Το Υπουργείο Εσωτερικών έθεσε σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση το σχέδιο νόμου για τον νέο «Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης», από τις 20 Μαΐου έως τις 4 Ιουνίου 2026.
Τα Άρθρα 18–25 ρυθμίζουν τη δημοτικότητα των Ελλήνων πολιτών και τη λειτουργία των δημοτολογίων.
Κάθε πολίτης είναι δημότης ενός μόνο δήμου και η εγγραφή στο δημοτολόγιο αποτελεί την επίσημη απόδειξη της δημοτικότητας. Η δημοτικότητα αποκτάται κυρίως μέσω γέννησης, γάμου, αναγνώρισης, υιοθεσίας ή απόκτησης ιθαγένειας, ενώ μπορεί να αλλάξει με μεταδημότευση ή απώλεια ιθαγένειας.
Τα δημοτολόγια τηρούνται ηλεκτρονικά και καταγράφουν όλα τα βασικά στοιχεία των πολιτών και της οικογενειακής τους κατάστασης. Οι μεταβολές γίνονται από τον δήμο με αίτηση ή αυτεπάγγελτα.
Τέλος, προβλέπονται τυποποιημένα πιστοποιητικά (π.χ. γέννησης, οικογενειακής κατάστασης, ιθαγένειας) που εκδίδονται από τα δημοτολόγια και αποτυπώνουν την τρέχουσα κατάσταση του πολίτη.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΔΗΜΟΤΙΚΟΤΗΤΑ
Άρθρο 18
Δημοτικότητα – Αποδεικτική δύναμη δημοτολογικών εγγραφών
1. Κάθε Έλληνας πολίτης είναι δημότης ενός (1) μόνο δήμου. Δημότες ενός δήμου είναι όσοι είναι εγγεγραμμένοι στο δημοτολόγιο με ενεργή κανονική εγγραφή.
2. Τα στοιχεία του ονόματος, του επωνύμου, η οικογενειακή κατάσταση, ο τόπος, η ημερομηνία και το έτος γέννησης, καθώς και η ελληνική ιθαγένεια προκύπτουν από την τελευταία ενεργή κανονική εγγραφή στο δημοτολόγιο.
3. Επί ενεργών κανονικών εγγραφών δημοτών σε δημοτολόγια περισσότερα του ενός δήμου, επικρατεί η τελευταία χρονολογικά νόμιμη και έγκυρη κανονική εγγραφή σε δημοτολόγιο δήμου.
Άρθρο 19
Κτήση δημοτικότητας
1. Το τέκνο που γεννήθηκε σε γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης των γονέων του είναι δημότης του δήμου, όπου είναι γραμμένος ο ένας (1) εκ των δύο (2) γονέων του. Οι γονείς υποχρεούνται να προσδιορίσουν, με αμετάκλητη δήλωσή τους, ενώπιον του ληξιάρχου του τόπου κατάρτισης της σχετικής ληξιαρχικής πράξης γέννησης, τη δημοτικότητά του. Δήλωση προσδιορισμού δημοτικότητας δύναται να προσαρτηθεί στην ψηφιακή δήλωση γέννησης της παρ. 5 του άρθρου 21Α του ν. 344/1976 (Α’ 143), περί δήλωσης γέννησης που έλαβε χώρα σε μαιευτήριο ή μαιευτική κλινική / τμήμα νοσοκομείου και δημιουργίας υποσυστήματος του Πληροφοριακού Συστήματος Μητρώου Πολιτών για τη δήλωση γέννησης. Η δήλωση αυτή υπογράφεται και από τους δύο (2) γονείς, είναι αμετάκλητη και καταχωρείται εντός της συντακτέας ληξιαρχικής πράξης γέννησης.
Η δήλωση προσδιορισμού δημοτικότητας του πρώτου τέκνου προσδιορίζει τη δημοτικότητα και των τέκνων που θα γεννηθούν ή αποκτηθούν με οποιονδήποτε τρόπο από τους ίδιους γονείς μεταγενέστερα. Αν για οποιονδήποτε λόγο δεν γίνει η παραπάνω δήλωση, το τέκνο αποκτά τη δημοτικότητα του γονέα του οποίου το επώνυμο προηγείται αλφαβητικά. Με κοινή αίτηση των γονέων στο δημοτολόγιο εγγραφής του τέκνου, επιτρέπεται, για μία (1) μόνο φορά και μέχρι την ενηλικίωση του τέκνου, δήλωση προσδιορισμού δημοτικότητας, αν αυτή δεν έχει γίνει. Σε κάθε περίπτωση, τα ανήλικα τέκνα μίας οικογένειας έχουν πάντοτε κοινή δημοτικότητα.
Αν η επιμέλεια περιέλθει ή έχει περιέλθει στον έναν (1) από τους γονείς, το τέκνο αποκτά τη δημοτικότητα του γονέα αυτού, εφόσον ο τελευταίος υποβάλει σχετική αίτηση στον δήμο εγγραφής του.
2. Το τέκνο που γεννήθηκε χωρίς γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης των γονέων του γίνεται δημότης του δήμου όπου είναι γραμμένος ο Έλληνας γονέας. Αν στη ληξιαρχική πράξη γέννησης αποτυπώνεται γονεϊκή σχέση τέκνου με δύο (2) Έλληνες γονείς, εφαρμόζεται η παρ. 1.
3. Το τέκνο που γεννήθηκε χωρίς γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης των γονέων του και αναγνωρίστηκε ενώ ήταν ανήλικο, δύναται να αποκτήσει, με αμετάκλητη δήλωση των γονέων του στον ληξίαρχο του τόπου καταχώρησης της δήλωσης αναγνώρισης, τη δημοτικότητα του πατέρα ή της μητέρας από τότε που έγινε η αναγνώριση. Σε περίπτωση αναγνώρισης με δικαστική απόφαση, αν η δημοτικότητα δεν καθορίζεται με αυτή, το τέκνο αποκτά εκείνη της μητέρας του.
4. Αν η επιμέλεια περιέλθει ή έχει περιέλθει στον έναν (1) από τους γονείς, το τέκνο αποκτά τη δημοτικότητα του γονέα αυτού, εφόσον ο τελευταίος υποβάλει σχετική αίτηση στον δήμο εγγραφής του.
5. Το πρόσωπο που με τη γέννησή του δεν αποκτά αλλοδαπή ιθαγένεια ή είναι άγνωστης ιθαγένειας ή είναι έκθετο, είναι δημότης του δήμου όπου γεννήθηκε ή βρέθηκε.
6. To πρόσωπο που υιοθετείται, ενώ είναι ανήλικος, αποκτά τη δημοτικότητα του θετού γονέα, αφότου υιοθετήθηκε, σύμφωνα με το Κεφάλαιο Δέκατο Τρίτο του Αστικού Κώδικα (π.δ. 456/1984, Α’ 164). Σε περίπτωση υιοθεσίας από συζύγους ή υιοθεσίας από τον ένα σύζυγο του ανήλικου τέκνου του άλλου, εφαρμόζεται και για το θετό τέκνο ανάλογα η παρ. 1.
7. Ο ενήλικος Έλληνας, που δεν είναι εγγεγραμμένος σε δημοτολόγιο και συντρέχει νόμιμη περίπτωση εγγραφής του, με αίτησή του γίνεται δημότης στον δήμο της κατοικίας του ή αρχικής δημοτικότητας των γονέων του, και αν είναι κάτοικος εξωτερικού, στον δήμο που επιθυμεί, όπου και εγγράφεται σε νέα οικογενειακή μερίδα.
8. Ο αλλοδαπός που έχει αποκτήσει την ελληνική ιθαγένεια, γίνεται δημότης στον δήμο της κατοικίας του ή αν είναι κάτοικος εξωτερικού στον δήμο που επιθυμεί. Εάν ένα μέλος της οικογένειας έχει ήδη εγγραφεί σε έναν δήμο, τα ανήλικα μέλη που αποκτούν την ελληνική ιθαγένεια μεταγενέστερα, εγγράφονται στον ίδιο δήμο με το πρώτο μέλος.
Άρθρο 20
Απώλεια δημοτικότητας
Η απώλεια της δημοτικότητας επέρχεται αυτοδίκαια ανεξαρτήτως του χρόνου που συντελείται η σχετική διαγραφή:
α) με την απώλεια της ελληνικής ιθαγένειας,
β) με την απόκτηση νέας δημοτικότητας ή
γ) με τον θάνατο ή την κήρυξη σε αφάνεια του φυσικού προσώπου.
Άρθρο 21
Μεταδημότευση
1. Ο ενήλικος που κατοικεί σε δήμο μόνιμα επί δύο (2) έτη, τουλάχιστον, δύναται να γίνει δημότης αυτού, κατόπιν σχετικής αίτησής του. Η διετία της μόνιμης κατοικίας που απαιτείται για τη μεταδημότευση, αποδεικνύεται με τα δικαιολογητικά του άρθρου 349, περί βεβαίωσης μόνιμης κατοικίας, τα οποία ελέγχονται από τον προϊστάμενο της αρμόδιας υπηρεσίας του δήμου.
2. Δεν απαιτείται η προϋπόθεση της διετούς κατοικίας για τη μεταδημότευση:
α) του ενός των συζύγων ή συμβιούντων, για να αποκτήσει τη δημοτικότητα του άλλου,
β) των πρώην συζύγων ή συμβιούντων, λόγω λύσης του γάμου ή του συμφώνου συμβίωσης, για να αποκτήσουν τη δημοτικότητα που είχαν πριν από τον γάμο ή το σύμφωνο συμβίωσης,
γ) του ενήλικου, προκειμένου να αποκτήσει την αρχική δημοτικότητα, που είχε ο ίδιος ή οι γονείς του, για μια (1) μόνο φορά,
δ) των εν ενεργεία βουλευτών, για κτήση δημοτικότητας σε δήμο της εκλογικής τους περιφέρειας,
ε) του ανηλίκου, λόγω οικογενειακής συνένωσης, στις περιπτώσεις που δεν φέρει κοινή δημοτικότητα με μέλος της οικογένειάς του (γονείς – αδέλφια),
στ) του ανηλίκου, λόγω αλλαγής επιμέλειας,
ζ) του ανηλίκου λόγω αναγνώρισης,
η) του ανηλίκου, λόγω προσβολής πατρότητας, εάν η μητέρα έχει εγγραφή σε άλλο δήμο και
θ) των υποψηφίων δημάρχων και περιφερειαρχών, κατόπιν αίτησης που συνυποβάλλεται με τη δήλωση υποψηφιότητας για την ανάδειξη των δημοτικών και περιφερειακών αρχών, αντίστοιχα.
3. Αν ένας (1) από τους γονείς αιτείται μεταδημότευση για οποιονδήποτε λόγο, συνυποβάλει κοινή αίτηση, με τον άλλο γονέα, προσδιορισμού δημοτικότητας των ανηλίκων τέκνων τους. Αν για οποιονδήποτε λόγο δεν γίνει η παραπάνω δήλωση, τα ανήλικα τέκνα που έχουν τη δημοτικότητα αυτού που μεταδημοτεύει ακολουθούν τη νέα δημοτικότητά του, αν όμως δεν την έχουν, διατηρούν τη δημοτικότητά τους.
4. Η μεταδημότευση διενεργείται από τον δήμο υποδοχής, με αίτηση του ενδιαφερομένου, πάντοτε με πράξη του δημάρχου, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις. Κατ’ εξαίρεση, η μεταδημότευση της περ. θ) της παρ. 2 διενεργείται με μόνη την υποβολή της αίτησης, η οποία διαβιβάζεται στον οικείο δήμο, προκειμένου να καταχωρηθεί στο δημοτολόγιο. Η καταχώρηση επιφέρει αυτόματη διαγραφή του μεταδημοτεύσαντος από τον δήμο προέλευσης.
5. Η πράξη του δημάρχου περί μεταδημότευσης καθίσταται εκτελεστή από την καταχώρησή της στο δημοτολόγιο και επιφέρει αυτόματη διαγραφή του μεταδημοτεύσαντος από τον δήμο προέλευσης.
Άρθρο 22
Μεταφορά σε νέα οικογενειακή μερίδα εντός του ιδίου δήμου
Μεταφορά σε νέα οικογενειακή μερίδα εντός του ιδίου δήμου, χωρίς μεταβολή δημοτικότητας, πραγματοποιείται στις εξής περιπτώσεις:
α) τέλεση γάμου ή συμφώνου συμβίωσης, αυτεπάγγελτα,
β) λύση του γάμου ή του συμφώνου συμβίωσης ως προς το συζυγικό ή συμβιούν μέλος της οικογενειακής μερίδας, αυτεπάγγελτα,
γ) ακύρωση του γάμου ή του συμφώνου συμβίωσης ως προς το συζυγικό ή συμβιούν μέλος της οικογενειακής μερίδας, αυτεπάγγελτα,
δ) απόκτηση τέκνου γεννημένου εκτός γάμου, αυτεπάγγελτα,
ε) διόρθωση φύλου, με αίτηση,
στ) ενηλικίωση, με αίτηση,
ζ) αλλαγή επιμέλειας, με αίτηση,
η) προσβολή πατρότητας, αυτεπάγγελτα,
θ) λύση υιοθεσίας, αυτεπάγγελτα και
ι) επαναπροσδιορισμός οικογενειακής μερίδας, προκειμένου να τακτοποιηθεί η οικογενειακή κατάσταση του δημότη, εάν αυτό δεν είναι εφικτό στην υφιστάμενη οικογενειακή μερίδα, με αίτηση ή αυτεπάγγελτα.
Άρθρο 23
Δημοτολόγιο
1. Δημοτολόγιο τηρείται από κάθε δήμο εντός του πληροφοριακού συστήματος «Μητρώο Πολιτών» του άρθρου 115 του ν. 4483/2017 (Α’ 107), περί της Δημιουργίας Μητρώου Πολιτών. Στο δημοτολόγιο εγγράφονται οι δημότες, κατά οικογένεια σε μερίδες, με αίτησή τους ή αυτεπάγγελτα, με ιδιαίτερο για κάθε οικογένεια αριθμό (οικογενειακή μερίδα). Κάθε μέλος μιας οικογενειακής μερίδας έχει συζυγική ή γονεϊκή σχέση με το αρχικό μέλος της μερίδας. Οι σύζυγοι ή συμβιούντες εγγράφονται σε κοινή οικογενειακή μερίδα και τα ανήλικα τέκνα εγγράφονται στην οικογενειακή μερίδα των γονέων τους.
2. Ενεργές είναι οι οικογενειακές μερίδες στις οποίες υφίσταται τουλάχιστον μία (1) ενεργής κανονική εγγραφή. Ανενεργές είναι οι οικογενειακές μερίδες στις οποίες δεν υφίσταται ενεργή κανονική εγγραφή.
3. Οι εγγραφές στο δημοτολόγιο διακρίνονται σε ενεργές και σε διαγραμμένες. Ενεργές είναι οι εγγραφές που δεν έχουν διαγραφεί για οποιαδήποτε αιτία. Διαγραμμένες είναι όσες εγγραφές διαγράφηκαν για οποιαδήποτε αιτία. Τα είδη των ενεργών εγγραφών στο δημοτολόγιο είναι:
α) η κανονική εγγραφή Έλληνα (ΚΕ) που υποδεικνύει την ελληνική ιθαγένεια και τη δημοτικότητα,
β) η ενδεικτική εγγραφή Έλληνα (ΕΕ) που υποδεικνύει ότι ο εγγεγραμμένος έχει κανονική εγγραφή σε άλλο δήμο της χώρας και
γ) η ενδεικτική εγγραφή αλλοδαπού (ΕΑ) που υποδεικνύει ότι ο εγγεγραμμένος δεν έχει την ελληνική ιθαγένεια.
4. Στο δημοτολόγιο αναγράφονται ο αριθμός της οικογενειακής μερίδας, ο αύξων αριθμός εγγραφής κάθε μέλους στην οικογενειακή μερίδα, η ιδιότητα μέλους, η ημερομηνία και το έτος εγγραφής, το επώνυμο, το κύριο όνομα, το όνομα και το επώνυμο των γονέων, η ημερομηνία, το έτος και ο τόπος γέννησης, η κατοικία, ο τρόπος, η ημερομηνία και το έτος κτήσης ή ανάκτησης της ελληνικής ιθαγένειας και της ιδιότητας του δημότη, η ημερομηνία και το έτος διαγραφής και η αιτιολογία αυτής, ο αριθμός φορολογικού μητρώου (Α.Φ.Μ.), ο αριθμός μητρώου κοινωνικής ασφάλισης (Α.Μ.Κ.Α.), τα στοιχεία γάμου και συμφώνου συμβίωσης, ο εκλογικός αριθμός, ο προσδιορισμός δημοτικότητας των ανηλίκων τέκνων και τα στοιχεία άσκησης επιμέλειας ή γονικής μέριμνας ή επιτροπείας, τα στοιχεία επικοινωνίας καθώς και κάθε άλλο στοιχείο προσωπικής και αστικής κατάστασης που προβλέπεται από τον νόμο. Για όσους γεννήθηκαν μέχρι και το έτος 2021 αναγράφονται το έτος και ο τρόπος εγγραφής στα «Μητρώα Αρρένων», εφόσον υφίστανται.
5. Οι δήμοι τηρούν φάκελο για κάθε οικογένεια με υποφακέλους για κάθε μέλος της οικογένειας, στους οποίους περιλαμβάνονται:
α) αντίγραφα ή αποσπάσματα των ληξιαρχικών πράξεων γέννησης, γάμου ή σύμφωνου συμβίωσης των συζύγων ή συμβιούντων,
β) αντίγραφα ή αποσπάσματα ληξιαρχικών πράξεων γέννησης κάθε τέκνου,
γ) αντίγραφα ή αποσπάσματα ληξιαρχικών πράξεων θανάτου των μελών της οικογένειας,
δ) πιστοποιητικά εγγραφής των αρρένων μελών της οικογένειας στα «Μητρώα Αρρένων», εφόσον έχουν εκδοθεί έως και το έτος 2021,
ε) πιστοποιητικά εγγυτέρων συγγενών,
στ) αποφάσεις κτήσης ή ανάκτησης ελληνικής ιθαγένειας,
ζ) αποφάσεις αλλαγής επωνύμου,
η) τα προσκομισθέντα δικαιολογητικά για τη διενέργεια εγγραφών, διαγραφών, μεταβολών, διορθώσεων, συμπληρώσεων ελλειπόντων στοιχείων και
θ) κάθε άλλο στοιχείο που αναφέρεται στην προσωπική και οικογενειακή κατάσταση του δημότη.
6. Οι εκλογικοί κατάλογοι των δήμων καταρτίζονται με βάση τα στοιχεία των εγγραφών και μεταβολών, που καταχωρούνται στα αντίστοιχα δημοτολόγια.
7. Σε περίπτωση σύστασης νέου δήμου ή προσάρτησης δημοτικής κοινότητας δήμου σε άλλο όμορο δήμο, καταρτίζεται νέο δημοτολόγιο, βάσει του υπάρχοντος δημοτολογίου, όπως αυτό τηρείται στο Μητρώο Πολιτών του άρθρου 115 του ν. 4483/2017.
Άρθρο 24
Τρόπος ενέργειας των εγγραφών και μεταβολών στο δημοτολόγιο
1. Κάθε εγγραφή, διαγραφή, μεταφορά από τη μια σε άλλη οικογενειακή μερίδα, προσθήκη ελλειπόντων στοιχείων, διόρθωση εσφαλμένων στοιχείων, μεταδημότευση, καθώς και κάθε άλλη μεταβολή στο δημοτολόγιο διενεργείται, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, είτε αυτεπαγγέλτως, βάσει επίσημων στοιχείων, τα οποία τηρούνται στον δήμο ή στα οποία έχει πρόσβαση ο δήμος, μέσω του πληροφοριακού συστήματος «Μητρώο Πολιτών», είτε κατόπιν αίτησης του ενδιαφερομένου, με πράξη του δημάρχου, με την επιφύλαξη του δευτέρου εδαφίου της παρ. 4 του άρθρου 21, περί μεταδημότευσης.
2. Οι πράξεις της παρ. 1 είναι άμεσα εκτελεστές και καταχωρούνται στο δημοτολόγιο με μέριμνα και ευθύνη του προϊσταμένου της αρμόδιας υπηρεσίας του δήμου. Έλεγχος ορθότητας και πληρότητας των ανωτέρω εγγραφών και μεταβολών στο πληροφοριακό σύστημα «Μητρώο Πολιτών» δύναται να πραγματοποιείται από την αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Εσωτερικών.
Άρθρο 25
Πιστοποιητικά δημοτολογίου
1. Τα πιστοποιητικά δημοτολογίου είναι τυποποιημένα και ενιαία. Εκδίδονται βάσει των στοιχείων του δημοτολογίου από ενεργές κανονικές εγγραφές και απεικονίζουν την υφιστάμενη αστική κατάσταση των εγγεγραμμένων στο δημοτολόγιο. Δεν εκδίδονται πιστοποιητικά από μη ενεργές οικογενειακές μερίδες, παρά μόνο βεβαιώσεις.
2. Τα πιστοποιητικά δημοτολογίου είναι τα εξής:
α) Γέννησης,
β) ταυτοπροσωπίας,
γ) εντοπιότητας,
δ) ιθαγένειας,
ε) οικογενειακής κατάστασης,
στ) εγγυτέρων συγγενών.
