Το Υπουργείο Εσωτερικών έθεσε σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση το σχέδιο νόμου για τον νέο «Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης», από τις 20 Μαΐου έως τις 4 Ιουνίου 2026. Στο πλαίσιο του νέου Κώδικα περιλαμβάνονται σημαντικές ρυθμίσεις που αφορούν τη λειτουργία των δήμων και των περιφερειών, καθώς και τις αρμοδιότητές τους σε ζητήματα δημόσιας ωφέλειας.
Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν οι διατάξεις για τις αναγκαστικές απαλλοτριώσεις, τις δουλείες και τις λοιπές επεμβάσεις στην ιδιοκτησία (άρθρα 640–644), οι οποίες καθορίζουν πότε και με ποια διαδικασία μπορεί η τοπική αυτοδιοίκηση να αξιοποιεί ιδιωτική περιουσία για την υλοποίηση έργων υποδομής. Παράλληλα, προβλέπονται συγκεκριμένες εγγυήσεις για τους πολίτες, όπως η υποχρέωση αιτιολόγησης των αποφάσεων, η δημοσίευσή τους και το δικαίωμα προσφυγής και αποζημίωσης.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ
ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ
Άρθρο 640
Απαλλοτρίωση, δουλεία, εξαγορά επιχειρήσεων
- Επιτρέπεται να απαλλοτριωθούν αναγκαστικά υπέρ των δήμων και περιφερειών, για λόγους δημόσιας ωφέλειας, αστικά ή αγροτικά ακίνητα ή να συσταθεί δουλεία εις βάρος τους, για την υλοποίηση κάθε σκοπού που εμπίπτει στις αρμοδιότητές τους.
- Αναγνωρίζεται δικαίωμα προτιμήσεως υπέρ δήμων και περιφερειών απέναντι σε άλλους δημόσιους φορείς, σε περίπτωση εξαγοράς επιχειρήσεων ή αναγκαστικής συμμετοχής σε αυτές, σύμφωνα με τις παρ. 3 έως 5 του άρθρου 106 του Συντάγματος.
Άρθρο 641
Κήρυξη απαλλοτρίωσης και σύσταση δουλείας
- Η απαλλοτρίωση κηρύσσεται με απόφαση του δημοτικού ή περιφερειακού συμβουλίου, αντίστοιχα, η οποία λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία των μελών του.
- Η απόφαση της παρ. 1 περιέχει επί ποινή ακυρότητας σαφή προσδιορισμό του ακινήτου που απαλλοτριώνεται ή του δικαιώματος δουλείας που συνιστάται και της δημόσιας ωφέλειας, για την οποία γίνεται η απαλλοτρίωση ή η σύσταση δουλείας.
- Οι κείμενες διατάξεις για τις αναγκαστικές απαλλοτριώσεις του δημοσίου εφαρμόζονται και στις απαλλοτριώσεις ή τις συστάσεις δουλειών, υπέρ δήμων και περιφερειών, εφόσον δεν είναι αντίθετο με το παρόν Κεφάλαιο.
Άρθρο 642
Προϋποθέσεις κήρυξης απαλλοτρίωσης και σύστασης δουλείας
- Για την έκδοση της απόφασης του άρθρου 641, περί κήρυξης απαλλοτρίωσης και σύστασης δουλείας, τηρούνται οι προϋποθέσεις και η διαδικασία των παρ. 1 έως 6 του άρθρου 3 και του άρθρου 6 του Κώδικα Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων (ν. 2882/2001, Α΄17), εφόσον δεν είναι αντίθετες με τον παρόντα. Η ανακοίνωση της παρ. 5 του άρθρου 3 του Κώδικα Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων, δημοσιεύεται σε μία εφημερίδα της πρωτεύουσας του νομού, όπου βρίσκεται η απαλλοτριωτέα έκταση ή το μεγαλύτερο τμήμα της. Επιπροσθέτως, απαιτείται να έχει προηγηθεί η έκδοση απόφασης ανάληψης υποχρέωσης ή πολυετούς υποχρέωσης, η οποία μνημονεύεται στο προοίμιο της πράξης κήρυξης της απαλλοτρίωσης.
- Η απόφαση με την οποία κηρύσσεται η απαλλοτρίωση ή συνιστάται εμπράγματο δικαίωμα, κοινοποιείται στον καθ’ ου η απαλλοτρίωση ή σύσταση εμπράγματου δικαιώματος, εφόσον είναι γνωστός, με όργανο του οικείου δήμου και της περιφέρειας αντίστοιχα ή άλλο δημόσιο όργανο, που συντάσσει αποδεικτικό κοινοποίησης. Αν ο καθ’ ου είναι άγνωστος, η κοινοποίηση γίνεται σύμφωνα με τον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (π.δ. 503/1985, Α΄182). Ο καθ’ ου έχει δικαίωμα προσφυγής σύμφωνα με το άρθρο 691, περί δικαιώματος άσκησης ειδικής διοικητικής προσφυγής, εντός αποκλειστικής προθεσμίας δεκαπέντε (15) ημερών από την κοινοποίηση της απόφασης.
- Σε περίπτωση απαλλοτρίωσης υπέρ δήμων, αν κηρυχθεί απαλλοτρίωση ή γίνει σύσταση δουλείας σε ακίνητο που βρίσκεται έξω από τη διοικητική περιφέρεια του δήμου, η σχετική απόφαση επιδίδεται σύμφωνα με τον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας στον δήμο, στη διοικητική περιφέρεια του οποίου βρίσκεται το ακίνητο. Το δημοτικό συμβούλιο του δήμου αυτού υποχρεούται να γνωμοδοτήσει αιτιολογημένα μέσα σε αποκλειστική προθεσμία ενός (1) μηνός, η οποία αρχίζει από την επόμενη της επίδοσης του πρώτου εδαφίου. Αν παρέλθει άπρακτη η προθεσμία αυτή, η διαδικασία της απαλλοτρίωσης ή της σύστασης δουλείας συνεχίζεται και χωρίς τη γνωμοδότηση αυτή.
Άρθρο 643
Δημοσίευση απόφασης κήρυξης απαλλοτρίωσης και σύστασης δουλείας
- Αν κριθεί ότι νόμιμα εκδόθηκε η απόφαση του άρθρου 641, περί κήρυξης απαλλοτρίωσης και σύστασης δουλείας, το πλήρες κείμενο αυτής δημοσιεύεται με φροντίδα του οικείου δήμου ή της οικείας περιφέρειας, μια (1) φορά σε εφημερίδα της πρωτεύουσας του νομού όπου βρίσκεται η απαλλοτριωτέα έκταση ή το μεγαλύτερο τμήμα της.
- Με τις δημοσιεύσεις αυτές ολοκληρώνεται η διαδικασία κήρυξης της απαλλοτρίωσης ή σύστασης δουλείας. Αν ακυρωθεί η απόφαση απαλλοτρίωσης ή σύστασης δουλείας, επαναλαμβάνονται οι δημοσιεύσεις της παρ. 1.
Άρθρο 644
Λοιπές επεμβάσεις στην ιδιοκτησία
- Οι κύριοι ή κάτοχοι κτημάτων και οικοπέδων υποχρεούνται να ανέχονται τη διενέργεια δοκιμαστικών γεωτρήσεων και εκσκαφών μέσα σε αυτά από τους δήμους, τις περιφέρειες ή τις δημοτικές επιχειρήσεις ύδρευσης και αποχέτευσης, όταν τούτο προβλέπεται από τεχνική ή γεωλογική μελέτη ή έκθεση για την ανεύρεση υδάτων, καθώς και την αξιοποίηση υφιστάμενων πηγών ή την τοποθέτηση σωλήνων ύδρευσης, άρδευσης και αποχέτευσης. Η μετατόπιση των σωλήνων ύδρευσης, άρδευσης και αποχέτευσης, που τοποθετούνται, γίνεται ύστερα από αίτηση του κυρίου ή του κατόχου του ακινήτου, με απόφαση του οικείου συμβουλίου, που εκδίδεται μέσα σε είκοσι (20) ημέρες. Στην περίπτωση αυτή η σχετική δαπάνη επιβαρύνει τον δήμο ή την περιφέρεια.
Επίσης, οι κύριοι ή κάτοχοι ακινήτων υποχρεούνται να ανέχονται την τοποθέτηση ενδεικτικών πινακίδων, για την κυκλοφορία και την ονοματοθεσία οδών και πλατειών, καθώς και τη στήριξη φωτιστικών σωμάτων.
- Αν προκληθεί ζημιά από τις ενέργειες της παρ. 1, η οφειλόμενη αποζημίωση ορίζεται με πρωτόκολλο που συντάσσει η τεχνική υπηρεσία του οικείου δήμου ή της περιφέρειας.
- Όποιος έχει έννομο συμφέρον δύναται να ασκήσει στο Μονομελές Πρωτοδικείο της περιφέρειας του ακινήτου αίτηση για αύξηση του ποσού της οφειλόμενης αποζημίωσης. Η αίτηση αυτή ασκείται μέσα σε προθεσμία δεκαπέντε (15) ημερών, αφότου το πρωτόκολλο κοινοποιήθηκε στον ενδιαφερόμενο και εκδικάζεται με τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων.
ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΕΔΩ
Πηγή :
