιχείο, από το οποίο να προκύπτει κατά πρώτο λόγο η ανάθεση των εργασιών αυτών στην ενάγουσα και σε κάθε περίπτωση η καλή εκτέλεση αυτών από την τελευταία, σύμφωνα και με όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη. Με τα δεδομένα αυτά, ενόψει της ανεπάρκειας στοιχείων σχετικών με την πραγματοποίηση των ως άνω εργασιών, το Δικαστήριο κρίνει ότι η ενάγουσα δεν απέδειξε ότι η εναγομένη κατέστη πλουσιότερη, χωρίς νόμιμη αιτία, σε βάρος της περιουσίας της, και δη κατά το ζητούμενο ποσό, σε σχέση με τις παραπάνω ένδικες αξιώσεις. Ως εκ τούτου, η εναγομένη δεν υποχρεούται στην καταβολή του ποσού αυτού και η υπό κρίση αγωγή πρέπει να απορριφθεί και ως προς το σκέλος αυτό ως ουσιαστικά αβάσιμη.
18. Επειδή, κατόπιν των παραπάνω, πρέπει αφενός να αναβληθεί η εκδίκαση της κρινόμενης αγωγής και να διαταχθεί ο χωρισμός του κρινόμενου δικογράφου, κατά τα ειδικότερα διαλαμβανόμενα στη σκέψη 11 της παρούσας, να κρατηθεί η κρινόμενη αγωγή κατά τα λοιπά και να απορριφθεί κατά το μέρος που κρατείται. Τέλος, πρέπει, κατ’ εκτίμηση των προαναφερόμενων περιστάσεων, να απαλλαγεί η ενάγουσα από τα δικαστικά έξοδα της εναγομένης (άρθρο 275 παρ. 1 εδάφιο τελευταίο του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας).
ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ
Κρατεί και δικάζει την αγωγή, κατά το κεφάλαιο, που αφορά τις αξιώσεις της ενάγουσας κατά του εναγόμενου που απορρέουν από τις προφορικές συμβάσεις που σύναψαν κατά το χρονικό διάστημα από 1-1-2015 έως 4-8-2016 και απορρίπτει αυτήν κατά το ίδιο κεφάλαιο.
Αναβάλλει την εκδίκαση της κρινόμενης αγωγής καθ’ ο μέρος αφορά στις αξιώσεις της ενάγουσας που απορρέουν από τις προφορικές συμβάσεις που σύναψαν κατά το χρονικό διάστημα από 8-8-2016 έως 31-12-2019.
Διατάσσει το χωρισμό του δικογράφου της αγωγής κατά το μέρος αυτό.
Τάσσει στην ενάγουσα προθεσμία τριάντα (30) ημερών από την κοινοποίηση σ’ αυτήν της παρούσας απόφασης, για την κατάθεση στη Γραμματεία του Δικαστηρίου τούτου, νέου αυτοτελούς δικογράφου, για τις εν λόγω αξιώσεις.
Ορίζει νέα δικάσιμο για τη συζήτηση των προς χωρισμό υποθέσεων, την ……….., ημέρα ……. και ώρα …….. στο ακροατήριο του …….. (Τμήμα ……..).
Ορίζει ότι η κοινοποίηση της παρούσας απόφασης στους διαδίκους επέχει θέση κλήτευσής τους για να παρασταθούν στην ανωτέρω δικάσιμο, κατ’ άρθρο 195 του Κ.Δ.Δ.
Απαλλάσσει την ενάγουσα από την καταβολή των δικαστικών εξόδων της εναγομένης.
Η διάσκεψη έγινε στη Λάρισα στις 11 Φεβρουάριου 2026 και στις 10 Μαρτίου 2026 και η απόφαση δημοσιεύθηκε στο ακροατήριο του δικαστηρίου, σε έκτακτη δημόσια συνεδρίαση στις 24 Μαρτίου 2026.
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ
Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
ΠΗΓΗ lawandorder.gr
