ΑΠΟΦΑΣΗ
Vovk κατά Ουκρανίας της 29.01.2026 (προσφ. αριθ. 54353/20)
Βλ. εδώ
ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΕΔΔΑ – VOVK ΚΑΤΑ ΟΥΚΡΑΝΙΑΣ (2026)
Η απόφαση Vovk κατά Ουκρανίας αποτελεί σημαντική απόφαση του ΕΔΔ σχετικά με τη δημοσιοποίηση ανακριτικού υλικού από αρχές δίωξης της διαφθοράς και τη σχέση της με το τεκμήριο αθωότητας και το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή. Πρόκειται για απόφαση περί απαραδέκτου της προσφυγής λόγω μη εξάντλησης των εσωτερικών ενδίκων μέσων.
Ο προσφεύγων είναι Ουκρανός υπήκοος, γεννηθείς το 1978, ο οποίος κατά τον κρίσιμο χρόνο κατείχε τη θέση του προέδρου του Περιφερειακού Διοικητικού Δικαστηρίου του Κιέβου (KCAC). Στο πλαίσιο έρευνας για τα γεγονότα του Euromaidan (2013-2014), οι ουκρανικές αρχές εξέδωσαν διατάξεις παρακολούθησης του γραφείου και του τηλεφώνου του προσφεύγοντος. Το Εθνικό Γραφείο Καταπολέμησης της Διαφθοράς (NABU) απέκτησε χιλιάδες ώρες ηχογραφήσεων.
Τον Ιούλιο 2019 και τον Ιούλιο 2020, το NABU δημοσίευσε στον ιστότοπο και το κανάλι YouTube του ανακοινώσεις και βίντεο που περιείχαν ηχογραφήσεις, απομαγνητοφωνήσεις συνομιλιών και σχόλια των ερευνητών, παρουσιάζοντας τον προσφεύγοντα ως επικεφαλής εγκληματικής οργάνωσης που επιχειρούσε να καταλάβει κρατική εξουσία. Οι δημοσιεύσεις περιείχαν ρήτρα (disclaimer) αναφορικά με το τεκμήριο αθωότητας.
Ο προσφεύγων υπέβαλε μηνύσεις στο Κρατικό Γραφείο Ερευνών (SBI), οι οποίες είτε περατώθηκαν λόγω παρέλευσης της προθεσμίας είτε απορρίφθηκαν. Ωστόσο, δεν άσκησε αστική αγωγή για προστασία της τιμής, της αξιοπρέπειας και της επαγγελματικής φήμης του δυνάμει του Αστικού Κώδικα.
Ο προσφεύγων παραπονέθηκε ότι οι δημοσιεύσεις του NABU παραβίασαν τα δικαιώματά του κατά τα άρθρα 6 § 2 (τεκμήριο αθωότητας) και 8 (ιδιωτική ζωή), δημιουργώντας την εντύπωση ενοχής του πριν από την καταδίκη του. Επικαλέστηκε επίσης το άρθρο 18, υποστηρίζοντας ότι οι δημοσιεύσεις και οι κατηγορίες εναντίον του υπαγορεύθηκαν από αθέμιτα κίνητρα, και το άρθρο 13 για έλλειψη αποτελεσματικού ένδικου μέσου.
Το ΕΔΔΑ εξέτασε τις καταγγελίες κατά τα άρθρα 6 § 2 και 8 κυρίως υπό το πρίσμα του τεκμηρίου αθωότητας, δεδομένου ότι η ποινική διαδικασία κατά του προσφεύγοντος εκκρεμούσε. Το Δικαστήριο έκρινε ότι ο προσφεύγων δεν εξάντλησε τα διαθέσιμα εσωτερικά ένδικα μέσα, καθώς η αστική αγωγή αποτελούσε αποτελεσματικό μέσο θεραπείας, το οποίο και δεν χρησιμοποίησε. Το Δικαστήριο τόνισε ότι η μήνυση που υπέβαλε δεν μπορούσε να θεωρηθεί αποτελεσματικό ένδικο μέσο, διότι κανένα από τα αδικήματα που επικαλέστηκε δεν αφορούσε παραβίαση του τεκμηρίου αθωότητας ή δυσφήμιση.
Όσον αφορά την καταγγελία κατά το άρθρο 18, το Δικαστήριο έκρινε ότι ο προσφεύγων δεν απέδειξε επαρκώς την ύπαρξη αθέμιτων κινήτρων πίσω από τις δημοσιεύσεις. Αναγνώρισε ότι υπήρχε θεμιτός λόγος ενημέρωσης του κοινού για την υπόθεση, δεδομένης της θέσης του προσφεύγοντος και της φύσης των κατηγοριών.
Το ΕΔΔΑ κήρυξε την προσφυγή απαράδεκτη: τις καταγγελίες κατά τα άρθρα 6 § 2 και 8 λόγω μη εξάντλησης των εσωτερικών ενδίκων μέσων, την καταγγελία κατά το άρθρο 13 ως προδήλως αβάσιμη λόγω της ύπαρξης αποτελεσματικού ένδικου μέσου, και την καταγγελία κατά το άρθρο 18 ως προδήλως αβάσιμη λόγω ανεπαρκών αποδείξεων.
ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΤΗΣ ΥΠΟΘΕΣΗΣ VOVK ΚΑΤΑ ΟΥΚΡΑΝΙΑΣ
Ο προσφεύγων γεννήθηκε το 1978 και διαμένει στο Κίεβο. Διορίστηκε δικαστής το 2007 και κατά τον κρίσιμο χρόνο κατείχε τη θέση του Προέδρου του Περιφερειακού Διοικητικού Δικαστηρίου του Κιέβου (KCAC).
Τον Φεβρουάριο 2014, η Γενική Εισαγγελία κίνησε ποινική διαδικασία για τα γεγονότα του Euromaidan. Τον Φεβρουάριο 2019, το Εφετείο του Chernigiv εξέδωσε διάταξη παρακολούθησης του γραφείου και του τηλεφώνου του προσφεύγοντος για 60 μέρες, βάσει στοιχείων που υποδείκνυαν επικοινωνία του με δικαστή που είχε εκδώσει αποφάσεις σχετικές με τα γεγονότα του Euromaidan. Μεταξύ Φεβρουαρίου και Ιουλίου 2019, το NABU διεξήγαγε παρακολουθήσεις και συγκέντρωσε χιλιάδες ώρες ηχογραφήσεων.
Στις 26 Ιουλίου 2019, η εισαγγελέας που εποπτεύει την έρευνα χορήγησε άδεια στο NABU να δημοσιοποιήσει υλικό από την υπόθεση Euromaidan. Την ίδια ημέρα, το NABU δημοσίευσε ανακοίνωση στον ιστότοπό του και βίντεο 61 λεπτών στο YouTube, παρουσιάζοντας τον προσφεύγοντα ως επικεφαλή σχεδίου παρέμβασης στη δικαιοσύνη. Οι δημοσιεύσεις περιείχαν ηχογραφήσεις, απομαγνητοφωνήσεις και σχόλια ερευνητών.
Τον Αύγουστο 2019, μετά από καταγγελία δικαστή του KCAC, το Κρατικό Γραφείο Ερευνών (SBI) κίνησε ποινική διαδικασία κατά αξιωματούχων της Γενικής Εισαγγελίας, της SBU και του NABU για αδικήματα κατά δικαστών του KCAC. Ο προσφεύγων έγινε δεκτός ως θιγόμενο μέρος. Τον Οκτώβριο 2021, η διαδικασία περατώθηκε λόγω παρέλευσης της μέγιστης προθεσμίας προδικαστικής έρευνας. Η απόφαση αυτή ακυρώθηκε τον Ιούλιο 2022.
Τον Ιούλιο 2020, το NABU δημοσίευσε νέες ανακοινώσεις και βίντεο, αναφέροντας ότι είχαν εκδοθεί επίσημες κλήσεις υπόπτου κατά του προσφεύγοντος και άλλων δικαστών. Τον Σεπτέμβριο 2020, ο προσφεύγων υπέβαλε νέα ποινική καταγγελία στο SBI, η οποία απορρίφθηκε τον Ιανουάριο 2022.
Τον Ιούνιο 2022, υποβλήθηκε κατηγορητήριο στο Ανώτατο Δικαστήριο κατά της Διαφθοράς κατά του προσφεύγοντος και άλλων κατηγορουμένων. Η δίκη εκκρεμεί. Τον Μάρτιο 2025, το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο απέλυσε τον προσφεύγοντα από το δικαστικό λειτούργημα για πειθαρχικό παράπτωμα.
ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΕΣΔΑ
Άρθρο 6 § 2 ΕΣΔΑ (Τεκμήριο αθωότητας)
Άρθρο 8 ΕΣΔΑ (Δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής ζωής)
Άρθρο 13 ΕΣΔΑ (Δικαίωμα πραγματικής προσφυγής)
Άρθρο 18 ΕΣΔΑ (Όρια στη χρήση των περιορισμών σε δικαιώματα)
Άρθρο 35 §§ 1 και 4 ΕΣΔΑ (Προϋποθέσεις παραδεκτού)
ΤΟ ΣΤΡΑΣΒΟΥΡΓΟ ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ…
Άρθρα 6 § 2 και 8 ΕΣΔΑ – Απαράδεκτο λόγω μη εξάντλησης εσωτερικών ενδίκων μέσων
Το Δικαστήριο εξέτασε τις καταγγελίες του προσφεύγοντος κατά τα άρθρα 6 § 2 και 8 ενιαίως, κρίνοντας ότι αφορούσαν ουσιαστικά το ίδιο ζήτημα: τη φερόμενη βλάβη στο τεκμήριο αθωότητας και τη φήμη του λόγω των δημοσιεύσεων του NABU. Δεδομένου ότι η ποινική διαδικασία κατά του προσφεύγοντος εκκρεμούσε, το Δικαστήριο έκρινε ότι διακυβευόταν κυρίως το τεκμήριο αθωότητας.
Εφαρμοσιμότητα του άρθρου 6 § 2: Η Κυβέρνηση υποστήριξε ότι το άρθρο 6 § 2 δεν εφαρμοζόταν στις δημοσιεύσεις πριν από τις 2 Αυγούστου 2019, όταν εκδόθηκε η πρώτη κλήση υπόπτου. Ωστόσο, το Δικαστήριο παρατήρησε ότι η ανακοίνωση της 26 Ιουλίου 2019 ανέφερε ότι είχαν ήδη ετοιμαστεί επίσημες κατηγορίες, συνεπώς υφίστατο «κατηγορία» κατά την αυτόνομη έννοια της Σύμβασης.
Αποτελεσματικότητα της αστικής αγωγής: Το Δικαστήριο υπενθύμισε τη νομολογία του στις υποθέσεις Rytikov κατά Ουκρανίας και Alperin κατά Ουκρανίας, όπου είχε κρίνει ότι η αστική αγωγή μπορεί να αποτελεί αποτελεσματικό μέσο θεραπείας για καταγγελίες περί παραβίασης του τεκμηρίου αθωότητας. Η εθνική νομολογία επιβεβαίωνε ότι η αστική αγωγή ήταν διαθέσιμη για παράνομη δημοσιοποίηση πληροφοριών, ακόμη και στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας.
Αναποτελεσματικότητα της ποινικής καταγγελίας: Το Δικαστήριο έκρινε ότι η μήνυση που υπέβαλε ο προσφεύγων δεν μπορούσε να θεωρηθεί αποτελεσματικό ένδικο μέσο. Στην Ουκρανία, η δυσφήμιση δεν συνιστά ποινικό αδίκημα, και κανένα από τα αδικήματα που επικαλέστηκε ο προσφεύγων δεν αφορούσε παραβίαση του τεκμηρίου αθωότητας. Το Δικαστήριο διέκρινε την υπόθεση από περιπτώσεις «διαρροής» υλικού από άγνωστα πρόσωπα, όπου η ποινική έρευνα μπορεί να είναι ο μόνος τρόπος εντοπισμού της πηγής.
Το Δικαστήριο απέρριψε το επιχείρημα του προσφεύγοντος ότι μόνο η απειλή ποινικής δίωξης θα είχε επαρκή αποτρεπτική επίδραση. Τέτοιοι λόγοι θα ήταν λυσιτελείς μόνο για καταγγελίες σχετικές με τα άρθρα 2, 3 ή 4 της ΕΣΔΑ ή άλλες σοβαρές παραβιάσεις.
Συμπέρασμα: Οι καταγγελίες κατά τα άρθρα 6 § 2 και 8 κηρύχθηκαν απαράδεκτες λόγω μη εξάντλησης των εσωτερικών ενδίκων μέσων.
Άρθρο 13 ΕΣΔΑ – Προδήλως αβάσιμη καταγγελία
Δεδομένου ότι το Δικαστήριο διαπίστωσε την ύπαρξη αποτελεσματικού ένδικου μέσου για τους σκοπούς του άρθρου 35 § 1, το ίδιο συμπέρασμα ίσχυε και για την καταγγελία κατά το άρθρο 13. Η καταγγελία κηρύχθηκε προδήλως αβάσιμη.
Άρθρο 18 ΕΣΔΑ – Προδήλως αβάσιμη καταγγελία
Ο προσφεύγων υποστήριξε ότι οι δημοσιεύσεις του NABU και οι ποινικές διώξεις εναντίον του υπαγορεύθηκαν από αθέμιτα κίνητρα, συγκεκριμένα την επιδίωξη εκδίκησης για την «απιστία» του προς το NABU, την άσκηση πίεσης στη δικαιοσύνη, τη δυσφήμισή του και τη δημιουργία εντύπωσης αποτελεσματικότητας του NABU.
Το Δικαστήριο υπενθύμισε ότι ένας περιορισμός μπορεί να είναι συμβατός με την ουσιαστική διάταξη που τον επιτρέπει, αλλά να παραβιάζει το άρθρο 18 εάν επιδιωκόταν κυρίως άλλος σκοπός μη προβλεπόμενος από τη Σύμβαση. Αντιστρόφως, εάν ο προβλεπόμενος σκοπός ήταν ο κύριος, ο περιορισμός δεν αντιβαίνει στο άρθρο 18, ακόμη και αν επιδιώκει παράλληλα άλλο σκοπό.
Το Δικαστήριο αναγνώρισε ότι, δεδομένης της φύσης της υπόθεσης και της θέσης του προσφεύγοντος, υπήρχε θεμιτός λόγος ενημέρωσης του κοινού. Το κοινό έχει θεμιτό συμφέρον στην πληροφόρηση για ποινικές διαδικασίες, και οι παρατηρήσεις σχετικά με τη λειτουργία της δικαιοσύνης αποτελούν ζήτημα δημοσίου συμφέροντος. Επιπλέον, η διατήρηση της ακεραιότητας στη δημόσια υπηρεσία και η πρόληψη της διαφθοράς αποτελούν συμφέροντα στα οποία το Συμβούλιο της Ευρώπης και το Δικαστήριο αποδίδουν σημαντική βαρύτητα.
Το Δικαστήριο έκρινε ότι τα επιχειρήματα του προσφεύγοντος δεν παρείχαν επαρκή απόδειξη ύπαρξης αθέμιτων κινήτρων. Συγκεκριμένα: η έρευνα Euromaidan κινήθηκε από τη Γενική Εισαγγελία, όχι από το NABU, δεν υπήρχε ουσιώδης σύνδεση με την υπόθεση παράνομου πλουτισμού του 2016, οι δηλώσεις του πρώην Γενικού Εισαγγελέα δεν υποδείκνυαν αθέμιτα κίνητρα, οι δυσμενείς για την κυβέρνηση αποφάσεις του KCAC δεν αφορούσαν προσωπικά τον προσφεύγοντα και δεν συνδέονταν με τις δημοσιεύσεις και οι δηλώσεις του πρώην Προέδρου της Ουκρανίας έγιναν σε ταραχώδη προεκλογική περίοδο υπό διαφορετική διοίκηση.
Συμπέρασμα: Η καταγγελία κατά το άρθρο 18 κηρύχθηκε προδήλως αβάσιμη.
ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΗ ΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΕΔΔΑ (KEY PASSAGE)
«Το Δικαστήριο δεν θεωρεί ότι υπάρχουν επαρκείς λόγοι στην παρούσα υπόθεση για να καταλήξει σε διαφορετικό συμπέρασμα από αυτό που κατέληξε στις υποθέσεις Rytikov και Alperin ή για να αμφισβητήσει την αποτελεσματικότητα του αστικού ενδίκου μέσου σε βαθμό που να απαλλάξει τον προσφεύγοντα από την υποχρέωση χρήσης του» (παρ. 100).
ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΕΔΔΑ VOVK ΚΑΤΑ ΟΥΚΡΑΝΙΑΣ
Η απόφαση Vovk κατά Ουκρανίας εισάγει σημαντικές διευκρινίσεις στη νομολογία του ΕΔΔΑ:
Αποσαφήνιση της σχέσης μεταξύ ποινικών και αστικών ενδίκων μέσων: Το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι, σε περιπτώσεις όπου η δημοσιοποίηση υλικού γίνεται ανοιχτά και δημόσια από ταυτοποιημένο φορέα (και όχι μέσω «διαρροής» από άγνωστα πρόσωπα), η αστική αγωγή αποτελεί το κατάλληλο ένδικο μέσο και η ποινική καταγγελία δεν υποκαθιστά την υποχρέωση εξάντλησής της.
Διάκριση από υποθέσεις «διαρροής»: Το Δικαστήριο διέκρινε την υπόθεση από περιπτώσεις όπου η πηγή της διαρροής είναι άγνωστη και η ποινική έρευνα αποτελεί τον μόνο τρόπο εντοπισμού της. Στην παρούσα υπόθεση, υπήρχε συγκεκριμένος ταυτοποιημένος φορέας κατά του οποίου μπορούσε να στραφεί αστική αγωγή.
Επιβεβαίωση της νομολογίας Rytikov και Alperin: Η απόφαση επιβεβαιώνει και εδραιώνει τη νομολογία σχετικά με την αποτελεσματικότητα της αστικής αγωγής για καταγγελίες περί παραβίασης του τεκμηρίου αθωότητας στην Ουκρανία.
Θεμιτός σκοπός ενημέρωσης για υποθέσεις διαφθοράς: Το Δικαστήριο αναγνώρισε ρητά ότι η ενημέρωση του κοινού για ποινικές υποθέσεις που αφορούν δικαστές και φερόμενη διαφθορά αποτελεί θεμιτό σκοπό, επιβεβαιώνοντας τη σημασία που αποδίδει στην καταπολέμηση της διαφθοράς.
Υψηλό κατώφλι απόδειξης αθέμιτων κινήτρων: Η απόφαση καταδεικνύει το ανώτερο επίπεδο απόδειξης που απαιτείται για επιτυχή επίκληση του άρθρου 18, ιδίως όταν οι προσκομιζόμενες αποδείξεις είναι αποσπασματικές ή δεν συνδέονται άμεσα με τις προσβαλλόμενες πράξεις.
ΣΧΟΛΙΟ – ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗΣ VOVK ΚΑΤΑ ΟΥΚΡΑΝΙΑΣ
Η απόφαση Vovk κατά Ουκρανίας αποτελεί σημαντικό προηγούμενο για την εξάντληση εσωτερικών ενδίκων μέσων σε υποθέσεις που αφορούν δημοσιοποίηση ανακριτικού υλικού από κρατικές αρχές.
Εξάντληση εσωτερικών ενδίκων μέσων και επιλογή ένδικου μέσου
Η απόφαση επιβεβαιώνει την πάγια νομολογία ότι ο προσφεύγων δεν υποχρεούται να εξαντλήσει όλα τα διαθέσιμα ένδικα μέσα, αλλά πρέπει να επιλέξει το κατάλληλο. Στην προκειμένη περίπτωση, ο προσφεύγων επέλεξε την μήνυση αντί της αστικής αγωγής, επιλογή που το Δικαστήριο έκρινε εσφαλμένη. Η κρίση αυτή βασίζεται στο γεγονός ότι στην Ουκρανία η δυσφήμιση δεν συνιστά ποινικό αδίκημα και τα αδικήματα που επικαλέστηκε ο προσφεύγων δεν κάλυπταν την ουσία των καταγγελιών του.
Η προσέγγιση αυτή συμβαδίζει με τη νομολογία του Δικαστηρίου σε υποθέσεις όπως οι Marchiani κατά Γαλλίας, Januškevičienė κατά Λιθουανίας, Okropiridze κατά Γεωργίας και Narbutas κατά Λιθουανίας, όπου το Δικαστήριο έκρινε αστικά ένδικα μέσα δυνητικά αποτελεσματικά για καταγγελίες περί παραβίασης του τεκμηρίου αθωότητας.
Σύγκριση με τη νομολογία Gutsanovi κατά Βουλγαρίας
Το Δικαστήριο ανέφερε τη νομολογία Gutsanovi κατά Βουλγαρίας, όπου δεν αποκλείστηκε η δυνατότητα της μήνυσης για δυσφήμιση, σε συνδυασμό με αστική αξίωση αποζημίωσης, να αποτελεί αποτελεσματικό ένδικο μέσο. Ωστόσο, ακόμη και σε εκείνη την υπόθεση, η αποτελεσματικότητα δεν αποδείχθηκε, διότι το ποινικό πρότυπο απόδειξης απαιτούσε από τον προσφεύγοντα να αποδείξει την αναλήθεια της δήλωσης, υποχρεώνοντάς τον έτσι να αποδείξει την αθωότητά του.
Η διάκριση μεταξύ δημόσιας δημοσιοποίησης και «διαρροής»
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η διάκριση που θέτει το Δικαστήριο μεταξύ υποθέσεων όπου η δημοσιοποίηση γίνεται ανοιχτά από ταυτοποιημένο φορέα και υποθέσεων «διαρροής» από άγνωστα πρόσωπα. Στην τελευταία περίπτωση, η ποινική έρευνα μπορεί να είναι ο μόνος τρόπος εντοπισμού της πηγής (βλ. M.D. κ.α. κατά Ισπανίας, Aytaj Ahmadova κατά Αζερμπαϊτζάν). Στην παρούσα υπόθεση, όμως, η δημοσιοποίηση έγινε επίσημα από το NABU με ρητή άδεια εισαγγελέα, συνεπώς υπήρχε συγκεκριμένος φορέας κατά του οποίου μπορούσε να στραφεί αστική αγωγή.
Το άρθρο 18 και το κατώφλι απόδειξης αθέμιτων κινήτρων
Η απόφαση καταδεικνύει τη δυσκολία επιτυχούς επίκλησης του άρθρου 18 της ΕΣΔΑ. Παρά τα εκτενή επιχειρήματα του προσφεύγοντος σχετικά με προηγούμενες συγκρούσεις με το NABU, δηλώσεις του πρώην Προέδρου και άλλα περιστατικά, το Δικαστήριο έκρινε ότι δεν παρείχαν επαρκή απόδειξη ύπαρξης και υπεροχής αθέμιτων κινήτρων. Το Δικαστήριο υπενθύμισε τη νομολογία Merabishvili κατά Γεωργίας και Selahattin Demirtaş κατά Τουρκίας (αριθ. 2), τονίζοντας ότι ακόμη και έμμεσες αποδείξεις πρέπει να αφορούν πρωτογενή γεγονότα ή ακολουθίες γεγονότων που επιτρέπουν συμπεράσματα για τα πρωτογενή γεγονότα.
Δογματικό υπόβαθρο (τεκμήριο αθωότητας και δημόσιες δηλώσεις αρχών)
Η υπόθεση Vovk εντάσσεται στη γραμμή νομολογίας όπου το ΕΔΔΑ εξετάζει αν δημόσιες ανακοινώσεις κρατικών αρχών, στο πλαίσιο εκκρεμούς ποινικής διαδικασίας, δημιουργούν στην κοινή γνώμη «εντύπωση ενοχής». Η κλασική αφετηρία της σχετικής προβληματικής βρίσκεται σε υποθέσεις όπως Allenet de Ribemont κατά Γαλλίας και Daktaras κατά Λιθουανίας, οι οποίες παραμένουν χρήσιμες ως «κανόνας ανάγνωσης» των ορίων θεμιτής ενημέρωσης έναντι στιγματισμού.
Η σημασία της καταπολέμησης της διαφθοράς
Το Δικαστήριο υπογράμμισε τη σημασία που αποδίδει στην καταπολέμηση της διαφθοράς, αναφέροντας ρητά ότι η διατήρηση της ακεραιότητας στη δημόσια υπηρεσία και η πρόληψη της διαφθοράς αποτελούν συμφέροντα στα οποία το Συμβούλιο της Ευρώπης και το Δικαστήριο αποδίδουν σημαντική βαρύτητα. Η αναφορά στην υπόθεση Păcurar κατά Ρουμανίας επιβεβαιώνει αυτή την κατεύθυνση.
Κριτική παρατήρηση
Ενώ η απόφαση είναι δογματικά συνεπής με την προηγούμενη νομολογία, μπορεί να εγείρει ερωτήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα της αστικής αγωγής σε υποθέσεις όπου ο εναγόμενος είναι ισχυρός κρατικός φορέας όπως το NABU και ο ενάγων δικαστής υπό δίωξη. Η πραγματική δυνατότητα του προσφεύγοντος να λάβει ικανοποίηση μέσω αστικής αγωγής, ενώ ταυτόχρονα αντιμετωπίζει σοβαρές ποινικές κατηγορίες, παραμένει ζήτημα που το Δικαστήριο δεν εξέτασε σε βάθος.
Συμπέρασμα
Η απόφαση Vovk κατά Ουκρανίας επιβεβαιώνει και εδραιώνει τη νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με την εξάντληση εσωτερικών ενδίκων μέσων σε υποθέσεις παραβίασης του τεκμηρίου αθωότητας και του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή μέσω δημοσιοποίησης ανακριτικού υλικού. Καθιστά σαφές ότι η αστική αγωγή αποτελεί το κατάλληλο ένδικο μέσο όταν η δημοσιοποίηση γίνεται ανοιχτά από ταυτοποιημένο φορέα, και ότι η απλή ύπαρξη αμφιβολιών για τις προοπτικές επιτυχίας ενός ένδικου μέσου δεν αρκεί για να απαλλάξει τον προσφεύγοντα από την υποχρέωση εξάντλησής του.
