Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο καθαρισμού οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων φέρνει το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας που κατατέθηκε στη Βουλή με τίτλο Ενεργή μάχη: Ολοκληρωμένη αναμόρφωση του συστήματος πρόληψης, ετοιμότητας και απόκρισης έναντι δασικών πυρκαγιών και λοιπών φυσικών, τεχνολογικών ή ανθρωπογενών καταστροφών – Πρόβλεψη μηχανισμών άντλησης επιχειρησιακών διδαγμάτων – Ενίσχυση της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού – Αναβάθμιση Πυροσβεστικής Ακαδημίας – Ρυθμίσεις θεμάτων αρμοδιότητας Γενικής Γραμματείας Αποκατάστασης Καταστροφών και Κρατικής Αρωγής και λοιπές διατάξεις – Τροποποιήσεις ν. 4662/2020, ν. 4555/2018, ν. 4797/2021 και ν. 5116/2024
Άρθρο 41
Εξειδίκευση λειτουργικών παραμέτρων του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων
Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών – Υποβολή δηλώσεων καθαρισμού –
Αντικατάσταση άρθρου 53Α ν. 4662/2020
Το άρθρο 53Α του ν. 4662/2020 (Α’ 27), περί Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής
Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών και καθαρισμού οικοπεδικών και ακάλυπτων χώρων,
αντικαθίσταται ως εξής:
«Άρθρο 53Α
Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών – Υποβολή
δηλώσεων καθαρισμού
- Στο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας συστήνεται και λειτουργεί
Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών, με
αντικείμενο την καταγραφή των υπόχρεων και την υποβολή δηλώσεων των οικοδομικών και
λοιπών ακάλυπτων χώρων της παρ. 1 του άρθρου 53ΙΔ. - Οι υπόχρεοι της παρ. 1 του άρθρου 53ΙΔ υποβάλλουν, έως τη 15η Ιουνίου κάθε έτους,
υπεύθυνη δήλωση στο Μητρώο περί εκπλήρωσης των υποχρεώσεών τους. - Για την ορθή τήρηση του Μητρώου της παρ. 1 καθιερώνεται η διενέργεια ετησίως
δειγματοληπτικών ελέγχων από τους οικείους δήμους επί του συνολικού αριθμού των
δηλώσεων που έχουν υποβληθεί κάθε έτος για την εδαφική τους περιφέρεια. Σε περίπτωση
άπρακτης παρέλευσης της προθεσμίας δήλωσης καθαρισμού, τεκμαίρεται η συναίνεση του
υπόχρεου στη διενέργεια καθαρισμού του οικοπέδου του από τον δήμο. - Το Π.Σ., μέσω των κατά τόπο αρμόδιων οργάνων του, διενεργεί ελέγχους ιδιοκτησιών για
τις οποίες έχουν υποβληθεί καταγγελίες για μη τήρηση των μέτρων προληπτικής
πυροπροστασίας, μέσω της ψηφιακής υπηρεσίας καταγγελιών που λειτουργεί στο Μητρώο
της παρ. 1. - Σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης, επιβάλλεται είτε από τους δήμους είτε από το Π.Σ.,
στην περίπτωση των παρ. 3 και 4, αντίστοιχα:
α) πρόστιμο πεντακοσίων (500) ευρώ στους υπόχρεους που δεν έχουν προβεί στις ενέργειες
καθαρισμού,
β) πρόστιμο εκατό (100) ευρώ στους υπόχρεους που έχουν προβεί σε καθαρισμό.
Κατά του προστίμου, ο ενδιαφερόμενος δύναται να υποβάλει ένσταση εντός αποκλειστικής
προθεσμίας δέκα (10) ημερών, ενώπιον του οργάνου που εξέδωσε την πράξη επιβολής
προστίμου. Ειδικά για πρόστιμα που επιβάλλονται από το Π.Σ. η ένσταση δύναται να
υποβάλλεται, και μέσω της ηλεκτρονικής υπηρεσίας για την υποβολή ενστάσεων επί
πράξεων βεβαίωσης παράβασης αρμοδιότητας του Π.Σ., σύμφωνα με την υπό στοιχεία
43810 ΕΞ 2025/22.12.2025 κοινή απόφαση των Υπουργών Ψηφιακής Διακυβέρνησης και
Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας «Ηλεκτρονική υπηρεσία για την υποβολή
ένστασης επί πράξεων βεβαίωσης παράβασης αρμοδιότητας του Πυροσβεστικού Σώματος
Ελλάδας» (Β΄ 6999). Το πρόστιμο που επιβάλλεται από τον οικείο δήμο καταλογίζεται εξ
ολοκλήρου στον υπόχρεο, αποτελεί έσοδο του δήμου και εισπράττεται σύμφωνα με τον
Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ν. 4978/2022, Α’ 190). - Η υποβολή ψευδούς δήλωσης στο Μητρώο τιμωρείται με χρηματική ποινή πέντε χιλιάδων
(5.000) ευρώ και φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών. - Σε περιπτώσεις αδυναμίας υποβολής δήλωσης, όπως λόγω αντικειμενικής αδυναμίας
χρήσης των ηλεκτρονικών υπηρεσιών, ηλικίας, αναπηρίας ή λόγου ανωτέρας βίας, που
καθορίζεται με την κοινή απόφαση της παρ. 10, η δήλωση της παρ. 2 υποβάλλεται με φυσικό
τρόπο και αποστέλλεται στη Διεύθυνση Προληπτικής Πυροπροστασίας του Π.Σ. με κάθε
πρόσφορο μέσο. - Το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας διασφαλίζειτην προστασία των
δικαιωμάτων των προσώπων, της ιδιοκτησίας τους και των δεδομένων προσωπικού
χαρακτήρα, σύμφωνα με τον ν. 4624/2019 (Α’ 137) και τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 του
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 για την προστασία
των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα
και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της Οδηγίας
95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων) (L 119). - Το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (εφεξής: Ε.Δ.Υ.Τ.Ε.) ορίζεται ως
εκτελών την επεξεργασία των δεδομένων που καταχωρίζονται στο ανωτέρω Μητρώο για
λογαριασμό του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Προς τον σκοπό
αυτό, κατ’ εφαρμογή της περ. ε) της παρ. 1 του άρθρου 6, της περ. θ) της παρ. 2 του άρθρου
9 και του άρθρου 28 του Γενικού Κανονισμού για την Προστασία Δεδομένων, αναλαμβάνει
τον τεχνικό σχεδιασμό, την υλοποίηση, την οργάνωση της μετάπτωσης των δεδομένων
προσωπικού χαρακτήρα και άλλων δεδομένων από κάθε πηγή, την τήρηση υπό συνθήκες
που διασφαλίζουν την ακεραιότητα, την εμπιστευτικότητα και τη διαθεσιμότητα των
δεδομένων και κάθε άλλο σχετικό θέμα. Μεταξύ του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και
Πολιτικής Προστασίας και του Ε.Δ.Υ.Τ.Ε. υπογράφεται Συμφωνητικό Επεξεργασίας
82
Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, στο οποίο αναλύονται ειδικότερα οι ρόλοι, ευθύνες και
υποχρεώσεις των συμβαλλομένων. - Με κοινή απόφαση των Υπουργών Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και
Ψηφιακής Διακυβέρνησης δύνανται να ρυθμίζονται ειδικότερα τεχνικά ή λεπτομερειακά
θέματα σχετικά με: α) τη λειτουργία του Μητρώου του παρόντος, βάσει των ειδικότερων
σκοπών του, β) τη συλλογή, τήρηση και κάθε περαιτέρω επεξεργασία στοιχείων και
δεδομένων που καταχωρίζονται σε αυτό και την ασφάλεια της επεξεργασίας τους, γ) την
άσκηση των δικαιωμάτων των υποκειμένων των δεδομένων και τον τρόπο επεξεργασίας
αυτών από τους αποδέκτες, δ) τους ακριβείς όρους της διάθεσης συγκεντρωτικών στοιχείων
στατιστικής φύσης, και ε) τις απαιτούμενες διαλειτουργικότητες, τη διαδικασία της
αυθεντικοποίησης και τα πρόσθετα στοιχεία που αναγράφονται στη βεβαίωση. - Με κοινή απόφαση των Υπουργών Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Εθνικής
Οικονομίας και Οικονομικών και Εσωτερικών καθορίζονται ειδικότερα θέματα για τον τρόπο,
τη διαδικασία και τη διενέργεια ελέγχων από τις αρμόδιες αρχές, την επιβολή και τη
διαδικασία είσπραξης των προστίμων και κάθε άλλο αναγκαίο θέμα για την εφαρμογή του
παρόντος. - Με απόφαση του Υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας δύναται να
παρατείνεται η προθεσμία της παρ. 2, κατόπιν γνώμης της Επιτροπής Εκτίμησης Κινδύνου
από την εκδήλωση καιρικών φαινομένων και πάσης φύσεως κινδύνων πολιτικής
προστασίας.».
Άρθρο 43
Υποχρεώσεις καθαρισμού οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων – Διαδικασία
ελέγχων και επιβολής κυρώσεων – Προσθήκη άρθρου 53ΙΔ στον ν. 4662/2020
Στον ν. 4662/2020 (Α’ 27) προστίθεται άρθρο 53ΙΔ ως εξής:
«Άρθρο 53ΙΔ
Υποχρεώσεις καθαρισμού οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων – Όργανα, διαδικασία
ελέγχων και επιβολής κυρώσεων
- Οι ιδιοκτήτες, νομείς, επικαρπωτές, μισθωτές και υπομισθωτές μεριμνούν από την 1η
Απριλίου έως τη 15η Ιουνίου κάθε έτους για την εκπλήρωση της υποχρέωσης καθαρισμού,
καθώς και για τη συντήρηση έως το τέλος της αντιπυρικής περιόδου, προς αποτροπή
κινδύνου πρόκλησης πυρκαγιάς ή ταχείας επέκτασής της, σε οικοπεδικούς και λοιπούς
ακάλυπτους χώρους που βρίσκονται σε:
α) περιοχές εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων,
β) περιοχές εντός ορίων οικισμών χωρίς εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο,
γ) εκτάσεις εντός ακτίνας εκατό (100) μέτρων από τα όρια των περ. α) και β), εφόσον δεν
υπάγονται στη δασική νομοθεσία, σύμφωνα με τον δασικό χάρτη της περιοχής,
δ) εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία, σύμφωνα
με τον δασικό χάρτη της περιοχής.
Υπόχρεοι κατά την έννοια του προηγούμενου εδαφίου είναι τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα
ιδιωτικού δικαίου, καθώς και οι φορείς του δημόσιου τομέα, σύμφωνα με την περ. α) της
παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α΄ 143). - Οι δήμοι:
α) μεριμνούν, έως την 31η Μαΐου κάθε έτους, με κάθε πρόσφορο μέσο, για την ενημέρωση
των υπόχρεων αναφορικά με το περιεχόμενο και τη διαδικασία τήρησης των υποχρεώσεων
καθαρισμού,
β) διενεργούν δειγματοληπτικούς ελέγχους από την 1
η
Ιουνίου και έως την 31η Οκτωβρίου,
και, σε περίπτωση μη τήρησης της υποχρέωσης καθαρισμού, προβαίνουν στις ενέργειες της
παρ. 4. - Οι υπηρεσίες του Π.Σ. επιλαμβάνονται, κατόπιν καταγγελιών που υποβάλλονται κατά το
χρονικό διάστημα της περ. β) της παρ. 2, και διενεργούν ελέγχους. Σε περίπτωση μη τήρησης
της υποχρέωσης καθαρισμού, επιβάλλουν το πρόστιμο της παρ. 4 και ενημερώνουν τον
οικείο δήμο για την ενέργεια αυτεπάγγελτου καθαρισμού. - Οι αρμόδιες αρχές, δήμοι και Π.Σ. επιβάλλουν για την παράβαση της υποχρέωσης
καθαρισμού πρόστιμο ενός (1) ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα διακόσια
(200) ευρώ και μέγιστο ποσό τα δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.
Ο ενδιαφερόμενος δύναται να υποβάλει ένσταση εντός αποκλειστικής προθεσμίας δέκα (10)
ημερών, ενώπιον του οργάνου που εξέδωσε την πράξη επιβολής προστίμου. Ειδικά για
πρόστιμα που επιβάλλονται από το Π.Σ. η ένσταση δύναται να υποβάλλεται, και μέσω της
ηλεκτρονικής υπηρεσίας για την υποβολή ενστάσεων επί πράξεων βεβαίωσης παράβασης
αρμοδιότητας του Π.Σ., σύμφωνα με την υπό στοιχεία 43810 ΕΞ 2025/22.12.2025 κοινή
απόφαση των Υπουργών Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής
Προστασίας «Ηλεκτρονική υπηρεσία για την υποβολή ένστασης επί πράξεων βεβαίωσης
παράβασης αρμοδιότητας του Πυροσβεστικού Σώματος Ελλάδας» (Β΄ 6999).
Αν η ένσταση δεν γίνει δεκτή, ο δήμος προβαίνει σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό εντός πέντε
(5) ημερών. Ειδικά στους περιφραγμένους ή επαρκώς περιτοιχισμένους χώρους, ο δήμος,
πριν από τον αυτεπάγγελτο καθαρισμό, αιτείται από την κατά τόπον αρμόδια πυροσβεστική
υπηρεσία τη διενέργεια αυτοψίας για τη διαπίστωση συνδρομής υψηλού κινδύνου
84
πρόκλησης ή ταχείας επέκτασης πυρκαγιάς. Σε περίπτωση που ο κίνδυνος αυτός
διαπιστωθεί, ο δήμος προβαίνει σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό των χώρων του δευτέρου
εδάφιου προς άρση του κινδύνου. Σε επείγουσες περιπτώσεις άμεσου και ιδιαίτερα υψηλού
κινδύνου πρόκλησης ή επέκτασης πυρκαγιάς, ο οποίος διαπιστώνεται με σχετικό έγγραφο
της οικείας πυροσβεστικής υπηρεσίας, επιτρέπεται, κατά παρέκκλιση της διαδικασίας του
τετάρτου εδαφίου, ο επείγων αυτεπάγγελτος καθαρισμός για την άμεση άρση του κινδύνου. - Το πρόστιμο και η δαπάνη σε περίπτωση καθαρισμού και απομάκρυνσης των υλικών από
τον δήμο λόγω μη συμμόρφωσης, καταλογίζονται εξ ολοκλήρου στον υπόχρεο, αποτελούν
έσοδα του δήμου και εισπράττονται σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων
(ν. 4978/2022, Α’ 190). Τα έσοδα από τα πρόστιμα που επιβάλλονται από τις υπηρεσίες του
Π.Σ. αποδίδονται σε ποσοστό πέντε τοις εκατό (5%) στον Τομέα Πρόνοιας Υπαλλήλων του
Π.Σ. του Ταμείου Πρόνοιας Απασχολουμένων στα Σώματα Ασφαλείας. - Αν δεν εντοπιστούν στοιχεία του υπόχρεου, ακολουθείται η διαδικασία του τέταρτου,
πέμπτου και έκτου εδαφίου της παρ. 4, εξαιρουμένης της επιβολής προστίμου. Σε περίπτωση
αποδεδειγμένης άμεσης συμμόρφωσης με τις υποχρεώσεις της παρ. 1, επέρχεται μείωση του
προστίμου της παρ. 4 σύμφωνα με τους ειδικότερους όρους και τις προϋποθέσεις της
απόφασης της παρ. 9. - Με την παρούσα δεν θίγεται το από 13/22.4.1929 π.δ. (Α΄ 153), περί επικίνδυνων
οικοδομών. - Με απόφαση του Υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας δύναται να
παρατείνεται η προθεσμία της παρ. 1, κατόπιν γνώμης της Επιτροπής Εκτίμησης Κινδύνου
από την εκδήλωση καιρικών φαινομένων και πάσης φύσεως κινδύνων πολιτικής προστασίας. - Με κοινή απόφαση των Υπουργών Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Εθνικής
Οικονομίας και Οικονομικών και Εσωτερικών καθορίζονται ειδικότερα θέματα για τις
ενέργειες καθαρισμού και αποκομιδής των υπολειμμάτων του, τον τρόπο, τη διαδικασία και
τη διενέργεια ελέγχων από τις αρμόδιες αρχές, την επιβολή καιτη διαδικασία είσπραξης των
προστίμων, την περίπτωση μείωσης του προστίμου της παρ. 4 λόγω αποδεδειγμένης άμεσης
συμμόρφωσης με τις υποχρεώσεις της παρ. 1 και κάθε άλλο θέμα σχετικό με την εφαρμογή
του παρόντος.».
Άρθρο 44
Αρμοδιότητες Δήμων ως προς την υποχρέωση καθαρισμού οικοπέδων και λοιπών
ακάλυπτων χώρων – Αντικατάσταση υποπερ. 26 περ. β) παρ. Ι άρθρου 75 Κώδικα Δήμων
και Κοινοτήτων
Η υποπερ. 26 της περ. β) της παρ. Ι του άρθρου 75 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν.
3463/2006, Α’ 114), περί αρμοδιοτήτων των δήμων στον τομέα του περιβάλλοντος,
αντικαθίσταται ως εξής:
«26. Οι Δήμοι ασκούν τις αρμοδιότητες ενημέρωσης των υπόχρεων καθαρισμού οικοπέδων
και λοιπών ακάλυπτων χώρων, διενέργειας ελέγχων, επιβολής διοικητικών κυρώσεων και
αυτεπάγγελτου καθαρισμού οικοπεδικών και λοιπών ακάλυπτων χώρων, σύμφωνα με τους
όρους, τις προϋποθέσεις και τις διαδικασίες που καθορίζονται στα άρθρα 53Α και 53ΙΔ του
ν. 4662/2020 (Α΄ 27).».
Πηγή :
