Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως ο Νόμος 5326/2026 (ΦΕΚ Α’ 125/4.8.2026), ο οποίος εισάγει για πρώτη φορά στην ελληνική έννομη τάξη ολοκληρωμένο πλαίσιο προστασίας από τις στρατηγικές αγωγές προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού (SLAPP), ενσωματώνοντας την Οδηγία (ΕΕ) 2024/1069. Παράλληλα, περιλαμβάνει εκτεταμένες ρυθμίσεις για τη συμμόρφωση της Διοίκησης στις δικαστικές αποφάσεις, την οργάνωση των δικαστηρίων, την πολιτική και ποινική δικονομία, τους δικαστικούς υπαλλήλους, την ιατροδικαστική υπηρεσία και άλλους τομείς της Δικαιοσύνης.
Προστασία από τις στρατηγικές αγωγές (SLAPP)
Κεντρικός στόχος του νόμου είναι η προστασία δημοσιογράφων, ερευνητών, ακτιβιστών, οργανώσεων και κάθε φυσικού ή νομικού προσώπου που συμμετέχει στον δημόσιο διάλογο από αβάσιμες ή καταχρηστικές αγωγές που αποσκοπούν στον εκφοβισμό και τη φίμωσή τους. Οι νέες διατάξεις εφαρμόζονται τόσο σε διασυνοριακές όσο και σε αμιγώς εσωτερικές ιδιωτικές υποθέσεις.
Οι βασικές καινοτομίες
Ο νέος νόμος προβλέπει, μεταξύ άλλων:
- Δυνατότητα πρόωρης απόρριψης προδήλως αβάσιμων ή απαράδεκτων αγωγών,
- Διαδικασία αναγνώρισης μιας αγωγής ως καταχρηστικής (SLAPP),
- Αντιστροφή του βάρους απόδειξης σε συγκεκριμένες περιπτώσεις,
- Δυνατότητα επιβολής εγγυοδοσίας για τα δικαστικά έξοδα,
- Επιβολή αυξημένων δικαστικών εξόδων και χρηματικών κυρώσεων σε όσους ασκούν καταχρηστικές αγωγές,
- Ειδικούς κανόνες για ασφαλιστικά μέτρα και παρεμβάσεις υπέρ του εναγομένου από οργανώσεις που προστατεύουν την ελευθερία της έκφρασης.
Συμμόρφωση της Διοίκησης στις δικαστικές αποφάσεις
Το δεύτερο μεγάλο μέρος του νόμου θεσπίζει νέο πλαίσιο για τη συμμόρφωση της Δημόσιας Διοίκησης στις δικαστικές αποφάσεις. Προβλέπεται συγκρότηση συμβουλίου συμμόρφωσης, διαδικασία παρακολούθησης της εκτέλεσης των αποφάσεων, δυνατότητα περιορισμένης δικαστικής υποκατάστασης, καθώς και κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.
Εκτεταμένες αλλαγές στη Δικαιοσύνη
Πέρα από τις διατάξεις για τις SLAPP, ο νόμος περιλαμβάνει σημαντικές τροποποιήσεις που αφορούν:
- Τη λειτουργία και διοίκηση των δικαστηρίων,
- Τον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας,
- Τον Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων,
- Τους δικαστικούς υπαλλήλους,
- Το Συμβούλιο της Επικρατείας,
- Την αναγνώριση κυριότητας ακινήτων «αγνώστου ιδιοκτήτη»,
- Την ιατροδικαστική υπηρεσία,
- Τους δικαστικούς επιμελητές και τους συμβολαιογράφους,
- Την Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών,
- καθώς και τροποποιήσεις στον Ποινικό Κώδικα, μεταξύ των οποίων η αύξηση του ελάχιστου χρόνου πραγματικής έκτισης ποινής σε περιπτώσεις πολλαπλής ισόβιας κάθειρξης.
Τι σημαίνει στην πράξη
Ο Ν. 5326/2026 αποτελεί μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις στον χώρο της Δικαιοσύνης για το 2026. Εισάγει ουσιαστικές εγγυήσεις υπέρ της ελευθερίας της έκφρασης και της συμμετοχής στον δημόσιο διάλογο, ενώ παράλληλα εκσυγχρονίζει κρίσιμες διαδικασίες της πολιτικής και διοικητικής δικαιοσύνης και ρυθμίζει σειρά οργανωτικών και λειτουργικών ζητημάτων των δικαστικών υπηρεσιών.
