ΠΕΡΙΛΗΨΗ
ν.1406/83 – Πρόστιμο (Παράβαση εργατικής νομοθεσίας – υγιεινή & ασφάλεια εργασίας) – Νομίμως επιβλήθηκε στην προσφεύγουσα πρόστιμο για παράβαση μη λήψης μέτρων προστασίας από πτώσεις σε χώρους εργασίας, εξαιτίας της ύπαρξης σκάλας χωρίς προστατευτικά κάγκελα ή άλλο ισοδύναμο μέσο στην μία πλευρά αυτής – Το δικαίωμα ακροάσεως, ως αναπόσπαστο μέρος της θεμελιώδους αρχής του δικαίου της Ένωσης περί σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας, δεν χορηγεί στον ενδιαφερόμενο την επιλογή να άρει τη βεβαίωση της παράβασης με ενέργειες μεταγενέστερες του χρόνου τέλεσης της – Η σιωπηρή άρνηση του αιτήματος παράτασης της δοθείσας προθεσμίας παροχής εξηγήσεων προκειμένου η προσφεύγουσα να συμμορφωθεί με τη σχετική νομοθεσία και να άρει την παρανομία, συνιστά εφαρμογή του αρ. 24 του ν. 3996/11 σύμφωνη με το ρυθμιστικό του περιεχόμενο και το δικαίωμα ακρόασης ως γενικής αρχής του ενωσιακού δικαίου – Ως χώρος εργασίας, εν προκειμένω, νοείται κάθε μέρος στην περιοχή της επιχείρησης, όπου ο εργαζόμενος έχει πρόσβαση στα πλαίσια της εργασίας του, χωρίς να ασκεί επιρροή για την επιβολή του προστίμου πόσοι ή ποιοι εκ των εργαζομένων έχουν πρόσβαση σε αυτόν – Απορρίπτει την προσφυγή
ΤΟ
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΤΜΗΜΑ ΣΤ΄
ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 6 Νοεμβρίου 2024, με δικαστή τον Ιωάννη Πλατή, Πρωτοδίκη Διοικητικών Δικαστηρίων και γραμματέα την Σοφία Ορφανίδου, δικαστική υπάλληλο,
για να δικάσει την προσφυγή με αριθμό καταχώρισης …/18.01.24 και ΕΑΥ ….,
της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία «…..» και τον διακριτικό τίτλο «….», που εδρεύει στη …. και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία παραστάθηκε με την κατατεθείσα στις 05.11.24 έγγραφη δήλωση του άρθρου 133 παρ. 2 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (ΚΔΔ, ν. 2717/99, Α΄ 97), διά της πληρεξούσιας δικηγόρου Ελένης Πάντζου, που νομιμοποιήθηκε με το κατατεθέν από 05.11.24 ιδιωτικό πληρεξούσιο έγγραφο,
κατά του Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Προϊστάμενο της Περιφερειακής Διεύθυνσης Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία (ΠΔΕΑΥΕ) Μακεδονίας – Θράκης της Ανεξάρτητης Αρχής χωρίς νομική προσωπικότητα με την επωνυμία «Επιθεώρηση Εργασίας» (βλ. άρθρο 102 παρ. 1 και 5 του ν. 4808/21, Α΄ 101, και 67759/18.7.22 απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, Β΄ 3795/19.7.22), για το οποίο παραστάθηκε, με την κατατεθείσα στις 14.10.24 έγγραφη δήλωση του άρθρου 133 παρ. 2 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, ο ανωτέρω Προϊστάμενος.
Μετά τη δημόσια συνεδρίαση, το Δικαστήριο, αφού μελέτησε τη δικογραφία, σκέφθηκε σύμφωνα με τον νόμο.
Η κρίση του είναι η εξής:
1. Επειδή, με την κρινόμενη προσφυγή, για την άσκηση της οποίας καταβλήθηκε το νόμιμο παράβολο (σχ. το δεσμευμένο και ήδη εξοφληθέν …./17.01.24 e-Παράβολο), ζητείται η ακύρωση της ….4/22.11.23 Πράξης Επιβολής Προστίμου (ΠΕΠ) 5.100 ευρώ του Προϊσταμένου του Τμήματος Συντονισμού Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία (ΤΣΕΑΥΕ) της Περιφερειακής Διεύθυνσης Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία (ΠΔΕΑΥΕ) Μακεδονίας Θράκης, λόγω παράβασης του άρθρου 10 π.δ. 16/96 (Α΄ 260), Παράρτημα Ι, παράγραφος 14. Εξάλλου, η ρητώς προσβαλλόμενη …./15.01.24 απόφαση του Διευθυντή ΠΔΕΑΥ, με την οποία απορρίφθηκε η …./15.12.23 ιεραρχική προσφυγή της προσφεύγουσας, που εκδόθηκε κατόπιν εξέτασης της υπόθεσης μόνο από νομικής άποψης χωρίς νέα έρευνα του πραγματικού, διέκοψε μεν την προθεσμία άσκησης ενδίκου βοηθήματος κατ’ άρθρο 67 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, όμως στερείται εκτελεστού χαρακτήρα (πρβλ. ΣτΕ 1774/17 σκ. 9) και, ως εκ τούτου, αφενός δεν εχώρησε ενσωμάτωση μεταξύ των δύο προσβαλλόμενων αποφάσεων αφετέρου η κρινόμενη προσφυγή, κατά το μέρος που στρέφεται κατά της ανωτέρω αποφάσεως επί της ιεραρχικής προσφυγής, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη. Ασκηθείσα κατά τα λοιπά εν γένει παραδεκτώς, η υπό κρίση προσφυγή είναι περαιτέρω εξεταστέα ως προς τη νομική και ουσιαστική της βασιμότητα.
2. Επειδή, ο ν. 1568/85 «Υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένων» (Α΄ 177), προβλέπει, στο άρθρο 32 («Γενικές υποχρεώσεις εργοδοτών – εργαζομένων») ότι: «Α. Ο εργοδότης έχει υποχρέωση: 1. Να λαμβάνει κάθε μέτρο που απαιτείται, ώστε να εξασφαλίζονται οι εργαζόμενοι και ο τρίτοι που παραβρίσκονται στους τόπους εργασίας από κάθε κίνδυνο που μπορεί να απειλήσει την υγεία ή τη σωματική τους ακεραιότητα. 2. Να εφαρμόζει κάθε υπόδειξη των τεχνικών και υγειονομικών επιθεωρητών εργασίας και γενικά να διευκολύνει το έργο τους μέσα στην επιχείρηση. 3. Να επιβλέπει την ορθή εφαρμογή των μέτρων υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας. 4…» και στο άρθρο 36 ότι: «…Με προεδρικά διατάγματα… καθορίζονται τα μέτρα υγιεινής, ασφάλειας και προστασίας της υγείας των εργαζομένων, που πρέπει να λαμβάνονται για την αποτροπή του επαγγελματικού κινδύνου κατά ειδικές εργασίες, είδη εργασιών ή δραστηριότητες για την εφαρμογή του νόμου αυτού». Κατ’ επίκληση, μεταξύ άλλων διατάξεων και αυτών του ανωτέρω άρθρου 36 του ν. 1568/85, εκδόθηκε το π.δ. 16/96 «Ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας στους χώρους εργασίας σε συμμόρφωση με την οδηγία 89/654/ΕΟΚ» (Α΄ 10), το οποίο στο άρθρο 1 ορίζει ότι: «1. Σκοπός του παρόντος προεδρικού διατάγματος είναι η προσαρμογή της Ελληνικής νομοθεσίας περί υγιεινής και ασφάλειας των εργαζομένων προς τις διατάξεις της οδηγίας 89/654/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 30ης Νοεμβρίου 1989 (ΕΕL 393/30-12-89) “Σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας στους χώρους εργασίας” (πρώτη ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 (παράγραφος 1) της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ). 2. Το παρόν προεδρικό διάταγμα καθορίζει τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας στους χώρους εργασίας, όπως αυτοί ορίζονται στο άρθρο 2 του παρόντος διατάγματος. Οι διατάξεις του εφαρμόζονται επιπλέον: α. Των γενικών διατάξεων για την υγιεινή και την ασφάλεια της εργασίας β. Των γενικών και ειδικών πολεοδομικών διατάξεων και ειδικών προδιαγραφών λειτουργίας. 3. Οι διατάξεις του παρόντος διατάγματος εφαρμόζονται σε όλες τις επιχειρήσεις, εκμεταλλεύσεις και εργασίες του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα, ανεξαρτήτως κλάδου οικονομικής δραστηριότητας στον οποίο κατατάσσονται. 4…», στο άρθρο 2 ότι: «Για την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος διατάγματος νοούνται ως: 1. Χώροι εργασίας: Οι χώροι που προορίζονται να περιλάβουν θέσεις εργασίας μέσα στα κτίρια της επιχείρησης ή/και της εγκατάστασης, περιλαμβανομένου και κάθε άλλου μέρους στην περιοχή της επιχείρησης ή/και της εγκατάστασης όπου ο εργαζόμενος έχει πρόσβαση στα πλαίσια της εργασίας του. 2. …», στο άρθρο 3 ότι: «Οι χώροι εργασίας που χρησιμοποιούνται για πρώτη φορά μετά την 31η Δεκεμβρίου 1994 πρέπει να ικανοποιούν τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας που περιέχονται στο παράρτημα Ι του άρθρου 10 του παρόντος διατάγματος», στο άρθρο 4 ότι: «Οι χώροι εργασίας που έχουν χρησιμοποιηθεί ήδη πριν από την 1η Ιανουαρίου 1995 πρέπει να πληρούν τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας που περιέχονται στο παράρτημα ΙΙ του άρθρου 10 του παρόντος διατάγματος, το αργότερο τρία έτη μετά την ημερομηνία αυτή.», στο άρθρο 7 ότι: «Για τη διαφύλαξη της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων, ο εργοδότης πρέπει παράλληλα με τις διατάξεις του άρθρου 19 του ν. 1568/85 να φροντίζει: 1… 4. Για την τακτική συντήρηση και τον έλεγχο λειτουργίας των εγκαταστάσεων και συστημάτων ασφαλείας, που έχουν προορισμό την πρόληψη ή την εξάλειψη κινδύνων, και ιδίως όσων αναφέρονται στα παραρτήματα Ι και ΙΙ του άρθρου 10 του παρόντος διατάγματος», στο άρθρο 10 ότι: «Προσάρτηση Παραρτημάτων – Προσαρτώνται και αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του παρόντος διατάγματος το παράρτημα Ι που αναφέρεται στα άρθρα 3, 5, 6 και… έχουν ως ακολούθως: ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ `Η ΥΦΙΣΤΑΝΤΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ, ΕΠΕΚΤΑΣΕΙΣ `Η/ΚΑΙ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΣ … 1. Προκαταρκτική παρατήρηση – Οι υποχρεώσεις που προβλέπονται στο παρόν παράρτημα εφαρμόζονται κάθε φορά που το απαιτούν τα χαρακτηριστικά του χώρου εργασίας ή της δραστηριότητας, οι περιστάσεις ή ο κίνδυνος. 2. … 14. Προστασία από πτώσεις και πτώση αντικειμένων – Ζώνες κινδύνου 14.1. Θέσεις εργασίας, διάδρομοι, εξέδρες, πλατύσκαλα, πεζογέφυρες, κεκλιμένα επίπεδα και κάθε άλλο δάπεδο που έχουν πρόσβαση οι εργαζόμενοι και που βρίσκεται σε ύψος μεγαλύτερο του 0.75 μέτρα πρέπει να έχει σε κάθε ελεύθερη πλευρά προστατευτικό έναντι πτώσης προπέτασμα. Το προστατευτικό προπέτασμα πρέπει να έχει ύψος τουλάχιστον 1.00 μέτρο από το δάπεδο, να είναι συμπαγές στηθαίο ή κιγκλίδωμα με χειρολισθήρα (κουπαστή), θωράκιο (σοβατεπί) ύψους τουλάχιστον 0.15 μέτρα και ράβδο μεσοδιαστήματος ή αντί αυτής να έχει πλέγμα ή άλλη κατάλληλη κατασκευή που να μην επιτρέπει την διαμέσου χειρολισθήρα και θωρακίου πτώση εργαζομένου. 14.2. …» και στο άρθρο 12 ότι: «1. Σε κάθε εργοδότη, κατασκευαστή, παρασκευαστή, εισαγωγέα ή προμηθευτή, που παραβαίνει τις διατάξεις του παρόντος διατάγματος επιβάλλονται, ανεξάρτητα από τις ποινικές κυρώσεις, οι διοικητικές κυρώσεις του άρθρου 24 του ν. 2224/94 με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 6 της ΚΥΑ 88555/3293/30.9.88 που κυρώθηκε με το άρθρο 39 του ν. 1836/89.». Τέλος, στο άρθρο 10 της ως άνω Οδηγίας ορίζεται ότι: «1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις, για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία, το αργότερο μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1992. Πληροφορούν αμέσως την Επιτροπή σχετικά. Ωστόσο, όσον αφορά την Ελληνική Δημοκρατία, η εφαρμοζόμενη ημερομηνία είναι η 31η Δεκεμβρίου 1994. 2. Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το κείμενο των διατάξεων εσωτερικού δικαίου που έχουν ήδη θεσπίσει ή θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία. …»). Όπως παγίως κρίνεται, ελλείψει εναρμονίσεως της νομοθεσίας της Ένωσης στον τομέα των κυρώσεων, οι οποίες επιβάλλονται σε περίπτωση μη τηρήσεως των προϋποθέσεων που προβλέπει σύστημα το οποίο έχει θεσπιστεί βάσει της ενωσιακής νομοθεσίας, τα κράτη μέλη είναι αρμόδια να επιλέγουν τις κυρώσεις που θεωρούν κατάλληλες. Οφείλουν, πάντως, να ασκούν την αρμοδιότητα αυτή τηρώντας το δίκαιο της Ένωσης και τις γενικές αρχές του (πρβλ. C-544/19 ECOTEX BULGARIA σκ. 84 ECLI:EU:C:2021:803). Μεταξύ δε των γενικών αυτών αρχών, περιλαμβάνεται τόσο η αρχή της μη αναδρομικότητας των κυρωτικών διατάξεων (ποινικής και διοικητικής φύσης), η οποία αποτελεί κοινή αρχή όλων των εννόμων τάξεων των κρατών μελών και έχει καθιερωθεί με το άρθρο 7 παράγραφος 1 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών (υπό την έννοια αυτή πρβλ. C-308/06 Intertanko κ.λπ. σκ. 70 ECLI:EU:C:2008:312, C-198/01 CIF σκ. 53 ECLI:EU:C:2003:430), όσο και η αρχή της ασφάλειας του δικαίου, η οποία επιτάσσει κάθε πραγματική κατάσταση, όπως η τέλεση διοικητικής παράβασης, να εκτιμάται, κατά κανόνα, βάσει των κανόνων δικαίου που ισχύουν κατά τον χρόνο που η κατάσταση αυτή διαμορφώνεται (πρβλ. C-181/20 VYSOČINA WIND σκ. 47 ECLI:EU:C:2022:51).
3. Επειδή, ο Κώδικας νόμων για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων (ΚΝΥΑΕ), που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 3850/10 (Α΄ 84), ορίζει στο άρθρο 71 ότι: «Διοικητικές κυρώσεις 1. Σε κάθε εργοδότη, κατασκευαστή, παρασκευαστή, εισαγωγέα, προμηθευτή που παραβαίνει τις διατάξεις της νομοθεσίας για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων ανεξάρτητα από τις ποινικές κυρώσεις, επιβάλλεται με αιτιολογημένη πράξη του αρμόδιου Προϊσταμένου Κέντρου Πρόληψης Επαγγελματικού Κινδύνου ή του ελέγξαντος Ειδικού Επιθεωρητή Εργασίας και ύστερα από προηγούμενη πρόσκληση του εργοδότη για παροχή εξηγήσεων: α) πρόστιμο για καθεμία παράβαση, από πεντακόσια ευρώ (500,00 Ε) μέχρι πενήντα χιλιάδες ευρώ (50.000,00 Ε), β) προσωρινή διακοπή της λειτουργίας συγκεκριμένης παραγωγικής διαδικασίας ή τμήματος ή τμημάτων ή του συνόλου της επιχείρησης ή εκμετάλλευσης για χρονικό διάστημα μέχρι έξι ημερών. 2. … 3. Κατά την επιλογή και επιβολή των παραπάνω διοικητικών ποινών λαμβάνονται υπόψη ιδίως: α) η αμεσότητα, η σοβαρότητα και η έκταση του κινδύνου, β) η σοβαρότητα της παράβασης, η τυχόν επαναλαμβανόμενη μη συμμόρφωση στις υποδείξεις των αρμόδιων οργάνων, οι παρόμοιες παραβάσεις για τις οποίες έχουν επιβληθεί κυρώσεις στο παρελθόν και ο βαθμός υπαιτιότητας. 4. Πριν από την επιβολή των παραπάνω διοικητικών κυρώσεων μπορεί να χορηγηθεί εύλογη προθεσμία μέχρι τριάντα ημερών για συμμόρφωση ή να παραταθεί μία μόνο φορά η προθεσμία έως και δέκα ημέρες, αν κριθεί ότι εκείνη που χορηγήθηκε αρχικά δεν ήταν επαρκής. 5. Ως προς τη διαδικασία επιβολής προστίμου εφαρμόζεται το άρθρο 16 παρ. 2 του ν. 2639/98 όπως ισχύει … 7. Με αποφάσεις του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, που εκδίδονται ύστερα από γνώμη του Σ.Υ.Α.Ε. και δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, μπορεί να αυξάνονται τα όρια των προστίμων της παραγράφου 1 περ. Α΄. 8. …». Περαιτέρω, το προαναφερόμενο άρθρο 16 του ν. 2639/98 (Α΄ 205) καταργήθηκε από το άρθρο 33 παρ. 14 του ν. 3996/11 «Αναμόρφωση του Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας, ρυθμίσεις θεμάτων Κοινωνικής Ασφάλισης και άλλες διατάξεις» (Α΄ 170), στο άρθρο 1 του οποίου ορίζεται ότι: «Συνιστάται στο Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας (Σ.ΕΠ.Ε.), το οποίο υπάγεται απευθείας στον Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης …», στο άρθρο 2 ότι: «1. Έργο του Σ.ΕΠ.Ε. είναι η επίβλεψη και ο έλεγχος της εφαρμογής των διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας, … 2. Για την εκτέλεση του έργου του, το Σ.ΕΠ.Ε. έχει τις εξής αρμοδιότητες: α. Επιθεωρεί και ελέγχει τους χώρους εργασίας με κάθε πρόσφορο μέσο, προβαίνει σε κάθε είδους αναγκαία εξέταση και έλεγχο σε όλες τις επιχειρήσεις και εκμεταλλεύσεις … και γενικότερα σε κάθε ιδιωτικό ή δημόσιο χώρο εργασίας ή εκμετάλλευσης ή χώρο όπου πιθανολογείται ότι απασχολούνται εργαζόμενοι … και επιβλέπει την τήρηση και εφαρμογή: αα) των διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας της σχετικής ιδίως με τους όρους και τις συνθήκες εργασίας … την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων …» και στο άρθρο 24, όπως αυτό ίσχυε κατά τον κρίσιμο εν προκειμένω χρόνο, ότι: «1. Στον εργοδότη που παραβαίνει τις διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας επιβάλλεται ύστερα από προηγούμενη πρόσκληση για παροχή εξηγήσεων Α. Πρόστιμο για καθεμία παράβαση από τριακόσια (300) ευρώ μέχρι πενήντα χιλιάδες (50.000) ευρώ με αιτιολογημένη πράξη είτε του αρμόδιου Προϊσταμένου Τμήματος Επιθεώρησης κατόπιν σχετικής εισήγησης του Επιθεωρητή Εργασίας που διενήργησε τον έλεγχο είτε του αρμόδιου Προϊσταμένου Περιφερειακής Διεύθυνσης Επιθεώρησης κατόπιν σχετικής εισήγησης του αντίστοιχου Προϊσταμένου Τμήματος Επιθεώρησης είτε του Ειδικού Επιθεωρητή Εργασίας που διενήργησε τον έλεγχο. … 2. Για την επιβολή των παραπάνω διοικητικών κυρώσεων συνεκτιμώνται τα εξής κριτήρια: η σοβαρότητα της παράβασης, η τυχόν επαναλαμβανόμενη μη συμμόρφωση στις υποδείξεις των αρμόδιων οργάνων, οι παρόμοιες παραβάσεις για τις οποίες έχουν επιβληθεί κυρώσεις στο παρελθόν, ο βαθμός υπαιτιότητας, ο αριθμός των εργαζομένων, το μέγεθος της επιχείρησης, το καθεστώς απασχόλησης, ο αριθμός των εργαζομένων που θίγονται και η υπαγωγή της επιχείρησης σε μία από τις κατηγορίες του άρθρου 10 του ν. 3850/10 (Α΄ 84). … 3. … 4. Με απόφαση του Υπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης προσδιορίζονται συγκεκριμένα ποσά ανά παράβαση της περίπτωσης β΄ της παραγράφου 3. 5. Η πράξη επιβολής προστίμου κατά τα ανωτέρω κοινοποιείται με απόδειξη στον παραβάτη. Κατά της πράξης επιβολής προστίμου ασκείται προσφυγή ουσίας μέσα σε εξήντα ημέρες από την κοινοποίησή της ενώπιον του Διοικητικού Πρωτοδικείου. … 8. Η υπ’ αριθμ. 2063/Δ1/632/2011 απόφαση της Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης (Β΄ 266), που εκδόθηκε κατ΄ εξουσιοδότηση του άρθρου 16 του ν. 2639/98 … καθώς και οι διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας, όπως του ν. 3850/2010, περί επιβολής κυρώσεων από τους Επιθεωρητές Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία εξακολουθούν να ισχύουν μέχρι εκδόσεως των υπουργικών αποφάσεων που ρυθμίζουν κατά τρόπο διάφορο την κατηγοριοποίηση, τη διαδικασία, τα κριτήρια και το ύψος των επιβαλλόμενων προστίμων σύμφωνα με το παρόν άρθρο. Μετά την έκδοση των υπουργικών αποφάσεων του παρόντος άρθρου καταργείται κάθε αντίθετη διάταξη που ρυθμίζει κατά τρόπο διαφορετικό την κατηγοριοποίηση των προστίμων, τα κριτήρια, το ύψος και τη διαδικασία επιβολής αυτών. 9. …». Εξάλλου, στο άρθρο 102 του Μέρους V «Σύσταση Ανεξάρτητης Αρχής “Επιθεώρησης Εργασίας”» του ν. 4808/21 (Α΄ 101) ορίζεται ότι: 1. Συνιστάται ανεξάρτητη διοικητική αρχή χωρίς νομική προσωπικότητα με την επωνυμία «Επιθεώρηση Εργασίας» και σκοπό τον έλεγχο της εφαρμογής της εργατικής νομοθεσίας. 2. … 5. Από την έναρξη λειτουργίας της Επιθεώρησης Εργασίας καταργούνται το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας (Σ.Ε.Π.Ε.) και η θέση του Γενικού Επιθεωρητή, η Επιθεώρηση Εργασίας καθίσταται καθολικός διάδοχός του και υποκαθίσταται αυτοδίκαια και χωρίς καμία άλλη διατύπωση σε όλα τα δικαιώματα, απαιτήσεις, υποχρεώσεις, έννομες σχέσεις και εκκρεμείς δίκες του Σ.Ε.Π.Ε.. … 6. … Από την έναρξη λειτουργίας της, όπου στις κείμενες διατάξεις αναφέρεται το Σ.Ε.Π.Ε., νοείται η Επιθεώρηση Εργασίας …» και στο άρθρο 103 ότι: «1. Από την έναρξη λειτουργίας της, η Επιθεώρηση Εργασίας ασκεί τις αρμοδιότητες του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας (Σ.Ε.Π.Ε.) που προβλέπονται στο άρθρο 2 του ν. 3996/11 (Α΄ 170) [μεταξύ άλλων η επίβλεψη της τήρησης και εφαρμογής των διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας της σχετικής ιδίως με την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων], και σε κάθε άλλη διάταξη της κείμενης νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένων των κανονιστικών πράξεων του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, καθώς και τις αρμοδιότητες που της ανατίθενται με τον παρόντα νόμο. …», ενώ η δεύτερη παράγραφος του ανωτέρω άρθρου 103 προβλέπει τις ελεγκτικές εξουσίες της ανεξάρτητης αυτής αρχής, όπως αυτές περιγράφονται στο άρθρο 2 του ν. 3996/11.
4. Επειδή, περαιτέρω, κατ’ εξουσιοδότηση του άρθρου 24 παρ. 2 του ν. 3996/11, όπως αντικαταστάθηκε ως άνω από το άρθρο 60 παρ. 1 ν. 4611/19, εκδόθηκε αρχικά η με αριθ. 29164/755/27.06.19 απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων (Β΄ 2686), η οποία, ακολούθως, καταργήθηκε με την, κατ’ εφαρμογή της ίδιας ως άνω εξουσιοδοτικής διάταξης, εκδοθείσα με αριθ. 60201/Δ7.1422/20.12.19 απόφαση του ίδιου Υπουργού «Κατηγοριοποίηση παραβάσεων και καθορισμός ύψους προστίμων που επιβάλλονται από τους Επιθεωρητές Εργασιακών σχέσεων του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ)» (Β΄ 4997/31.12.19). Σύμφωνα, πάντως, με το άρθρο 4 της με αριθ. 60201/Δ7.1422/20.12.19 απόφασης, από την δημοσίευσή της έπαυσε μεν να ισχύει η 29164/755/27.06.19 απόφαση της ως προς το κεφάλαιο Α του άρθρου 1 και τα σχετικά με αυτό ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ Ι και ΙΙ, αλλά διατηρήθηκαν σε ισχύ το Κεφάλαιο Β και το ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ. Στο δε διατηρηθέν εν ισχύ κεφάλαιο της 29164/755/27.06.19 απόφασης προβλέπονται, μεταξύ άλλων τα εξής: ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΜΕΘΟΔΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΠΡΟΣΤΙΜΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟ-ΚΡΙΤΗΡΙΑ Τα πρόστιμα επιβάλλονται με τη συνεκτίμηση τεσσάρων (4) βασικών μεταβλητών κριτηρίων και ενός (1) υπο-κριτηρίου. Τα βασικά κριτήρια είναι τα εξής: i) Αριθμός εργαζομένων (ΑΕ). ii) Σοβαρότητα των συνεπειών της παράβασης και έκτασης του κινδύνου (Σ). iii) Κατηγορία επιχείρησης (Κ), με βάση το άρθρο 10 του ν. 3850/10 (ΦΕΚ 84/τ.Α΄/2-6-10) «Κύρωση του Κώδικα νόμων για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων» και iv) Υποτροπή της επιχείρησης (Υ). Ως υποτροπή νοείται: … Η έλλειψη συνδρομής της υπό στοιχείο iv μεταβλητής κριτηρίου δεν επηρεάζει την επιβολή του προστίμου όταν συντρέχουν οι προϋποθέσεις των λοιπών μεταβλητών κριτηρίων. … Κάθε μια από τις τρεις (3) μεταβλητές κριτήρια (ΑΕ, Σ και Κ) λαμβάνει πέντε (5) διακριτές τιμές σύμφωνα με τους ακόλουθους πίνακες: ΠΙΝΑΚΑΣ 1: ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ (ΑΕ) ΑΕ = Δείκτης μεταβολής αριθμού εργαζομένων ΔΕΙΚΤΕΣ … 5 … ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ 21-50 … ΠΙΝΑΚΑΣ 2: ΣΟΒΑΡΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΣΥΝΕΠΕΙΩΝ ΤΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (Σ) Σ = Δείκτης σοβαρότητας των συνεπειών της παράβασης και έκτασης κινδύνου ΔΕΙΚΤΕΣ 1 Σοβαρότητα των συνεπειών της παράβασης και της έκτασης κινδύνου ΧΑΜΗΛΗ {ενδεικτικά αναφέρονται διατάξεις σχετικές με θέματα διαχείρισης Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας (ΥΑΕ), όπως ημερολόγιο μέτρων ασφαλείας, βιβλίο υποδείξεων Τεχνικού Ασφάλειας και Γιατρού Εργασίας, γραπτή εκτίμηση των υφιστάμενων κατά την εργασία κινδύνων, η εκ των προτέρων γνωστοποίηση οικοδομικού έργου, σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας και φάκελος Ασφάλειας και Υγείας, ειδικό βιβλίο ατυχημάτων, τέλη κυκλοφορίας σε μηχάνημα έργου (ΜΕ), πινακίδες ΜΕ, στοιχεία ασφάλισης ΜΕ} 2 ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ 3 ΥΨΗΛΗ … Όταν η παράβαση δεν αφορά θέματα διαχείρισης Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας (ΥΑΕ), το Σ λαμβάνει πάντα τιμές μεγαλύτερες της μονάδας (Σ>1): Ενδεικτικός κατάλογος παραβάσεων που δεν αφορούν θέματα διαχείρισης ΥΑΕ (Σ>1) α. Κίνδυνος πτώσης από ύψος από τη μη λήψη προληπτικών μέτρων ασφαλείας στις κατασκευές (ακατάλληλες σκαλωσιές, ανοίγματα δαπέδων, φρεάτια ανελκυστήρων χωρίς εξασφάλιση έναντι πτώσης, πέρατα πλακών χωρίς προστασία έναντι πτώσης) β. … ΠΙΝΑΚΑΣ 3: ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 10 ΤΟΥ ν. 3850/10 (Κ) Κ = Δείκτης Κατηγορίας επιχείρησης Α, Β ή Γ με βάση το άρθρο 10 του ν. 3850/10 ΔΕΙΚΤΕΣ 4 ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Κατηγορία Β΄ … Για τις επιχειρήσεις που υπάγονται στην Α΄ κατηγορία, ο αριθμοδείκτης θα παίρνει πάντα τη μέγιστη τιμή 5.Η επιλογή των αριθμοδεικτών 1, 2 (κατηγορία Γ) και 3, 4 (κατηγορία Β) επαφίεται στην κρίση των αρμοδίων, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, οργάνων λαμβάνοντας υπόψη τη συνολική εικόνα της επιχείρησης σχετικά με την ασφάλεια και την υγεία. 2. ΒΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΕΠΙΒΑΛΛΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΣΤΙΜΟΥ Η εκτίμηση προστίμου είναι το γινόμενο των ακόλουθων τριών (3) μεταβλητών κριτηρίων: ΕΠ=ΑΕ*Σ*Κ (μαθηματικός τύπος) Γινόμενο ΕΠ: ανάλογα με την υποτροπή της επιχείρησης (Υ) το ποσό του προστίμου καθορίζεται, κατά την κρίση των αρμοδίων, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, οργάνων, στις αμέσως επόμενες κλίμακες (Χi+1) ή (Χi+2) του τελευταίου πίνακα υπολογισμού, λαμβάνοντας υπόψη το Βαθμό Συνεργασίας (ΒΣ). Βήμα 1: Μαθηματικός τύπος υπολογισμού εύρους εκτιμώμενου προστίμου (πέντε βαθμίδες) ΕΠ= ΑΕ (1,3,5,7,9)*Σ(1,2,3,4,9)*Κ (1,2,3,4,5) … Βήμα 2: Κλίμακες προσδιορισμού του ύψους των προστίμων (έξι κλίμακες) Κλίμακες Xi 3η κλίμακα ΟΡΙΑ ΓΙΝΟΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ (ΕΠ) Από 23 έως και 45 ΕΥΡΟΣ ΠΡΟΣΤΙΜΩΝ ΕΛΑΧΙΣΤΟ 5.001,00 € 10.400,00 € ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΠΡΟΣΤΙΜΩΝ Μεσαίο Βήμα 3 … Βήμα 4 Μετά τον υπολογισμό του αρχικού εύρους αναφοράς και για τον ακριβή προσδιορισμό του βασικού ποσού του προστίμου (ΒΠ), λαμβάνεται υπ΄ όψιν ο Βαθμός Συνεργασίας (ΒΣ), χωρίς γραμμική παρεμβολή ανάμεσα στην αρχική και τελική τιμή της εκάστοτε κλίμακας (Xi). 3. ΑΝΑΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΒΑΣΙΚΟΥ ΠΟΣΟΥ Όταν συντρέχουν ειδικοί λόγοι, μπορεί να αναπροσαρμοσθεί το βασικό ποσό προστίμου προς τα πάνω: …». Εν συνεχεία, η ως άνω 60201/Δ7.1422/20.12.19 απόφαση καταργήθηκε βάσει της, κατ’ εξουσιοδότηση των διατάξεων των άρθρων 22 και 123 του ν. 4808/21, καθώς και των διατάξεων του άρθρου 24 παρ. 1Α και 2 του ν. 3996/11, εκδοθείσας 80016/31.08.22 απόφασης του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων «Κατηγοριοποίηση παραβάσεων και καθορισμός ύψους προστίμων που επιβάλλονται από την Επιθεώρηση Εργασίας για παραβάσεις: α) κοινής εργατικής νομοθεσίας, β) βίας και παρενόχλησης στην εργασία, γ) συστήματος ψηφιακής κάρτας εργασίας, καθώς και δ) για ευθέως αποδεικνυόμενες παραβάσεις εργατικής νομοθεσίας και υγείας και ασφάλειας στην εργασία» (Β΄ 4629/01.09.22). Μετά δε την τροποποίηση της τελευταίας υπουργικής απόφασης με την όμοια 13364/2023 (Β΄ 618/09.02.23) με τίτλο «Κατηγοριοποίηση παραβάσεων και καθορισμός ύψους προστίμων που επιβάλλονται από την Επιθεώρηση Εργασίας για παραβάσεις: α) κοινής εργατικής νομοθεσίας, β) βίας και παρενόχλησης στην εργασία, γ) συστήματος ψηφιακής κάρτας εργασίας, καθώς και δ) για ευθέως αποδεικνυόμενες παραβάσεις εργατικής νομοθεσίας και υγείας και ασφάλειας στην εργασία», κατηγοριοποιήθηκαν οι παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας και καθορίσθηκαν μέθοδοι υπολογισμού των επιβαλλομένων προστίμων με τη συνεκτίμηση των προβλεπόμενων στην απόφαση αυτή κριτηρίων. Συγκεκριμένα, στο άρθρο 1 της ανωτέρω υπουργικής απόφασης ορίσθηκε ότι τα βασικά κριτήρια που συνεκτιμώνται για την επιβολή των προβλεπόμενων προστίμων είναι η σοβαρότητα της παράβασης, ο αριθμός των εργαζομένων της επιχείρησης, η υποτροπή της επιχείρησης, ο βαθμός συνεργασίας της και ο αριθμός των εργαζομένων τους οποίους αφορά η διαπιστωθείσα παράβαση, ενώ στο παράρτημα Ι της ανωτέρω αποφάσεως αναφέρονται οι παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας, η τέλεση των οποίων επισύρει την κύρωση του προστίμου.
5. Επειδή, με το άρθρο πρώτο του ν. 3671/08 (Α΄ 129) κυρώθηκε από την Ελλάδα η από 13.12.07 Συνθήκη της Λισσαβώνας (EE C 306/17.12.07). Με τη Συνθήκη αυτή, η οποία τέθηκε σε ισχύ την 1η.12.2009, τροποποιήθηκαν η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η Συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ορισμένες συναφείς πράξεις. Με το άρθρο 6 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) -όπως αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 στχ. 8 της Συνθήκης της Λισσαβώνας [βλ. ενοποιημένη απόδοση της ΣΕΕ στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) C 83/30.3.10, C 326/26.10.12 και ήδη C 202/7.6.16]- ορίσθηκαν τα ακόλουθα: «1. Η Ένωση αναγνωρίζει τα δικαιώματα, τις ελευθερίες και τις αρχές που περιέχονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 7ης Δεκεμβρίου 2000, όπως προσαρμόσθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2007, στο Στρασβούργο, ο οποίος έχει το ίδιο νομικό κύρος με τις Συνθήκες. Οι διατάξεις του Χάρτη δεν συνεπάγονται καμία επέκταση των αρμοδιοτήτων της Ένωσης, όπως αυτές ορίζονται στις Συνθήκες. Τα δικαιώματα, οι ελευθερίες και οι αρχές του Χάρτη ερμηνεύονται σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις του τίτλου VII του Χάρτη που διέπουν την ερμηνεία και την εφαρμογή του και λαμβανομένων δεόντως υπόψη των επεξηγήσεων οι οποίες αναφέρονται στον Χάρτη και στις οποίες μνημονεύονται οι πηγές των εν λόγω διατάξεων. 2. … 3. Τα θεμελιώδη δικαιώματα, όπως κατοχυρώνονται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών και όπως απορρέουν από τις κοινές συνταγματικές παραδόσεις των κρατών μελών, αποτελούν μέρος των γενικών αρχών του δικαίου της Ένωσης». Περαιτέρω, ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής Χάρτης ή ΧΘΔΕΕ, ΕΕ C 303/14.12.07, C 83/30.3.10, C 326/26.10.12 και ήδη C 202/7.6.16) ορίζει στο άρθρο 41 “Δικαίωμα χρηστής διοίκησης” ότι: «1. Κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα στην αμερόληπτη, δίκαιη και εντός ευλόγου προθεσμίας εξέταση των υποθέσεών του από τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης. 2. Το δικαίωμα αυτό περιλαμβάνει ιδίως: α) το δικαίωμα κάθε προσώπου σε προηγούμενη ακρόαση πριν να ληφθεί ατομικό μέτρο εις βάρος του …», στο άρθρο 47 “Δικαίωμα πραγματικής προσφυγής και αμερόληπτου δικαστηρίου” ότι: «Κάθε πρόσωπο του οποίου παραβιάστηκαν τα δικαιώματα και οι ελευθερίες που διασφαλίζονται από το δίκαιο της Ένωσης, έχει δικαίωμα πραγματικής προσφυγής ενώπιον δικαστηρίου, τηρουμένων των προϋποθέσεων που προβλέπονται στο παρόν άρθρο. Κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα να δικασθεί η υπόθεσή του δίκαια, δημόσια και εντός εύλογης προθεσμίας, από ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστήριο, που έχει προηγουμένως συσταθεί νομίμως. Κάθε πρόσωπο έχει τη δυνατότητα να συμβουλεύεται δικηγόρο και να του αναθέτει την υπεράσπιση και εκπροσώπησή του. Σε όσους δεν διαθέτουν επαρκείς πόρους, παρέχεται δικαστική αρωγή, εφόσον η αρωγή αυτή είναι αναγκαία για να εξασφαλισθεί η αποτελεσματική πρόσβαση στη δικαιοσύνη» και στο άρθρο 51 “Πεδίο εφαρμογής” ότι: «1. Οι διατάξεις του παρόντος Χάρτη απευθύνονται στα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης, τηρουμένης της αρχής της επικουρικότητας, καθώς και στα κράτη μέλη, μόνον όταν εφαρμόζουν το δίκαιο της Ένωσης. Κατά συνέπεια, οι ανωτέρω σέβονται τα δικαιώματα, τηρούν τις αρχές και προάγουν την εφαρμογή τους, σύμφωνα με τις αντίστοιχες αρμοδιότητές τους και εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων της Ένωσης, όπως της απονέμονται από τις Συνθήκες. 2. …». Εξάλλου, στις Επεξηγήσεις σχετικά με τον ανωτέρω Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ C 303/14.12.07) διαλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, ότι το άρθρο 41 βασίζεται στην ύπαρξη της Ένωσης ως κοινότητας δικαίου, τα χαρακτηριστικά της οποίας αναπτύχθηκαν από τη νομολογία στην οποία κατοχυρώνεται μεταξύ άλλων η χρηστή διοίκηση ως γενική αρχή δικαίου, οι εκφράσεις δε του δικαιώματος αυτού που περιέχονται στις δύο πρώτες παραγράφους απορρέουν από τη νομολογία, ότι το πρώτο και το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 47 βασίζονται αντίστοιχα στις διατάξεις των άρθρων 13 και 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, καθώς και ότι «σκοπός του άρθρου 51 είναι να προσδιορισθεί το πεδίο εφαρμογής του Χάρτη. Επιδιώκει να καταστήσει σαφές ότι ο Χάρτης εφαρμόζεται κατ’ αρχάς στα θεσμικά και λοιπά όργανα της Ένωσης με την τήρηση της αρχής της επικουρικότητας. Η διάταξη αυτή ακολουθεί πιστά το άρθρο 6, παράγραφος 2, της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το οποίο επέβαλε στην Ένωση υποχρέωση σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων, καθώς και την εντολή που έδωσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κολωνίας. … Όσον αφορά τα κράτη μέλη, από τη νομολογία του Δικαστηρίου απορρέει πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η υποχρέωση σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων που καθορίζονται στο πλαίσιο της Ένωσης επιβάλλεται στα κράτη μέλη μόνον όταν ενεργούν εντός του πεδίου εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης…». Κατά την έννοια του άρθρου 51 του Χάρτη, προκειμένου να καθοριστεί αν εθνικό μέτρο εμπίπτει στην εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης, εξετάζεται, μεταξύ άλλων στοιχείων, αν η επίμαχη εθνική κανονιστική ρύθμιση αποσκοπεί στην εφαρμογή μιας διατάξεως του δικαίου της Ένωσης (πρβλ. C-390/12 Pfleger κ.λπ. σκ. 33-34 ECLI:EU:C:2014:281, πρβλ. ΣτΕ 592/2023 σκ. 18). Περαιτέρω, κατά την εφαρμογή του εσωτερικού δικαίου, τα εθνικά δικαστήρια οφείλουν να λάβουν υπόψη όλους τους κανόνες του και τις αναγνωριζόμενες από αυτό μεθόδους, προκειμένου να το ερμηνεύσουν, στο μέτρο του δυνατού, σύμφωνα με το γράμμα και με τον σκοπό του ενωσιακού δικαίου και να εξασφαλιστεί η πλήρης αποτελεσματικότητα του τελευταίου (βλ. C-573/17 Popławski σκ. 55 ECLI:EU:C:2019:530). Η ως άνω αρχή της σύμφωνης προς το δίκαιο της Ένωσης ερμηνείας απαιτεί να λάβει υπόψη το εθνικό δικαστήριο, κατά περίπτωση, το σύνολο του εθνικού δικαίου για να εκτιμήσει σε ποιο βαθμό αυτό μπορεί να εφαρμοστεί, έτσι ώστε να μην έχει αποτέλεσμα αντίθετο προς το επιδιωκόμενο με οδηγία . Έτσι, τα εθνικά δικαστήρια έχουν τη δυνατότητα να ερμηνεύσουν το εθνικό δίκαιο κατά τρόπο που άγει στο ίδιο αποτέλεσμα για τον κάτοχο δικαιώματος απορρέοντος από το δίκαιο της Ένωσης, αποφεύγοντας τοιουτοτρόπως τυχόν σύγκρουση μεταξύ ενωσιακού και εθνικού δικαίου (πρβλ. C-882/19 Sumal σκ. 71 ECLI:EU:C:2021:800, C-554/14 Ognyanov σκ. 66 ECLI:EU:C:2016:835 και όσον αφορά την υποχρέωση σύμφωνης προς οδηγία ερμηνείας πρβλ. C-106/89 Marleasing σκ. 8 ECLI:EU:C:1990:395 και C-282/10 Dominguez σκ. 23-27 ECLI:EU:C:2012:33). Εξάλλου, το ζήτημα αν εθνική διάταξη πρέπει να μείνει ανεφάρμοστη ως αντίθετη προς το δίκαιο της Ένωσης τίθεται μόνο σε περίπτωση κατά την οποία δεν είναι δυνατή καμία σύμφωνη προς το δίκαιο της Ένωσης ερμηνεία της διατάξεως αυτής (C-122/17 Smith σκ. 41 ECLI:EU:C:2018:631).
6. Επειδή, επιπλέον, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το δικαίωμα ακρόασης αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των δικαιωμάτων άμυνας, o σεβασμός των οποίων συνιστά γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης (βλ. C-349/07 Sopropé σκ. 36 ECLI:EU:C:2008:746, C-298/16 Ispas σκ. 26 ECLI:EU:C:2017:843), κατοχυρώνεται σήμερα όχι μόνον με τα άρθρα 47 και 48 του Χάρτη, τα οποία εγγυώνται τον σεβασμό των δικαιωμάτων άμυνας και του δικαιώματος για δίκαιη δίκη στο πλαίσιο κάθε δικαστικής διαδικασίας, αλλά και με το άρθρο 41 του Χάρτη, το οποίο διασφαλίζει το δικαίωμα χρηστής διοικήσεως (ως προς την επίκληση του άρθρου 41 του Χάρτη βλ. C-141/12 και C-372/12 YS κ.λπ. σκ. 67 ECLI:EU:C:2014:2081) έχει, δε, ως αποδέκτες τις εθνικές αρχές των κρατών-μελών όταν λαμβάνουν αποφάσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (βλ. αντί άλλων C-349/07 Sopropé σκ. 38). Το δικαίωμα αυτό έχει ευρύτατο περιεχόμενο στην έννομη τάξη της Ένωσης, εφαρμόζεται σε κάθε διαδικασία δυνάμενη να καταλήξει στην έκδοση βλαπτικής πράξεως (βλ. αντί άλλων C-349/07 Sopropé σκ. 36). Ειδικότερα, το δικαίωμα ακρόασης, το οποίο εγγυάται σε όλους τη δυνατότητα να καθιστούν γνωστή, λυσιτελώς και ουσιαστικώς (C-28/05 Dokter κ.λπ. σκ. 74 ECLI:EU:C:2006:408, C-276/12 Sabou σκ. 38 ECLI:EU:C:2013:678, C-349/07 Sopropé σκ. 37), την άποψή τους κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας και πριν την έκδοση οποιασδήποτε απόφασης που θα μπορούσε να επηρεάσει δυσμενώς τα συμφέροντά τους, αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στην παροχή προς τον ενδιαφερόμενο της δυνατότητας να διορθώσει ένα λάθος ή να προβάλει στοιχεία σχετικά με την προσωπική του κατάσταση, που συνηγορούν υπέρ του να ληφθεί ή να μη ληφθεί η απόφαση ή να έχει αυτή ορισμένο περιεχόμενο. Αντιστοίχως, συνεπάγεται υποχρέωση της διοίκησης να μελετά με τη δέουσα προσοχή τις παρατηρήσεις του ενδιαφερομένου, εξετάζοντας με επιμέλεια και αμεροληψία όλα τα κρίσιμα στοιχεία της συγκεκριμένης υποθέσεως και αιτιολογώντας εμπεριστατωμένως την απόφασή της (C-349/07 Sopropé σκ. 49-50, C-269/90 Technische Universität München σκ. 14 ECLI:EU:C:1991:438, C-166/13 Mukarubega σκ. 46-48 ECLI:EU:C:2014:2336, C-249/13 Boudjlida σκ. 36-38 ECLI:EU:C:2014:2431, C-277/11 M. σκ. 88 ECLI:EU:C:2012:744). Περαιτέρω, οι εθνικές αρχές και τα εθνικά δικαστήρια δύνανται να εφαρμόζουν εθνικά πρότυπα προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων, υπό τον όρο ότι η εφαρμογή αυτή δεν διακυβεύει το επίπεδο προστασίας που προβλέπει ο Χάρτης, όπως ερμηνεύεται από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ούτε την υπεροχή, την ενότητα ή την αποτελεσματικότητα του δικαίου της Ένωσης (C-42/17 M.A.S. και M.B. σκ. 47 ECLI:EU:C:2017:936). Κατά τη νομολογία, εξάλλου, του ίδιου Δικαστηρίου, ο σεβασμός του δικαιώματος ακρόασης, που δεν αποτελεί απόλυτο προνόμιο αλλά υπό προϋποθέσεις υπόκειται σε περιορισμούς (C-249/13 Boudjlida σκ. 43), επιβάλλεται ακόμη και όταν η εφαρμοστέα ενωσιακή νομοθεσία δεν προβλέπει ρητώς μια τέτοια διατύπωση (C-249/13 Boudjlida σκ. 39). Στην περίπτωση αυτή, τα κράτη-μέλη λαμβάνουν, στα πλαίσια της διαδικαστικής τους αυτονομίας, τα κατάλληλα μέτρα τηρώντας τις αρχές της ισοδυναμίας και της αποτελεσματικότητας [C-349/07 Sopropé σκ. 44, C-383/13 PPU G. και R. σκ. 35 ECLI:EU:C:2013:533, C-166/13 Mukarubega σκ. 52, C-249/13 Boudjlida σκ. 42, πρβλ. ως προς το κριτήριο της αποτελεσματικότητας και C-498/22 έως C 500/22 Novo Banco κ.λπ. σκ. 87 ECLI:EU:C:2024:686, C-194/19 Βελγικό Δημόσιο (Éléments postérieurs à la décision de transfert) σκ. 43 ECLI:EU:C:2021:270].
7. Επειδή, στην προκείμενη περίπτωση, από τα στοιχεία της δικογραφίας προκύπτουν τα εξής: Στις 25.10.23 περιήλθε σε γνώση των οργάνων της καθ’ ης αρχής ότι στις 27.09.23 εφέρετο να έχει συμβεί εργατικό ατύχημα στις εγκαταστάσεις της προσφεύγουσας σε υπάλληλο αυτής. Στις 03.11.23 κλιμάκιο ελεγκτών της ΠΔΕΑΥΕ Μακεδονίας – Θράκης στο πλαίσιο διερεύνησης του ατυχήματος διενήργησε αυτοψία και έλεγχο για θέματα ασφάλειας και υγείας στην εταιρία της προσφεύγουσας, η οποία ιδρύθηκε κατά τα ιστορούμενα στο δικόγραφο της προσφυγής το έτος 1992 και δραστηριοποιείται στην επεξεργασία, τυποποίηση και εμπορία αγροτικών προϊόντων. Ο έλεγχος για θέματα ασφάλειας και υγείας ξεκίνησε από τον χώρο υποδοχής της εταιρίας. Εκεί, διαπιστώθηκε ότι υπήρχε κλίμακα μαρμάρινης επίστρωσης με 7 σκαλοπάτια για την άνοδο στα γραφεία του επάνω ορόφου, η οποία, όμως από την αριστερή πλευρά της δεν είχε εγκατεστημένα κάγκελα, κουπαστή ή οτιδήποτε άλλο ως μέσο προστασίας σε περίπτωση πτώσης (βλ. σχ φωτογραφικό υλικό εντός του διοικητικού φακέλου). Προς τούτο συντάχθηκε χειρογράφως το …/03.11.23 δελτίο ελέγχου, στο οποίο καταγράφονται το μέγεθος του προσωπικού που απασχολούσε η προσφεύγουσα (22 άτομα) και λοιπές εννέα διαπιστώσεις των επιθεωρητών της ως άνω ΠΔΕΑΥΕ, όπως επαναλήφθηκε κατά περιεχόμενο στο …./07.11.23 δελτίο ελέγχου (βλ. διαπίστωση 01 – προστασία από πτώσεις σε χώρους εργασίας). Με το χειρόγραφο αυτό δελτίο, η προσφεύγουσα κλήθηκε να παράσχει έγγραφες εξηγήσεις «για τους λόγους των ανωτέρω παραβάσεων» και στις 10.11.23 ζήτησε, με ηλεκτρονική αλληλογραφία, να παραταθεί κατά ένα μήνα η χορηγηθείσα επταήμερη προθεσμία για να συμμορφωθεί. Στις 24.11.23 και ώρα 15.04 η προσφεύγουσα απέστειλε εκ νέου ηλεκτρονικά την από 23.11.23 δήλωση συμμόρφωσης, στην οποία επισυνάπτεται φωτογραφία της εν λόγω κλίμακας με τοποθετημένο από την αριστερή μεριά κάγκελο. Ωστόσο, ήδη από 22.11.23 είχε συνταχθεί η …./22.11.23 εισήγηση επιβολής προστίμου σε βάρος της προσφεύγουσας για την παράβαση της μη λήψης μέτρων για προστασία από πτώσεις σε χώρους εργασίας, όπως αυτή προβλέπεται στο άρθρο 10 Παράρτημα Ι παράγραφος 14 του π.δ. 16/96, καθόσον «στον χώρο υποδοχής στη σκάλα που οδηγεί στα γραφεία του πάνω ορόφου κατά την άνοδο προς τα αριστερά δεν υπάρχει προστασία από πτώση με κάγκελα ή άλλο ισοδύναμο μέσο». Στην ίδια εισήγηση περιέχεται φύλλο υπολογισμού ύψους προστίμου 5.100 ευρώ. Η εισήγηση αυτή έγινε δεκτή και εκδόθηκε η …/22.11.23 προσβαλλόμενη πράξη επιβολής προστίμου του Προϊσταμένου του Τμήματος Συντονισμού Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία (ΤΣΕΑΥΕ) της προρρηθείσας ΠΔΕΑΥΕ Μακεδονίας Θράκης, με το ίδιο ως άνω περιεχόμενο. Την πράξη αυτή προστίμου η προσφεύγουσα προσέβαλε με την άσκηση ιεραρχικής προσφυγής ενώπιον του Διευθυντή της ΠΔΕΑΥΕ, η οποία απορρίφθηκε ρητώς με την …/15.01.24 απόφαση του εν λόγω Προϊσταμένου. Ήδη, με την κρινόμενη προσφυγή, όπως αυτή αναπτύσσεται με το νομίμως κατατεθέν στις 05.11.24 υπόμνημα, η προσφεύγουσα εταιρία αμφισβητεί τη νομιμότητα της προσβαλλόμενης ΠΕΠ και ζητεί την ακύρωσή της, για τους λόγους που εκτίθενται στις επόμενες σκέψεις της παρούσας απόφασης. Προς απόδειξη δε των ισχυρισμών της προσκομίζει, μεταξύ άλλων ήδη περιεχόμενων στον διοικητικό φάκελο εγγράφων: 1. το …./24.11.23 τιμολόγιο παροχής υπηρεσιών εκδόσεως της εταιρίας με την επωνυμία «…..» για την αγορά του κιγκλιδώματος, 2. τον …./23.10.23 Ετήσιο Πίνακα Προσωπικού, στον οποίο έχουν δηλωθεί 22 εργαζόμενοι και 3. τις …./30.10.24 και …./05.11.24 ένορκες βεβαιώσεις (ένορκες μαρτυρικές καταθέσεις), ενώπιον της δικηγόρου ….. (ΑΜΔΣ Θεσ/νίκης ….), της Σ.Θ. και του Δ.Κ. (αμφότεροι υπάλληλοι της προσφεύγουσας) -οι οποίες ελήφθησαν νομοτύπως κατ’ άρθρο 185 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 15 του ν. 5095/24 (Α΄ 40/15.3.24) [βλ. σχετ. την προσκομιζόμενη …./16.10.24 έκθεση επίδοσης του Δικαστικού Επιμελητή του Εφετείου Θεσσαλονίκης …. στην Επιθεώρηση Εργασίας της από 16.10.24 εξώδικης κλήσης – γνωστοποίησης περί εξέτασης των παραπάνω μαρτύρων]- και με τις οποίες οι ανωτέρω απασχολούμενοι στην προσφεύγουσα ως βοηθοί λογιστή επιβεβαίωσαν την πραγματική βάση του λόγου προσφυγής που παρατίθεται στην 9η σκέψη της παρούσας. Ετέρωθεν, το καθ’ ου η προσφυγή Ελληνικό Δημόσιο, όπως εκπροσωπείται εν προκειμένω από τον Προϊστάμενο της Περιφερειακής Διεύθυνσης Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία (ΠΔΕΑΥΕ) Μακεδονίας – Θράκης της Επιθεώρησης Εργασίας, με την …./8.10.24 έκθεση απόψεών του, υπεραμύνεται της νομιμότητας της προσβαλλόμενης πράξης, αρνείται τη βασιμότητα των ισχυρισμών της προσφεύγουσας και ζητεί την απόρριψη της προσφυγής. Ειδικότερα, αντιτείνει, μεταξύ άλλων, ότι δεν ασκεί επιρροή στη νομιμότητα της προσβαλλόμενης ΠΕΠ ότι δεν καταμετρήθηκε επακριβώς το ύψος της σκάλας, ότι η επιτόπια αυτοψία διενεργήθηκε από κλιμάκιο επιθεωρητών-μηχανικών και ότι εφόσον το ύψος κάθε σκαλοπατιού, από τα επτά συνολικά της επίμαχης κλίμακας, είναι 16-17 εκατοστά βάσει νομοθεσίας, πρόκειται για κλίμακα που προδήλως υπερβαίνει τα 75 εκατοστά.
8. Επειδή, κατά πρώτον, προβάλλεται ότι δεν έγινε σεβαστό το δικαίωμα άμυνας της προσφεύγουσας λόγω μη τήρησης του δικαιώματος προηγούμενης ακρόασης και των θεμελιωδών αρχών της νομιμότητας, της χρηστής διοίκησης, της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, της αμεροληψίας, της αξιοκρατίας, της ισότητας και της επιείκειας. Ειδικότερα, η προσφεύγουσα επικαλείται παράβαση των άρθρων 47, 48, 41 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της αντίστοιχης γενικής αρχής του ενωσιακού δικαίου με το αυτό περιεχόμενο (δικαίωμα ακρόασης), σύμφωνα με τα οποία έπρεπε να ερμηνευθεί η εθνική νομοθεσία. Επισημαίνει, περαιτέρω, ότι το δικαίωμα άμυνας παραβιάσθηκε, διότι στις 10.11.23, ήτοι εντός της επταήμερης προθεσμίας που χορηγήθηκε στις 03.11.23 για την αποστολή γραπτών εξηγήσεων η προσφεύγουσα απέστειλε αίτημα παράτασης ενός μηνός προκειμένου να τοποθετήσει “προπέτασμα” στην ακάλυπτη αριστερή πλευρά της επίμαχης κλίμακας, ωστόσο ουδέποτε έλαβε απάντηση, προσθέτει ότι μετά την επίδοση της ήδη προσβαλλόμενης απόφασης προστίμου πληροφορήθηκε ότι το εν λόγω αίτημα είχε απορριφθεί, το δε προστατευτικό κιγκλίδωμα τοποθετήθηκε στις 24.11.23. Τέλος, παραθέτει και τη διάταξη της παραγράφου 4 του άρθρου 71 του ν. 3850/10, στην οποία προβλέπεται ότι πριν την επιβολή προστίμων μπορεί να τίθεται εύλογη προθεσμία μέχρι τριάντα -και κατά παράταση σαράντα- ημερών για συμμόρφωση, αν η αρχικώς χορηγηθείσα κριθεί ανεπαρκής. Αναδιατυπώνοντας τους ως άνω ισχυρισμούς, η προσφεύγουσα, επί της ουσίας, παραπονείται ότι αντίθετα στις προδιαληφθείσες διατάξεις του Χάρτη απορρίφθηκε το αίτημά της να παραταθεί η αρχικώς παρασχεθείσα προθεσμία διοικητικής ακρόασης, στερώντας της την ευκαιρία να αποκαταστήσει την διαπιστωθείσα ένδικη παράβαση. Κατ’ αρχάς, οι διατάξεις του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με το άρθρο 51 αυτού, διέπουν τις δράσεις των κρατών μελών μόνον όταν εφαρμόζουν το δίκαιο της Ένωσης. Στην κρινόμενη υπόθεση, πράγματι έλκεται σε εφαρμογή το δίκαιο της Ένωσης, καθώς η ένδικη χρηματική κύρωση εμπίπτει στο πεδίο της οδηγίας 89/654/ΕΟΚ, την οποία ενσωμάτωσε στην ελληνική έννομη τάξη το π.δ. 16/96 (πρβλ. C-682/15 Berlioz Investment Fund σκ. 41 ECLI:EU:C:2017:373, πρβλ. ΣτΕ 560/19 σκ. 11). Επίσης, λαμβάνεται υπόψη ότι το άρθρο 12 του π.δ. 16/96, παραπέμπει για την επιβολή κυρώσεων στο άρθρο 24 του ν. 2224/94, το οποίο αρχικά διατηρήθηκε σε ισχύ δυνάμει της παρ. 6 του άρθρου 16 του ν. 2639/98, πριν τα άρθρα 6-17 του τελευταίου αυτού νόμου καταργηθούν με το άρθρο 33 παρ. 14 του ν. 3996/11 και αντικατασταθούν – από κοινού με το άρθρο 71 του ν. 3850/10- με το άρθρο 24 αυτού (βλ. ιδίως παρ. 8) και τις σχετικές κατ’ εξουσιοδότηση εκδοθείσες υπουργικές αποφάσεις. Μία υποθετική, τελολογική συμπλήρωση του άρθρου 24 του ν. 3996/11 με την διεξοδικότερη, ως προς τον παρεχόμενη προθεσμία ακρόασης, ρύθμιση των ανωτέρω άρθρων, θα υπερέβαινε τις “ερμηνευτικές” δυνατότητες του παρόντος δικαστηρίου, καθώς πρόκειται για καταργηθείσες διατάξεις και όχι για αναλογική ερμηνεία praeter legem, η οποία χωρεί όταν υπάρχει κενό δικαίου (πρβλ. ΣτΕ 841/73 σκ. 4) μη ηθελημένο από τον νομοθέτη (πρβλ. ΣτΕ 3312/89 σκ. 8). Τέτοια εκδοχή δεν επιβεβαιώνεται από την ακολουθία και τη διαχρονική αναδιατύπωση των προαναφερθεισών διατάξεων, όπως έχει ήδη εκτεθεί ανωτέρω. Συν τοις άλλοις, στην προσβαλλόμενη ΠΕΠ, στην εισήγηση επιβολής προστίμου και στο μηχανογραφημένο από 7.11.23 δελτίο ελέγχου (διαπίστωση-«παράβαση 01») δεν αναφέρεται η διάταξη του άρθρου 71 παρ. 4 του ν. 3850/10. Αντίθετα, στο από 3.11.23 χειρόγραφο δελτίο ελέγχου αναφέρεται τόσο το άρθρο 24 του ν. 3996/11 όσο και το άρθρο «71 του ΚΝΥΑΕ», προφανώς υπό την έννοια ότι επίκειται η επιβολή διοικητικής κύρωσης ειδικώς για την παράβαση της νομοθεσίας για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων, εξειδικεύοντας έτσι το είδος της εργατικής νομοθεσίας, η οποία εφέρετο να μην τηρήθηκε (πρβλ. υπό αυτήν την έννοια ΣτΕ 3277/05 σκ 5, πρβλ. ΣτΕ 3506/10 σκ. 11). Τούτων λεχθέντων, είναι περαιτέρω ερευνητέo αν το δικαίωμα ακρόασης, όπως πραγματικά ασκήθηκε, υπολείπεται των αντίστοιχων διαδικαστικών εγγυήσεων που αναγνωρίζει η ενωσιακή έννομη τάξη (βλ. σκ. 6η ανωτέρω) και αν τυχόν χωρεί εναρμονισμένη με το δίκαιο της Ένωσης ερμηνεία του άρθρου 24 παρ. 1 εδ. α΄ του ν. 3996/11. Προκαταρκτικώς, επισημαίνεται ότι η μη απάντηση στο αίτημα παράτασης δεν ισοδυναμεί με πλασματική χορήγηση της επιπλέον μηνιαίας προθεσμίας, καθώς υφισταμένης γενικής αρχής του διοικητικού δικαίου περί του αντιθέτου, όπως έχει διαχρονικά τυποποιηθεί, μεταξύ άλλων, στα άρθρα 45 παρ. 4 π.δ. 18/89 (Α΄ 8) και 63 παρ. 2 του ν. 2717/99 (Α΄ 97), τούτη η σιωπηρή χορήγηση θα έπρεπε είτε να προβλέπεται από τον νομοθέτη ρητώς (βλ. π.χ. άρθρο 3 του ν. 710/77, πρβλ. ΣτΕ 1017/18 σκ. 7) είτε να συνάγεται ενόψει του επιδιωκόμενου σκοπού (πρβλ. ΣτΕ 1934/22 σκ. 15), αμφότερα όμως δεν συντρέχουν εν προκειμένω. Περαιτέρω, μόνη η σιωπηρή απόρριψη του -νομοθετικά μη ρυθμιζόμενου- αιτήματος παράτασης της προθεσμίας παροχής εξηγήσεων δεν θεμελιώνει το μη νόμιμο της προσβαλλόμενης απόφασης προστίμου. Τούτο διότι το δικαίωμα ακροάσεως, ως αναπόσπαστο μέρος της θεμελιώδους αρχής του δικαίου της Ένωσης περί σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας, δεν χορηγεί στον ενδιαφερόμενο την επιλογή να αίρει τη βεβαίωση της παράβασης με ενέργειες μεταγενέστερες του κρίσιμου χρόνου συνδρομής των πραγματικών περιστατικών τέλεσής της, και δη άνευ ειδικής και ρητής προς τούτο νομοθετικής πρόβλεψης (βλ. 6η σκέψη ανωτέρω και C-94/05 Emsland-Stärke σκ. 63 ECLI:EU:C:2006:185). Αντίθετη εκδοχή, σύμφωνα με την οποία το δικαίωμα ακρόασης εμπεριέχει και την αξίωση να απαλλάσσεται ο παραβάτης λόγω συμμόρφωσής του θα υπονόμευε, στην κρινόμενη υπόθεση, την πρακτική αποτελεσματικότητα του σκοπού που υπηρετεί το π.δ. 16/96 (βλ. άρθρο 1 αυτού και 6η σκέψη ανωτέρω, πρβλ. C-556/17 Torubarov σκ. 66 EU:C:2019:626) και θα αντέκειτο στην αρχή της ασφάλειας του δικαίου των κυρώσεων (βλ. 2η σκέψη ανωτέρω). Εξάλλου, το παράπονο της προσφεύγουσας ερείδεται και σε εσφαλμένη πραγματική προϋπόθεση, υπό την έννοια ότι με το από 3.11.23 χειρόγραφο δελτίο ελέγχου δεν κλήθηκε να αποκαταστήσει τις διαπιστωθείσες παραβάσεις, προκειμένου να απαλλαχθεί από την επιβολή προστίμου, αλλά της τάχθηκε προθεσμία 7 ημερών, η οποία πρακτικά εκτάθηκε από την 03.11.23 που διεξήχθη ο επιτόπιος έλεγχος έως την 22.11.23 που εκδόθηκε η προσβαλλόμενη ΠΕΠ, για να παράσχει «γραπτές εξηγήσεις για τους λόγους των ανωτέρω παρανομιών». Η προθεσμία δε αυτή ενόψει του είδους της μόνης αποδιδόμενης παράβασης παρίσταται κατά την κρίση του Δικαστηρίου εύλογη (βλ. C-349/07 Sopropé σκ. 44, C-462/98 P Mediocurso κατά Επιτροπής σκ. 38 ECLI:EU:C:2000:480, C-55/69 Cassella Farbwerke Mainkur AG κατά Επιτροπής σκ. 13-14 ECLI:EU:C:1972:76, βλ. C-334/12 RX-II σκ. 28 ECLI:EU:C:2013:134, πρβλ. ΣτΕ 1330/19 σκ. 14). Λαμβάνοντας περαιτέρω υπόψη ότι δεν χωρεί επίκληση των αρχών της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, της επιείκειας και της χρηστής διοίκησης έναντι σαφούς διατάξεως νόμου, όπως και ότι η προκείμενη σιωπηρή άρνηση του αιτήματος παράτασης συνιστά εφαρμογή του άρθρου 24 του ν. 3996/11 σύμφωνη με το ρυθμιστικό του περιεχόμενο και το δικαίωμα ακρόασης ως γενικής αρχής του ενωσιακού δικαίου (πρβλ. C-31/91 έως C-44/91, Lageder κ.λπ. σκ. 35 ECLI:EU:C:1993:132), τα περί του αντιθέτου προβαλλόμενα είναι απορριπτέα ως αβάσιμα. Υπό το πρίσμα των πρότερων αυτών σκέψεων και ιδίως του προαναφερθέντος προστατευτικού πεδίου του ενωσιακού δικαιώματος διοικητικής ακρόασης δεν χωρεί εναρμονισμένη προς αυτό το δικαίωμα ερμηνεία του άρθρου 24 παρ. 1 εδ. α΄ του ν. 3996/11, καθώς δεν νοείται να εξασφαλίζεται αποτελεσματική άσκηση «πτυχής» δικαιώματος, η οποία δεν ανήκει στο κανονιστικό του περιεχόμενο. Τέλος, οι λοιποί ισχυρισμοί της προσφεύγουσας που εξαντλούνται στην ονομαστική απλά επίκληση των αρχών της ισότητας, της αξιοκρατίας και της αμεροληψίας, εκτός του ότι το κανονιστικό περιεχόμενό τους παρίσταται άσχετο με την φερόμενη ως πλημμελή τήρηση της διαδικασίας προηγούμενης ακρόασης, προβάλλονται όλως αορίστως και είναι απορριπτέοι. Συνεπώς, ο ως άνω λόγος είναι στο σύνολό του απορριπτέος ως αβάσιμος.
9. Επειδή, επιπλέον, προβάλλεται ότι το άρθρο 10 του Παραρτήματος Ι παρ. 14 του π.δ. 16/96, ως νομοθετικό έρεισμα της ένδικης παράβασης αναφέρεται σε θέσεις εργασίας ύψους μεγαλύτερου των 75 εκ., στις οποίες έχουν πρόσβαση οι εργαζόμενοι και ότι δεν καταφάσκεται η παράβαση των συγκεκριμένων κανόνων ασφαλείας για την προστασία από πτώσεις, διότι: α. κατά τον επιτόπιο έλεγχο δεν έγινε καταμέτρηση της απόστασης του πλατύσκαλου από το έδαφος, ώστε να διαπιστωθεί αν αυτό υπερέβαινε τα 75 εκ. ύψος, όπως απαιτεί ο νόμος για την υποχρεωτική τοποθέτηση προστατευτικού έναντι πτώσης “προπετάσματος”, ούτε καταγράφηκε το ύψος αυτό, β. η επίμαχη κλίμακα βρίσκεται στο κεντρικό κτίριο των εγκαταστάσεων της προσφεύγουσας, όπου στο ισόγειο στεγάζεται ο χώρος γραφείων – απασχόλησης του διοικητικού προσωπικού, που είναι μόλις 4 από τα 22 άτομα του προσωπικού της, τα δε υπόλοιπα 18 άτομα απασχολούνται σε εντελώς διακριτό χώρο, στο τμήμα παραγωγής, γ. κανένας από τους εργαζόμενους δεν χρησιμοποιεί την επίμαχη κλίμακα για να πάει στη θέση εργασίας του, δ. στον χώρο της υποδοχής, όπου βρίσκεται το επίμαχο σημείο, δεν απασχολείται προσωπικό, διότι ο χώρος ήταν κατά τον κρίσιμο χρόνο του ελέγχου ακόμη ημιτελής και υπό διαμόρφωση, ε. στον άνω όροφο όπου οδηγεί η επίμαχη κλίμακα, δεν απασχολείται προσωπικό, υπάρχει το γραφείο του διευθύνοντος συμβούλου, το οποίο δεν χρησιμοποιείται και μία αίθουσα συνεδριάσεων, η οποία είναι κλειστή και λειτουργεί περιστασιακά όταν γίνονται συσκέψεις των μελών της διοίκησης της προσφεύγουσας, στ. η κατασκευή κιγκλιδωμάτων στο σημείο ήταν ήδη εν εξελίξει, γεγονός που αποδεικνύεται εκ του ότι κατά την ημέρα του ελέγχου είχε τοποθετηθεί κουπαστή στην δεξιά πλευρά της σκάλας και ζ. λόγω της θέσης του επίμαχου σημείου και του χαμηλού ύψους του πλατύσκαλου από το έδαφος, όπως απεικονίζεται στο φωτογραφικό υλικό, η έκταση της τυχόν βλάβης της υγείας κάποιου προσώπου θα ήταν μικρή. Βάσει δε των ανωτέρω αιτιάσεων, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι εχώρησε κακή άσκηση της διακριτικής ευχέρειας κατά την επιμέτρηση του ένδικου προστίμου, λόγω μη συνεκτίμησης της συμμόρφωσής της, της βαρύτητας της παράβασης, της τυχόν επαναλαμβανόμενης μη συμμόρφωσής της στις υποδείξεις στων αρμόδιων οργάνων, της τυχόν υποτροπής και της τυχόν υπαιτιότητας του εκπροσώπου της. Επιπροσθέτως, προβάλλεται ότι έλαβε χώρα εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών στα κριτήρια της εφαρμοσθείσας υ.α. και ότι θα έπρεπε να της επιβληθεί το ελάχιστο πρόστιμο των 300 ευρώ. Εφόσον, όμως, κατά τη μείζονα σκέψη, το άρθρο 2 του π.δ. 16/96 ορίζει ως χώρο εργασίας τις «θέσεις εργασίας μέσα στα κτίρια της επιχείρησης ή/και της εγκατάστασης, περιλαμβανομένου και κάθε άλλου μέρους στην περιοχή της επιχείρησης ή/και της εγκατάστασης όπου ο εργαζόμενος έχει πρόσβαση στα πλαίσια της εργασίας του», τα ισχυριζόμενα ότι η πλειοψηφία των εργαζομένων -σύμφωνα με τον …./23.10.23 Ε4 ετήσιο πίνακα προσωπικού της προσφεύγουσας- δεν διέρχεται συχνά από την εν λόγω -μέχρι πρότινος στερούμενη αριστερού προστατευτικού στοιχείου- κλίμακα, έχει πάντως πρόσβαση στον χώρο αυτό υποδοχής, ότι ο άνω όροφος στον οποίο η κλίμακα οδηγεί δεν είναι χώρος παραγωγής και ότι τυχόν ατύχημα θα επέφερε μικρή βλάβη της υγείας του παθόντος εργαζομένου είναι απορριπτέα ως στηριζόμενα στην πεπλανημένη εκδοχή ότι ο νομοθέτης ανέχεται να επιδιώκεται ο σκοπός της ασφάλειας και προστασίας της υγείας των εργαζομένων σχετικά και επιλεκτικώς, ανάλογα με το αν πρόκειται για εργάτες εντός του χώρου παραγωγής ή διοικητικούς υπαλλήλους που απασχολούνται στους γραφειακούς χώρους της επιχείρησης του εργοδότη, διακρίσεις στις οποίες δεν προβαίνει το π.δ. 16/96 (πρβλ. και ΣτΕ 1375/90 σκ. 3). Περαιτέρω, αναποδείκτως προβάλλεται ότι η τοποθέτηση αριστερού κιγκλιδώματος ήταν εν εξελίξει την ημέρα του ελέγχου, ενώ η αμφισβήτηση για πρώτη φορά ενώπιον του Δικαστηρίου, δίχως να διατυπωθεί για το κρίσιμο αυτό πραγματικό δεδομένο οποιαδήποτε ένσταση ή επιφύλαξη, στο σχετικό δελτίο ελέγχου, ότι η απόσταση από το πλατύσκαλο έως το έδαφος δεν υπερέβαινε τα 0,75 εκατοστά, ενόψει και όσων προβάλλονται με την έκθεση απόψεων (βλ. 7η σκέψη ανωτέρω) βαίνει ομοίως απορριπτέα. Τέλος, σύμφωνα με όσα παρατίθενται στην 4η σκέψη της παρούσας, ο μαθηματικός τύπος της 29164/755/27.06.19 υ.α. εφαρμόστηκε ορθώς τόσο ως προς τον αριθμητικό προσδιορισμό και την αντιστοίχιση των επιμέρους κριτηρίων όσο και ως προς τον τελικό υπολογισμό του προστίμου σε 5.100 ευρώ (με προκύπτον εύρος κλίμακας 5.001-10.400 ευρώ), και άρα, εφόσον τα χρησιμοποιηθέντα από τη Διοίκηση κριτήρια είναι τα υπό του νόμου προβλεπόμενα, δεν συντρέχει κακή χρήση της διακριτικής ευχέρειας, απορριπτομένου και αυτού του ισχυρισμού ως αβάσιμου.
10. Επειδή, με τα δεδομένα αυτά, το Δικαστήριο κρίνει ότι η προσφεύγουσα υπέπεσε στην αποδιδόμενη σε βάρος της παράβαση του άρθρου 10 π.δ. 16/96, Παράρτημα Ι, παράγραφος 14. Επομένως, νομίμως εκδόθηκε η ένδικη πράξη επιβολής προστίμου 5.100 ευρώ, απορριπτομένων όλων των περί του αντιθέτου ισχυρισμών κατά τα ειδικώς διαλαμβανόμενα στο σκεπτικό της παρούσας και της κρινόμενης προσφυγής στο σύνολό της ως αβάσιμης.
11. Επειδή, κατ’ ακολουθίαν τούτων, και εφόσον δεν προβάλλεται άλλος λόγος, η κρινόμενη προσφυγή πρέπει να απορριφθεί, να καταπέσει το καταβληθέν παράβολο υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου (βλ. άρθρο 277 παρ. 9 του ΚΔΔ), κατ’ εκτίμηση δε των περιστάσεων, να απαλλαγεί η προσφεύγουσα από τα δικαστικά έξοδα του καθ’ ου (βλ. άρθρο 275 παρ. 1 εδ. ε΄ του ΚΔΔ).
ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ
Διατάσσει την κατάπτωση του καταβληθέντος παραβόλου υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου.
Απαλλάσσει την προσφεύγουσα από τα δικαστικά έξοδα του καθ’ ου.
Η απόφαση δημοσιεύθηκε στη Θεσσαλονίκη στις 04.06.2025, σε έκτακτη δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του Δικαστηρίου αυτού.
Ο ΔΙΚΑΣΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΛΑΤΗΣ ΣΟΦΙΑ ΟΡΦΑΝΙΔΟΥ
