ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Αγωγή αποζημίωσης 105 και 106 του Εισ.Ν.Α.Κ. – Αίτημα ενάγοντος για αποκατάσταση περιουσιακής ζημίας και ηθικής βλάβης του, λόγω τραυματισμού του από επίθεση που δέχθηκε από αδέσποτο σκύλο – Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 75 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων [ν. 3463/2006 (Α΄ 114)] και των άρθρων 9 και 10 του ν. 4830/2021 «Νέο πλαίσιο για την ευζωία των ζώων συντροφιάς – Πρόγραμμα “AΡΓΟΣ” και λοιπές διατάξεις» (Α΄ 169), στους Δήμους ανήκει η αρμοδιότητα περισυλλογής, εποπτείας και εν γένει διαχείρισης των αδέσποτων ζώων συντροφιάς, που βρίσκονται εντός των ορίων της εδαφικής τους περιφέρειας, προκειμένου να αποτραπεί ο κίνδυνος προσβολής έννομων αγαθών τρίτων, όπως η πρόκληση κάκωσης ή βλάβης της υγείας τους από τα ζώα αυτά – Η ανεξέλεγκτη κυκλοφορία εντός των εδαφικών ορίων του εναγόμενου Δήμου αδέσποτων ζώων και ο κίνδυνος που συνεπάγεται αυτή για την ασφάλεια και τη σωματική ακεραιότητα των πολιτών, αρκεί για να θεμελιωθεί, κατ’ αρχήν, η ευθύνη των αρμόδιων για την επίβλεψη και διαχείρισή τους οργάνων του – Η παράλειψη του εναγομένου Δήμου να λάβει τα ενδεδειγμένα μέτρα για την περισυλλογή αδέσποτου σκύλου, διασφαλίζοντας εντός της διοικητικής του περιφέρειας την ακίνδυνη χρήση των δημοσίων χώρων από τους δημότες και τους διερχόμενους από τον Δήμο αυτό, κατά παράβαση των απορρεόντων από τις κείμενες διατάξεις καθηκόντων του για περισυλλογή, εποπτεία και εν γένει διαχείριση των αδέσποτων ζώων συντροφιάς, που βρίσκονται εντός των ορίων της εδαφικής του περιφέρειας, προκειμένου να αποτραπεί ο κίνδυνος προσβολής έννομων αγαθών τρίτων ήταν ικανή, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας και λογικής και κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει τον τραυματισμό του ενάγοντος από επίθεση του συγκεκριμένου αδέσποτου σκύλου – Αποκλειστικά υπαίτιος για την πρόκληση του τραυματισμού του ενάγοντος ο εναγόμενος Δήμος – Δέχεται εν μέρει την αγωγή.
ΤΟ
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΤΜΗΜΑ Γ΄
ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 5 Φεβρουαρίου 2025, με δικαστή την Άννα Ιωάννα Γεωργοπούλου, Πρωτοδίκη Δ.Δ. και με γραμματέα την Κυριακή Αμπατζή, δικαστική υπάλληλο,
για να δικάσει την αγωγή με αριθμό και χρονολογία καταχώρισης ΑΓ…/10.10.2024 (E.A.Y. …),
του … του …., κατοίκου … (οδός … αρ….), ο οποίος παραστάθηκε διά του πληρεξούσιου δικηγόρου Γεωργίου Γκεσούλη,
κατά του ν.π.δ.δ. με την επωνυμία «Δήμος Θεσσαλονίκης», που εκπροσωπείται από τον Δήμαρχό του και παραστάθηκε διά της πληρεξούσιας δικηγόρου Αγγελικής Τσιγαρίδα, η οποία κατέθεσε στις 30.1.2025 δήλωση, κατά τις διατάξεις του άρθρου 133 παρ. 2 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας.
Κατά τη συζήτηση ο διάδικος που παραστάθηκε στο ακροατήριο ανέπτυξε τους ισχυρισμούς του και ζήτησε όσα αναφέρονται στα πρακτικά.
Αφού μελέτησε τη δικογραφία και σκέφτηκε κατά το νόμο.
Η κρίση του Δικαστηρίου είναι η εξής:
1. Επειδή, με την κρινόμενη αγωγή ο ενάγων ζητεί να αναγνωρισθεί η υποχρέωση του εναγόμενου Δήμου να του καταβάλει το συνολικό ποσό των 15.100 ευρώ, νομιμοτόκως από την άσκηση της αγωγής και μέχρι την πλήρη εξόφληση. Το ποσό αυτό ζητείται ως αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση, κατά τις διατάξεις των άρθρων 105 και 106 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα (π.δ. 456/1984, Α’ 164) και του άρθρου 932 του Αστικού Κώδικα, για την αποκατάσταση της ζημίας και της ηθικής βλάβης που, όπως υποστηρίζει ο ενάγων, υπέστη εξαιτίας του τραυματισμού του κατόπιν επίθεσης που δέχθηκε από αδέσποτο σκύλο, τον οποίο αποδίδει στις παράνομες, κατά τους ισχυρισμούς του, παραλείψεις των οργάνων του εναγομένου.
2. Επειδή, στο άρθρο 105 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα (ΕισΝΑΚ) ορίζεται ότι: «Για παράνομες πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων του δημοσίου κατά την άσκηση της δημόσιας εξουσίας που τους έχει ανατεθεί, το δημόσιο ενέχεται σε αποζημίωση, εκτός αν η πράξη ή η παράλειψη έγινε κατά παράβαση διάταξης, που υπάρχει για χάρη του γενικού συμφέροντος …», στο δε άρθρο 106 αυτού ότι: «Οι διατάξεις των δύο προηγούμενων άρθρων εφαρμόζονται και για την ευθύνη των δήμων, των κοινοτήτων ή των άλλων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου από πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων που βρίσκονται στην υπηρεσία τους». Εξάλλου, ο Αστικός Κώδικας (ΑΚ) προβλέπει στο άρθρο 298 ότι: «Η αποζημίωση περιλαμβάνει τη μείωση της υπάρχουσας περιουσίας του δανειστή (θετική ζημία), καθώς και το διαφυγόν κέρδος…» και στο άρθρο 932 ότι: «Σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας …». Κατά την έννοια των ανωτέρω διατάξεων, ευθύνη προς αποζημίωση γεννάται όχι μόνον από την έκδοση μη νόμιμης εκτελεστής διοικητικής πράξης ή από τη μη νόμιμη παράλειψη έκδοσης τέτοιας πράξης αλλά και από μη νόμιμες υλικές ενέργειες των οργάνων του Δημοσίου ή ν.π.δ.δ. ή από παραλείψεις οφειλόμενων νόμιμων υλικών ενεργειών αυτών, εφόσον οι υλικές αυτές ενέργειες ή παραλείψεις συνάπτονται με την οργάνωση και λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών. Εξάλλου, ευθύνη, μεταξύ άλλων, των Ο.Τ.Α. (εν προκειμένω των Δήμων) προς αποζημίωση, τηρουμένων και των λοιπών προϋποθέσεων του νόμου, υπάρχει όχι μόνο όταν με πράξη ή παράλειψη οργάνου τούτων παραβιάζεται συγκεκριμένη διάταξη νόμου, αλλά και όταν παραλείπονται τα ιδιαίτερα καθήκοντα και υποχρεώσεις που προσιδιάζουν στη συγκεκριμένη υπηρεσία και προσδιορίζονται από την κείμενη εν γένει νομοθεσία, τα διδάγματα της κοινής πείρας και τις αρχές της καλής πίστης (βλ. ΣτΕ 622/2022, 1964/2021 7μ., 582/2020, 2920/2019, 2430/2018, κ.ά.). Περαιτέρω, κατά την έννοια των ίδιων διατάξεων, ανεξαρτήτως της αποζημίωσης για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη, κατά την κρίση του, χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Ειδικότερα, με τη διάταξη του άρθρου 932 του ΑΚ παρέχεται στο δικαστήριο της ουσίας η ευχέρεια να επιδικάσει στον ενάγοντα χρηματική ικανοποίηση, εφόσον κρίνει ότι αυτός υπέστη ηθική βλάβη και να καθορίσει το ύψος αυτής, αφού εκτιμήσει τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης και τους ειδικότερους ισχυρισμούς των διαδίκων που προβάλλονται ενώπιον του. Τέτοια πραγματικά περιστατικά είναι ιδίως η βαρύτητα του πταίσματος του ζημιώσαντος και το συντρέχον πταίσμα του ζημιωθέντος (άρθρο 300 ΑΚ), οι συνθήκες της προσβολής, το είδος, η ένταση και οι συνέπειές της, η κοινωνική και η οικονομική κατάσταση του ζημιωθέντος ή οποιοδήποτε άλλο συγκεκριμένο στοιχείο που προβάλλει ο ενάγων ή προκύπτει από τις αποδείξεις και ασκεί επιρροή -αυξητικά ή μειωτικά – στο ύψος του ποσού στη συγκεκριμένη περίπτωση και, επομένως, αποτελεί νόμιμο προσδιοριστικό παράγοντα του ύψους της χρηματικής ικανοποίησης, κατά την κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, η οποία διαλαμβάνεται καθ’ ερμηνεία της διάταξης του άρθρου 932 του ΑΚ με βάση τα διδάγματα της κοινής πείρας και λογικής (βλ. ΣτΕ 2132/2021).
3. Επειδή, περαιτέρω, με το άρθρο πρώτο του ν. 2017/1992 (Α΄ 31) κυρώθηκε η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προστασία των ζώων συντροφιάς, που υπεγράφη στο Στρασβούργο στις 13.11,1987. Στην εν λόγω Σύμβαση, η οποία τέθηκε σε ισχύ ως προς την Ελλάδα την 1.11.1992 σύμφωνα με το άρθρο 18 παρ. 2 αυτής (βλ ανακοίνωση της 18.5.1992, Α΄ 90, για τη θέση σε ισχύ της Σύμβασης) και έχει, κατά το άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος, αυξημένη τυπική ισχύ έναντι των διατάξεων των κοινών νόμων, ορίζεται στο προοίμιό της ότι: «Τα Κράτη Μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης υπογράφουν την παρούσα Σύμβαση», εκτιμώντας, μεταξύ άλλων, «τους κινδύνους που συνεπάγεται ο ζωικός υπερπληθυσμός για την υγιεινή, την υγεία και την ασφάλεια του ανθρώπου και των άλλων ζώων», στο άρθρο 1 ότι: «Ορισμοί 1. Με τον όρο ζώο συντροφιάς, εννοούμε κάθε ζώο συντροφιάς που συντηρείται ή προορίζεται να συντηρηθεί από τον άνθρωπο, κυρίως μέσα στο σπίτι του για ευχαρίστησή του και σαν σύντροφός του. 2. … 4. Με τον όρο καταφύγιο για ζώα, εννοούμε μη κερδοσκοπικές εγκαταστάσεις όπου μπορούν να συντηρούνται, σε σημαντικό αριθμό, ζώα συντροφιάς. Εφόσον το επιτρέπει η εθνική νομοθεσία ή και τα διοικητικά μέτρα μια τέτοια εγκατάσταση μπορεί να δεχθεί αδέσποτα ζώα. 5. Με τον όρο, αδέσποτο ζώο, εννοούμε κάθε ζώο συντροφιάς το οποίο, είτε δεν έχει σπίτι, είτε βρίσκεται εκτός των ορίων του σπιτιού του ιδιοκτήτη του ή του φύλακά του και δεν βρίσκεται υπό την άμεση επίβλεψη ή έλεγχο κανενός ιδιοκτήτη ή φύλακα. 6. Με τον όρο αρμόδια αρχή εννοούμε την αρχή, που καθορίζεται από το κράτος μέλος.» και στο άρθρο 2 παρ. 1 ότι: «1. Κάθε μέρος υποχρεούται να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για να αποκτήσουν ισχύ οι διατάξεις αυτής της Σύμβασης, όσον αφορά: α) … β) Ενδεχομένως, τα αδέσποτα ζώα.». Τέλος, στο άρθρο 12 της Σύμβασης προβλέπεται η λήψη νομοθετικών και διοικητικών μέτρων για την αντιμετώπιση του προβλήματος του αριθμού των αδέσποτων ζώων, όπως διαδικασία περισυλλογής, αιχμαλωσίας και θανάτωσής τους, μόνιμος καθορισμός της ταυτότητάς τους για τον εντοπισμό του ιδιοκτήτη και μείωση της μη ελεγχόμενης αναπαραγωγής με στείρωση του πληθυσμού τους.
4. Επειδή, ακόμη, στο άρθρο 75 του κυρωθέντος με το άρθρο πρώτο του ν. 3463/2006 (Α΄ 114) Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων, όπως το άρθρο αυτό ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο, μετά την τροποποίησή του με τον ν. 3852/2010 (Α΄ 87), ορίζεται ότι: «Ι. Οι δημοτικές και οι κοινοτικές αρχές διευθύνουν και ρυθμίζουν όλες τις τοπικές υποθέσεις, σύμφωνα με τις αρχές της επικουρικότητας και της εγγύτητας, με στόχο την προστασία, την ανάπτυξη και τη συνεχή βελτίωση των συμφερόντων και της ποιότητας ζωής της τοπικής κοινωνίας. Οι αρμοδιότητες των Δήμων και Κοινοτήτων αφορούν, κυρίως, τους τομείς: α) … γ) Ποιότητας Ζωής και Εύρυθμης Λειτουργίας των Πόλεων και των Οικισμών, στον οποίο περιλαμβάνεται, ιδίως: 1. … 10. Η μέριμνα και η λήψη μέτρων για την προστασία της δημόσιας υγείας, … η περισυλλογή και εν γένει η μέριμνα για τα αδέσποτα ζώα και η δημιουργία καταφυγίων, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία. 11. … 28. Η περισυλλογή αδέσποτων σκύλων, καθώς και η ίδρυση ή βελτίωση εγκαταστάσεων καταφυγίων αδέσποτων σκύλων. 29. … ».
5. Επειδή, εξάλλου, ο ν. 4830/2021 «Νέο πλαίσιο για την ευζωία των ζώων συντροφιάς – Πρόγραμμα “AΡΓΟΣ” και λοιπές διατάξεις» (Α΄ 169), όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο του ένδικου ατυχήματος, ορίζει στο άρθρο 2 ότι: «Για τους σκοπούς του παρόντος νοούνται: 1. … 3. «Ζώο συντροφιάς»: κάθε ζώο που συντηρείται ή προορίζεται να συντηρηθεί από τον άνθρωπο κυρίως μέσα στην οικία του, για λόγους ζωοφιλίας … 4. … 5. «Αδέσποτο ζώο συντροφιάς»: το ζώο συντροφιάς που δεν έχει ιδιοκτήτη. 6. … 20. «Καταφύγιο ζώων συντροφιάς»: η αδειοδοτημένη εγκατάσταση ή η εγκατάσταση που πληροί τις προδιαγραφές των άρθρων 28 και 29 και στην οποία φιλοξενούνται αδέσποτα ζώα συντροφιάς. … 21. … 23. «Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς (ΕΜΖΣ)»: η διαδικτυακή ηλεκτρονική βάση καταγραφής των ζώων συντροφιάς με την ονομασία «Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς» που τηρείται στη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης (Γ.Γ.Π.Σ.Δ.Δ.) του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. … 24. …», στο άρθρο 3 ότι: «1. … 2. Αρμόδιες αρχές για τη φροντίδα, την περισυλλογή και τη διαχείριση των αδέσποτων ζώων συντροφιάς είναι οι δήμοι, εντός των διοικητικών ορίων των οποίων εντοπίζονται τα αδέσποτα ζώα, σύμφωνα με το άρθρο 10. … 3. …», στο άρθρο 9 [όπως αυτό ίσχυε πριν από την τροποποίηση της παραγράφου 2 με το άρθρο 47 του Ν. 4153/2024 (Α΄ 161)] ότι: «1. … 2. Ο ιδιοκτήτης ή ο ανάδοχος ζώου συντροφιάς ευθύνεται για οποιαδήποτε βλάβη ή ζημιά προκαλείται από το ζώο, σύμφωνα με το άρθρο 924 του Αστικού Κώδικα (π.δ. 456/1984, Α’ 164). Για τα αδέσποτα ζώα συντροφιάς, τα οποία δεν φιλοξενούνται σε ανάδοχο, η αντίστοιχη ευθύνη βαρύνει το πρόσωπο, τα στοιχεία του οποίου έχουν καταχωρηθεί στο ΕΜΖΣ για το συγκεκριμένο ζώο (δήμος ή φιλοζωικό σωματείο ή φιλοζωική οργάνωση μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα ή ιδιώτης που διαθέτουν καταφύγιο), εφόσον αυτοί δεν έχουν συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις τους από τον παρόντα νόμο … Για τα αδέσποτα ζώα συντροφιάς που δεν έχουν σημανθεί, η ευθύνη βαρύνει τον δήμο στα όρια του οποίου προκλήθηκε η βλάβη ή η ζημία. 3. …», και στο άρθρο 10, που φέρει τον τίτλο «Αρμοδιότητες και υποχρεώσεις των Δήμων», ότι: «1. Οι δήμοι υποχρεούνται να διαθέτουν ολοκληρωμένο επιχειρησιακό πρόγραμμα διαχείρισης των αδέσποτων ζώων, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 3, το οποίο περιλαμβάνει κατ’ ελάχιστον σε δωδεκάμηνη βάση: (α) την περισυλλογή, (β) την παροχή κτηνιατρικής περίθαλψης, (γ) την ηλεκτρονική σήμανση και την καταγραφή στο ΕΜΖΣ, (δ) τη στείρωση, (ε) την εύρεση αναδόχου και (στ) την υιοθεσία τους. … 2. … 5. Η διαχείριση αδέσποτων ζώων συντροφιάς από τους δήμους υλοποιείται ως εξής: (α) Τα αδέσποτα ζώα συντροφιάς περισυλλέγονται από άτομα κατάλληλα εκπαιδευμένα και έμπειρα στην αιχμαλωσία ζώων συντροφιάς. Για τον σκοπό αυτόν, κάθε δήμος οφείλει να διαθέτει τουλάχιστον ένα (1) όχημα περισυλλογής ειδικά διαμορφωμένο για τον σκοπό αυτόν. … (β) Τα ζώα που περισυλλέγονται επειδή περιφέρονται σε δημόσιους χώρους ελέγχονται για ηλεκτρονική σήμανση. (βα) Αν δεν έχουν σήμανση θεωρούνται αυτόματα αδέσποτα και: (βαα) Οδηγούνται στα δημοτικά κτηνιατρεία ή σε συνεργαζόμενα με τον δήμο κτηνιατρεία, υποβάλλονται σε κτηνιατρική εξέταση, στειρώνονται, αποπαρασιτώνονται, εμβολιάζονται, σημαίνονται με ηλεκτρονική σήμανση και καταγράφονται στο ΕΜΖΣ ως αδέσποτα, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 4 του άρθρου 4. (βαβ) Αν διαπιστωθεί από την κτηνιατρική εξέταση, ότι είναι τραυματισμένα ή πάσχουν από ιάσιμο νόσημα, υποβάλλονται στην κατάλληλη θεραπευτική αγωγή. (βαγ) Αν διαπιστωθεί από την κτηνιατρική εξέταση, ότι είναι επικίνδυνα ζώα συντροφιάς ή ότι πάσχουν από ανίατη ασθένεια ή ότι είναι πλήρως ανίκανα να αυτοσυντηρηθούν λόγω γήρατος ή αναπηρίας και η διατήρησή τους στη ζωή είναι πρόδηλα αντίθετη με τους κανόνες ευζωίας τους, υποβάλλονται σε ευθανασία, … (βαδ) Μετά την παροχή της αναγκαίας κτηνιατρικής φροντίδας και περίθαλψης, τα περισυλλεγέντα ζώα συντροφιάς, αν δεν βρεθεί ανάδοχος, οδηγούνται στα διαθέσιμα καταφύγια … με σκοπό να υιοθετηθούν … (βαε) Αν δεν υπάρχουν διαθέσιμες θέσεις σε καταφύγια, το ζώο επιστρέφεται στο οικείο περιβάλλον του και στις περιοχές που ορίζονται με την απόφαση της παρ. 5 του άρθρου 45, με την προϋπόθεση, ότι είναι στειρωμένο. … Δεν επιτρέπεται επαναφορά των αδέσποτων ζώων περιμετρικά από νοσοκομεία, σχολεία, αθλητικά κέντρα, … (ββ) Αν έχουν σήμανση, … (βγ) … (γ) … 6. … 8. Σε κάθε δήμο συγκροτείται, με απόφαση του δημάρχου, πενταμελής Επιτροπή Παρακολούθησης του επιχειρησιακού προγράμματος διαχείρισης αδέσποτων ζώων συντροφιάς και πρόληψης δημιουργίας νέων αδέσποτων ζώων. … 9. …».
6. Επειδή, στην προκείμενη περίπτωση, κατά τα ιστορούμενα στο δικόγραφο της υπό κρίση αγωγής, όπως αναπτύσσεται με το νομίμως κατατεθέν στις 10.2.2025 υπόμνημα, στις 28.3.2022 και περί ώρα 8:15 ο ενάγων κινούνταν πεζός με κατεύθυνση από την οδό … προς …. Στην έξοδο του παραπάνω χώρου στάθμευσης και στο ύψος του καταστήματος με την επωνυμία «…» βρισκόταν μία αγέλη πέντε-έξι αδέσποτων σκύλων, ένας εκ των οποίων επιτέθηκε στον ενάγοντα, δαγκώνοντάς τον στο αριστερό πόδι και στο μεσαίο δάχτυλο του αριστερού του χεριού, προκαλώντας του τραύματα, αιμορραγία και έντονο πόνο. Άμεσα ο ενάγων επισκέφτηκε το Κέντρο Υγείας Πύλης Αξιού, επί της οδού Πολυτεχνείου αρ. 1, όπου του παρασχέθηκαν οι πρώτες βοήθειες. Ταυτόχρονα συντάχθηκε από την Χειρουργό – Διευθύντρια της 3ης ΔΥΠΕ (Μακεδονίας) ΚΥ Π. Αξιού η προσκομιζόμενη από τον ενάγοντα από 28.3.2022 εντολή κτηνιατρικής παρακολούθησης ζώου απευθυνόμενη προς τον Δήμο Θεσσαλονίκης, ως αρμοδίου για τον ως άνω σκύλο. Στη συνέχεια της ίδιας ημέρας, ο ενάγων υπέβαλε την προσκομιζόμενη από τον ίδιο μήνυση ενώπιον των αστυνομικών οργάνων του Αστυνομικού Τμήματος Λευκού Πύργου για το ως άνω συμβάν, δήλωσε δε επιπλέον ότι επιθυμεί να λάβει παραγγελία για ιατροδικαστική εξέταση. Κατόπιν τούτου και σχετικής παραγγελίας του ως άνω Α.Τ., ο ενάγων εξετάσθηκε από την ιατροδικαστή Ασπασία Δεληλίγκα στις 29.3.2022 στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «ΑΧΕΠΑ», παρουσία νοσηλευτών του ως άνω Νοσοκομείου, με αναφερόμενο το ως άνω συμβάν στις 28.3.2022. Η παραπάνω ιατροδικαστής, ενώπιον της οποίας προσκομίστηκαν αντίγραφα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, αφού εξέτασε τον ενάγοντα, ο οποίος ανέφερε άλγος αριστερής άκρας χείρας και αριστεράς μηριαίας χώρας, διαπίστωσε τα παρακάτω: «Τραύμα μήκους 6 εκ. δίκην δήγματος, στην έξω επιφάνεια και στο κάτω τριτημόριο της αριστερής μηριαίας χώρας, μετ’ εκχυμώσεων ερυθροïωδούς χροιάς, μεγίστης διαμέτρου 10 εκ. και συνοδό εξοίδηση. Τραύμα μήκους 2 εκ. δίκην δήγματος, στην οπίσθια επιφάνεια και στο κάτω τριτημόριο τη αριστερής μηριαίας χώρας, μετ’ εκχυμώσεων ερυθροïωδούς χροιάς, μεγίστης διαμέτρου 5 εκ. και συνοδό εξοίδηση. Νυγμώδες τραύμα ονυχοφόρου φάλαγγας μέσου δακτύλου αριστερής άκρας χείρας με συνοδό εξοίδηση.». Σύμφωνα με το συμπέρασμα της προσκομιζόμενης από τον ενάγοντα από 29.3.2022 ιατροδικαστικής εξέτασης που συντάχθηκε σχετικά, ο ενάγων «φέρει τις παραπάνω κακώσεις από θλων και τέμνον όργανο, συμβατές με δήγμα κυνός κατά τον αναφερόμενο χρόνο συμβάντος, εξαιρουμένων επιπλοκών».
7. Επειδή, ήδη, με την κρινόμενη αγωγή και το ως άνω νομίμως κατατεθέν υπόμνημα, ο ενάγων αποδίδει τον παραπάνω τραυματισμό του στον εναγόμενο Δήμο, ως αποκλειστικά υπαίτιο για το ένδικο συμβάν, τα αρμόδια όργανα του οποίου παρότι όφειλαν, κατά τα προβλεπόμενα από το ν. 4830/2021, να μεριμνήσουν για την περισυλλογή και διαχείριση του παραπάνω επικίνδυνου αδέσποτου σκύλου, που βρισκόταν εντός των ορίων της διοικητικής του περιφέρειας, και μάλιστα σε μέρος με συχνή κυκλοφορία προσώπων και οχημάτων, πλησίον του Δικαστικού Μεγάρου Θεσσαλονίκης. Ισχυρίζεται, επιπλέον, ότι κατά καιρούς είχαν καταγραφεί παρόμοιες επιθέσεις στον Δήμο Θεσσαλονίκης εν γένει αλλά και στο ίδιο μέρος, …, χωρίς τα όργανα του εναγόμενου Δήμου να αναλάβουν οποιαδήποτε πρωτοβουλία για την περισυλλογή των επικίνδυνων αδέσποτων σκύλων. Η ως άνω παράνομη συμπεριφορά των οργάνων του εναγομένου Δήμου είχε ως αποτέλεσμα, όπως διατείνεται ο ενάγων, να υποστεί ο ίδιος σωματική και ψυχική ταλαιπωρία, η οποία συνίσταται στον τραυματισμό του και στην εξ αυτού αδυναμία βάδισης και ευχερούς μετακίνησής του, καθώς και στους έντονους σωματικούς πόνους που βίωσε για τουλάχιστον μία εβδομάδα μετά τον τραυματισμό του, στην αδυναμία του να ανταποκριθεί με ηρεμία και κανονικότητα στις οικογενειακές και επαγγελματικές του υποχρεώσεις ως …, διότι δυσκολευόταν επί ένα μήνα στην οδήγηση αυτοκινήτου, ενώ απείχε, επιπλέον, από δύο αγώνες του … Συλλόγων, στους οποίους θα συμμετείχε εάν δεν είχε τραυματιστεί. Όλα τα παραπάνω διατείνεται ότι του προκάλεσαν στενοχώρια και θλίψη, μεγάλη σωματική και ψυχική καταπόνηση και αίσθημα σφοδρής αδικίας. Προς αποκατάσταση της ανωτέρω βλάβης του, ο ενάγων ζητεί να υποχρεωθεί ο εναγόμενος Δήμος, με βάση τις διατάξεις των άρθρων 932 του Α.Κ. και 105 και 106 του Εισ.Ν.Α.Κ., να του καταβάλει ως χρηματική ικανοποίηση το ποσό των 15.000 ευρώ, νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής έως την πλήρη εξόφληση. Επιπλέον, ζητεί να του καταβληθεί το συνολικό ποσό των 100 ευρώ προς αποκατάσταση της περιουσιακής ζημίας που ισχυρίζεται ότι υπέστη από το ως άνω συμβάν, που συνίσταται στα νοσήλιά του και στην αγορά φαρμάκων ποσού 50 ευρώ, καθώς και στην καταστροφή του παντελονιού που φορούσε την ημέρα του ατυχήματος ποσού 50 ευρώ. Προς απόδειξη των ισχυρισμών του ο ενάγων, επικαλείται και προσκομίζει, μεταξύ άλλων, πλην των αναφερόμενων στην προηγούμενη σκέψη της παρούσας: α) εκτελεσθείσες συνταγές που εξέδωσε η Χειρουργός του Κέντρου Υγείας Πύλης Αξιού για την φαρμακευτική περίθαλψή του με διάγνωση «ανάγκη ανοσοποίησης έναντι άλλων συνδυασμών λοιμωδών νοσημάτων» και συγκεκριμένα για αντιτετανικό ορό TETAGAM με πληρωτέο ποσό από ασφαλισμένο 6,10 ευρώ, για εμβόλιο κατά της διφθερίτιδας και του τετάνου DIFTAVAX με μηδενικό πληρωτέο ποσό από ασφαλισμένο και για το φάρμακο ZINADOL με πληρωτέο ποσό από ασφαλισμένο 4,96 ευρώ, β) φωτογραφίες του σημείου του ένδικου ατυχήματος και των τραυμάτων του ενάγοντος, γ) το από 8.1.2025 πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης του Δημάρχου …, από το οποίο προκύπτει ότι ο ενάγων είναι έγγαμος και έχει … ενήλικα τέκνα, γεννηθέντα τα έτη …, αντίστοιχα και δ) τη, νομίμως ληφθείσα (βλ. την …’/22.1.2025 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας του Εφετείου Θεσσαλονίκης Χρυσής Μαργαριτοπούλου και την από 20.1.2025 εξώδικη κλήση σε ένορκη βεβαίωση προς το εναγόμενο) …/3.2.2025 ένορκη βεβαίωση, ενώπιον της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Αθανασίας – Ιωάννας Βαντσιούρη, του …, … Θεσσαλονίκης, ο οποίος κατέθεσε ότι είναι φίλος και συνάδελφος του ενάγοντος, καθώς και ότι ήταν παρών στο ένδικο συμβάν και ακολούθως στην επίσκεψη του ενάγοντος στο Κέντρο Υγείας Πύλης Αξιού, επιβεβαίωσε δε όλα τα πραγματικά περιστατικά που αναφέρονται στην ένδικη αγωγή. Εξάλλου, ο εναγόμενος Δήμος, με την από 3.2.2025 έκθεση απόψεων του Αναπληρωτή Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Διαχείρισης Πρασίνου και Περιβάλλοντος, επικαλείται το περιεχόμενο στον διοικητικό φάκελο …/3.2.2025 έγγραφο – απάντηση του Αναπληρωτή Προϊσταμένου του Τμήματος Κτηνιατρικής Υπηρεσίας και Ζωολογικού Κήπου της ως άνω Διεύθυνσης, σύμφωνα με το οποίο «για το συγκεκριμένο περιστατικό και μετά από έλεγχο στα αρχεία του αρμόδιου Τμήματος Κτηνιατρικής Υπηρεσίας & Ζωολογικού Κήπου, δεν βρέθηκε κάποιο έγγραφο όπως συμπληρωμένο έντυπο καταγραφής τηλεφωνικής κλήσης, ούτε Εντολή Κτηνιατρικής Παρακολούθησης Ζώου από Δημόσιο Νοσοκομείο που να αναφέρεται στην υπόθεση του κ. …».
8. Επειδή, κατά την έννοια των διατάξεων που προπαρατέθηκαν στη μείζονα σκέψη της παρούσας, στους Δήμους ανήκει η αρμοδιότητα της περισυλλογής, εποπτείας και εν γένει διαχείρισης των αδέσποτων ζώων συντροφιάς, που βρίσκονται εντός των ορίων της εδαφικής τους περιφέρειας, προκειμένου να αποτραπεί ο κίνδυνος προσβολής έννομων αγαθών τρίτων, όπως η πρόκληση κάκωσης ή βλάβης της υγείας τους από τα ζώα αυτά, η δε ανεξέλεγκτη κυκλοφορία εντός των εδαφικών ορίων του εναγόμενου Δήμου αδέσποτων ζώων και ο κίνδυνος που συνεπάγεται αυτή για την ασφάλεια και τη σωματική ακεραιότητα των πολιτών, αρκεί για να θεμελιωθεί, κατ’ αρχήν, η ευθύνη των αρμόδιων για την επίβλεψη και διαχείρισή τους οργάνων του. Στην προκείμενη περίπτωση από τα στοιχεία της δικογραφίας και ιδίως από τα προσκομισθέντα από τον ενάγοντα, ήτοι από την από 28.3.2022 εντολή κτηνιατρικής παρακολούθησης ζώου της Χειρουργού – Διευθύντριας του της 3ης ΔΥΠΕ (Μακεδονίας) ΚΥ Π. Αξιού απευθυνόμενη προς τον Δήμο Θεσσαλονίκης, τις εκτελεσθείσες συνταγές που εξέδωσε η Χειρουργός του Κέντρου Υγείας Πύλης Αξιού, την από 29.3.2022 ιατροδικαστική εξέταση της ιατροδικαστή Ασπασίας Δεληλίγκα, σε συνδυασμό με την 2155/3.2.2025 ένορκη βεβαίωση του …, προκύπτει ότι στις 28.3.2022 στην Θεσσαλονίκη, …, ήτοι εντός των διοικητικών ορίων του εναγόμενου Δήμου, ο ενάγων δέχθηκε επίθεση από αδέσποτο σκύλο, με αποτέλεσμα να τραυματιστεί στο αριστερό πόδι και στο μεσαίο δάχτυλο του αριστερού του χεριού. Κατά την κρίση δε του Δικαστηρίου, αποκλειστικά υπαίτιος για την πρόκληση του τραυματισμού του ενάγουσας είναι ο εναγόμενος Δήμος, στον οποίο ανήκει, κατά τις εκτιθέμενες στη μείζονα σκέψη διατάξεις, η αρμοδιότητα της περισυλλογής, εποπτείας και εν γένει διαχείρισης των αδέσποτων ζώων συντροφιάς, που βρίσκονται εντός των ορίων της εδαφικής του περιφέρειας, προκειμένου να αποτραπεί ο κίνδυνος προσβολής έννομων αγαθών τρίτων, όπως η πρόκληση κάκωσης ή βλάβης της υγείας τους από τα ζώα αυτά. Η δε ανεξέλεγκτη κυκλοφορία εντός των εδαφικών ορίων του εναγόμενου Δήμου αδέσποτων ζώων και ο κίνδυνος που συνεπάγεται αυτή για την ασφάλεια και τη σωματική ακεραιότητα των πολιτών, αρκεί για να θεμελιωθεί, κατ’ αρχήν, η ευθύνη των αρμόδιων για την επίβλεψη και διαχείρισή τους οργάνων του. Με τα δεδομένα αυτά, το Δικαστήριο κρίνει ότι η παράλειψη του εναγομένου να λάβει τα ενδεδειγμένα μέτρα για την περισυλλογή του εν λόγω αδέσποτου σκύλου, διασφαλίζοντας εντός της διοικητικής του περιφέρειας την ακίνδυνη χρήση των δημοσίων χώρων από τους δημότες και τους διερχόμενους από τον Δήμο αυτό και την προστασία της ζωής και της υγείας τους, κατά παράβαση των απορρεόντων από τις προαναφερθείσες στη μείζονα σκέψη διατάξεις καθηκόντων του, ήταν ικανή, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας και λογικής και κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει – όπως και συνέβη εν προκειμένω – τον τραυματισμό του ενάγοντος από επίθεση αδέσποτου σκύλου, με αποτέλεσμα να θεμελιώνεται ευθύνη του εναγομένου, σύμφωνα με τα άρθρα 105 και 106 του Εισ.Ν.Α.Κ..
9. Επειδή, περαιτέρω, ως προς το ύψος της ζημίας, και συγκεκριμένα αναφορικά με το κονδύλιο της αγωγής που αφορά τις δαπάνες αγοράς φαρμάκων, το Δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη τις εκτελεσθείσες συνταγές που εξέδωσε η Χειρουργός του Κέντρου Υγείας Πύλης Αξιού, κρίνει ότι ο εναγόμενος Δήμος υποχρεούται να καταβάλει στον ενάγοντα το ποσό των 11,06 (6,10 + 4,96) ευρώ, κατ’ εν μέρει αποδοχή του σχετικού αγωγικού αιτήματος. Αντιθέτως, το αίτημα του ενάγοντος για αποζημίωση λόγω της καταστροφής του ενδύματός του (παντελόνι) ποσού 50 ευρώ είναι απορριπτέο ως αναπόδεικτο, καθώς ουδέν στοιχείο προσκομίσθηκε από το οποίο να προκύπτει η αξία του κατά τον χρόνο του ένδικου ζημιογόνου γεγονότος. Τέλος, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικότερες συνθήκες υπό τις οποίες έλαβε χώρα το ένδικο συμβάν, το αιφνίδιο της επίθεσης, την αποκλειστική ευθύνη των οργάνων του εναγόμενου Δήμου, το είδος και την έκταση της βλάβης του ενάγοντος και τη σωματική και ψυχική ταλαιπωρία που υπέστη και, ειδικότερα, τη στενοχώρια και θλίψη που δοκίμασε τόσο κατά τον χρόνο της επίθεσης όσο και μεταγενέστερα ένεκα αφενός της σωματικής καταπόνησής του, ενόψει, ιδίως της έκτασης της βλάβης της υγείας του, αφετέρου της αδυναμίας του να ανταποκριθεί ανεμπόδιστα στις εν γένει υποχρεώσεις του (οικογενειακές, επαγγελματικές), κρίνει ότι ο ενάγων υπέστη ηθική βλάβη για την αποκατάσταση της οποίας πρέπει να επιδικαστεί, ως χρηματική ικανοποίηση κατ’ άρθρο 932 του Α.Κ., το προσήκον και εύλογο, μετά τη στάθμιση των ως άνω στοιχείων, ποσό των 5.000 ευρώ, κατά μερική αποδοχή του σχετικού αιτήματος της αγωγής. Τα ανωτέρω ποσά δικαιούται να λάβει ο ενάγων νομιμοτόκως, με το επιτόκιο που ορίζεται στο άρθρο 45 παρ. 1 του ν. 4607/2019 (Α΄ 65), το οποίο εφαρμόζεται αναλόγως, σύμφωνα με το άρθρο 276 παρ. 3 του ν. 3463/2006, από την επίδοση της αγωγής στον εναγόμενο Δήμο στις 23.10.2024 [βλ. σχετ. το από 23.10.2024 αποδεικτικό επίδοσης κλήσης με αντίγραφο αγωγής του επιμελητή του Δικαστηρίου Νικόλαου Τσιριγώτη, δεδομένου ότι δεν προκύπτει επίδοση της αγωγής από τον ενάγοντα (βλ. ΣτΕ 1531/2023 Ολομ.)] μέχρι την πλήρη εξόφληση.
12. Επειδή, κατ’ ακολουθία, η αγωγή πρέπει να γίνει εν μέρει δεκτή και να αναγνωρισθεί η υποχρέωση του εναγόμενου Δήμου να καταβάλει στον ενάγοντα το συνολικό ποσό των 5.011,06 (5.000+11,06) ευρώ, νομιμοτόκως, κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στην προηγούμενη σκέψη και στο διατακτικό της παρούσας. Τέλος, πρέπει να συμψηφιστούν τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων, λόγω της εν μέρει νίκης και ήττας αυτών (άρθρο 275 παρ. 1 εδάφιο γ’ του Κ.Δ.Δ.).
ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ
Δέχεται εν μέρει την αγωγή.
Αναγνωρίζει την υποχρέωση του Δήμου Θεσσαλονίκης να καταβάλει στον ενάγοντα το ποσό των 5.011,06 ευρώ, νομιμοτόκως, με το επιτόκιο που ορίζεται στο άρθρο 45 του ν. 4607/2019, από την επίδοση της αγωγής (23.10.2024) και μέχρι την πλήρη εξόφληση.
Συμψηφίζει τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων.
Η απόφαση δημοσιεύθηκε στο ακροατήριο του Δικαστηρίου αυτού κατά την έκτακτη δημόσια συνεδρίαση της 4.8.2025 από την Πρόεδρο του Τμήματος Μαρία Σκουλούδη, Πρόεδρο Πρωτοδικών Δ.Δ., η οποία και υπογράφει αυτήν, λόγω άδειας της αναγραφόμενης στην αρχή της παρούσας δικαστή Άννας Ιωάννας Γεωργοπούλου, Πρωτοδίκη Δ.Δ. (άρθρο 194 παρ. 3 Κ.Δ.Δ.).
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
