Δελτία Τύπου
- Πρώτο ενωσιακό πλαίσιο ποινικού δικαίου για την καταπολέμηση της διαφθοράς
- Εναρμονισμένοι ορισμοί και επίπεδα ποινών για, μεταξύ άλλων, δωροδοκία, υπεξαίρεση, παράνομο πλουτισμό
- Εθνικές στρατηγικές για την καταπολέμηση της διαφθοράς και ανταλλαγή δεδομένων σε επίπεδο ΕΕ
- Ενισχυμένη συνεργασία με τους οργανισμούς και φορείς ΕΕ
Την Πέμπτη, το Κοινοβούλιο ενέκρινε νέους κανόνες σε επίπεδο ΕΕ για τη θέσπιση εναρμονισμένου πλαισίου ποινικού δικαίου για την πρόληψη και καταπολέμηση της διαφθοράς σε ολόκληρη την Ένωση.
Η οδηγία, επί της οποίας επετεύχθη προσωρινή συμφωνία μεταξύ Κοινοβουλίου και Συμβουλίου τον Δεκέμβριο του 2025, θεσπίζει κοινούς ορισμούς για αδικήματα διαφθοράς, μεταξύ των οποίων η δωροδοκία, η υπεξαίρεση, η παρακώλυση της δικαιοσύνης, η άσκηση επιρροής, η παράνομη άσκηση καθηκόντων, ο παράνομος πλουτισμός που συνδέεται με τη διαφθορά, καθώς και η απόκρυψη και η διαφθορά στον ιδιωτικό τομέα, ενώ παράλληλα εναρμονίζει τους κανόνες για τις κυρώσεις. Η οδηγία εγκρίθηκε με 581 ψήφους υπέρ, 21 κατά και 42 αποχές.
Κοινή προσέγγιση στην αποτροπή και στις ποινές
Με τον εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων κανόνων, την ευθυγράμμιση των νομικών ορισμών και τη θέσπιση διαρθρωμένων επιπέδων ποινών, το νέο πλαίσιο στοχεύει να καλύψει τα υφιστάμενα κενά στην επιβολή του νόμου, ιδίως σε διασυνοριακές υποθέσεις. Το σύστημα ποινών έχει ως σημείο αναφοράς τις νόμιμες μέγιστες ποινές σε επίπεδο ΕΕ, διασφαλίζοντας ότι τα ανώτατα όρια που προβλέπονται από τους εθνικούς κανόνες δεν θα είναι υπερβολικά χαμηλά. Τα κράτη μέλη θα διατηρούν τη δυνατότητα να θεσπίζουν αυστηρότερους κανόνες και να προσαρμόζουν τις σχετικές διατάξεις στα εθνικά τους νομικά συστήματα.
Συνεργασία για την αντιμετώπιση υφιστάμενων και αναδυόμενων προκλήσεων
Η συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών και των οργάνων της ΕΕ, μεταξύ των οποίων η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF), η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, η Europol και η Eurojust, ενισχύεται, παράλληλα με τη βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών και του συντονισμού. Τα κράτη μέλη θα δημοσιεύουν επίσης ετησίως συγκρίσιμα δεδομένα, σε μηχαναγνώσιμη μορφή, με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας και τη τεκμηριωμένη χάραξη πολιτικών.
Εθνικές στρατηγικές και πρότυπα για ανεξάρτητους φορείς
Για την ενίσχυση της πρόληψης και της χρηστής διακυβέρνησης, τα κράτη μέλη θα υποχρεούνται να υιοθετούν και να επικαιροποιούν τακτικά εθνικές στρατηγικές για την καταπολέμηση της διαφθοράς, με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στη σχετική διαδικασία. Θα πρέπει επίσης να διενεργούν εκτιμήσεις κινδύνου και να διασφαλίζουν ισχυρά συστήματα για την αντιμετώπιση των συγκρούσεων συμφερόντων, τη διαφάνεια της πολιτικής χρηματοδότησης και την τήρηση προτύπων ακεραιότητας. Παράλληλα, θα πρέπει να υπάρχουν ειδικοί και επαρκώς ανεξάρτητοι φορείς για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της διαφθοράς.
Δηλώσεις
Η εισηγήτρια του Κοινοβουλίου, Raquel García Hermida-van der Walle (Renew, Ολλανδία) δήλωσε: «Η νομοθεσία αυτή είναι ιστορικής σημασίας. Η διαφθορά έχει οδηγήσει στη φίμωση δημοσιογράφων, στην δολοφονία πολιτών και στην απώλεια ανθρώπινων ζωών. Πίσω από κάθε στατιστικό στοιχείο υπάρχει ένα όνομα, μια ιστορία και ένα μέλλον που διακόπηκε. Επίσης. η διαφθορά αποστραγγίζει δισεκατομμύρια από τις οικονομίες μας, διαβρώνει την εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς και υπονομεύει την ίδια τη δημοκρατία. Αν αφεθεί ανεξέλεγκτη, απειλεί τα ίδια τα θεμέλια της Ένωσής μας. Η νομοθεσία αυτή στόχο έχει την υπεράσπιση της ουσίας της Ευρώπης και την επίτευξη απτών αποτελεσμάτων για τους πολίτες μας.»
Επόμενα βήματα
Η οδηγία πρέπει τώρα να εγκριθεί επισήμως από το Συμβούλιο, προτού τεθεί σε ισχύ 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Στη συνέχεια, τα κράτη μέλη θα έχουν στη διάθεσή τους προθεσμία 24 μηνών για την ενσωμάτωσή της στο εθνικό τους δίκαιο, με εξαίρεση τις διατάξεις που αφορούν τις εκτιμήσεις κινδύνου και τις εθνικές στρατηγικές, για τις οποίες προβλέπεται προθεσμία 36 μηνών.
Σχετικές πληροφορίες
Στις 3 Μαΐου 2023 η Επιτροπή παρουσίασε δέσμη μέτρων για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Βάσει του άρθρου 83 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το κείμενο ορίζει τη διαφθορά ως τομέα «ιδιαιτέρως σοβαρής εγκληματικότητας με διασυνοριακή διάσταση» και περιλμβάνει μέτρα για την ενίσχυση τόσο της πρόληψης, όσο και της καταπολέμησής της. Σύμφωνα με έρευνα του Ευρωβαρόμετρου του 2025, το 69% των Ευρωπαίων πιστεύει ότι η διαφθορά είναι ευρέως διαδεδομένη στη χώρα τους, ενώ το 66% θεωρεί ότι οι υποθέσεις διαφθοράς υψηλού επιπέδου δεν διώκονται επαρκώς.
