Αριθμός 12/2025
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Α1′ Πολιτικό Τμήμα
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ασημίνα Υφαντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βρυσηίδα Θωμάτου, Γεώργιο Σχοινοχωρίτη, Ευτύχιο Νικόπουλο και Μαρία Πετσάλη – Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 5 Φεβρουαρίου 2024, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:
Του αναιρεσείοντος: Α. Κ. του Ι., κατοίκου …, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ευστράτιο Βαλτούδη με δήλωση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.
Της αναιρεσιβλήτου: Κ. Μ. του Δ., κατοίκου …, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Βιργινία Μυταρέλλη με δήλωση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.
Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από …2018 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ιωαννίνων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 77/2020 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 97/2022 του Τριμελούς Εφετείου Ιωαννίνων. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από …2022 αίτησή του.
Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Με την κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία υπ` αριθ. 97/2022 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Ιωαννίνων, με την οποία έγινε δεκτή η έφεση που άσκησε η ενάγουσα και ήδη αναιρεσίβλητη κατά της υπ’ αρ. 77/2020 οριστικής αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ιωαννίνων και αφού εξαφανίστηκε αυτή, έγινε δεκτή εν μέρει η από …2018 αγωγή της αναιρεσίβλητης και υποχρεώθηκε ο εναγόμενος και ήδη αναιρεσείων να της καταβάλει το ποσό των 30.000 ευρώ, πλέον των νομίμων τόκων, ως χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη, που της προκάλεσε με την παράνομη και υπαίτια προσβολή της προσωπικότητάς της. Η αίτηση αναιρέσεως έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 παρ.3 και 566 παρ.1 ΚΠολΔ) και είναι παραδεκτή (άρθρο 577 παρ.1 ΚΠολΔ).
Συνεπώς, πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και το βάσιμο του λόγου της (άρθρο 577 παρ.3 ΚΠολΔ).
Α. Με τις διατάξεις των άρθρων 57 και 59 ΑΚ, προστατεύεται η προσωπικότητα και κατ` επέκταση η αξία του ανθρώπου, ως ατομικό δικαίωμα κατοχυρωμένο από το άρθρο 2 παρ. 1 του Συντάγματος (ΑΠ 1735/2009), αποτελεί δε η προσωπικότητα πλέγμα αγαθών που συνθέτουν την υπόσταση του προσώπου και είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένα μαζί του και τέτοια είναι, μεταξύ άλλων, η τιμή και η υπόληψη κάθε ανθρώπου, είναι δε τιμή η εκτίμηση που απολαμβάνει το άτομο στην κοινωνία με βάση την ηθική αξία που έχει λόγω της συμμορφώσεώς του με τις νομικές και ηθικές του υποχρεώσεις, ενώ υπόληψη είναι η εκτίμηση που απολαμβάνει το άτομο στην κοινωνία, με βάση την κοινωνική του αξία, συνεπεία των ιδιοτήτων και ικανοτήτων του για την εκπλήρωση των ιδιαίτερων κοινωνικών του έργων ή του επαγγέλματός του. Προϋποθέσεις για την προστασία της προσωπικότητας, της οποίας η παράνομη και συγχρόνως υπαίτια προσβολή συνιστά ειδικότερη μορφή αδικοπραξίας, οπότε συνδυαστικά εφαρμόζονται και οι διατάξεις των άρθρων 914, 919, 920, 932 ΑΚ, είναι, σύμφωνα με τις διατάξεις των παραπάνω άρθρων : α) η ύπαρξη προσβολής της προσωπικότητας με πράξη ή παράλειψη άλλου, που διαταράσσει μια ή περισσότερες εκδηλώσεις της σωματικής, ψυχικής, πνευματικής και κοινωνικής ατομικότητας του βλαπτόμενου κατά τη στιγμή της προσβολής, β) η προσβολή να είναι παράνομη, που συμβαίνει όταν γίνεται χωρίς δικαίωμα ή με βάση δικαίωμα, το οποίο, όμως, είτε είναι μικρότερης σπουδαιότητας στο πλαίσιο της έννομης τάξεως, είτε ασκείται υπό περιστάσεις που καθιστούν την άσκησή του καταχρηστική, κατά την έννοια των άρθρων 281ΑΚ και 25 παρ. 3 του Συντάγματος, γ) υπαιτιότητα (πταίσμα) του προσβολέα, όταν πρόκειται ειδικότερα για επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως, λόγω ηθικής βλάβης, εξαιτίας της παράνομης προσβολής της προσωπικότητας (ΟλΑΠ 2/2008, ΑΠ 292/2020), εκδηλούμενη, είτε με τη μορφή του δόλου, είτε με τη μορφή της αμέλειας, η οποία υπάρχει, όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια, που απαιτείται στις συναλλαγές (άρθρο 330 παρ. 2 του ΑΚ) και δ) επέλευση ηθικής βλάβης στον προσβληθέντα, τελούσα σε αιτιώδη σύνδεσμο με την παράνομη και υπαίτια προσβολή (ΑΠ 239/2023).
Β. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 1α ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, δηλαδή κανόνας που ρυθμίζει τις βιοτικές σχέσεις, την κτήση δικαιωμάτων και τη γένεση υποχρεώσεων και επιβάλλει κυρώσεις. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοστεί ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα. Η παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, δηλαδή με απόδοση στον κανόνα δικαίου έννοιας μη αληθινής ή μη αρμόζουσας, ή έννοιας περιορισμένης ή στενής, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ. ΑΠ 1/2016, Ολ ΑΠ 4/2014, ΟλΑΠ 10/2011, ΑΠ 1406/2021). Κατά δε τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 19 Κ.Πολ.Δ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση. Έλλειψη νόμιμης βάσεως της αποφάσεως συντρέχει, όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως, που αποτελεί την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν περιέχονται καθόλου ή δεν αναφέρονται με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης κι έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν ή όχι οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που εφαρμόστηκε ή αν συνέτρεχαν οι όροι άλλου κανόνα που ήταν εφαρμοστέος αλλά δεν εφαρμόσθηκε (Ολ. ΑΠ 2/2019, ΟλΑΠ 15/2006, ΑΠ 357/2023, ΑΠ 150/2023). Γ.Η αρχή της αναλογικότητας, που καθιερώνει η διάταξη του άρθρου 25 παρ. 1 του Συντάγματος, απευθύνεται και στον δικαστή, όσον αφορά τις σχέσεις των διαδίκων, ως δεσμευτική δικαιϊκή αρχή, έστω και αν τούτο ρητά δεν αναφέρεται σε αυτήν. Η εν λόγω αρχή αποτελεί την αντίστροφη μορφή της απαγορεύσεως της καταχρήσεως δικαιώματος που επίσης καθιερώνει η διάταξη της παρ.3 του ιδίου άρθρου του Συντάγματος, γεγονός που συμβαίνει όταν το ασκούμενο δικαίωμα υπερβαίνει προφανώς τα ακραία όρια που θέτουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη, καθώς και ο οικονομικός και κοινωνικός σκοπός του δικαιώματος. Στην περίπτωση δε υπερβάσεως της αρχής της αναλογικότητας πρόκειται για δυσαναλογία μέσου προς το σκοπό, δηλ. το ασκούμενο δικαίωμα (μέσο) έχει απολέσει την αναλογία του προς τον επιδιωκόμενο σκοπό και συνακόλουθα η άσκησή του δεν είναι επιτρεπτή. Επομένως, όπως και η κατάχρηση δικαιώματος που αποτελεί απαγορευτικό κανόνα και οριοθετεί αρνητικά την άσκηση των δικαιωμάτων, έτσι και η αρχή της αναλογικότητας αποτελεί κανόνα δικαίου (γενική νομική αρχή), η οποία προσδιορίζει την τελολογική λειτουργία των πάσης φύσεως δικαιωμάτων, ακόμη και του ιδιωτικού δικαίου. Από τα ως άνω συνάγεται, ως γενική νομική αρχή, ότι η έννομη συνέπεια που είτε προβλέπεται από κανόνα δικαίου κατώτερης τυπικής ισχύος από εκείνες του Συντάγματος, είτε απαγγέλλεται από δικαστικό ή διοικητικό όργανο, πρέπει να τελεί, σε σχέση ανεκτής αναλογίας προς το αντίστοιχο πραγματικό, δηλ. να μην υπερβαίνει τα όρια όπως διαγράφονται από τα δεδομένα της κοινής πείρας και της κοινής περί δικαίου συνειδήσεως σε ορισμένο τόπο και χρόνο, όπως αυτά αποτυπώνονται με τη συνήθη πρακτική των δικαστηρίων. Η κρίση δηλαδή του ουσιαστικού δικαστηρίου πρέπει να μην παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας, ούτε να υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, οπότε και πάλι παραβιάζεται η εν λόγω αρχή. Περαιτέρω, από το άρθρο 932 ΑΚ προκύπτει ότι σκοπός της διατάξεως αυτής είναι να επιτυγχάνεται μία υπό ευρεία έννοια αποκατάσταση του παθόντος για την ηθική του βλάβη ή ψυχική οδύνη, που αυτός υπέστη λόγω της αδικοπραξίας, ήτοι για την μη αποτιμητή σε χρήμα ζημία που υφίσταται ο παθών από την προσβολή των μη περιουσιακών αγαθών του (ζωής, υγείας, ελευθερίας, τιμής κλπ), η οποία είναι ανεξάρτητη από την κατά τα άρθρα 297 και 298 του ΑΚ ζημία σε περιουσιακά αγαθά αυτού, ώστε αυτός να απολαύσει μία δίκαιη και επαρκή ανακούφιση και παρηγοριά, χωρίς, από το άλλο μέρος, να εμπορευματοποιείται η προσβληθείσα ηθική αξία και να επεκτείνεται υπέρμετρα το ύψος της αποζημιώσεως προς αποκατάσταση της ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης, η οποία άλλωστε δεν μπορεί να αποτιμηθεί επακριβώς σε χρήμα. Με βάση το σκοπό αυτό αντλούνται, στη συνέχεια, ως ουσιώδη χαρακτηριστικά της έννοιας του “ευλόγου” εκείνα τα κριτήρια που αποτελούν τα πλέον πρόσφορα μέσα για την εκπλήρωση του εν λόγω σκοπού της διατάξεως αυτής. Τέτοια κριτήρια είναι ιδίως το είδος και η βαρύτητα της προσβολής, η έκταση της βλάβης, οι όλες ειδικότερες συνθήκες τελέσεως της αδικοπραξίας, η περιουσιακή, κοινωνική και προσωπική κατάσταση των μερών και κυρίως του παθόντος, η βαρύτητα του πταίσματος του δράστη, η βαρύτητα του τυχόν συντρέχοντος πταίσματος του θύματος. Τα κριτήρια αυτά πρέπει να οδηγούν το δικαστή να σχηματίσει την κατά το άρθρο 932 ΑΚ εύλογη κρίση του όχι κατά τις υποκειμενικές του ανέλεγκτες αντιλήψεις, αλλά κατ` εφαρμογή του αντικειμενικού μέτρου που θα εφάρμοζε και ο νομοθέτης, αν έθετε ο ίδιος τον κανόνα αποκαταστάσεως της ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης στην ατομική περίπτωση. Συνάγεται δε, το αντικειμενικό αυτό μέτρο από τον ανωτέρω σκοπό του άρθρου 932 ΑΚ και, μέσω αυτού, από την όλη κλίμακα των υπερκείμενων σκοπών του συστήματος αποζημιώσεως, λόγω αδικοπραξίας, του ΑΚ. Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, όσον αφορά το ύψος της επιδικαστέας χρηματικής ικανοποιήσεως, αποφασίζεται (κατ` αρχήν αναιρετικώς ανέλεγκτα), με βάση τους ισχυρισμούς και τα αποδεικτικά στοιχεία που θέτουν στη διάθεσή του οι διάδικοι. Επιβάλλεται, όμως, σε κάθε περίπτωση, κατά τον καθορισμό του επιδικαζόμενου ποσού, να τηρείται η αρχή της αναλογικότητας ως γενική νομική αρχή και δη αυξημένης τυπικής ισχύος (άρθρα 2 παρ. 1 και 25 του Συντάγματος), με την έννοια ότι η σχετική κρίση του δικαστηρίου δεν πρέπει να υπερβαίνει τα όρια, όπως αυτά διαπιστώνονται από τα δεδομένα της κοινής πείρας και την κοινή περί δικαίου συνείδηση σε ορισμένο τόπο και χρόνο, όπως αποτυπώνονται στη συνήθη πρακτική των δικαστηρίων. Και τούτο, διότι μία απόφαση, με την οποία επιδικάζεται ένα ευτελές ή υπέρμετρα μεγάλο ποσό, ως δήθεν εύλογο κατά την ελεύθερη κρίση του δικαστηρίου, προς αποκατάσταση της ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης, ευτελίζει, στην πρώτη περίπτωση (όσον αφορά τον παθόντα), τον σεβασμό της αξίας του ανθρώπου, και στη δεύτερη (όσον αφορά τον υπόχρεο), το δικαίωμα της περιουσίας του, αφού το δικαστήριο, επεμβαίνοντας στη διαφορά μεταξύ ιδιωτών, πρέπει, όπως προαναφέρθηκε, να τηρεί μία δίκαιη ισορροπία ανάμεσα στα αντιτιθέμενα συμφέροντα, με παράλληλη προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Στο σημείο αυτό σημειώνεται ότι η έννοια της αναλογικότητας είναι έννοια αυστηρότερη του “ευλόγου” και συνακόλουθα το “εύλογο” εμπεριέχεται αναγκαίως στο “ανάλογο”. Άλλωστε την αρχή αυτή, υπό την προεκτεθείσα έννοια, εκφράζει και η υπερνομοθετικής ισχύος διάταξη του άρθρου 1 του πρώτου πρόσθετου πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, υπό την έννοια ότι πρέπει να υπάρχει μία ανεκτή σχέση αναλογικότητας μεταξύ των χρησιμοποιούμενων μέσων και του σκοπού που επιδιώκει κάθε μέτρο, το οποίο αποστερεί ένα άτομο από θεμελιακό δικαίωμά του, όπως από την ιδιοκτησία του. Με βάση αυτά, η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ως προς το ύψος του ποσού της επιδικαστέας χρηματικής ικανοποιήσεως ελέγχεται αναιρετικά από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, για το αν παραβιάζεται ευθέως ή εκ πλαγίου η αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 2 παρ.1 και 25 του Συντάγματος) υπό την προεκτεθείσα έννοια, αλλά και όταν διαπιστώνεται υπέρβαση από το δικαστήριο της ουσίας των ακραίων ορίων της διακριτικής του ευχέρειας (Ολ ΑΠ 9/2015, ΑΠ 1230/2021, ΑΠ 367/2020, AΠ 76/2016, ΑΠ 221/2016).
Με τον μοναδικό λόγο της αναιρέσεως ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση τις πλημμέλειες από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ισχυριζόμενος ότι το Εφετείο κατά τον υπολογισμό της επιδικασθείσας στην αναιρεσίβλητη χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης της, παραβίασε ευθέως και εκ πλαγίου την αρχή της αναλογικότητας κατά την εφαρμογή των κανόνων ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 59 και 932 ΑΚ.
Aπό την παραδεκτή, κατ` άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο δέχθηκε τα ακόλουθα: “Οι διάδικοι γνωρίσθηκαν το έτος 2000, όταν η ενάγουσα, απόφοιτη πανεπιστημιακής σχολής Διοίκησης Επιχειρήσεων, άρχισε να εργάζεται ως υπάλληλος γραφείου στη διαφημιστική εταιρεία με το διακριτικό τίτλο “… Α.Ε.”, της οποίας ο εναγόμενος ήταν βασικός μέτοχος και γενικός διευθυντής. Πολύ σύντομα, συνήψαν ερωτικό δεσμό, ενώ στις …2008, τέλεσαν θρησκευτικό γάμο, κατά τους κανόνες της Ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας, στο …, εγκαταστάθηκαν δε, μετά το γάμο τους, στην οικία του εναγόμενου, στα …, επί της οδού …, που υπήρξε η οικογενειακή τους εστία. Κατά τη διάρκεια της συμβίωσής τους, παρά το διακαή πόθο της ενάγουσας, δεν απέκτησαν τέκνα. Η έγγαμη σχέση τους κυλούσε αρμονικά, η ενάγουσα δε αφοσιώθηκε ψυχή τε και σώματι στο νοικοκυριό της και στις επιχειρήσεις του εναγόμενου- συζύγου της, στο εταιρικό σχήμα των οποίων ουδέποτε συμμετείχε ούτε ζήτησε να συμμετέχει, παρόλο που απασχολούνταν μ’ αυτές καθημερινά. Σιγά – σιγά, ο εναγόμενος άρχισε να απουσιάζει σε επαγγελματικά ταξίδια, στο εξωτερικό, στην προσπάθεια του, βάσει των όσων της έλεγε, να επεκτείνει τις δραστηριότητες της επαγγελματικής του δραστηριότητας. Εξάλλου, γνώριζε ότι ήταν σε θέση να διεκπεραιώσει η ενάγουσα ό,τι απαιτούσαν οι επιχειρήσεις του στην Ελλάδα και την εμπιστευόταν. Η τελευταία, στο πλαίσιο της εργασίας που πρόσφερε, ετοίμαζε καθημερινά προτάσεις συμμετοχής της ανωτέρω αναφερόμενης εταιρείας σε διαγωνισμούς, εργάστηκε για να δημιουργηθούν οι εγκαταστάσεις των νέων υποκαταστημάτων της, επέβλεπε και συντόνιζε το προσωπικό όλων των υποκαταστημάτων της εταιρείας, εργάστηκε για τις μετακομίσεις των ήδη υπαρχόντων γραφείων της εταιρείας, έπαιρνε συνεντεύξεις από υποψηφίους εργαζομένους σ αυτήν. Λόγω της εντονότατης επαγγελματικής δραστηριοποίησής της, με την εντατική, αδιάκοπη και παραγωγικότατη εργασία τις, τις συνεχείς μετακινήσεις της, λόγω της ενασχόλησής της με την επαγγελματική δραστηριότητα του εναγόμενου, μετά το τέλος του καλοκαιριού του 2014, αποφάσισαν με τον εναγόμενο να κάνει ένα “διάλειμμα”, ώστε, όντας ήρεμη, να τεκνοποιήσει, καθώς, κατά τα προαναφερόμενα, λαχταρούσε να αποκτήσει παιδί. Έτσι, το Σεπτέμβριο του 2014, διέκοψε τυπικά τη συνεργασία της με την ανωτέρω α.ε., χωρίς, στην πραγματικότητα ποτέ μέχρι και τις αρχές … του 2017, οπότε, κατά τα κατωτέρω αναφερόμενα, έμαθε την σκληρή αλήθεια για το πραγματικό πρόσωπο του συζύγου της, να εργάζεται εξίσου αποδοτικά και υπεύθυνα σ αυτήν, απαλλάσσοντας τον εναγόμενο από τις σχετικές έγνοιες, ιδίως, μετά την αποτυχία, το φθινόπωρο του 2015 της προσπάθειας του ζευγαριού να αποκτήσουν παιδί με την μέθοδο της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής με γαμέτες του ζεύγους, η οποία, κατέστη άκαρπη. Παράλληλα, εκτός της εργασίας της στην ως άνω επιχείρηση του εναγόμενου, καθ’ όλη τη διάρκεια του γάμου τους αλλά και μετά την παρακάτω αναφερόμενη “εικονική” λύση αυτού, προέβαινε σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες τακτικής διαχείρισης της ακίνητης περιουσίας που, εν τω μεταξύ, είχαν αποκτήσει, στο πλαίσιο της προαναφερθείσας επέκτασης των επιχειρηματικών δραστηριοποιήσεών τους. Ο εναγόμενος απουσίαζε, συνήθως, στο εξωτερικό, λόγω της εργασίας του, ως πίστευε η ενάγουσα, και αυτή στην Ελλάδα έκανε όλες τις έρευνες, αγορές, συνεννοήσεις με τεχνίτες και συνεργεία για την ανακαίνιση των διαμερισμάτων, που είτε ανήκαν στον ίδιο είτε σε εταιρεία, στην οποία συμμετείχε ο ίδιος κατά κύριο λόγο, καθώς και την επίπλωση και συντήρησή τους, είχε δε και τη φροντίδα για τη μίσθωση και εν γένει εκμετάλλευσή τους. Και όλα αυτά, παίρνοντας δύναμη ιδίως από τις εκδηλώσεις εκτίμησης, αγάπης και θαυμασμού από τον εναγόμενο προς το πρόσωπό της, που δεν αφορούσαν μόνο την αναγνώρισή της ως πολύτιμου αρωγού και συνεργάτη του, αλλά και ως συζύγου του και γυναίκας, καθώς ο τελευταίος ουδέποτε υπήρξε φειδωλός, καθ’ όλη τη διάρκεια της έγγαμης συμβίωσής τους, αλλά και μετά την “εικονική” λύση του γάμου τους, σε φιλοφρονήσεις, εκφράσεις και διαχυτικές εκδηλώσεις αγάπης του προς το πρόσωπό της. Λέξεις και πράξεις που όχι απλώς γίνονταν ενδεχομένως τυπικά – όπως ίσως θα υπέθετε κάποιος τρίτος -, εξωτερικά, στις κοινωνικές τους συναναστροφές αλλά και δεν έλειπαν από τις μεταξύ τους προσωπικές επικοινωνίες, κατά τα λεπτομερώς αναφερόμενα παρακάτω, που έκαναν την ενάγουσα να αισθάνεται αφ’ ενός μεν ξεχωριστή και ποθητή γι’ αυτόν γυναίκα, ιδίως μετά από τόσα χρόνια γνωριμίας και γάμου, αφ’ ετέρου δε να πιστεύει ευλόγως ότι είχαν ως ζευγάρι μία στέρεη, ακλόνητη σχέση, βασισμένη στον αλληλοθαυμασμό και την αμοιβαία μεταξύ τους αγάπη. Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι στις αρχές του 2017, ο εναγόμενος έθεσε προς συζήτηση το ενδεχόμενο να μεταφέρει τη φορολογική του κατοικία στην Κύπρο, ενόψει των δυσμενών φορολογικών συνθηκών που επικρατούσαν – και επικρατούν – στην Ελλάδα και τους υποχρέωναν, ως ζευγάρι, στην καταβολή πολύ υψηλού φόρου εισοδήματος – ο οποίος μπορεί να ανερχόταν κατ’ έτος και σε 35.000 ευρώ. Σύμφωνα με όσα της είπε ο εναγόμενος του ήταν πολύ εύκολο να πείσει τόσο τις ελληνικές όσο και τις κυπριακές φορολογικές αρχές, γι ‘αυτήν την αλλαγή, λόγω των ταξιδιών που έκανε στο εξωτερικό και ιδίως επειδή, όπως έλεγε στην ενάγουσα, είχε στενούς δεσμούς με την Κύπρο, λόγω της επιχειρηματικής δραστηριότητας που ανέπτυσσε εκεί. Κατά τα λεγόμενά του, όμως, θα αντιμετώπιζε πρόβλημα εξ αιτίας της, καθώς οι λογιστές τους του είχαν επιστήσει την προσοχή στον κίνδυνο απόρριψης από τις ελληνικές και κυπριακές φορολογικές αρχές της ως άνω μεταφοράς, επειδή η ενάγουσα θα παρέμενε στην Ελλάδα και έτσι τα ζωτικά του συμφέροντα, ήτοι οι προσωπικοί ή οικονομικοί ή κοινωνικοί του δεσμοί, εξακολουθούσαν να παραμένουν στην χώρα μας.. Γι’ αυτό και της πρότεινε να χωρίσουν “εικονικά”, ήτοι να προχωρήσαν φαινομενικά σε συναινετική λύση του γάμου τους, απλά και γρήγορα, χωρίς να χρειαστεί καν να εμφανιστούν στο δικαστήριο, ενώ θα συνέχιζαν να συμβιώνουν ως ζευγάρι. Με αυτόν τον τρόπο, θα διευκολυνόταν η μεταφορά της φορολογικής του κατοικίας. Η ενάγουσα αντέδρασε στην αρχή, στη συνέχεια, όμως, άρχισε να πείθεται προς τούτο, ενόψει του ότι ο εναγόμενος τη διαβεβαίωνε ότι επρόκειτο για μία “ασφαλή”, δοκιμασμένη στην πρακτική και ιδιαίτερα διαδεδομένη τα τελευταία χρόνια της κρίσης λύση που ειδικώς στη δική τους περίπτωση παρείχε την τέλεια διέξοδο. Εξάλλου, επέμενε, η λύση του γάμου τους θα ήταν τυπική, φαινομενική, ένα μέσο που θα επέτρεπε απλά αφενός την αλλαγή φορολογικής κατοικίας του ενός και την υποβολή τους σε ευνοϊκότερους φορολογικούς όρους. Στην πραγματικότητα, τίποτα δεν θα άλλαζε στις μεταξύ τους σχέσεις, όπως τη διαβεβαίωνε, απλώς ένα “έγγραφο” θα ήταν, δηλαδή, κατά τα λεγόμενά του, η απόφαση του διαζυγίου, δεν μπορούσε να επηρεάσει στο ελάχιστο την πραγματική τους βούληση, που ήταν να παραμείνουν ένα ζευγάρι, που θα αγαπούσε ο ένας τον άλλο και θα ήταν ευτυχισμένοι μαζί. Σημειωτέον, ότι καθ’ όλο το ως άνω διάστημα, η συμπεριφορά του εναγόμενου δεν είχε στο παραμικρό αλλάξει απέναντι στην ενάγουσα, αλλ’ αντιθέτως εξακολουθούσε να εκφράζει με την ίδια ζέση και γενναιοδωρία τα αισθήματα αγάπης ενθουσιασμού και στοργής του προς αυτήν. Έτσι, μέχρι τα μέσα … 2017, ο εναγόμενος κατάφερε να άρει τις έντονες αμφιβολίες της ενάγουσας, ως προς το πόσο δόκιμη θα ήταν η εικονική λύση του γάμου τους. Με τη διαρκή επιχειρηματολογία του περί του πόσο ωφέλιμο θα απέβαινε το διαζύγιο για τα συμφέροντά τους, ως ζευγαριού και κυρίως τις διαβεβαιώσεις του ότι αυτό δεν θα επέφερε καμία αλλαγή στις μεταξύ τους σχέσεις και την πραγματική τους κατάσταση, οι οποίες (διαβεβαιώσεις του) συνέπλεαν με την ένθερμη συμπεριφορά του απέναντι της, την έπεισε να υπογράψει το απαιτούμενο από το νόμο ιδιωτικό συμφωνητικό για τη συναινετική λύση του γάμου τους και να δώσει εντολή, δυνάμει του υπ’ αρ. …2017 ειδικού συμβολαιογραφικού πληρεξουσίου του συμ/φου Ιωαννίνων Σ. Π., στο δικηγόρο του, Δ. Ν., να καταθέσει και συζητήσει στο όνομα και για λογαριασμό τους και εκείνος πράγματι κατέθεσε τη με αριθμό δικογράφου …2017 κοινή αίτησή τους, ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ιωαννίνων για τη συναινετική λύση του γάμου τους, καθώς και να παραιτηθεί για λογαριασμό τους από τα ένδικα μέσα κατά της απόφασης που θα εκδιδόταν. Η υπόθεση, πράγματι, συζητήθηκε στις …2017 και εκδόθηκε η υπ’ αρ. 182/24.5.2017 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ιωαννίνων, η οποία κατέστη αμετάκλητη, στις …2017, με την εκ μέρους των διαδίκων παραίτηση από τα ένδικα μέσα που έγινε διά του ως άνω πληρεξουσίου δικηγόρου, συνταχθείσας σχετικά της υπ’ αρ. …/2017 έκθεσης της Γραμματέα του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ιωαννίνων. Καθ’ όλο το διάστημα αυτό, από την κατάθεση της αίτησης αυτής μέχρι και τις αρχές … του 2017, καμία αλλαγή δεν είχε επέλθει στις μεταξύ τους σχέσεις, δηλαδή εξακολουθούσαν να συγκατοικούν, να επικοινωνούν, ιδίως, μέσω e-mail, να συνεννοούνται για τις εντός Ελλάδος επιχειρηματικές δραστηριότητες του εναγόμενου, να εμφανίζονται από κοινού σε συγγενείς και φίλους, ο δε εναγόμενος να επιδεικνύει απέναντι της την ίδια θερμή συμπεριφορά που είχε καθ’ όλη τη διάρκεια του γάμου τους. Αξίζει, στο σημείο αυτό, να αναφερθούν τα παρακάτω αναφερόμενα, προσκομιζόμενα και επικαλούμενα από την ενάγουσα μηνύματα, την ύπαρξη των οποίων ουδόλως αμφισβητεί και συνεπώς συνομολογεί ο εναγόμενος (άρθρο 261 σε συνδ. με 352 παρ.1 ΚΠολΔ) που μέσω e-mail απέστελνε ο τελευταίος στην ενάγουσα, για το χρονικό διάστημα από …2017 έως και …2017, δηλαδή, μετά την “εικονική”, όπως διαβεβαίωνε την ενάγουσα λήξη του γάμου τους, που αποδεικνύουν πως μόνο “τυπικές” δεν ήταν οι σχέσεις τους από το 2013, οπότε, κατά τους ισχυρισμούς του, κλονίσθηκε σοβαρά ο γάμος τους, λόγω της εξωσυζυγικής του σχέσης, που κατ’ αυτόν, γνώριζε η ενάγουσα ήδη από τότε. Σημειώνεται ότι επειδή αμφότεροι οι διάδικοι ταξίδευαν πολύ, συνήθιζαν να επικοινωνούν με την αποστολή μηνυμάτων μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Η μεν ενάγουσα είχε δύο ηλεκτρονικές διευθύνσεις: τη μία: … και τη δεύτερη: …, ενώ ο εναγόμενος την: …, χρησιμοποιούσε δε πάντοτε χαρακτήρες του λατινικού αλφαβήτου στα κείμενά του, τα λεγόμενα greeklish, αποδίδοντας στην ελληνική τα νοήματά του, με το λατινικό αλφάβητο. Από αυτά τα μηνύματα συνάγεται ότι είχαν συχνότατη τέτοιου είδους επικοινωνία, πολλές φορές ημερησίως, κατά την οποία ο εναγόμενος, υποτίθεται ότι την ενημέρωνε για το πού βρισκόταν, για τις δραστηριότητές του, πώς ήταν κ.λ.π., ενώ παράλληλα εκδήλωνε τα αισθήματά του γι αυτήν. Ειδικότερα, τις παρακάτω αναφερόμενες ημερομηνίες της απέστειλε από την ηλεκτρονική του ως άνω διεύθυνση τα εξής email: την …2017: “καλό βράδυ αγάπη μου”, στις …2017 και ώρα 7:48: “Καλημέρα. Τι κάνεις αγάπη μου σε ποθώ. Πάω γραφείο”, ώρα: 8:03 “πώς είσαι αγάπη ξεκουράστηκες;”, ώρα 10:38:” Ξεκουράσου μωρό”, ώρα 11.18 “…. Σ αγαπώ”, στις …2017, ώρα 8.24 “Καλημέρα πώς είσαι αγάπη μου; Ξεκουράστηκες Σ’ αγαπώ”, ώρα 9.20 “έρωτα μου, αγάπη μου, ομορφιά μου”, ώρα 9.28: “υπέροχο πλασματάκι μου. Πόσο μου λείπεις”, ώρα 19.17 “Θέλουν τα πάντα χτες πέρναμε κάτι προθεσμίες στα δικαστήρια. Και πρέπει όλα να ισχύουν. Θα καθίσω να παραδώσω με όλο το team με αυτό κερδίζουμε έξι μήνες χρόνο. Σ’ αγαπώ πολύ. Πολύ πίεση”, στις …2017, ώρα 7.51 “Καλημέρα πώς είσαι. Εγώ ξύπνησα καλύτερα από κρύωμα. Σ’ αγαπώ πολύ”, ώρα 9.27 “θα σε καλέσω σε λίγο αγάπη μου να σε ακούσω αυτό σκεφτόμουνα και εγώ όταν πάω να πάρω φρούτα”, ώρα 11.00 “έρωτα μου”, ώρα 17.02 “καρδιά μου όμορφη σ’ αγαπώ”. Στις …2017, ώρα 7.26: “Πάω στο γραφείο από τώρα. Καλημέρα αγάπη μου. Σε λατρεύω”, ώρα 15.47: “έρωτα μου”, αφού παρεμβλήθηκαν δύο άλλα μηνύματά του, που αφορούσαν ενημέρωσή του για τα επαγγελματικά μας. Στις …2017, ώρα 6.57: “Καλημέρα αγάπη μου. Ξεκινάω πάλι office (γραφείο) να προλάβω να κάνω δουλειά. Σε σκέφτομαι”, ώρα 13.22 “καρδιά μου πολύ πίεση εδώ. Σε σκέφτομαι”, ώρα 19.38: “έρωτά μου” και ώρα 20.38: “μωράκι είμαι με κόσμο εδώ ακόμη γραφείο. Αύριο θα σε καλέσω να μιλήσουμε και ίσως και skype εάν είμαι μόνος. Σόρρυ αλλά πιέζομαι πολύ”. Στις …2017 ώρα 8.19: “πώς είσαι καρδούλα μου;”. Στις …2017 ώρα 8.11 “Καλημέρα πώς είσαι. Εγώ έχω ήδη πάει γραφείο και ξεκινάω. Σε σκέφτομαι σ’ αγαπώ”, ώρα 15.20: “δεν έγινε η συναλλαγή ίσως έφταιγε και η τράπεζα. Μάλλον είναι δύσκολο θα πάρω τους κωδικούς από άλλη τράπεζα και ελπίζω να γίνει σ’ αγαπώ”, ώρα 19.51 “πολύ δουλειά καρδιά μου”, ώρα 19.57 “Πάθος μου….”, ώρα 20.35: “Κοπελάρα μου” και ώρα 21.51 “ναι και ξάπλωσα τώρα θα κοιμηθώ να πάω νωρίς αύριο να κάνω δουλειά έχω και δύο βοηθούς από σήμερα για να επιταχύνω νέους που μου κάνουν αγγαρίες. Μου τους βρήκανε από το γραφείο. Καλό βράδυ ομορφιά μου.”. Στις …2017 ώρα 7.47: “Καλημέρα αγάπη μου. Είμαι ήδη στο γραφείο και ξεκίνησα. Ελπίζω να ξεκουράστηκες σε σκέφτομαι”, ώρα 17.01: “Μόλις έφαγα σε κάλεσα για να σου πω σ’ αγαπώ τίποτα άλλο μωράκι μου. Θα περπατήσω για λίγο ακόμη και επιστρέφω”, ώρα 20.58: “ομορφιά μου”, ώρα 21.00 “τώρα μαζεύω τα πράγματα”, ώρα 21.27 : “εσύ είσαι η ζουζούνα μου”. Στις …2017 ώρα 8.58 “Καλημέρα λουλούδι μου ομορφιά μου έρωτα μου είμαι γραφείο σε σκέφτομαι”, ώρα 9.26: “πώς είσαι καρδιά μου”, ώρα 9.27: “τέλεια ομορφιά μου”, ώρα 11.49: “καρδιά μου, κορίτσι μου”, ώρα 14.32 “καψούρα μου” ώρα 19.41 “αγαπουλίνι μου”, ώρα 21.50: “ξάπλωσα αγάπη μου Καλό βράδυ και όνειρα γλυκά να έχεις”. Στις …2017 ώρα 8.19: “καλημέρα τι κάνεις αγάπη. Είμαι γραφείο σε σκέφτομαι”, ώρα 8.31: “αγάπη μου”, ώρα 21.02 “καρδιά μου θα μείνω μέχρι Τετάρτη σίγουρα δεν τελειώνω”, ώρα 21.03: “σ αγαπώ πολύ”. Στις …2017, ώρα 8.12: “Καλημέρα καρδιά μου είμαι γραφείο. Σε σκέφτομαι σε ποθώ”, ώρα 8.56: “καλά είμαι, λίγο πιεσμένος. Σε λατρεύω”, ώρα 14.49 “σ’ αγαπώ!”, ώρα 21.42: “Καλό βράδυ γλύκα μου. Ελπίζω αύριο να είναι καλύτερη ημέρα. Σ αγαπώ σε σκέφτομαι”. Στις …2017, ώρα 8.23: “Καλημέρα γλύκα μου έρωτα μου πάθος μου”, ώρα 15.22 “ξεκινάμε call me usa. Σ αγαπώ”, ώρα 19.40: “καρδιά μου ο όγκος είναι τόσο μεγάλος που οι δικηγόροι ζητήσανε στην κατάθεση τη Παρασκευή να είμαστε παρών και πρέπει να πάμε οπότε αύριο όλο το local team θα πετάξουμε για new York από Βρυξέλλες το πρωί. Νεά ταλαιπωρία για το project αλλά ελπίζουμε ότι έτσι θα κερδίσουμε πολύ χρόνο. Σ αγαπώ Κάνω υπομονή”, ώρα 19.45 “εάν τελειώσει επιτυχώς αυτό σύντομα μετά Μαλβίδες. Δυστυχώς δεν έχουμε και άλλο ενεργό project” ώρα 20.11: “θα αγοράσω ένα παντελόνι και ίσως πουκάμισο αύριο”, ώρα 21.19 “καρδιά μου ξαπλώνω αμέσως να κοιμηθώ αύριο ξεκινάμε οδικώς νωρίς να πάμε αεροδρόμιο. Καλό βράδυ γλύκα μου Φτάνουμε σε 8 και κάτι ώρες φεύγουμε 11.20 ελληνική ώρα”.. Στις …2017 ώρα 6.53: “Καλημέρα αγάπη μου μεγάλη σε λατρεύω σε ποθώ. Εχουμε ξεκινήσει για airport” ώρα 8.02: “πωπώ τι ωραία λόγια. Ερωτα μου φως μου μωράκι μου” ώρα 8.04: “και εγώ πάρα πολύ ομορφιά μου”, ώρα 8.06 “καρδουλίνι μου”, ώρα 21.00 “αγάπη μου τα έχω παίξει, έχω κουραστεί σήμερα. Σε λατρεύω”. Στις …2017 ώρα 8.07 “Καλημέρα αγάπη μου τι κάνεις. Εγώ προσπαθώ να κοιμηθώ στην ώρα τους για να βγει η ημέρα. Σε λατρεύω”, ώρα 14.43 “μωράκι μου”, ώρα: “καρδουλίνι μου. Αγάπη μου”, ώρα 18.04: “έρωτα μου”, ώρα: 22.09 “σ’ αγαπώ κορίτσι μου”, ώρα 22.26 “δεν γίνεται ηλεκτρονικά. Θέλει φυσική παρουσία και εγκρίσεις. Πρέπει να πάω Κύπρο και Αγκόλα. Τρεις προσπάθειες και δεν έγινε κάτι έχουν περιορισμούς εκτός χώρας”, ώρα 23.44 “ναι ήδη δεν νοιώθω καλά είναι ξενύχτι. Θα πάω να κοιμηθώ σε λίγο. Καλό βράδυ και σε σένα”. Στις …2017 ώρα 8.22: “Καλημέρα αγάπη Σε σκέφτομαι σ’ αγαπώ”, ώρα 9.42 ” ναι καρδιά μου καλή μέρα να έχεις”, 14.45: “σε ευχαριστώ, κορμάκι μου σ’ αγαπώ”, ώρα 16.49: “smart baby έρωτα μου, μωρό μου”, ώρα 16.54: “πωπώ ωραία λόγια σ’ αγαπώ”, ώρα 21.31 “μωράκι μου, καρδιά μου, αγάπη μου”, ώρα 21.50:” ταλαιπωρία μωράκι μου σ αγαπώ”, ώρα 22.06: “μωράκι υπέροχο”, ώρα 23.18: “πάθος μου σου εύχομαι καλό βράδυ να μου κοιμηθείς είναι αργά για σένα. Σε λατρεύω σε σκέφτομαι. Εμείς συνεχίζουμε”, ώρα 23.22 “Και εγώ πολύ πολύ. Σε λατρεύω όνειρα γλυκά”, ώρα 23.24: “να μη σε κρατάω ξύπνια. Ομορφιά μου πλάσμα μου”, ώρα 23.27: και εγώ πολύ. Sexy baby”, ώρα 23.31: “ανάσα μου”. Στις …2017 ώρα 8.32: “κουκλάκι μου σε λατρεύω, ώρα 8.55: “καληνύχτα αγάπη μου”, ώρα 13.01 “πάθος μου. Ετοιμάζομαι να πάω στο γραφείο. Καλή σου συνέχεια. “, ώρα 19.58 “πάθος μου μεγάλο σε λατρεύω”, ώρα 21.09 “έρωτα μου μεγάλε μου λείπεις πολύ”, ώρα 21.44: “κορμάκι μου”. Στις …2017 ώρα 7.40: “σε λατρεύω. Καλή μέρα να έχεις γλύκα μου”, ώρα 9.08: “thanksκαλή σου μέρα και πάλι έρωτα μου”, ώρα 9.15: Thanks love. Έστειλα τα χρήματα Λ. για το κλιματιστικό”, ώρα 13.33 “καλημέρα και πάλι ετοιμάζομαι να πάω στο γραφείο”, ώρα 19.30: “έρωτα μου”, ώρα 19.51: “ομορφιά μου καρδιά μου”, ώρα 22.41: “και εγώ καλό σου βράδυ ομορφιά μου”. Στις …2017 ώρα 8.03 “καλή σου ημέρα αγάπη”, Στις …2017, ώρα 8.19: “Καλημέρα αγάπη Τελειώσαμε πολύ αργά. Νομίζω θα οριστικοποιήσουμε σήμερα το πρωί. Σ’ αγαπώ”, ώρα 8.21 “προσπαθώ να κοιμηθώ είμαι πτώμα πολύ. Σε σκέφτομαι πολύ”, ώρα 14.17: “αγάπη μου έστειλα 500 alpha και 500 εθνική ώστε να έχεις cash να πας να τα κάνεις σ αγαπώ πολύ μη το ξεχνάς αύριο θα τα δεις να πάρεις τα χρήματα να το οργανώσουμε και αυτό”, ώρα 18.39 “καρδιά μου”, ώρα 19.42: “πάθος μου κορμί μου υπέροχη ομορφιά μου”, ώρα 21.50: “υπέροχο μωρό”, ώρα 22.05: “σ’ αγαπώ πολύ πολύ”. Στις …2017 ώρα 7:23 “σ αγαπώ πολύ”, ώρα 8.03: “Αγάπη μου ομορφιά μου όνειρό μου”, ώρα 15.15: “σ αγαπώ πολύ”, ώρα 18.46: “κορμί μου, smart baby ανάσα μου”, ώρα 23.24: “ξεκινάμε αγάπη σε ενημερώνω όταν τελειώσουμε. Καλό βράδυ σε εσένα. Σ αγαπώ”, Στις …2017 ώρα 7.04: “πώς είναι τελικά η μαμά; Τι είπανε;”, ώρα 19.23: “αγάπη προχωράμε στη σύνταξη του m.o.u. και υπογραφή του. σε λατρεύω πολύ”, ώρα 20.22 “πάθος μου, έρωτα μου, καρδιά μου, αγάπη μου”. Στις …2017 ώρα 4.4: “υπογράψαμε μωρό αύριο φεύγω και έρχομαι”, ώρα 6.37: “σ αγαπώ πολύ”, ώρα 8.33: “και εγώ πολύ Σε σκέφτομαι”, ώρα 18.51: “καρδιά μου, έρρωτα μου”. Στις …2017 ώρα 7.28: “προσγειωνόμαστε αγάπη μου καλημέρα. Σε καλώ όταν είμαστε στο αυτοκίνητο να σε ακούσω”, ώρα 19.25 “ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ”, Στις …2017 ώρα 19.32 “πάθος μου”, ώρα 17.37 “τα παίρνω τώρα cash. Καρδιά μου”, ώρα 19.56 “είμαι μαζί τους σε καλώ όταν είμαι πίσω”, στις …2017 ώρα 11.13 “σ αγαπώ πολύ περιμένω gate (εννοούσε θύρα εξόδου σε αεροδρόμιο), ώρα 19.50: “σ αγαπώ μωράκι”, ώρα 21.15: “καλό βράδυ αγάπη μου ξάπλωσα είμαι πτώμα σε λατρεύω”, ώρα 21.28: “σ αγαπώ”. Την …2017 ώρα 7.11: “Καλημέρα και καλό μήνα! Ελπίζω αυτός ο μήνας να είναι αυτός που θα προχωρήσουν όλα Σ’ αγαπώ πολύ πάω γραφείο για δουλειά”, ώρα 12.26: “Αγάπη μου ζητάνε και άλλα στοιχεία και πρέπει να δουλέψω πολύ και συνεχώς σε σκέφτομαι πολύ. Δεν πειράζει όμως γράφουμε χρήματα έσοδα”, ώρα 13.06 “ομορφιά μου κουκλάκι μου”, ώρα 20.02 “εμείς ναι smart tv μπράβο σας χαίρομαι πολύ εγώ ακόμη εδώ σ αγαπώ” (αυτό το μήνυμα στάλθηκε σε απάντηση μηνύματος της ενάγουσας , στο οποίο έλεγε “Αγάπη μου! Τώρα τελειώσαμε με το πατρικό. Όλα έτοιμα! Τηλεόραση δεν πήρα ακόμη, να το ψάξω λίγο. Θέλουμε σίγουρα smart tv?), ώρα 20.03 “έρωτα μου καρδιά μου πάθος μου”, ώρα 20.06 “αγάπη μου μεγάλη”, ώρα 20.07 “δείχνει τέλειο το διαμέρισμα πολύ καλή δουλειά (σε απάντηση των φωτογραφιών που του είχε στείλει η ενάγουσα για το ανακαινισμένο και επιπλωμένο διαμέρισμα, στο πατρικό του σπίτι), ώρα 22.17: “καλό βράδυ μωράκι ξάπλωσα σε λατρεύω”. Στις …2017 ώρα 7.30 “καλημέρα αγάπη μου Πάω γραφείο σ αγαπώ πολύ. Εχω πολλά να κάνω “,ώρα 9.41: “καλημέρα και εγώ πολύ πολύ”, ώρα 10.44 “κορμί μου ομορφιά μου αγάπη μου”, ώρα 10.51 “πάθος μου”, ώρα 12.05 “ναι ήταν τέλεια μοναδικά”, 12.35 “ναι αγάπη αργότερα θα σε πάρω έχω πολύ δουλειά τώρα”. Σημειωτέον ότι ο εναγόμενος, καθ’ όλη τη διάρκεια της έγγαμης σχέσης των διαδίκων αλλά και μετά την “εικονική” λήξη της, δεν εξέφραζε τα αισθήματά του γι’ αυτήν μόνο μέσω των μηνυμάτων του με το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, αλλά το έδειχνε και έμπρακτα. Έτσι έκαναν αρκετά ταξίδια μαζί, όπως την τελευταία διετία (προ των αποκαλύψεων, κατά τα κατωτέρω) στην Αυστραλία και στη Ζυρίχη Ελβετίας, ένα 10ήμερο μεταξύ … του 2016 και τον … του 2016, αντίστοιχα, ενώ τον … του 2016 πήγαν μαζί διακοπές στην Κύπρο. Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι τα ξημερώματα της … 2017, και εγώ λίγες ώρες νωρίτερα ο εναγόμενος, ευρισκόμενος τάχα στο Λουξεμβούργο, δήλωνε στην ενάγουσα απερίφραστα τη λατρεία του με μήνυμα μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του που είχε επί λέξει “Se latreuo ksekinao pali doulitsa”, απεσταλμένο στις … 2017, ώρα 12:51, η ενάγουσα έλαβε από τη διεύθυνση του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του, σε απάντηση δικού της μηνύματος που του είχε στείλει λίγες ώρες πριν και του εξέφραζε κι αυτή την αγάπη της, μήνυμα που επί λέξει είχε ως εξής : “Είμαι η Γ. Τ. και μη μας ξαναενοχλήσεις έχουμε μια κόρη που το γνωρίζουν όλοι… λυπάμαι ο Μ. μου έχει πει ότι έχετε χωρίσει εδώ και τρία χρόνια”, στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο δε της ενάγουσας κατέφτασαν και φωτογραφίες, στη μία από τις οποίες ο εναγόμενος ήταν αγκαλιά με μία ξανθή γυναίκα, στη δεύτερη χαμογελούσε σε ένα νήπιο, ηλικίας περίπου ενός έτους, και στην τρίτη κρατούσε ένα νεογέννητο βρέφος σε μαιευτήριο. Επίσης κατέφτασαν φωτογραφίες της οθόνης δύο διαφορετικών κινητών, που ανήκαν προφανώς στην απεικονιζόμενη στη φωτογραφία γυναίκα και μηνύματα, στα οποία αποτυπώνονταν εκφράσεις του εναγόμενου προς την τελευταία, δηλωτικές της μεταξύ τους αγάπης και μάλιστα ο εναγόμενος χρησιμοποιούσε τις ίδιες εκφράσεις αγάπης και θαυμασμού, με τις οποίες περιέβαλε, κατά τα προαναφερόμενα, την ενάγουσα. Σύμφωνα δε με τα λεγόμενά της ως άνω γυναίκας σε μήνυμα που επακολούθησε, ο εναγόμενος καθ’ όλο το διάστημα που έλεγε στην ενάγουσα ότι έλειπε σε δουλειά στη Νέα Υόρκη και το Λουξεμβούργο, βρισκόταν μαζί με την προαναφερόμενη Γ. Τ. στην …, όπου εκείνη ζει μόνιμα. Σημειωτέον ότι, ως προέκυψε από το ίδιο ως άνω αποδεικτικό υλικό (βλ. ιδίως την ένορκη κατάθεση του αδελφού της ενάγουσας, Ι. Μ., που περιλαμβάνεται στην με αριθμό …/2018 ως άνω ένορκη βεβαίωση) την εν λόγω γυναίκα η ενάγουσα είχε γνωρίσει το 2000, όταν εργάσθηκε αυτή για 2-3 μήνες στην επιχείρηση του εναγόμενου, στα …, έκτοτε δε έφυγε με τον τότε σύζυγό της στην … και από τότε ουδέποτε την ξαναείδε η ενάγουσα. Η πιο πάνω περιγραφόμενη άδικη και υπαίτια συμπεριφορά του εναγόμενου σε βάρος της ενάγουσας είναι παράνομη, ως ανέντιμη και προκλητική, προσέβαλε δε βάναυσα την τιμή και υπόληψή της και είχε ως συνέπεια την κατάπτωση του συναισθηματικού της κόσμου, την ψυχική της φθορά αλλά και τον κοινωνικό της διασυρμό. Ειδικότερα ο ενάγων, όχι απλώς, εν αγνοία της ενάγουσας ζούσε σε βάρος της, “διπλή” ζωή, ήτοι είχε εξωσυζυγική σχέση από την οποία απέκτησε μάλιστα και τέκνο αλλά και την εξαπάτησε, υφαρπάζοντας δόλια τη συναίνεσή της για τη λύση του γάμου τους, παρουσιάζοντας αυτή (λύση) ως ένα απλό μέσο για τη μεγιστοποίηση των εισοδημάτων τους, μέσω των φορολογικών ελαφρύνσεων που θα συνεπαγόταν η μεταφορά της φορολογικής του κατοικίας στη Κύπρο, ώστε να αποδεσμευτεί από την ενάγουσα “αναίμακτα”, χωρίς αντιδικία των διαδίκων, η οποία, ενόψει της ως αντισυζυγικής συμπεριφοράς του εναγόμενου, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, ήταν δεδομένη, χωρίς θόρυβο και κυρίως χωρίς να προβάλει η ενάγουσα οικονομικής φύσεως αξιώσεις, που με βεβαιότητα, θα προέβαλε, λόγω της επαύξησης της περιουσίας του εναγόμενου, κατά τη διάρκεια του γάμου τους. Η αποκάλυψη της πιο πάνω μειωτικής για την προσωπικότητα της ενάγουσας συμπεριφοράς του είχε ως αποτέλεσμα να επιβαρυνθεί άμεσα η κατάσταση της ψυχικής της υγείας, αφού μετά την ως άνω αποκάλυψη, υπέστη σοκ, “”τσαλακώθηκε” η αξιοπρέπειά της, τρώθηκε η αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθησή της, καθώς πίστευε και πιστεύει ότι όλοι γελούν σε βάρος της και μιλούν πίσω από την πλάτη της, αφού ο εναγόμενος, όχι, απλώς ζούσε σε βάρος της διπλή ζωή αλλά και την εξαπάτησε, πείθοντάς της να λύσουν το γάμο τους κοινή συναινέσει και να διευκολυνθεί αυτός να δημιουργήσει τη νέα του οικογένεια, συναίνεση, που ουδέποτε η ενάγουσα θα έδινε αν γνώριζε την πραγματικότητα, κατά τα ανωτέρω. Επομένως, η ως άνω συμπεριφορά του εναγόμενου είναι παράνομη και υπαίτια, αφ’ ενός μεν γιατί προσέβαλε το απόλυτο προσωπικό δικαίωμα της συζυγικής πίστης, που απορρέει από το δικαίωμα συμβίωσης των συζύγων, οι δημιουργούμενες δε από την παράβαση των συζυγικών του υποχρεώσεων συνθήκες είναι τόσο εξαιρετικές, που η ανθρώπινη αντοχή να υπερβαίνει αυτή του μέσου κοινωνικού ανθρώπου , το γεγονός δε ότι δολίως εξαπάτησε την ενάγουσα, προκειμένου αυτή να δώσει τη συγκατάθεσή της για τη λύση του γάμου τους, που, κατά τα προαναφερόμενα ουδέποτε θα έδινε αν δεν μεσολαβούσε η δόλια αυτή απατηλή συμπεριφορά του εναγόμενου, δεν συνιστά απλώς γεγονός αντισυζυγικής συμπεριφοράς, ως ισχυρίζεται ο τελευταίος, αλλά είναι πρόσφορο και ικανό, αυτοτελώς κρινόμενο, ανεξάρτητα δηλαδή από τη συζυγική σχέση, να επιφέρει την προσβολή της προσωπικότητας της ενάγουσας, ως εν προκειμένω πράγματι επέφερε, με αποτέλεσμα να γεννάται υπέρ αυτής, ενόψει και της προαναφερόμενης υπό στοιχ.Ι, II και III νομικής σκέψης δικαίωμα χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης. Η κρίση αυτή του Δικαστηρίου, ως προς τα ως άνω αποδειχθέντα, στηρίζεται στην συνεκτίμηση του συνόλου του αποδεικτικού υλικού, ιδίως δε στις περιλαμβανόμενες καταθέσεις στην με αριθμό …/2018 ένορκη βεβαίωση ενώπιον της Ειρηνοδίκη Ιωαννίνων, των μαρτύρων της ενάγουσας, α) Χ. χήρας Δ. Μ., μητέρας της β) Ι. Μ. του Δ., αδελφού της ενάγουσας και γ) Ν. Π. του Χ., κουμπάρας των διαδίκων, που περιλαμβάνεται στην υπ’ αριθμ. ……2018 ένορκη βεβαίωση, όλοι κάτοικοι …, άτομα που έζησαν από πολύ κοντά το ζευγάρι, καθ’ όλη τη διάρκεια τόσο της έγγαμης συμβίωσής του όσο και μετά την “τυπική”, όπως πίστευε η ενάγουσα, λύση του γάμου τους μέχρι και την ανακάλυψη απ’ αυτήν της αλήθειας, που καταθέτουν με σαφήνεια και λεπτομέρειες για τη σχέση του ζευγαριού και τη συμπεριφορά του εναγόμενου έναντι της ενάγουσας, καθ’ όλη τη διάρκεια του γάμου τους και μετά την “τυπική”, ως θεωρούσε αυτή, λήξη αυτού, την εξαπάτηση αυτής από τον εναγόμενο, προκειμένου να δώσει τη συναίνεσή της για τη λύση του γάμου και την ψυχική κατάρρευση που υπέστη η ενάγουσα, όταν ανακάλυψε τη διπλή ζωή που ζούσε ο εναγόμενος, καταθέσεις, εξάλλου, η αξιοπιστία των οποίων επιρρωνύεται από τα ως άνω αναφερόμενα e-mails του εναγόμενου προς την ενάγουσα, τα οποία αυτός ουδόλως αμφισβήτησε. Χαρακτηριστική, εξάλλου, είναι η έκφραση που χρησιμοποίησε η ως άνω κουμπάρα του πρώην ζευγαριού, Ν. Π., στην προαναφερόμενη ένορκη κατάθεσή της, που επί λέξει ανέφερε “Όταν με ενημέρωσε η Κ. (εννοεί την ενάγουσα) για τα όσα είχαν συμβεί τον … του 2017, μου φάνηκαν σαν επεισόδια σαπουνόπερας και δυσκολευόμουν να πιστέψω ότι όλα αυτά είχαν συμβεί σε δύο τόσο κοντινά για μένα άτομα”. Ο εναγόμενος, αρνούμενος αιτιολογημένα την αγωγή, ισχυρίσθηκε πρωτόδικα, όσον και ενώπιον αυτού του Δικαστηρίου, ότι η προκείμενη αγωγή της ενάγουσας σε βάρος του είναι ψευδής, ότι, ως ειπώθηκε και ανωτέρω, από το 2013, οπότε η ενάγουσα, έμαθε την εξωσυζυγική του σχέση η έγγαμη συμβίωσή τους ήταν τυπική και ότι οδηγήθηκαν από κοινού στη λύση του γάμου τους με συναινετικό διαζύγιο, ως μόνη γι’ αυτούς αξιοπρεπή λύση, ισχυρισμοί που ενόψει όλων των ως άνω αποδειχθέντων, τυγχάνουν απορριπτέοι ως ουσία αβάσιμοι. Δικαιούται, συνεπώς, η ενάγουσα, ενόψει των προαναφερομένων, να αξιώσει από τον εναγόμενο χρηματική ικανοποίηση για την αποκατάσταση της ηθικής της βλάβης και δη το ποσό των 30.000 ευρώ. Το εν λόγω ποσό κρίνεται εύλογο, λαμβανομένων υπόψη των κατά νόμο στοιχείων, ως αυτά αναφέρθηκαν στη μείζονα σκέψη της παρούσας (υπό στοιχ.VI) και συγκεκριμένα του είδους της προσβολής της, των συνθηκών, υπό τις οποίες έλαβε αυτή χώρα και της έντασης αυτής, αφού η ως άνω συμπεριφορά του, καταδεικνύει, ενόψει των ανωτέρω περιστατικών, ακραία περιφρόνηση προς το πρόσωπο της πρώην συζύγου του, που ως παράβαση των συζυγικών καθηκόντων υπερβαίνει τα όρια της συνήθους δοκιμασίας γι’ αυτήν, τις συνέπειες της εν λόγω προσβολής στην ψυχική υγεία της ενάγουσας, τις ηλικίες των διαδίκων, εκ των οποίων η μεν ενάγουσα είναι γεννημένη το έτος 1977, ο δε εναγόμενος το έτος 1972, και της κοινωνικής και οικονομικής κατάστασης αμφοτέρων, που κατά τα συνομολογηθέντα απ’ αυτούς είναι ιδιαίτερα υψηλή, με μεγάλα εκατέρωθεν εισοδήματα από την εργασία και την εκμετάλλευση της ακίνητης περιουσίας τους, κρίνεται ως εύλογο και δίκαιο για να επέλθει κάποιου βαθμού ανακούφιση της εκκαλούσας-ενάγουσας. Τυχόν μεγαλύτερο ποσό και δη το αιτούμενο από την τελευταία, ανερχόμενο σ αυτό των 300.000 ευρώ, θα αποτελούσε ακραία εκτίμηση και θα κατέληγε σε οικονομική εξουθένωση του εναγόμενου και σε αντίστοιχο υπέρμετρο πλουτισμό της ενάγουσας και σε παραβίαση ως εκ τούτου της συνταγματικώς κατοχυρωμένης δικαιϊκής αρχής της αναλογικότητας, που εξειδικεύεται στο ζήτημα του προσδιορισμού του ύψους της χρηματικής ικανοποιήσεως με τα κριτήρια που λαμβάνει υπόψη του το δικαστήριο για τον καθορισμό του ευλόγου ποσού, σύμφωνα και με όσα εκτέθηκαν στη σχετική νομική σκέψη της παρούσας. Κατ’ ακολουθίαν όλων των ανωτέρω, πρέπει να γίνει εν μέρει δεκτή η αγωγή ως βάσιμη και κατ’ουσίαν και να υποχρεωθεί ο εναγόμενος να καταβάλει στην ενάγουσα, για την ως άνω αιτία, το ποσό των τριάντα χιλιάδων ευρώ (30.000), με τον νόμιμο τόκο από την επομένη της επιδόσεως της κρινόμενης αγωγής ως την πλήρη εξόφληση…”. Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο με το να επιδικάσει στην αναιρεσίβλητη, το ποσό των 30.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση της ηθικής βλάβης που υπέστη από την αναφερόμενη στην προσβαλλόμενη απόφαση παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του αναιρεσείοντος που προσέβαλε την προσωπικότητά της, δεν παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας και δεν υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, δεδομένου ότι το εν λόγω ποσό, κατά την κοινή πείρα, την δικαστηριακή πρακτική και τη συνείδηση για το δίκαιο δεν υπερτερεί καταφανώς εκείνων που συνήθως επιδικάζονται σε παρόμοιες περιπτώσεις χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης και δεν είναι υπερβολικό ενόψει του είδους της προσβολής και των συνθηκών υπό τις οποίες αυτή έλαβε χώρα. Επομένως, ο από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ μοναδικός λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως, με τον οποίο ο αναιρεσείων υποστηρίζει τα αντίθετα, είναι αβάσιμος. Κατόπιν αυτών και αφού δεν υπάρχει άλλος λόγος προς έρευνα, η κρινόμενη από …2022 αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της. Επίσης, πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο, λόγω της ήττας του αναιρεσείοντος (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ). Τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, που κατέθεσε προτάσεις, πρέπει, κατά το σχετικό αίτημά της, να επιβληθούν σε βάρος του αναιρεσείοντος, λόγω της ήττας του (άρθρα 176, 183, 189 παρ.1, 191 παρ.2 ΚΠολΔ), όπως ειδικότερα ορίζονται στο διατακτικό.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την …2022 αίτηση για αναίρεση της υπ’ αριθμ. 97/2022 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Ιωαννίνων.
ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου, που έχει καταθέσει ο αναιρεσείων.
ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.
ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 17 Σεπτεμβρίου 2024.
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 7 Ιανουαρίου 2025.
Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
